የማበረታቻ መዋቅር ተዋረድ መንግሥት የኃይል ሚዛን በራሱ የሚፈጠር ሥርዓት ነፃ መተሳሰር የጋራ እርዳታ ከጥቃት የራቀ እርምጃ ቀጥተኛ እርምጃ የዕድል መስኮት

ለነፃ ዓለም የሚሆን ማዕቀፍ

መሠረታዊ መነሻ

ነፃ ዓለም በተጠናቀቀ ዝርዝር ንድፍ መጀመር አይችልም። ለሁሉም ሰው አንድ ሥርዓት ነድፎ ከላይ ወደ ታች በግድ ለመጫን መሞከር፣ ነፃነት ለማሸነፍ የሚፈልገውን ያንኑ መዋቅር እንደገና ያመጣል።

ስለዚህ ትክክለኛው መነሻ አስቀድሞ የተወሰነ የማኅበረሰብ ሞዴል ሳይሆን፣ ግንኙነቶችን፣ ተቋማትንና የለውጥ ዘዴዎችን ለመገምገም የሚያገለግል ማዕቀፍ ነው።

ይህ ማዕቀፍ ሊያዳብረው የሚፈልገው ራስን በራስ የመወሰን ነፃነት ነው፤ ሌሎች እንዲጨቁኑህ በሚያስችሏቸው መዋቅሮች ሥር ሳትገባ፣ የራስህን ሕይወት የመቅረጽ ችሎታ።

ዓላማችን ስለ መዋቅሮቹ ግልጽ ግንዛቤ ማግኘት ነው፦

የዓለም ችግሮች እውነተኛ ምንጭ ምንድን ነው?

የማበረታቻ መዋቅር

ይህን ለመመለስ በመጀመሪያ የማበረታቻ መዋቅርን መረዳት አለብን።

ማበረታቻ ማለት ለአንድ ሰው ወይም ቡድን አንድን ነገር ለማድረግ ምክንያት የሚሰጥ ማንኛውም ሁኔታ ነው።

በመጀመሪያ ወደ አእምሮ የሚመጣው ማበረታቻ ገንዘብ ሊሆን ይችላል፤ ግን ገንዘብ ከብዙ ዓይነቶች አንዱ ብቻ ነው። ሰዎች በደህንነት፣ የአንድ ማኅበረሰብ አባል በመሆን፣ በእውቅና፣ በመተጋገዝ፣ ለራስ ባለ ክብር፣ በፈጠራና በርኅራኄም ይነሳሳሉ።

የማበረታቻ መዋቅር ማለት ሽልማቶች፣ ቅጣቶች፣ አደጋዎች፣ ዕድሎችና ገደቦች አንዳንድ እርምጃዎችን ጠቃሚ፣ ሌሎችን ደግሞ ውድ በማድረግ ባህሪን የሚመሩበት አሠራር ነው። የሥርዓቱ ሕጎች ወይም ተቆጣጣሪዎቹ ምንን እንደሚያከብሩ ቢናገሩም፣ ሥርዓቱ በተግባር ምንን እንደሚያበረታታ ይገልጻል።

የሽልማት ሥርዓት

ኃይል ወደ ማዕከል የተሰበሰበባቸው መዋቅሮች ኃይልን፣ ገንዘብንና ቁጥጥርን መፈለግ ይሸልማሉ። ማዕከላዊ ቁጥጥር በሌሎች ላይ የበለጠ ተጽዕኖ ስለሚሰጣቸው፣ ኃይልን ለማግኘት ከሁሉ የበለጠ ፈቃደኛ የሆኑትን ከልክ በላይ ይሸልማሉ። ༆

ሰዎች ይህንን “ሙስና” ብለው ይጠሩታል፤ ነገር ግን ውጤቱ ከሥርዓቱ የተለየ አይደለም። የተሰበሰበ ኃይልን የሚበዘብዙ በእሱ ይሸለማሉ፤ የሚቆጣጠሯቸው ተቋማትም ከተጠያቂነት ይከላከሏቸዋል።

የማበረታቻ መዋቅሩ እንደ ጥልቅ መሠረት ቀድሞ ይመጣል። የተሰበሰበ ኃይል ሲሸለም እና እምቢ ማለት ውድ ሲሆን ተዋረድ ቅርጽ ይይዛል፤ ከዚያም ራሱን ያመጣውን መዋቅር ያስጠብቃል።

ተዋረድ

ተዋረድ አንድን ግለሰብ ወይም የጋራ አካል ለሌላ ተገዥ የሚያደርግ የፒራሚድ ቅርጽ ያለው አደረጃጀት ነው። የደረጃ ልዩነቶቹ ከሥልጣን ደረጃዎች ጋር የሚዛመዱበት አደረጃጀት ነው (ማለትም ከአንተ በታች ያሉትን የማዘዝ መብትና ከአንተ በላይ ያሉትን የመታዘዝ ግዴታ)።

በፖለቲካዊ ትርጉሙ ተዋረድ የትእዛዝና የታዛዥነት ማኅበራዊ መዋቅር ነው። ያለፉ የማበረታቻ መዋቅሮች የዛሬዎቹን ተዋረዶች ፈጥረዋል፤ ተዋረድ ደግሞ ራሱን ለማባዛት እነዚያን ማበረታቻዎች እንደገና ይቀይራል።

ሚናዎች የተለያዩ ወይም ዘላቂ ሆኑ ብሎ አንድ አደረጃጀት ብቻውን ተዋረድ አይሆንም፤ ተዋረድ የሚጀምረው ሚናዎቹ ወደ ሥልጣን ሲጠነክሩ እና የመታዘዝ ግዴታ ሲፈጠር ነው።

አሁን ያሉ ሁኔታዎች፣ በምግብ፣ በመሬት፣ በደህንነት፣ በሥራ፣ በሕግ፣ በመረጃ ወይም በኃይል አጠቃቀም ላይ ያለ ቁጥጥር ለአንዱ ወገን በሌላው ላይ የጫና አቅም ሲሰጥ ተዋረድን ያስችላሉ።

ተዋረድ ይህንን የጫና አቅም ወደ እውቅና ያገኘ ሥልጣን፣ ዘላቂ ማዕረግ፣ ትእዛዝና የመታዘዝ ግዴታ ይቀይረዋል። ይህ ጥቅም ሌላ ሰው ሁልጊዜ ሊታዘዝ እንደሚገባ ወደሚደረግ ዘላቂ ጥያቄ ሲጠናከር፣ ብዝበዛ ሊፈጠር ይችላል።

ከተመሠረተ በኋላ ግን ተዋረድ የማበረታቻዎች ውጤት ብቻ አይሆንም፤ ማበረታቻ የሚያመነጭ አሠራር ይሆናል። ሥልጣንን የሚያከማቹትንና በስልት የሚታዘዙትን ይሸልማል። እምቢተኝነትን ይቀጣል፣ ለማዘዝ የሚመቹ ባህሪያትን ይመርጣል፣ ቀጣይነቱን የሚያጸድቁትንም ሁኔታዎች እንደገና ያመነጫል።

የማበረታቻ መዋቅሮችንና ተዋረድን መረዳት ዓለማችንን የሚቆጣጠሩትን የኃይል መዋቅሮችና የሚፈጥሩትን ጭቆና ያሳያል።

ሥልጣን

ሥልጣን ለአንድ ግለሰብ ወይም ተቋም የማዘዝ መብት የሚሰጥ፣ መታዘዝን የሚጠይቅና ትእዛዞቹን በኃይል የሚደግፍ፣ በማኅበረሰብ ተቀባይነት ያገኘ የመብት ጥያቄ ነው።

ሥልጣን ከኃይል ጋር አንድ አይደለም። ኃይል የመሥራት፣ የማሳመን፣ የመቃወም፣ የመርዳት ወይም የመጉዳት ችሎታ ነው። ሥልጣን ይህንን ችሎታ ወደ የማዘዝ መብት ይለውጠዋል።

ሙያዊ እውቀት መረጃ ሊሰጥ እና መሪነት አቅጣጫ ሊጠቁም ይችላል፤ ግን አንዳቸውም ለማንም የመግዛት መብት አይሰጡም። ምክር የመወሰን ሥልጣን ሆኖ፣ እምቢ ማለት አለመታዘዝ ሲሆን ሥልጣን ይጀምራል።

ሥልጣን በየጊዜው ኃይል መጠቀም አያስፈልገውም፤ ዛቻው ቀድሞውኑ በተቋሙ ውስጥ ስለተገነባ ነው። እምቢ የሚሉ ገቢያቸውን፣ መኖሪያቸውን፣ ማኅበራዊ ደረጃቸውን፣ የሚያስፈልጓቸውን ነገሮች የማግኘት ዕድላቸውን፣ ነፃነታቸውን ሊያጡ ወይም በመጨረሻ ጥቃት ሊደርስባቸው ይችላል።

ሥልጣን ሰላማዊ እንዲመስል የሚያደርገው ይህ ነው። ትእዛዝ መደበኛ ይሆናል፣ መታዘዝ ይጠበቃል፣ ቅጣትም ሥርዓትን ለማስከበር ተቀባይነት ያለው መንገድ ተብሎ ይወሰዳል።

ሥልጣን ለተዋረድ ማኅበራዊ ተቀባይነትን ይሰጠዋል፤ የጥቃት ገጽታውን ሁልጊዜ ሳያሳይም የበላይነት ጭቆና እንዲቀጥል ያስችለዋል። ༆

መንግሥት

መንግሥት የተዋረድ ልዩ ተቋማዊ መልክ ነው፤ በአንድ ሕዝብና ግዛት ሁሉ ላይ ሥልጣን እንዳለው የሚጠይቅ፣ ሕጋዊ ተብሎ በሚታወቅ የጥቃት አጠቃቀም ላይ ብቸኛ መብት እንዳለው የሚናገር፣ አስገዳጅ ሕጎችን የሚያወጣ፣ ግብር የሚያስከፍልና በፍርድ ቤቶች፣ በፖሊስ፣ በእስር ቤቶችና በወታደራዊ ኃይል መታዘዝን የሚያስገድድ ማዕከላዊ ድርጅት ነው።

ሰዎች ያለ ገዢ ለመኖር ከልክ በላይ ጨካኞችና የማይታመኑ ናቸው የሚለው ክርክር በሁለቱም አቅጣጫ ይሠራል። ገዢዎችም እንደሌሎች ሰዎች ጉድለት ያላቸው ናቸው፤ ልዩነቱ ግን ሠራዊትን፣ እስር ቤቶችን፣ ክትትልን፣ ታክስንና ሕግን መቆጣጠራቸው ነው። የተሰበሰበ ኃይል የሰውን መጥፎ ባህሪ አይገታም፤ የበለጠ ሰፊ ተጽዕኖ እንዲኖረውና ከተጠያቂነት እንዲጠበቅ ያደርገዋል።

የሰው ልጆች አደገኞች ከሆኑ፣ መልሱ ለጥቂቶች በሚሊዮኖች ላይ ኃይል፣ ሥልጣንና ቁጥጥር መስጠት አይደለም። አለመተማመን ኃይልን ወደ አካባቢዎች ለማስተላለፍና ለማከፋፈል ምክንያት ነው፤ ይህም ማንም ግለሰብ ወይም ተቋም በብዙ ሕዝብ ላይ ፈቃዱን እንዳይጭን ያደርጋል።

ሥልጣኑን ማን እንደሚጠቀምበት መምረጥ፣ ከዚያ ሥልጣን ሥር መቀጠል ወይም አለመቀጠልን ከመምረጥ ጋር አንድ አይደለም።

በገዢዎች ላይ የሚጣሉ ገደቦች ሊገቷቸው ይችላሉ፤ ግን ኃይላቸው የሚመነጨው ከኃይልን የመቃወም ችሎታ ነው እንጂ ከገዢው መታዘዝን የመጠየቅ መብት አይደለም። ቋሚ የማዘዝ መብት ተጨማሪ አደጋ ያመጣል፤ ተቃውሞ የቀረበባቸው ገዢዎች እምቢተኝነትን ሊቀጡና እነሱን ለመቃወም የሚያስፈልጉ ሀብቶችን ሊቆጣጠሩ ይችላሉ።

ነፃ ዓለም ጉዳት፣ ግጭት ወይም የሰው ስህተት ፈጽሞ እንደሚጠፋ ቃል አይገባም። የተከፋፈለ ኃይል መበታተንና የትብብር ውድቀት አደጋ አለው። ሥልጣን ያለው ተቋም ጥረቶችን ሊያስተባብር ወይም ሌላ ኃይልን ሊገታ ይችላል፤ እነዚህ ችሎታዎች ግን እሱ ከሚጠይቀው የማዘዝ መብት የተለዩ ናቸው።

ሥልጣን እነዚህን አደጋዎች አያካክስም፤ የሰው ስህተት ውጤቶች የሚደርሱበትን ክልል በማስፋት፣ በሥልጣኑ ሥር ባሉ ሁሉ ላይ በመጫንና እነዚያን ውጤቶች የሚያመጡ ውሳኔዎችን ከማስተካከያ ግብረመልስ በመከለል ያባብሳቸዋል።

አስፈላጊ የሆነ ጥበቃ እንኳን ሰዎችን በጥበቃ ሰጪው ላይ ጥገኛ ሊያደርግ ይችላል፤ ጥበቃ ሰጪውም ያንን ጥገኝነት ቀጣይ የማዘዝ መብቱን ለማስጠበቅ ሊጠቀምበት ይችላል።

አንድ ኃይል ሌላውን ሊገታ ይችላል በሚል ምክንያት ብቻ የመጨረሻ ወሳኝ ማድረግ የበላይነት ጭቆናን አይፈታም። ጭቆና የሚገታው ምንም ኃይል የመጨረሻ ወሳኝ እንዳይሆን በማድረግ ነው። ሌሎችን መገደብ የሚችል ማንኛውም ኃይል ራሱም ለተቃውሞ ክፍት መሆን አለበት፤ ካልሆነ ሚዛን የሚጠብቀው ኃይል ቀጣዩ ጨቋኝ ይሆናል። ይህንን መርህ ያለማቋረጥ ከተከተልን፣ መከላከያው ሚዛኑ ራሱ ነው። ቋሚ የማዘዝ መብት ሚዛኑን አይፈጥርም፤ ሚዛኑ ያለማቋረጥ መገደብ የሚገባውን አለመመጣጠን ይፈጥራል።

ሥልጣንን መቃወም ማለት የውድቀታቸውን ውጤት በሚሸከሙ ሰዎች ላይ ለማንም ቋሚ የማዘዝ መብት ሳይሰጥ፣ ቅንጅትንና መገደብን መጠበቅ ነው።

የነፃ ዓለም ሐሳብ ብዙ ጊዜ የማይቻል ምኞት ተብሎ ውድቅ ይደረጋል። ሆኖም የአሁኑ ሥርዓት የተመሠረተው በእውነት ዩቶፒያዊ በሆነ ግምት ላይ ነው፤ ስህተት የሚሠሩ ሰዎችን በበቂ ሁኔታ ማገድ እንደሚቻል፣ በዚያው ጊዜም በመላው ሕዝብ ላይ ኃይል፣ ሥልጣንና ቁጥጥር መስጠት እንደሚቻል ነው።

ችግሩ በዙፋኑ ላይ የተቀመጠው የተሳሳተ ሰው መሆኑ ብቻ አይደለም። ችግሩ ዙፋን መኖሩ ራሱ ነው።

ግብር

ማስገደድ ማለት አንድን ሰው ከፈቃዱ ውጭ አንድ ነገር እንዲያደርግ ወይም በነፃነት እንዳይሠራ ለማድረግ ኃይልን፣ ቅጣትን ወይም አንድን ነገር መንፈግን መጠቀም ወይም በዚህ ማስፈራራት ነው።

ግብር በቅጣት ዛቻ ሥር ሀብትን በግድ መውሰድ ነው።

መንግሥት ሰዎች ለመስጠት ቢስማሙም ባይስማሙም ሀብትን ይጠይቃቸዋል። እምቢ ማለት ግንኙነቱን አያቋርጥም፤ በመንግሥት የማስፈጸሚያ ኃይል የተደገፉ ቅጣቶችን ያስከትላል።

ግብርን ከፈቃደኛ ልውውጥ የሚለየው ይህ ነው። ፈቃደኛ ልውውጥ በተግባር እምቢ የማለት ችሎታን ይጠይቃል። ግብር ግን በተግባር እምቢ የማለት ዕድል አይሰጥም።

ግብር በተጨማሪ ውሳኔን ከወጪው ይለያል። መንግሥት ውሳኔውን የሚወስኑት ሰዎች ሙሉ ወጪውን ሳይሸከሙ ሀብት ሊያወጣ ይችላል፤ ምክንያቱም ወጪው ድጋፉን በነፃነት ማንሳት በማይችል ሕዝብ ላይ ሊከፋፈል ይችላል።

ጦርነት ይህንን አሠራር በግልጽ ያሳያል። ጦርነት እንዲካሄድ ፈቃድ የሚሰጡት ሰዎች ሙሉ ወጪውን በግላቸው አይከፍሉም። መንግሥት ጦርነቱን የሚቃወሙትንም ጨምሮ ከሚሊዮኖች ሀብት ይሰበስባል፤ በዚህም ጥቂት ውሳኔ ሰጪዎች ሀብቱን እንዲሰጡ የተገደዱትን ሰዎች ፈቃድ ሳይጠይቁ ለጥቃት ሀብት እንዲመድቡ ያስችላቸዋል።

መንግሥት እነዚህን ሀብቶች ከሚገዛው ሕዝብ ተለይቶ በራሱ አያመነጭም። ግብር የሰዎች የጉልበት ሥራ ውጤት ላይ ቀጣይ ፈቃድ ሳይጠይቅ ቀጣይ መዳረሻ ይሰጠዋል። ༆

ስለዚህ ጉዳዩ ከሚከፈለው የግብር መጠን የበለጠ ጥልቅ ነው። ግብር አንድ ተቋም ያለ ሰውዬው ፈቃድ ከጉልበት ሥራው ድርሻ ሊጠይቅ ይችላል የሚለውን መርህ ይመሠርታል።

የኃይል ሚዛን

የኃይል ሚዛን ማለት ማንም ግለሰብ ወይም ተቋም ትርጉም ያለው ተቃውሞ፣ አማራጭ ወይም ወጪ ሳያጋጥመው በሌሎች ላይ ፈቃዱን መጫን እንዳይችል ኃይል በበቂ ሁኔታ የተከፋፈለበት ሁኔታ ነው።

ሚዛን ማለት ሁሉም ሰው ተመሳሳይ ጥንካሬ፣ ሀብት፣ እውቀት ወይም ተጽዕኖ አለው ማለት አይደለም። እነዚህ ልዩነቶች መጥፋት አያስፈልጋቸውም። ጉዳዩ ልዩነቶቹ እምቢ ማለትን ከትርጉም ውጭ እስኪያደርጉና ወደ ሥልጣን እስኪጠነክሩ ድረስ ትልቅ ሊሆኑ ይችላሉ ወይ የሚለው ነው።

የኃይል ሚዛን ይህንን ማበረታቻ ይቀለብሰዋል። ሰዎች የመቃወም፣ የመውጣት፣ እንደገና የመደራጀትና በአማራጮች ፍላጎታቸውን የማሟላት ችሎታ ሲያስጠብቁ፣ የበላይነት ጭቆናን መመሥረት ይከብዳል፣ ማስቀጠሉም የበለጠ ውድ ይሆናል።

ስለዚህ ነፃ ዓለም ሰዎች በተፈጥሮአቸው ጥሩ ወይም ታማኝ መሆናቸው ላይ አይመሠረትም። ማንም ሰው ሌሎችን ሁሉ ለመግዛት የሚበቃ የተሰበሰበ ኃይል እንዳይኖረው ሁኔታዎችን መፍጠር ላይ ይመሠረታል። የመበዝበዝ ማበረታቻ ሊቀጥል ይችላል፤ የመበዝበዝ ችሎታ ግን በሌሎች የመቃወም ኃይል ሊገደብ ይችላል። ༆

ይህ ኃይልን ከማዕከል አውጥቶ ወደ ግለሰቦችና በነፃነት ወደ ተባበሩ ቡድኖች እንደገና ማከፋፈልን ይጠይቃል። ራስን በራስ መወሰንና በራስ መቻል አስፈላጊ ናቸው፤ ምክንያቱም ጥገኝነት የጫና አቅም ይፈጥራል። አንድ ተቋም ለሕይወት አስፈላጊ የሆኑ ነገሮችን ከተቆጣጠረ፣ እምቢ የማለት ነፃነት በአብዛኛው በስም ብቻ ይቀራል።

ተመሳሳይ መለኪያ ከፖለቲካ ውጭ፣ በግል ቁጥጥር ላይም ይሠራል። በመሬት፣ በመኖሪያ ቤት፣ በሥራ ወይም በሌሎች አስፈላጊ ነገሮች ላይ ያለ ቁጥጥር ለአንዱ ወገን እምቢ ማለትን ውድ ለማድረግና ጥገኝነትን ወደ የመታዘዝ ግዴታ ለመቀየር የሚበቃ የጫና አቅም ሲሰጥ፣ የኢኮኖሚ ግንኙነቶች ተዋረዳዊ ሊሆኑ ይችላሉ።

በራስ መቻል መገለል ማለት አይደለም። ሰዎች ብዙ የተለያዩ የምግብ፣ የኃይል አቅርቦት፣ የእውቀት፣ የመገናኛ፣ የድጋፍና የትብብር ምንጮችን እያስጠበቁ በጥልቅ እርስ በርስ ሊደጋገፉ ይችላሉ። አማራጮች በበዙ ቁጥር አንድ ተቋም ራሱን ለሁሉም የግድ የሚያስፈልግ አድርጎ ማዘዝ ይከብደዋል።

የኃይል ሚዛን ስለዚህ በአንድ ጊዜ በሁለት አቅጣጫ ይሠራል። ተዋረድን የሚደግፉ ጥገኝነቶችንና የኃይል ክምችቶችን በመቀነስ ያለውን ተዋረድ ያፈርሳል፤ ኃይል ተከፋፍሎ እንዲቆይ፣ አማራጮች እንዲኖሩ፣ እምቢ ማለትም እንዲቻል በማድረግ ተዋረድ እንዳይመለስ ይቋቋማል።

አዲስ የኃይል ክምችቶች ፈጽሞ እንደማይፈጠሩ ዋስትና የለም። እንዲህ ያለ ዋስትና ለማስፈጸም በቂ ኃይል ያለው ሌላ ሥልጣን ይፈልጋል። ዓላማው ግን የኃይል ክምችቶች ቋሚና ማምለጥ የማይቻል እንዳይሆኑ መከላከል ነው።

ኃይል ሊንቀሳቀስ፣ ሊሰበሰብና ሊበተን ይችላል። ዋናው ነገር ሊቃወሙት የሚቻል ሆኖ መቆየቱ ነው።

የማይቀር አገልግሎት የማይተካ ገዢ አይፈልግም። አገልግሎቱ ራሱ ሊባዛ ባይችልም እንኳን፣ ለማስኬድ የሚያስፈልጉት መሣሪያዎች፣ እውቀት፣ አቅርቦቶችና ድጋፍ ከአንድ አቅራቢ ቁጥጥር ውጭ ለሌሎችም ተደራሽ ከሆኑ፣ ቁጥጥሩ ሊተካ ይችላል። ይህ ሰዎች የሚፈልጉት አገልግሎት ሳይቋረጥ ቁጥጥር እንዲቀየር ያስችላል።

አስተማማኝ ጥበቃ ዘላቂ የመከላከያ አቅም ይጠይቃል፤ ቋሚ የማዘዝ መብት ግን አያስፈልገውም። አቅሙ በነፃ ማኅበራት መካከል ተከፋፍሎ ሊቆይ ይችላል፤ ይህም ማንም ጠባቂ እሱን ለመቃወም የሚያስፈልገውን ድጋፍ ሙሉ በሙሉ እንዳይቆጣጠር ያደርጋል።

ቋሚ የማዘዝ መብት ግንኙነቱን ይለውጣል፤ እምቢ ማለት በራሱ የቅጣት ምክንያት ሊሆን ይችላል፣ ይህም ጠባቂው ተቃውሞን ተቋቁሞ የራሱን ጥያቄዎች እንዲያስፈጽም ያስችለዋል። ጠባቂው ራሱን ለመቃወም የሚያስፈልጉ መንገዶችን ሲቆጣጠር፣ ጥበቃውን መቃወም የበለጠ ይከብዳል።

ጤናማ የኃይል ሚዛን ኃይል እንዳይከማች ወደ ውጭ በሚገፉ ግፊቶች ላይ ይመሠረታል፣ እነዚህንም ያጠናክራል። አማራጮች፣ ውድድር፣ ተቃውሞና አዳዲስ ማኅበራት በተግባር የሚቻሉ ሆነው ሲቆዩ፣ ተጨማሪ የኃይል ክምችትን ይገፋሉ።

ዘላቂ የኃይል ሚዛን፣ እውቀትንና ችሎታን በሚያሰራጭ ትምህርት፣ አማራጮችን ክፍት በሚያስቀር ዕድል እና የጭቆናን ወጪ ከፍ በሚያደርግ መከላከያ የማስፈራሪያ አቅም ይጠናከራል። ግጭት ሲፈጠር፣ የሦስተኛ ወገን ዳኝነት፣ ማገገሚያ፣ ጉዳትን ማካካስና ከግንኙነት መውጣት ክርክሩን ለቋሚ ሥልጣን ምክንያት ሳያደርጉ ጉዳትንና አለመግባባትን ለመፍታት መንገዶች ይሰጣሉ።

ዓላማው ጭቆናን መገደብ ብቻ ሳይሆን፣ የሰውን አቅምና ሰዎች ወደ ታዛዥነት እንዳይቀነሱ የመቃወም የማይበገር ችሎታቸውን ማስፋፋት ነው።

ነፃ ዓለም ሊኖር የሚችለው የኃይል ሚዛን ራስን በራስ መወሰንን በሚጠብቅበትና ማንም ግለሰብ ወይም ተቋም በሥርዓት ደረጃ ፈቃዱን በሌሎች ላይ እንዳይጭን በሚከላከልበት ቦታ ብቻ ነው።

በራሱ የሚፈጠር ሥርዓት

በራሱ የሚፈጠር ሥርዓት በተለያዩ ቦታዎች የሚካሄዱ ድርድሮች፣ ልውውጦችና የሥራ ፈጠራ ተነሳሽነቶች ተቀናጅተው፣ ሆን ተብሎ የተዘጋጀ እቅድ ወይም በግልጽ የተቀመጠ የጋራ የማኅበራዊ ወይም የኢኮኖሚ ልማት ንድፍ ሳይኖር፣ ወይም እንዲህ ያለ እቅድ ሊያሳካው ከሚችለው በላይ፣ ሰፊ ቅንጅት የሚያመጡበት ጉልህ የማስተባበር ኃይል ነው።

በዙሪያችን ያለው ብዙ ሥርዓት እንዲህ ይዳብራል። ማንም ቋንቋን እንደ ሙሉ ሥርዓት አልነደፈውም። የተፈጠረው ብዙ ሰዎች ሲነጋገሩ፣ ቃላትን ሲቀይሩ፣ ልምዶችን ሲፈጥሩና እርስ በርስ ምላሽ ሲሰጣጡ በትውልዶች ሂደት ነው። ኢንተርኔትም ሆን ተብለው በተነደፉ ፕሮጀክቶችና በተጋሩ ፕሮቶኮሎች ቢዳብርም፣ ሙሉ ሥርዓቱ የሆነውን አንድ እቅድ አውጪ አልነደፈውም።

በራሱ በሚፈጠር ሥርዓት ማዕከል ሚዛን አለ። ሚዛን ማለት የቆመ ወይም እንቅስቃሴ የሌለበት ሁኔታ አይደለም። የተለያዩ ግፊቶች እርስ በርሳቸው ሲሠሩና ሥርዓቱ ሲስተካከል የሚፈጠር ያለማቋረጥ የሚለዋወጥ ሚዛን ነው።

ተፈጥሯዊ፣ ማኅበራዊ እና ማኅበራዊ-ኢኮኖሚያዊ ሥርዓቶች በእነዚህ ግፊቶች ይቀረጻሉ። በአንድ ክፍል የሚደረግ ለውጥ በሌላ ቦታ ውጤት ያመጣል፣ እነዚያም ውጤቶች በሥርዓቱ ውስጥ ተጨማሪ ምላሾችን ይፈጥራሉ። እጥረት፣ የተትረፈረፈ አቅርቦት፣ አነሳሾች፣ ትብብር፣ ግጭት፣ ፍላጎት እና ያሉ አማራጮች ባህሪን ወደ ተለያዩ አቅጣጫዎች ይገፋሉ። የአነሳሽ መዋቅሩ የትኞቹ ባህሪያት እንደሚሸለሙ፣ እንዲቀንሱ እንደሚደረጉ ወይም ውድ እንደሚሆኑ በመወሰን የማስተካከያውን አቅጣጫ ይቀርጻል። ሥርዓት የሚመጣው ከእነዚህ ኃይሎች መስተጋብር እንጂ አንድ ኃይል ሁሉን በመቆጣጠር አይደለም።

ይህ ሂደት በግብረመልስ ይሰራል። ሰዎች እርምጃ ይወስዳሉ፣ ውጤቶችን ያጋጥማቸዋል፣ እርስ በርሳቸውን ይመለከታሉ፣ ከዚያም ይስተካከላሉ። እያንዳንዱ ምላሽ በቀጣይ በሚሆነው ነገር ላይ ተጽዕኖ የሚያሳድር አዲስ መረጃ ይፈጥራል። በተደጋጋሚ ማስተካከያ አካባቢያዊ መስተጋብሮች ማንም ያልነደፋቸውና ሙሉ በሙሉ ያልተረዳቸው የተጣጣሙ ቅርጾችን ሊፈጥሩ ይችላሉ።

አንዳንድ ውድቀቶች ግብረመልስ ከመስጠቱ በፊት ውጤታቸው የማይመለስ ሊሆን ስለሚችል ለሙከራና ለማስተካከያ ብቻ በደህና ሊተዉ አይችሉም። እነዚህ አደጋዎች ከውድቀት በኋላ ማስተካከያ ብቻ ሳይሆን፣ ከውድቀቱ በፊት ዝግጅትና ቅንጅት ይፈልጋሉ።

ጉዳት ሊደበቅ ወይም በሌሎች ላይ ሊጣል ሲችል፣ ግብረመልስ ትብብርን ሳይሆን ብዝበዛን ሊሸልም ይችላል። በራሱ የሚፈጠር ሥርዓት በባህሪው ብቻ ጥሩ ውጤት አያመጣም፤ የአነሳሽ መዋቅሩ የሚወጣውን ውጤት ይቀርጻል።

ማዕከላዊ ቁጥጥር ተከፋፈለ ግብረመልስን አስቀድሞ በተወሰነ ውጤት ለመተካት ሲሞክር ይህን ሂደት ያደናቅፋል። እውቀት ከሁኔታዎች ጋር በቀጥታ በሚገናኙ ሰዎች መካከል ተበታትኖ ይገኛል፣ ብዙውም አካባቢያዊ፣ ተግባራዊና ጊዜያዊ ነው። መጠንና ውስብስብነት ሲጨምር፣ ማዕከላዊ ተዋረድ ብዙ መረጃን በረጅም ርቀት ማስኬድ ይኖርበታል፣ ይህም ትንሽ የውሳኔ ሰጪዎች ቡድን ሁሉን ሥርዓት በቀጥታ ውስጡ ካሉ ሰዎች በተመሳሳይ ብቃት ለማስተካከል እየተከበደ እንዲሄድ ያደርጋል።

በራሱ የሚፈጠር ሥርዓት ውስብስብነትን እርስ በርስ በሚገናኙ ብዙ የእውቀትና የማስተካከያ ነጥቦች እንዲተናገድ ያስችላል። ቅንጅት የሚመነጨው በሥርዓቱ ውስጥ ከሚሰጡ ብዙ ምላሾች ጥምረት ነው። መላመድ ሙሉ በሙሉ በማዕከላዊ ቅንጅት ላይ ስለማይመሠረት፣ መናወጦች በአካባቢ ሊዋጡ፣ አማራጮች ሊዳብሩ፣ እና ሰፊው መዋቅር በውድቀት ዙሪያ መልሶ ሊደራጅ ይችላል።

ውጤቱ ብቅ የሚል ሥርዓት ነው፤ በትናንሽ ክፍሎች መካከል ካለው ቀጣይ መስተጋብር የሚፈጠር ሰፊ ቅንጅት ነው። ሥርዓት በመላው መዋቅር ላይ ከውጭ የሚጫን ነገር አይደለም። ክፍሎቹ እርስ በርሳቸው ምላሽ ሲሰጣጡና ወደ ተንቀሳቃሽ ሚዛን ሲመሩ ሥርዓቱ ራሱ የሚያመነጨው ነው።

ሥርዓት በሕግ ብቻ ሊታዘዝ አይችልም። ሥርዓት ሰዎች ለመተባበር ሲመርጡ የሚወጣ ብቅ የሚል ውጤት ነው። ሰዎች ለግጭት ከተነሳሱ፣ ሕግ ብቻ እንዲተባበሩ ሊያደርጋቸው አይችልም። ነፃ ዓለም መገንባት ማለት ትብብርና ሥርዓት እንዲቻሉ የሚያደርጉ አነሳሾችን መፍጠር ነው።

አውታረ መረቦች

አውታረ መረብ ማለት እያንዳንዱን መስተጋብር በማዕከላዊ ሥልጣን ሳያሳልፍ፣ ተገናኝተው መነጋገር፣ መቀናጀትና በቀጥታ መሥራት የሚችሉ ግለሰቦች ወይም ቡድኖች መዋቅር ነው።

ተዋረዶች መረጃንና ውሳኔ ሰጪነትን በጥቂት ማዕከላዊ ነጥቦች ውስጥ ያከማቻሉ። አውታረ መረቦች ግን ያሰራጫሉ። ሰዎች ለተለዋዋጭ ሁኔታዎች በቀጥታ ሲመልሱ፣ መረጃ ሲለዋወጡና በተግባራዊ ፍላጎቶች ዙሪያ ሲደራጁ፣ ቅንጅት ከታች ወደ ላይ ሊዳብር ይችላል።

ከዚህ በስተጀርባ ያለው አንድ ዘዴ ስቲግመርጂ ነው፤ እርምጃዎች ቀጣዩን እርምጃ የሚመሩ ምልክቶችን ይተዋሉ። ༆ ሰዎች ሌሎች ከዚህ በፊት ባደረጉት ላይ ምላሽ ይሰጣሉ፣ በዚህም ማዕከላዊ እቅድ አውጪ እያንዳንዱን እርምጃ ሳይመራ ውስብስብ ቅንጅት ሊዳብርና ሊሰራጭ ይችላል።

ራይዞም በዚህ ምክንያት እጅግ ኃይለኛ መዋቅር ነው። እንደ አንድ ዋና ግንድ ዙሪያ የተደራጀ ዛፍ ሳይሆን፣ ራይዞም በብዙ የተገናኙ ሥሮችና ቡቃያዎች ወደ ጎን ይሰራጫል። ቅርንጫፎችን ያወጣል፣ እንደገና ይገናኛል፣ ይራባል፣ እና ክፍሎቹ ሲጎዱ እንኳ ማደግን ይቀጥላል። ሙሉውን የሚቆጣጠር ወይም የሚይዝ አንድ ነጥብ የለም።

አውታረ መረብ መደበኛ ተዋረድ ስለሌለው ብቻ ያልተማከለ አይሆንም፤ አንድ ኖድ የግድ የሚያስፈልግ ከሆነ፣ ጥገኝነት ተዋረድ የሚፈልገውን ጫና እንደገና ሊፈጥር ይችላል። ብዙ ኖዶች በተመሳሳይ አቅራቢዎች፣ ሀብቶች፣ የመረጃ ምንጮች ወይም መግቢያን በሚቆጣጠሩ አካላት ላይ ሲመሠረቱ፣ ወይም ቅንጅቱ እራሱ ከአውታረ መረቡ መውጣትን ሲያከብድ፣ ተመሳሳይ ጥገኝነት ሊፈጠር ይችላል።

ስለዚህ መጠን መደበኛ ተዋረድ ሳይፈጥር ጥገኝነትን ሊመልስ ይችላል፤ ዋናው ጥያቄ ወሳኝ ተግባራት ሊቃወሙ፣ ሊተላለፉ፣ ዳግም መንገድ ሊሰጣቸው ወይም ሊተኩ እንደሚችሉ ነው።

እውነተኛ ለውጥ ከሥር የሚጀምረው በዚህ ምክንያት ነው። ከላይ የተጫነ ለውጥ በጫነው ማዕከላዊ ሥልጣን ላይ የተመሰረተ ሆኖ ይቀራል። ከታች የሚያድግ ለውጥ ግን በብዙ ነፃ ነጥቦች ሊሰራጭ፣ በግንኙነቶቻቸው ሊበዛ፣ እና ለመያዝ፣ ለማፈን ወይም ለመመለስ በየጊዜው እየተከበደ ሊሄድ ይችላል።

የተከፋፈሉ አውታረ መረቦች በተጠባባቂ አቅም፣ በአማራጭ መንገዶችና በውድቀት ዙሪያ መልሶ የመደራጀት ችሎታ ጽናት ያገኛሉ። ተዋረድ ከቁጥጥር ጋር ውድቀትንም ያከማቻል። አውታረ መረቦች በሌሎች ግንኙነቶች ዙሪያ መልሶ ሊደራጁ፣ በትይዩ ሊሞክሩ፣ እና ችግርን በሌላ መንገድ ሊያልፉ ይችላሉ።

በራሱ የሚፈጠር ሥርዓት በአውታረ መረቦች ይሰፋል፤ ቅንጅት ከብዙ ተገናኙ ክፍሎች ይዳብራል፣ እና የግድ የሚያስፈልግ የቁጥጥር ነጥብ አለመኖሩ ሙሉ መዋቅሩን የበለጠ ተስማሚ፣ ጽኑና ለመያዝ አስቸጋሪ ያደርገዋል።

ነፃ መተሳሰር

ነፃ መተሳሰር የተጫነ አባልነትን፣ የግዴታ ተሳትፎን እና በሰላም መውጣትን የሚከለክል ማንኛውንም ሥልጣን አያካትትም። ግለሰቡ ፈቃዱን እስከቀጠለ ድረስ ብቻ ነው የሚሳተፈው፤ ከዚያ በላይ በተሳትፎው ላይ መብት ያለው ቡድን የለም። ሰዎች ፍላጎቶቻቸውና ፍላጎት የሚሰጧቸው ጉዳዮች ሲቀየሩ መውጣት፣ አቅጣጫ መቀየር፣ እንደገና መጣመር እና አማራጮችን መፍጠር ነፃ ይሆናሉ።

ነፃ መተሳሰር ከግለሰቡ ይጀምራል። ወደ ግንኙነት፣ ድርጅት ወይም ማኅበረሰብ መግባት ራስን በራስ መወሰንን አያስረክብም። ተሳትፎ እስከቀጠለ ድረስ ፈቃድም መቀጠል አለበት፤ ትናንት የተደረገ ስምምነት ነገ በሌላ ሰው ላይ ዘላቂ የመብት ጥያቄ መሠረት ሊሆን አይችልም።

መውጣት ለሕይወት አስፈላጊ ነገሮችን ማግኘት አለመቻል ማለት ከሆነ፣ መውጣት ትርጉም አይኖረውም፤ ነፃ መተሳሰር እምቢ ማለትን በስም ብቻ ሳይሆን በተግባርም የሚቻል የሚያደርጉ ጠንካራ አማራጮችን ይፈልጋል።

እነዚያ አማራጮች በሚያስፈልጉበት ጊዜ ሊደረሱባቸው ይገባል፤ የሚቀመጡበት ቦታ፣ ወደዚያ የሚያደርስ መንገድ፣ እና በለውጡ ወቅት የሚቀጥል እንክብካቤ። የጋራ መጠባበቂያ ሀብትና ሰዎችን ለመቀበል ቅድመ ዝግጅት ከችግር በፊት ይህን ሊያስችል ይችላል። አንድን አቅራቢ ላለመቀበል ማንም ሰው የኑሮ መሠረቱን ብቻውን ከዜሮ መልሶ መገንባት አይገባውም።

ሰዎች በጋራ ፍላጎቶች፣ በሚያስፈልጓቸው ነገሮች፣ በግንኙነቶችና በዓላማዎች ዙሪያ በተፈጥሮ ይሰባሰባሉ። እነዚህ ቅርበቶች ከተጫነ አባልነት ሳይሆን ከእውነተኛ መጣጣም የተገነቡ ቡድኖችን ይፈጥራሉ። አንድ ሰው በአንድ ጊዜ ወደ ብዙ ተለያዩ ማኅበራት ሊገባ ይችላል፣ እያንዳንዱም የሕይወቱን የተለየ ገጽታ ሲያንጸባርቅ፣ አንዱም በግለሰቡ ሁሉ ላይ መብት ሳይጠይቅ።

ስምምነት ሁሉን አቀፍ መሆን አያስፈልግም። ሰዎች ጉዳይ በጉዳይ ሊደራደሩ፣ እርስ በርስ ቅናሽ ሊያደርጉ፣ እና ግጭትን በሰላም ሊፈቱ ይችላሉ። ዓላማዎቻቸው እጅግ ሲለያዩ፣ ሊለያዩ ይችላሉ። አንድ ማኅበር ወደ ብዙ ሊከፈል፣ የሚሰሩ ግንኙነቶችን ሊጠብቅ፣ የማይሰሩትን ሊተው፣ እና በፍጹም አዲስ መልኩ ዳግም ሊጣመር ይችላል።

ይህ በጣም ሰፊ የማደራጀት አማራጮችን ይፈጥራል። ቡድኖች ሊፈጠሩ፣ ሊከፈሉ፣ ሊደራረቡ፣ እንደገና ሊገናኙ፣ እና ሁኔታ ሲቀየር አቅጣጫ ሊቀይሩ ይችላሉ። የማይስማሙ ሰዎችን ወደ አንድ ውሳኔ ከመግደድ ይልቅ፣ ነፃ መተሳሰር የተለያዩ መልሶች በተመሳሳይ ጊዜ እንዲኖሩ ያስችላል። ༆ ብዝሃነት ከሰዎች ያልተገደበ ልዩነትና የተለያዩ የመተሳሰር ቅርጾችን የመፍጠር ችሎታ ይወጣል። የብዙነት መርህ ከላይ የሚሰጥ ፈቃድ ሳይሆን የነፃነት መዋቅራዊ ውጤት ይሆናል።

ይህም የማኅበረሰብን ትርጉም ይለውጣል። አንድ ክልል መጋራት መቶ ሺዎችን ወይም ሚሊዮኖችን እንግዶች አንድ ትርጉም ያለው ማኅበራዊ አካል አያደርጋቸውም። ማኅበረሰብ ከግንኙነቶች፣ ከመተዋወቅ፣ ከጋራ ዓላማ፣ ከቅርበትና ከእርስ በርስ እንክብካቤ ይዳብራል። ጠንካራ አካባቢያዊ ማኅበራት ወደ አንድ ሥልጣን ሳይዋጡ ከሰፊ አውታረ መረቦች ጋር በጥብቅ ሊገናኙ ይችላሉ።

ስለዚህ መጠን በራሱ ተዋረድን አያስፈልግም። ትንሽ ማኅበራት በአግድም በሚደራረቡ አውታረ መረቦች ሊገናኙ፣ ፍላጎታቸው በሚገናኝበት ቦታ ሊተባበሩ፣ በሌላ ቦታ ግን ነፃ ሊቆዩ ይችላሉ። መረጃ፣ ሀብት፣ እውቀትና ቅንጅት በማዕከላዊ ትእዛዝ መዋቅር ሳያልፉ በእነዚህ ግንኙነቶች ሊንቀሳቀሱ ይችላሉ።

ሁሉም ተግባር ዛሬ ባለው መጠን የተደራጀ መቆየት አያስፈልግም። በአካባቢ ያለ ከፍተኛ አቅም ሰዎች በረጅም ርቀት ቅንጅት ላይ ያላቸውን ጥገኝነት ሊቀንስ ይችላል። ሰፊ ቅንጅት አስፈላጊ በሚቆይበት ቦታ፣ አውታረ መረቦች ያንን ቅንጅት በተሳታፊዎቹ ላይ ቋሚ ሥልጣን ሳያደርጉ በክልሎች መካከል ትብብርን ሊያራዝሙ ይችላሉ።

አባላቱ ሁሉ ድምፅ ቢኖራቸውም፣ አንድ የቅንጅት አካል ነፃ ሰዎችና ማኅበራት የትኞቹን ተግባራት ለእሱ ማስገዛት እንዳለባቸው የመወሰን አጠቃላይ መብት አለኝ ሲል ሥልጣን ይጠይቃል።

እንዲህ ያሉ አውታረ መረቦች ክፍት የሚቆዩት ሰዎች ሐሳብ ሊያቀርቡ፣ ሊሞክሩ፣ የሚሠራውን ሊያስተውሉና ሊከተሉ፣ ሊለውጡት ወይም ከላይ ፈቃድ ሳይጠብቁ አማራጭ ሊፈጥሩ ስለሚችሉ ነው። የተሳካላቸው ቅርጾች በፈቃደኝነት ተቀባይነት ይሰራጫሉ። ያልተሳኩት ቅርጾች ውድቀታቸውን በሌሎች ሁሉ ላይ ሳይጭኑ ሊጠፉ ይችላሉ።

የመውጣት ነፃነት እነዚህ ግንኙነቶች ወደ አገዛዝ እንዳይጠነክሩ ይረዳል። መውጣት ሙሉ በሙሉ መልቀቅ፣ ተሳትፎን መቀነስ፣ አጋሮችን መቀየር፣ ትይዩ ማኅበር መፍጠር፣ ወይም ከእንግዲህ የማይሰራ ስምምነትን ብቻ እምቢ ማለት ሊሆን ይችላል። መውጣት በቀላሉ ሊተካ የማይችል ነገር ማጣት ማለት በሚሆንበት ቦታ፣ ወይም ተመሳሳይ መገለል ሰውን በተለያዩ ማኅበራት ሲከተል፣ ነፃነት ከመውጣት በተጨማሪ ሁኔታዎቹን መቃወም ወይም መቀየር እንዲቻልም ይፈልጋል። በሰላም መለያየት ሲከለከልና ተሳትፎ ግዴታ ሲሆን፣ መተባበር ነፃ መሆኑን አቁሟል።

ሰዎች ማኅበርን ሊተዉ ይችላሉ፤ ይህ ግን ላደረሱት ጉዳት ወይም በፈቃዳቸው ለገቡባቸውና ሌሎች በተገቢው ለተማመኑባቸው ግዴታዎች ያለባቸውን ኃላፊነት አያስቀርም። ለአንድ ግዴታ ኃላፊነት መኖር በራሱ ሰውን በኃይል እንዲፈጽም ማድረግን አያጸድቅም። የሦስተኛ ወገን ዳኝነት፣ ማካካሻ፣ መለያየትና ሌሎች ምላሾች ጉዳዩን ከተወሰነው ክርክር ውጭ ሳያስፋፉ የተሰበሩ ግዴታዎችን ሊፈቱ ይችላሉ። ኃላፊነት ከተወሰነው ጉዳት ወይም ግዴታ ጋር ብቻ ይቆያል፤ በሰው ላይ የባለቤትነት መብት ወይም አጠቃላይ የመታዘዝ ግዴታ ሊሆን አይችልም።

ትብብርን እምቢ ማለት በራሱ ማስገደድ አይደለም። ለሕይወት አስፈላጊ የሆኑ ነገሮችን በመቆጣጠር ታዛዥነትን ማስገደድ ወይም ፈቃደኛ አማራጮችን እንዳያገኙ መከልከል ግን ማስገደድ ነው።

አንዳንድ ጉዳቶች በመለያየት ብቻ ሊወገዱ አይችሉም፣ በተለይ ተጽእኖቻቸው ተበታትነው ወይም በቀላሉ ማምለጥ በማይችሉ ሰዎች ላይ ሲጣሉ፣ እና በዚህ ምክንያት ያለበለዚያ ጎጂ ባህሪን የሚገድበው ግብረመልስ ሲደክም። መከፋፈል ማለት እያንዳንዱ ምላሽ አካባቢያዊ ብቻ መሆን አለበት ማለት አይደለም፤ ጉዳት በብዙ ማኅበራት ወይም ክልሎች ያሉ ሰዎችን ሲጎዳ፣ ተጎጂዎቹ ድንበሮቹን አቋርጠው ሊተባበሩ፣ በጋራ መስፈርቶች ሊስማሙ፣ ወይም ውጤቱን ሊከታተሉ ይችላሉ።

መለያየት ጉዳትን መከላከል ወይም ቀጣይ ጉዳትን ማስቆም በማይችልበት ቦታ፣ ተጎጂዎቹ ራሳቸውን ሊከላከሉ፣ ሽምግልና ሊፈልጉ፣ ወይም ከሌሎች ጋር ተባብረው ሊያስቆሙት ይችላሉ። የጋራ አደጋን ማስቆም ሌሎችን ለአደጋ የሚያጋልጥ ባህሪ ላይ ጊዜያዊ ገደብ ሊፈልግ ይችላል፣ ተጎጂዎቹ ባይስማሙም እና የግለሰብ ኃላፊነት ግልጽ ባይሆንም። እነዚያ ገደቦችና ጫናቸው በሰዎች ላይ እንዴት እንደሚወድቅ የተለየ ምክንያታዊ ማጽደቅ ይፈልጋሉ።

ጉዳት እንዳለ መናገር ብቻ ክርክሩን አይፈታም፤ ጥበቃ የተወሰነውን ጉዳት በማስቆም ላይ ብቻ መቆየት አለበት፣ ለሰፊ ወይም ለገደብ የሌለው ቁጥጥር ምክንያት መሆን አይገባውም። ጣልቃ የሚገቡ ሰዎች ከመቃወም ነፃ አይሆኑም፤ የጣልቃ ገብነቱን ምክንያት፣ ዘዴ ወይም ቀጣይነት የመጠየቅ ችሎታ በሚፈጽሙት ሰዎች ፈቃድ ብቻ ላይ ሊመሰረት አይችልም። ከአስፈጻሚዎቹ ነፃ የሆነ መቃወም በቂ ምክንያት የሌላቸውን ገደቦች በተግባር ለመቀየር ወይም የጣልቃ ገብነቱ ምክንያት ሲወድቅ ጣልቃ ገብነቱን ለማቆም ኃይል ሊኖረው ይገባል።

አንዳንድ ችግሮች ሳይፈቱ ይቀራሉ፣ ሁሉንም ተሳታፊዎች የማስገደድ አቅም ላይ የተመሰረተ የመፍትሔ ዋስትና ያለው ቋሚ ሥልጣን ከመፍጠር ይልቅ።

ነፃ መተሳሰር ለማኅበረሰብ አንድ የመጨረሻ አደረጃጀት አስቀድሞ አይወስንም። ጥንካሬውም ይህን ጥያቄ ክፍት በማድረጉ ውስጥ ነው። በጣም ነፃና ራሳቸውን የሚወስኑ ሰዎች ግንኙነቶቻቸውን በቀጣይነት እንዲፈጥሩ ያስችላል፣ በሁሉም ላይ ሥልጣን ያለው አንድ መዋቅር ሳይሆን በማይቆጠሩ የተደራረቡ ማኅበራት የተሰራ ማኅበራዊ ሥርዓት ይፈጥራል።

የጋራ እርዳታ

የጋራ እርዳታ በተመላላሽነት የሚደረግ ትብብር ነው፤ ፍላጎቶቻችን የግድ ተቃራኒ መሆን ስለሌለባቸው ሰዎች እርስ በርሳቸው ይረዳሉ። ሁላችንም የተለያዩ ፍላጎቶች፣ ችሎታዎች፣ እውቀት፣ ሀብቶችና ዕድሎች አሉን። እነዚህን በመጋራት ሁለቱም ወገኖች ከቀድሞው የተሻለ ሁኔታ ሊደርሱ ይችላሉ።

ነፃ ዓለም ከዜሮ-ድምር ግንኙነቶች ይርቃል። ሀብት አዲስ ዋጋ በመፍጠር ይፈጠራል። ትብብር ሁለት ሰዎችን ብቻቸውን ከሚፈጥሩት በላይ ነገር እንዲኖራቸው ሊያደርግ ይችላል፣ ነገር ግን ትርፉ ወጪን በሌሎች ላይ በመጣል ከሚመጣ ግንኙነቱ በእውነት ሁለቱንም የሚጠቅም አይደለም። የመግቢያ መሰናክሎችና ሰው ሠራሽ እጥረቶች ሲወገዱ፣ ሰዎች ራሳቸውንና እርስ በርሳቸውን ለመደገፍ ብዙ መንገዶች ይኖራቸዋል፣ የሁለቱም ጥቅም ግንኙነቶችም ይቀላሉ።

ተመላላሽነት በተደጋጋሚ ግንኙነቶች ይጠነክራል። ጠንካራ ሰፈሮችና ማኅበረሰቦች ከጓደኝነት ይወጣሉ፤ ሰዎች እርስ በርሳቸውን ሲያውቁ፣ ስለሚደርስባቸው ሲጨነቁ፣ ምግብ፣ መሳሪያ፣ ችሎታ፣ እውቀት፣ መጠለያ፣ ጊዜና ድጋፍ ሲጋሩ ይጠናከራሉ። ሰዎች ለአካባቢያቸው ያሉ ሰዎች እንግዶች ካልሆኑ፣ አንድ ሰው ወደ ድህነት ወይም ቤት እጦት ሲወድቅ ወደ ሩቅ ተቋም የሚተው የማይታይ ችግር አይሆንም። ፍላጎቱ ለሚያውቁትና ስለእሱ ለመጨነቅ ምክንያት ላላቸው ሰዎች የሚታይ ይሆናል።

እነዚህ ግንኙነቶች ወደ ሰፊ የጋራ እርዳታ አውታረ መረቦች ሊገናኙ ይችላሉ፣ ድጋፍን ከቀድሞ የሚያውቁ ሰዎች በላይ ያራዝማሉ፣ አንድ ሰው ወይም አንድ ሰፈር ብቻውን ከሚያቀርበው በላይ እንዲያቀርብ ያስችላሉ። አንዱ ምግብ አለው፣ ሌላው ያልተጠቀመበት ክፍል፣ ሌላው ማጠገን ይችላል፣ ሌላው ማስተማር፣ ማብቀል፣ መገንባት፣ ማጓጓዝ ወይም መንከባከብ ይችላል። እነዚህ ግንኙነቶች በብዛት ሲደራረቡ፣ ሰዎች ድጋፍ ለመፈለግ ብዙ መንገዶች ይኖራቸዋል፣ እና ሰዎች የሚፈልጉትን ለማግኘት በአንድ ተቋም ብቻ ላይ መመርኮዝ የሚያስፈልጋቸው መጠን ይቀንሳል።

ተመላላሽነት እንክብካቤ ከሚያገኙ ሰዎች ሁሉ ውለታውን መመለስ አይጠይቅም። ብቻውን መውጣት ወይም ድጋፍ ማዘጋጀት ለማይችል ሰው፣ ነፃነት እንክብካቤው በአንድ ሰው ወይም ግንኙነት ቁጥጥር ስር እንዳይሆን ይፈልጋል።

የተደራረቡ እንክብካቤ ሰጪዎችና ነፃ ግንኙነቶች በደልን ለመቃወም ያቀላሉ፣ እንክብካቤም በለውጥ ወቅት እንዲቀጥል ያደርጋሉ። አንድ ሰው መረጃ ላይ የተመሰረተ ፈቃድ ማቅረብ በማይችልበት ጊዜ፣ እንክብካቤው በተቻለ መጠን ሰውየው የገለጻቸውን ምርጫዎች መከተልና ለእሱ በሚያስፈልገው መጠን ብቻ መወሰን አለበት። ጥገኝነት ለማንም በሰው ላይ ባለቤትነት አይሰጥም።

አስተማማኝ የጋራ እርዳታ ጥገናንም ይፈልጋል። ሰዎች የሚጠቀሙባቸውን፣ የሚጨነቁላቸውን ወይም በኋላ ሊያስፈልጋቸው የሚችሉ አገልግሎቶችን ለመጠበቅ ምክንያት አላቸው። ቀጣይ አቅርቦት የሥራና የሀብት የተደጋጋሚ መዋጮ፣ የጋራ መጠባበቂያ ሀብት፣ እና ለደከሙ እንክብካቤ ሰጪዎች ወይም የጥገና ሠራተኞች እረፍት ወይም ምትክ ይፈልጋል።

እንክብካቤ በአንድ ጊዜ ለሁሉም እኩል ጫና አይፈጥርም፣ ነገር ግን ሰፊ አውታረ መረቦች እነዚህን ያልተመጣጠኑ ጫናዎች በብዙ ሰዎች፣ ሀብቶችና ግንኙነቶች መካከል ሊከፋፍሉ ይችላሉ፣ በአንድ ሰው ላይ ብቻ እንዳይቀሩ። በእጥረት ጊዜ ፍላጎቶችንና ያሉ አቅርቦቶችን ግልጽ ማድረግ ሰዎች ቅድሚያዎችን እንዲደራደሩና ከአካባቢው ውጭ እርዳታ እንዲፈልጉ ያስችላል። ፍላጎት የሌለ ሀብትን ሊፈጥር አይችልም፣ ግን እጥረትም ሌሎችን የማስታዘዝ መብት አያቋቁም።

የጋራ እርዳታ ራስን መሠዋት አይደለም። በዙሪያችን ያሉ ሰዎች መበልጸግ ሲችሉ እኛም እንበለጽጋለን። ደህንነታቸው የተሻለ፣ ጤናማ፣ የበለጠ ነፃና ብቁ ሰዎች የራሳችንን ሕይወት ደህንነቱ የተሻለ፣ የበለጠ ሀብታምና ነፃ ያደርጉታል። የግለሰብ ደህንነትና የጋራ ደህንነት ተቃራኒ ጎኖች ሳይሆኑ እርስ በርሳቸው ይጠናከራሉ።

ጭቆናና በቀል ሰላምን ሳይሆን የግጭትን ሁኔታዎች እንደገና ይፈጥራሉ። የጋራ እርዳታ ለመከራ በእንክብካቤ፣ በፍቅርና በተስፋ ይመልሳል፣ እና መከራ ዳግም የመከሰቱን ዕድል የሚቀንሱ ቁሳዊ ሁኔታዎችን ይገነባል።

ልንኖርበት የምንፈልገውን ሰላማዊ ዓለም የመጀመሪያውን እርምጃ በመውሰድ እንፈጥራለን፤ አሁን እርስ በርሳችንን በመርዳት፣ በዙሪያችን ያሉ ግንኙነቶችን በማጠናከር፣ እና ማንም ሰው ዓለምን ብቻውን እንዳይጋፈጥ እነዚያን ግንኙነቶች በቂ ጽኑ በማድረግ።

ጓደኝነት

ጠንካራ ማኅበረሰብ የሚጀምረው ከጓደኝነት እንጂ ከ«ማኅበረሰብ» ረቂቅ ጽንሰ ሐሳብ አይደለም። ጓደኝነት የግል፣ በፍላጎት የተመረጠ፣ ፈቃደኛ እና በውስጡ ባሉ ሰዎች በቀጥታ የሚቀረጽ ነው። ሁለት ሰዎች አንድ ቦታ፣ ቡድን ወይም ጉዳይ ስለሚጋሩ ብቻ ማንኛውም ትልቅ አካል በግንኙነታቸው ላይ የመብት ጥያቄ ማቅረብ አይችልም።

ጓደኞች ግንኙነታቸው እንዲወሰን ወይም ወደ ስምምነት እንዲገደዱ ውጫዊ ሥልጣን አያስፈልጋቸውም። እንዴት እንደሚዛመዱ፣ ድንበሮቻቸው የት እንዳሉ፣ እና ግንኙነቱ መቼ መቀየር ወይም መጨረስ እንዳለበት ራሳቸው ይወስናሉ። የመተሳሰር ነፃነት የመለያየት ነፃነት ካልኖረው ትርጉሙ ትንሽ ነው።

ጓደኝነት ተፈጥሯዊ ገደብም አለው። ሁሉን ሰው የሚያካትት አንድ ግንኙነት ሊሆን አይችልም፣ እና ይህ የጥንካሬው ክፍል ነው። ጓደኝነቶች ትንሽ ሆነው ሊቆዩ ይችላሉ፣ ነገር ግን ሊደራረቡና ወደ ውጭ ሊገናኙ ይችላሉ፣ ሁሉንም በአንድ ማኅበራዊ አካል ሳያስገቡ ትብብር እንዲስፋፋ ያስችላሉ። ሰፊ አውታረ መረቦች ጓደኞች ያልሆኑ ሰዎችም አውታረ መረቡን አንድ ማኅበራዊ አካል ሳያደርጉ ተግባራቸውን እንዲያስተባብሩ ያስችላሉ።

ዓላማው ማኅበረሰቦችን ከመገንባት ይልቅ ጓደኞች ማፍራት ነው። ༆ ጠንካራ ማኅበረሰቦች ሰዎች በእውነት ከመረጡት ግንኙነት ይውጡ።

ከጥቃት የራቀ እርምጃ

ነፃ ዓለምን ለመገንባት ከጥቃት የራቀ እርምጃ ተመራጭ ስትራቴጂ ነው። አዲስ ዓለም ለመገንባት የምንጠቀምባቸው ዘዴዎች ከእነሱ የሚወጡትን ልማዶች፣ ማበረታቻዎች፣ ድርጅቶችና የኃይል ስርጭት ይቀርጻሉ። የፖለቲካ ጥቃት የተቃውሞውን የማበረታቻ መዋቅር ራሱን ይለውጣል፤ ሚስጥራዊነትን፣ ትእዛዝን፣ ማስገደድንና ኃይልን ማከማቸት የሚችሉ ድርጅቶችን ይሸልማል።

የፖለቲካ ጥቃት ሊቃወማቸው የታሰቡትን መዋቅሮች ሊያጠናክር ይችላል። ሰዎች ጥቃት ሲመለከቱ ይፈራሉ። ፍርሃት ጥበቃ እንሰጣለን ወደሚሉ ተቋማት—ፖሊስ፣ ወታደርና መንግሥት—ይገፋቸዋል። ስለዚህ ጥቃት የሚቃወሙትን ተዋረድ የማስፈጸሚያ ክፍሎች ሊያጠናክር፣ ለመንግሥት ፖሊስን፣ ክትትልን፣ ጭቆናንና ኃይልን ለማስፋት ተጨማሪ ምክንያት ሊሰጥ፣ ሰፊውንም ሕዝብ ከተቃዋሚዎች ሊያራርቅ ይችላል።

መንግሥት አስቀድሞ በተደራጀ ጥቃት እጅግ የበላይ አቅም አለው። ሥልጣኑን ለማስፈጸም የተገነቡ ፖሊስ፣ ወታደሮች፣ እስር ቤቶች፣ የስለላ ሥርዓቶች፣ መሣሪያዎችና የአቅርቦት አውታረ መረቦችን ይቆጣጠራል። ጥቃት መንግሥት የግጭቱን ደንቦች እንዲወስን እና ከፍተኛ ጥንካሬ ያለውበትን መስክ እንዲጠቀም ያስችለዋል።

ከጥቃት የራቀ እርምጃ ተዋረድን ከሌላ አቅጣጫ ይጋፈጣል። ቀጥተኛ እርምጃ፣ ሰላማዊ ሕግ አለመታዘዝ፣ አድማ፣ እምቢተኝነት፣ የጋራ እርዳታ፣ ራስን መቻል፣ ማኅበረሰብን መገንባት፣ ገንቢ አማራጮችና ተሳትፎን ማቋረጥ ማዕከላዊ ተቋማት እንዲሠሩ የሚያደርጉትን ጥገኝነቶች ያዳክማሉ። መንግሥት በኃይል ብቻ አይሠራም፤ የሰዎች ቀጣይ ትብብር ያስፈልገዋል።

ተስፋም የፖለቲካ ኃይል ነው። ዓላማው ሰዎችን በማሸበር ወደ ትግል ማስገባት ሳይሆን፣ ጥሩ ሕይወት የሚኖሩበት፣ ሕልማቸውን የሚከተሉበት፣ አቅማቸውን የሚያዳብሩበትና እርስ በርሳቸው የሚረዳዱበት ሰላማዊና ነፃ ዓለም ሊኖር እንደሚችል ማነሳሳት ነው። ༆

ተስፋ በተሞክሮ እውን ይሆናል። ጓደኝነት፣ የጋራ እርዳታ፣ ራስን መወሰን፣ ራስን መቻል፣ አትክልት ቦታዎች፣ ትብብር፣ ቀጥተኛ እርምጃና በተግባር የሚሠሩ አማራጮች ለሰዎች ከሌላ የአኗኗር መንገድ አንዳንድ ገጽታዎችን ከአሁኑ ያሳያሉ። የአዲሱን ዓለም ቅርጽ አስቀድሞ መገንባት ማዕከላዊ ሥልጣን ከመጥፋቱ በፊት አቅምን ያሰራጫል። ሰዎች በነፃ መተሳሰር፣ በጋራ እርዳታ፣ በገለልተኛ እውቀትና በአማራጮች ፍላጎታቸውን ማሟላት ሲችሉ፣ በማዕከላዊ ተቋማት ላይ ያላቸው ጥገኝነት መቀነስ ይጀምራል።

በጥቃት የሚካሄድ አብዮት ግን በተቃራኒው አቅጣጫ ሊሄድ ይችላል። ያለውን መንግሥት ማፍረስ የተከማቸ ኃይልን መዋቅር ማፍረስ ማለት አይደለም። የታጠቁ ድርጅቶች መሣሪያን፣ ሚስጥራዊነትን፣ ትእዛዝን፣ መረጃን፣ አቅርቦትንና የሥራ አቅምን ያከማቻሉ። ኃይልና አቅም ሳይሰራጭ መንግሥት ከፈረሰ፣ ለጥቃት ከፍተኛ አቅም ያለው ድርጅት የተፈጠረውን የኃይል ክፍተት ለመሙላት ምቹ ቦታ ይይዛል። ገዥው ይቀየራል፣ መዋቅሩ ግን ለመያዝ ዝግጁ ሆኖ ይቀራል።

ከጥቃት የራቀ እርምጃ ፓሲፊዝም ማለት አይደለም፣ ራስን መከላከልንም መተው አይደለም። አስቸኳይ ጉዳት በሌላ መንገድ ማስቆም ሳይቻል ሲቀር፣ የመከላከያ ኃይል ሊያስፈልግ ይችላል። ዓላማው ጭቆናን ማስቆም እንጂ ኃይልን የነፃነት ትግል ማደራጃ መርሕ ማድረግ አይደለም። ጥቃት የመጨረሻ አማራጭ ሆኖ ይቀራል።

ራስን የመከላከል አቅም ሊቀጥል ይችላል፣ አጠቃቀሙ ግን ለመከላከል የተወሰነና ጊዜያዊ ሆኖ ይቀራል። የኃይል ሚዛን የመከላከያ አቅም ተሰራጭቶና ለተቃውሞ ክፍት የሆነ እንዲሆን ያደርጋል፤ ነፃ መተሳሰርም ጊዜያዊ ኃይል ቋሚ የሥልጣን መዋቅር እንዳይሆን ይከላከላል።

የማያቋርጡ ስጋቶች ዝግጅት፣ አስተማማኝ አቅርቦት፣ የጋራ መረጃና በማኅበራት መካከል ቅንጅት ይፈልጋሉ። ሰዎች የተወሰኑ የመከላከያ ሥራዎችን ልምድ ላላቸው ሰዎች ሊያስረክቡ ይችላሉ፣ እነዚህ ሚናዎች ግን ለተግባራቸው ብቻ የተወሰኑና ለተቃውሞ ክፍት መሆን አለባቸው። አደጋው በመከላከያ ዘርፍ በተለይ ከፍተኛ ነው፤ የመከላከያ አቅም ራሱ አዲስ የኃይል ክምችት ሊሆን ይችላል። ይህ ልዩነት እውነተኛ የሚሆነው መሣሪያዎች፣ አቅርቦቶችና የውጭ ድጋፍ በአንድም ቡድን ብቸኛ ቁጥጥር ሥር ሳይሆኑ ሲቀሩ ብቻ ነው።

የተሰራጨ መከላከያ ሌላ አደጋም አለው፤ የአንድ ማኅበር ዝግጅት ሌላውን ሊያስፈራ ይችላል፣ የሌላውም ምላሽ የመጀመሪያውን ፍርሃት የሚያረጋግጥ ሊመስል ይችላል። በተቻለ ጊዜ ቀጥተኛ ግንኙነት፣ ሥጋት የሚፈጥሩ አባባሎችን በገለልተኛ መንገድ ማረጋገጥና በኃይል ማሰማራት ላይ የሁለቱም ወገን ገደቦች ራሳቸውን የመከላከል አቅም ሳይተዉ ወደ ኋላ እንዲመለሱ ሊረዷቸው ይችላሉ።

የአስቸኳይ ጊዜ ቅንጅት በተግባሩ ላይ ብቻ የተወሰነና ለተቃውሞ ክፍት መቆየት አለበት። የተሰራጨ መከላከያም ሊሸነፍ ይችላል፤ ማዕከላዊ ትእዛዝም የመትረፍ ዋስትና አይሰጥም።

ነፃነት ትግሉ ካበቃ በኋላ ብቻ መምጣት የለበትም። ትግሉ በሚኖርበት መንገድ ውስጥ መታወቅ አለበት።

የ3.5% ሕግ

ሥርዓታዊ ለውጥ ሙሉ ሕዝብ በአንድ ጊዜ እንዲነሳ አይጠይቅም።

በኤሪካ ቼኖዌትና ማሪያ ስቴፋን የተደረገ ምርምር፣ ከ1900 እስከ 2006 ድረስ የአገዛዝ ለውጥ፣ ነፃነት ወይም የወረራ ማብቂያ የፈለጉ ታላላቅ ከጥቃት የራቁ ዘመቻዎች ከጥቃታዊ ዘመቻዎች ከሁለት እጥፍ በላይ የስኬት መጠን እንዳሳዩ አገኘ።

የ3.5% ሕግ በኋላ ከዚህ ምርምር ወጣ፤ በመጀመሪያው የመረጃ ስብስብ ውስጥ በከፍተኛው ጊዜ ቢያንስ 3.5% የሕዝቡን ክፍል በንቃት ያሳተፈ ከጥቃት የራቀ ዘመቻ አልከሸፈም።

መንግሥት በፖሊስና በወታደራዊ ኃይል ብቻ አይሠራም። በማኅበረሰቡ ውስጥ ያሉ ሰዎች መሥራታቸውን፣ መታዘዛቸውን፣ ትእዛዝ ማስፈጸማቸውን፣ ሀብት ማንቀሳቀሳቸውን፣ መሠረተ ልማትን ማስቀጠላቸውንና ሥልጣኑን መቀበላቸውን ይፈልጋል። መንግሥት ከሚገዙት ሰዎች በብዙ የሚበልጡ ሰዎች ትብብር ላይ ይመሠረታል።

በንቃት የሚሳተፉ ሰዎች የዚህ ጫና አንድ ክፍል ብቻ ናቸው። ተሳትፎና እምቢተኝነት ሲስፋፉ ትብብር አስተማማኝ መሆኑን ያጣል። ሠራተኞች ትብብርን ያቆማሉ። ትእዛዞች አይፈጸሙም። ደጋፊዎች ይለያሉ። በውስጥ ያሉ ሰዎች መመሪያዎችን ማስፈጸም ያቆማሉ። ተቋማት መዳከም ይጀምራሉ። መዋቅሩ ለመቀጠል የሚፈልገውን የሰዎች ትብብር ሲያጣ የኃይል ሚዛኑ ይለወጣል።

ከጥቃት የራቁ እንቅስቃሴዎች እጅግ ሰፊ የተሳትፎ መስክ ሊኖራቸው ይችላል፣ ምክንያቱም ተቃውሞ ሁሉም ሰው ወታደር እንዲሆን አይጠይቅም። ሰዎች አድማ ሊያደርጉ፣ እቀባ ሊያካሂዱ፣ እምቢ ሊሉ፣ ድጋፋቸውን ሊያነሱ፣ ሀብት ሊያቀርቡ፣ ሌሎችን ሊያስጠልሉ ወይም በቀላሉ መተባበር ሊያቆሙ ይችላሉ።

ከ2010 በኋላ ከጥቃት የራቁ ዘመቻዎች ያነሰ ስኬት እንዳገኙ በኋላ የተደረገ ምርምር አሳይቷል። ቼኖዌት መንግሥታት የመከላከያ ስልቶቻቸውን ማሻሻላቸውን፣ እንቅስቃሴዎችም ጫናን ለማስቀጠል የሚያስፈልጋቸውን ድርጅት፣ ስትራቴጂና ጽናት ሳይገነቡ በፈጣን የሕዝብ ማነሳሳት ላይ ከመጠን በላይ መመሥረታቸውን ትጠቅሳለች። ሕዝብን ማነሳሳት የዕድል መስኮት ሊከፍት ይችላል፣ ግን ዘላቂ ድርጅትና ተግባራዊ አቅም ከሌሉ ለዘላቂ ለውጥ የሚያስፈልጉ ሁኔታዎች ከመገንባታቸው በፊት መስኮቱ ሊዘጋ ይችላል።

የ3.5% ደንብ ሕግ ወይም ዋስትና የሚሰጥ ገደብ አይደለም። ብዙዎቹ ስኬታማ ከጥቃት የራቁ እንቅስቃሴዎች 3.5% አልደረሱም፣ በኋላም የተደረገ ምርምር ልዩ ሁኔታ የሚመስል አንድ ጉዳይ አግኝቷል። ይህ ታሪካዊ ንድፍ ነው፣ የስኬት ቀመር አይደለም።

ከ3.5% ደንብ የሚገኘው ትምህርት በትክክል 3.5% ሕዝብ ማንኛውንም መንግሥት እጅ እንዲሰጥ ሊያስገድድ ይችላል የሚል አይደለም።

ትምህርቱ ለውጥ ሁሉም ሰው እንዲነቃ እንደማይጠይቅ ነው።

ቀጥተኛ እርምጃ

ቀጥተኛ እርምጃ ማለት ባለሥልጣን ችግሩን እንዲፈታልን ከመጠየቅ ይልቅ በችግሩ ላይ ራሳችን በቀጥታ መሥራት ነው። በሥልጣን በኩል ማሻሻያ መፈለግ ለውጥን ወደ ላይ ያስተላልፋል። ቀጥተኛ እርምጃ ግን የድርጊት አቅምን ችግሩ በሚመለከታቸው ሰዎች እጅ ያስቀምጣል።

የምናየው በቀላሉ ሙስና አይደለም። ሥርዓቱ በውስጡ የተገነቡትን ማበረታቻዎችና የኃይል ክምችቶች ይከተላል። ተወካዮችን መቀየር ውሳኔዎችን ሊቀይር ይችላል፣ የሥልጣን ማሽኑን ግን እንዳለ ያስቀምጣል። የውክልና ፖለቲካ ምክንያትና ውጤትን ከብዙ የቢሮክራሲ እርከኖች በታች ይደብቃል፤ ሰዎች እርምጃ ይወስዳሉ፣ ከዚያ ግን ተቋማት ምን እንደሚሆን እስኪወስኑ ይጠብቃሉ። ቀጥተኛ እርምጃ ለውጥን በዚህ ቦታና በዚህ ጊዜ ይፈጥራል። ሰዎች ውጤቱን ያያሉ፣ ይፈትኑታል፣ ከዚያም በላዩ ላይ ይገነባሉ።

ቀጥተኛ እርምጃ ፈቃድ አይጠይቅም። ሰዎች ለመተባበር፣ ችግሮችን ለመፍታት፣ ድጋፋቸውን ለማንሳት ወይም አማራጮችን ለመፍጠር ከላይ ፈቃድ አያስፈልጋቸውም። ለውጥ ሰዎች አስቀድሞ እርምጃ የመውሰድ አቅም ባላቸው በማንኛውም ቦታ ሊጀምር ይችላል፤ ሌሎች የሚሠራውን ሲቀበሉ ከመሠረቱ ወደ ውጭ ይስፋፋል።

የሕዝብ መሠረቱ ኃይል አለው፣ ምክንያቱም ተዋረድ በራሱ ሊሠራ አይችልም። አድማ ይህን ጥገኝነት ወዲያውኑ ያሳያል። አጠቃላይ አድማ የሥርዓቱን ትልልቅ ክፍሎች በአንድ ጊዜ ሊያቆም ይችላል። በማህበራት ፈቃድ ሳይጠብቅ የሚደረግ አድማ ሠራተኞች እነሱን እንወክላለን ከሚሉ ተቋማት ፈቃድ ሳይጠይቁ የጋራ ኃይል ሊጠቀሙ እንደሚችሉ ያሳያል።

ቀጥተኛ እርምጃ ያንን ጥገኝነት ወደ ጫና ማሳደሪያ ይቀይራል። ልዩነቱ መዋቅርን መቃወም እና መዋቅሩ ለመሥራት የሚፈልገውን ነገር ማስወገድ መካከል ነው። እምቢተኝነትና ድጋፍን ማንሳት ግንኙነቱን ራሱን ይለውጣሉ።

ቀጥተኛ እርምጃ ተዋረድን ያነሰ አስፈላጊ የሚያደርጉ አማራጮችን ይገነባል። የጋራ እርዳታ፣ ራስን መቻል፣ ነፃ ልውውጥ፣ የሕብረት ሥራ ድርጅቶችና ትይዩ ተቋማት ሰዎች ፍላጎታቸውን በቀጥታ እንዲያሟሉ አቅማቸውን ያጠናክራሉ።

ሁለቱ ገጽታዎች እርስ በርሳቸው ይጠናከራሉ። ማሽኑን አቁሙ፤ በተመሳሳይ ጊዜ አማራጮችን ገንቡ። ተቃውሞ የተዋረድን አቅም ያሳንሳል። ግንባታ ደግሞ በተዋረድ ላይ ያለውን ጥገኝነት ያሳንሳል።

ሰዎች መታዘዝን በማቆም አስፈላጊ ሥራን ግን በእሱ ላይ ከሚመሠረቱ ሰዎች ጋር በቀጥታ በመተባበር ማስቀጠል ይችላሉ። ጊዜያዊ መቋረጥ የጫና መሣሪያ ሊሆን ይችላል፣ ግን ወጪውን ማን እንደሚሸከም ጥያቄ ይቀራል። ይህ የጫና መሣሪያ በሚቃወሙት መዋቅር ላይ ቁጥጥር አነስተኛ ያላቸውን ሰዎች ከአስፈላጊ ነገሮች በመከልከል ላይ ከተመሠረተ፣ ተቃውሞው የጫናውን ወጪ በእነሱ ላይ ይጥላል። ከአስፈላጊ ተግባራት የሚደረግ ዘላቂ መውጣት ተተኪ መንገዶችን ወይም የቀጠለ ተደራሽነትን ይጠይቃል። የራሱን አማራጮች የሚያስርብ ተቃውሞ ትእዛዝ እንዲመለስ ያለውን ፍላጎት ያጠናክራል።

ግንባታም የራሱን ጫና ሊፈጥር ይችላል። ሰዎች በተገነባ ነገር ላይ መመሥረት ሲጀምሩ፣ እንዲቀጥል የሚሠሩ ሰዎች ከመቋረጡ የሚያጡት ነገር ይጨምራል፤ ስለዚህ ግጭትን በበለጠ ጥንቃቄ ሊመለከቱት ይችላሉ። ተቃውሞም በተቃራኒው ሰዎች ሊጠብቋቸው የሚፈልጉትን አማራጮች ለአደጋ ሊያጋልጥ ይችላል። አማራጮች በመጠባበቂያ አቅሞችና በአማራጭ መንገዶች መቋረጥን መቋቋም ሲችሉ፣ ተቃውሞም ሰዎች የሚፈልጉትን አቅም ሳያጠፋ ተዋረድ የሚፈልገውን ሲያስወግድ፣ ይህ ውጥረት ይቀንሳል።

ቀጥተኛ እርምጃ አዲሱን ዓለም አስቀድሞ መገንባት ይሆናል፤ ሰዎች ነፃነትን ወደፊት አንድ ድል እስኪመጣ ከማዘግየት ይልቅ አሁን በሚፈጥሯቸው ግንኙነቶችና ተቋማት ነፃ ዓለምን ይገነባሉ።

አንድ እርምጃ ብቻውን መላውን ሥርዓት መቀየር አይጠበቅበትም። ༆ እያንዳንዱ ስኬታማ እርምጃ አሁን አንድ ችግር ሊፈታ፣ ራስን የመወሰን አቅምን ሊጨምርና ተጨማሪ እርምጃዎችን ሊያስችል ይችላል። እነዚህ አቅሞች ከሕዝብ መሠረት ተነስተው ሲገናኙና ሲጠራቀሙ የኃይል ሚዛንን ይቀይራሉ።

የአትክልት ቦታው

ነፃ ዓለም በሁሉም ቦታ በአንድ ጊዜ መጀመር አያስፈልገውም። ሰዎች የራሳቸውንና የሌሎችን ፍላጎቶች ለማሟላት ያላቸውን አቅም በሚመልሱበት ሁሉ ይጀምራል። ምግብ አብቅሉ። ጠቃሚ ክህሎቶችን ተማሩ። መሣሪያዎችን ተጋሩ። ከምታምኗቸው ሰዎች ጋር ሥሩ። የአካባቢ አምራቾችንና የሕብረት ሥራ ድርጅቶችን ደግፉ። ቆይቶ ሊቀጥልና ሊስፋፋ በሚችል ጠቃሚ ነገር ጀምሩ።

የአትክልት ቦታው በቀጥተኛ ትርጉሙ እውነተኛ ቦታ ሲሆን፣ መዋቅራዊ ሚናም አለው። አትክልት ቦታ መሬትን፣ እውቀትን፣ ጉልበትንና ትብብርን ሰዎች በቀጥታ ወደሚጠቀሙበት ነገር ይቀይራል። የጋራ የሥራ ቤት ሰዎች የሚፈልጉትን እንዲሠሩና እንዲጠግኑ ቦታ ይሰጣል። የገበሬዎች ገበያ አርሶ አደሮችንና ገዢዎችን በቀጥታ ያገናኛል። እያንዳንዱ አንድ ፍላጎት እና ሊያሟሉት የሚችሉ ሰዎች መካከል ያለውን ሰንሰለት ያሳጥራል።

ዋናው ነጥብ የተወሰነ ኢኮኖሚያዊ ሞዴል አይደለም።

ራስን መቻል በብቸኝነት ሳይሆን በትብብር ይጠናከራል። አንድ ሰው ሁሉን ማድረግ አይችልም፣ ማድረግም አያስፈልገውም። ሰዎች የተለያዩ ክህሎቶችን ያዳብራሉ፣ ሥራን ይከፋፈላሉ፣ ያመረቱትን ይለዋወጣሉ፣ አቅማቸው በበለጠ በሚጠቅምበትም ቦታ ይረዳሉ። አትክልት ቦታዎች ከማዕድ ቤቶች፣ ከዎርክሾፖች፣ ከሕብረት ሥራ ድርጅቶች፣ ከአካባቢ አምራቾችና ከሰፈር አገልግሎቶች ጋር ሲገናኙ፣ የተለዩ ፕሮጀክቶች ሰፊ የተግባራዊ ነፃነት አውታረ መረብ መፍጠር ይጀምራሉ። ሰዎች ራሳቸው ያላቸው እውቀት፣ መሣሪያና የማምረት አቅም በጨመረ መጠን፣ ሕይወታቸው የሚመሠረትባቸውን ግንኙነቶች የመምረጥ አማራጫቸው ይሰፋል።

በአካባቢያችሁ ገንቡ። ጎረቤቶቻችሁን እወቁ። ጠቃሚ ነገሮችን አብራችሁ በመሥራት ጓደኞች አፍሩ። ሰዎች የሚጎድለውን፣ ደጋግሞ የሚበላሸውንና ሌሎች በእርግጥ የሚፈልጉትን ማየት ይችላሉ። ችግሮቹን እየተጋፈጡ ያሉ ሰዎች ሊረዷቸው ከሚችሉ ሰዎች ጋር በቀጥታ ሲነጋገሩ መፍታት ቀላል ይሆናል።

እነዚህ ግንኙነቶች ወደ ላይ ሳይወጡ ወደ ውጭ ሊያድጉ ይችላሉ። የተለያዩ ቡድኖች ራሳቸውን የመወሰን ነፃነታቸውን ሳያጡ በተለያዩ ሥራዎች ላይ ሊካኑና ትብብር በሚጠቅማቸው ቦታ በቀጥታ ሊገናኙ ይችላሉ። አንድ ድርጅት ሁሉን ማቅረብ ወይም መላውን መቆጣጠር አያስፈልገውም። የተደራረቡ ማኅበራት ሰፊ መረብ በልዩነቶቹ ይጠናከራል፤ ብዙ ክህሎቶች፣ ግንኙነቶች፣ ምንጮችና ውድቀትን ለመሻገር ብዙ መንገዶች።

ወሳኙ ነገር አንድ ፕሮጀክት ራሱን አማራጭ ብሎ መጥራቱ አይደለም። አማራጮችም የራሳቸው የማበረታቻ መዋቅር አላቸው፤ ስለዚህ ተመሳሳይ ጥያቄ ለእነሱም ይቀርባል፤ በተግባር ምንን ያበረታታሉ? ትእዛዝን እንደገና የሚፈጥር የሕብረት ሥራ ድርጅት ብዙም አልቀየረም። ፈተናው ተግባራዊ ነው፤ ሰዎች ሥራው የሚከናወንበትን መንገድ መቀየር፣ ውሎቹን እምቢ ማለት ወይም መሠረታዊ ፍላጎታቸውን የሚያሟሉበትን ብቸኛ መንገድ ሳያጡ መውጣት ይችላሉን?

በአንድ የውኃ ምንጭ ላይ የሚመሠረት አትክልት ቦታ፣ ወይም በአንድ ሰው እውቀት ላይ የሚመሠረት ዎርክሾፕ በዚያ ቦታ ተጋላጭ ይቆያል። ለሌሎች ሊተላለፉ የሚችሉ ክህሎቶች፣ ሊደገሙ የሚችሉ ዘዴዎች፣ የጋራ መሣሪያዎችና ከብዙ ምንጮች የሚመጡ አቅርቦቶች ማንንም ሰው የግድ የሚያስፈልግ ሳያደርጉ ጠቃሚ ሥራን ያስቀጥላሉ።

ካለው ዓለም ሙሉ በሙሉ መነጠል አያስፈልግም። ወደ ቀጥተኛ ግንኙነቶች ሊቀርብ በሚችለው በማንኛውም ነገር ጀምሩ፤ አንድ የምግብ ምንጭ፣ አንድ ክህሎት፣ አንድ መሣሪያ፣ አንድ አገልግሎት፣ አንድ የሕብረት ሥራ ፕሮጀክት፣ አንድ የበለጠ ጠንካራ ጓደኝነት። እያንዳንዱ ሽግግር ትንሽ ነው፣ ግን ቀጣዩ የሚገነባበትን ነገር ይተዋል። ከጊዜ በኋላ የተለዩ ፕሮጀክቶች አውታረ መረቦች ይሆናሉ፣ አውታረ መረቦች ጽናት ያገኛሉ፣ ጥገኝነትም መበተን ይጀምራል።

የአትክልት ቦታ ደን ለመሆን ፈቃድ አይፈልግም። ቦታ ባለበት ያድጋል፣ ሁኔታዎች በሚፈቅዱበት ቅርንጫፎችን ያወጣል፣ ከሚኖሩት ነገሮች ጋር ይገናኛል፣ ለተጨማሪ እድገትም ዘሮችን ያፈራል። ነፃ ዓለምን በተመሳሳይ መንገድ ገንቡ፤ በአካባቢያችሁ፣ በቀጥታ፣ በሰላምና ከሕዝብ መሠረት ወደ ውጭ።

የዕድል መስኮት

ነፃ ዓለም የሚገነባው ከአብዮታዊው ጊዜ በፊት ነው፣ ከእሱ በኋላ አይደለም።

ማዕከላዊ ተቋማትን የሚቆጣጠሩትን ሰዎች ማስወገድ እነዚያ ተቋማት የሚቆጣጠሩትን አቅም አያሰራጭም። ምግብ አሁንም መጓጓዝ አለበት። ሰዎች ንጹሕ ውኃ፣ መድኃኒት፣ መጠለያ፣ ግንኙነት፣ መጓጓዣ፣ ጥበቃና ግጭቶችን የሚፈቱበት መንገድ ይፈልጋሉ። እነዚህ አቅሞች እንደተከማቹ ከቀሩ፣ በቶሎ የሚመልሳቸው ማንም ሰው እጅግ ታላቅ ኃይል ይወርሳል።

ስለዚህ ወሳኙ ሥራ በዓይን ከሚታየው የለውጥ ነጥብ በፊት ይከናወናል።

ነፃ ማኅበረሰብ ከማዕከላዊ ትእዛዝ ውጭ አስቀድሞ በሚሠሩ ግንኙነቶች፣ ክህሎቶች፣ ተቋማትና መሠረተ ልማት አማካኝነት ቀስ በቀስ ይዳብራል። የጋራ እርዳታ አውታረ መረቦች፣ የአካባቢ የምግብ ሥርዓቶች፣ የሕብረት ሥራ ድርጅቶች፣ ራሳቸውን የቻሉ መገናኛዎች፣ የተሰራጨ ኃይል፣ የጥገና አቅም፣ ክፍት እውቀት፣ የእንክብካቤ መረቦች፣ የግጭት መፍቻ ዘዴዎችና ያልተማከለ ራስን መከላከል ተግባራዊ አቅምን ከማዕከላዊ ተቋማት አውጥተው በእሱ ላይ በሚመሠረቱ ሰዎች እጅ ያስገባሉ።

ይህ የአዲሱን ዓለም አስቀድሞ መገንባት ስትራቴጂያዊ ትርጉም ነው፤ አዲሱን በአሮጌው ቅርፊት ውስጥ መገንባት። በዓይን የሚታየው መለያየት በድንገት ሊመጣ ይችላል። ከእሱ የመትረፍ አቅም ግን ቀስ በቀስ ይዳብራል።

ሽግግሩ አንድ ንጹሕ መለያየት አይጠይቅም። አዳዲስ ግንኙነቶች ከእነሱ አጠገብ እየዳበሩ አሮጌ ተቋማት የበላይነታቸውን ሊቀጥሉ ይችላሉ። አንዳንድ ተግባራት በፍጥነት ያለ ማዕከል ሊሆኑ ሲችሉ ሌሎች ለረጅም ጊዜ ማዕከላዊ ሊቆዩ ይችላሉ። ሰዎች በነባር መዋቅሮች ውስጥ ያሉ ክፍተቶች ተግባራዊ ነፃነታቸውን ወይም ከእነሱ ውጭ የመደራጀት አቅማቸውን ሲጨምሩ ሊጠቀሙባቸው ይችላሉ። ያሉትን መዋቅሮች የለውጡ መሣሪያ ሳያደርጉ እነዚያን ክፍተቶች መጠቀም ይቻላል። እየተፈጠረ ያለው ዓለም በመጀመሪያ ከፊል፣ በነባሩ ሥርዓት ገደቦች የተቀረጸና እየተተካ ካለው ዓለም ጋር የተቆራኘ ይሆናል።

አንድ አማራጭ ሊተካቸው በሚፈልጋቸው ተመሳሳይ ማዕከላዊ ተቋማት ላይ ከተመሠረተ፣ የኃይል ሚዛኑ ሳይቀየር ሊዋጥ ይችላል።

አንድ አማራጭ ሰዎች የሚፈልጉትን ነገር ሊያቀርብ ይችላል፣ ነገር ግን በአሮጌው መዋቅር ቁጥጥር ሥር ባሉ መሬት፣ አቅርቦቶች፣ መሠረተ ልማት ወይም ሌሎች ሀብቶች ላይ ጥገኛ ሊቆይ ይችላል። ይህ አደረጃጀት አሮጌው መዋቅር ከተግባሮቹ ከፊሉን እንዲተው ቢያስችለውም በጥገኝነቱ የተፈጠረውን ተጽእኖ አብዛኛውን እንዲያቆይ ያስችለዋል። አንድን ተግባር መረከብ ጥገኝነትን ከመተካት ጋር አንድ አይደለም፤ ሚዛኑ የሚቀየረው ሰዎች የሚመሠረቱበትን ነገር አሮጌው መዋቅር ሳይቆጣጠር መቀጠል የሚችሉበትን አቅም ሲያገኙ ብቻ ነው።

አማራጮች ማዕከላዊ ተግባራትን ለመተካት አቅም ሲያገኙ ጭቆና ሊገጥማቸው ይችላል። አማራጮች በማዕከላዊ ተቋማት ላይ ያለውን ጥገኝነት ሲያሳንሱ፣ እነዚያ ተቋማትም እነሱን ለመገደብ የበለጠ ማበረታቻ ሊያገኙ ይችላሉ። ጭቆና ሁሉንም የአቅርቦት ምንጭ ማቋረጥ በሚችልበት ቦታ፣ መበተን ብቻ ጥበቃ አይሆንም። በነፃ አውታረ መረቦች መካከል የሚጋሩ እውቀትና ድጋፍ አንድ ቦታ ወይም ድርጅት ሲጠፋ ሥራው እንዲቀጥል ያስችላሉ፤ ቢወገድ አማራጮቹን በሙሉ ሊያጠፋ የሚችል አንድ መዋቅር እንዳይኖር ያደርጋሉ።

አዲሱን አስቀድሞ መገንባት የተቋማት ውድቀት ወደ ማኅበራዊ ውድቀት እንዳይለወጥ የደህንነት መረብ ይገነባል።

ግቡ ከማኅበረሰብ ውጭ አንድ ንጹሕ የተለየ ቦታ መፍጠር አይደለም። ሰዎች ችግሮችን በተለያዩ ግንኙነቶች መፍታት የሚችሉባቸውን ቦታዎች ማብዛት፣ እነዚያን ቦታዎች በእኩል ደረጃ ማገናኘትና ተጨማሪ የዕለት ተዕለት ሕይወትን ቀስ በቀስ ወደ እነሱ ማዛወር ነው። በፈቃደኛ አማራጭ የሚተካ እያንዳንዱ ጥገኝነት የአሮጌውን ሥርዓት ተጽእኖ ያዳክማል። ༆ እያንዳንዱ የጋራ ድጋፍ ግንኙነት ሰዎች እምቢ የማለት አቅማቸውን ያሳድጋል።

ሽግግሩ በግንባታው ቀስ በቀስ፣ በውጤቱ ግን ፈጣን ሊሆን ይችላል።

የዕድል መስኮት የሚከፈተው ማዕከላዊ ተቋማት አቅማቸውን ወይም ተቀባይነታቸውን በቂ መጠን ሲያጡና ቋሚ ይመስሉ የነበሩ አደረጃጀቶች ሊደራደሩባቸው የሚችሉ ሲሆኑ ነው። ይህ የሥልጣኔ ሙሉ ውድቀትን አይጠይቅም። የአቅርቦት ሰንሰለት ይቋረጣል። መንግሥት ተቀባይነቱን ያጣል። ኩባንያ ከተማን ይተዋል። የኤሌክትሪክ መረብ ይወድቃል። የአገር ገንዘብ የማይታመን ይሆናል። አድማ የተለመዱ አገልግሎቶችን ያቆማል። ብቸኛ አቅራቢ ሰዎች የሚመሠረቱበትን ነገር ማቅረብ ያቅተዋል። ማዕከላዊ ሥርዓቶች በቦታ፣ በዘርፍና በተግባር እኩል ባልሆነ መንገድ ይወድቃሉ።

እያንዳንዱ ውድቀት አሮጌው መዋቅር ማቅረብ ያልቻለውን ከፊል ሥራ አማራጮች ሊረከቡበት የሚችሉበትን ክፍተት ይፈጥራል።

እነዚህ ክፍተቶች ተደጋግመው ሊከሰቱ ይችላሉ። ትይዩ ተቋማት በአንጻራዊ መረጋጋት ጊዜ ይዳብራሉ። ማዕከላዊ ሥርዓት ይዳከማል። ነባር አማራጮች ከተግባሮቹ ከፊሉን ይረከባሉ። እነዚያ አማራጮች ይረጋጋሉ፣ ይማራሉ፣ ይገናኛሉ፣ ወደ ቀጣዩም ቀውስ ከበፊቱ በበለጠ አቅም ይገባሉ። አሮጌው ተዋረድ ሊቀጥል ይችላል፣ ግን እያንዳንዱ ዙር ሰዎች በእሱ ላይ ያላቸውን ጥገኝነት ሊያሳንስ ይችላል።

ይህ ውድቀትን የመጠበቅ ስትራቴጂ አይደለም። ማንም ሰው በእርግጠኝነት ሊተነብያቸው ለማይችል ሁኔታዎች ዝግጅት ነው።

ማዕከላዊ ተቋማት ሲዳከሙ ነፃነት በራሱ አይወጣም። ቀውስ ፍርሃትን፣ እጥረትን፣ እርግጠኝነት ማጣትንና አስተማማኝ ሥርዓት የሚፈልግ ጥያቄን ይፈጥራል። እነዚህ ሁኔታዎች የጋራ እርዳታን ሊያጠናክሩ ይችላሉ፣ ግን ፋሺዝምን፣ ወታደራዊ ዝንባሌን፣ የተደራጀ ወንጀልን፣ ሃይማኖታዊ ፈላጭ ቆራጭነትን ወይም መረጋጋት ለመመለስ ቃል የሚገባ አዲስ መንግሥትንም ሊያጠናክሩ ይችላሉ።

የኃይል ክፍተት ማለት በአስተማማኝ መንገድ መቅረብ ያቆሙ ተግባራትን የሚፈልግ ጥያቄ ነው። ማን እንደሚሞላው እነዚያን ፍላጎቶች ማሟላት በሚችለው ላይ ይመሠረታል።

ምግብ፣ መድኃኒት፣ ግንኙነት፣ መጓጓዣ፣ ጥበቃና የሚሠራ መሠረተ ልማት ማቅረብ የሚችል ማንኛውም አካል ከፍተኛ ተጽእኖ ያገኛል። እነዚህን አቅሞች የያዙት በአስገዳጅ ሥልጣን የሚመሩ ድርጅቶች ብቻ ከሆኑ፣ የፈሩ ሰዎች አሁንም የሚሠራው ተዋረድ ብቻ ይመስላቸውና ትእዛዝን ሊቀበሉ ይችላሉ።

ለዚህ ነው አዲሱን አስቀድሞ መገንባት የአስገዳጅ ሥልጣን ተተኪ እንዳይመጣ የሚደረግ ዝግጅት የሚሆነው። ከቀውስ በፊት የተገነቡ ትይዩ ተቋማት ሰዎች የሚሄዱበት ሌላ ቦታ ይሰጧቸዋል። የተሰራጩ ክህሎቶች፣ ነባር ግንኙነቶች፣ የሚሠሩ አውታረ መረቦችና ያለ ትእዛዝ የመተባበር ተሞክሮ ማዕከላዊ ውድቀት ሊፈጥረው የሚችለውን ክፍተት ያሳንሳሉ።

እነዚህ አማራጮች ከሌሉ ውድቀት ጥገኝነትን አያስወግድም። ይበልጥ ያጠናክረዋል።

አማራጮችም በተግባር መሥራት አለባቸው። መሳተፍ ተጨማሪ ጊዜ፣ ገንዘብ ወይም ደህንነት ከፈለገ፣ ከፍተኛ ጫና ሥር ላሉ ሰዎች ከሁሉ ይልቅ አስቸጋሪ ይሆናል። ብዙ ሰዎች ከመሳተፋቸው በፊት ሙሉ ፍልስፍናን አይቀበሉም። ምግብ ተመጣጣኝ ዋጋ ስላለው፣ የልጅ እንክብካቤ አስተማማኝ ስለሆነ፣ ሰፈሩ የበለጠ ደህንነት ስላለው፣ የጥገና ዎርክሾፑ ገንዘብ ስለሚያቆጥብ ወይም በውስጡ ያሉት ሰዎች በክብር ስለሚያስተናግዷቸው ሊቀላቀሉ ይችላሉ። ነፃ መተሳሰር፣ የጋራ እርዳታና በራሱ የሚፈጠር ሥርዓት ሰዎች በቀጥታ ሲለማመዷቸው የበለጠ ጠንካራ መከራከሪያ ይሆናሉ።

መለኪያው ተግባራዊ ነው፤ አማራጩ ራስን የመወሰን አቅምን እያሳደገና አቅምን እያሰራጨ እውነተኛ ፍላጎትን ያሟላልን?

በጫና ውስጥ መሥራት የማይችል ፕሮጀክት ሰዎችን በቀውስ ጊዜ ማሸጋገር አይችልም። ቁጥጥርን በማከማቸት የሚሠራ ፕሮጀክት ቀጣዩ ተዋረድ ብቻ ሊሆን ይችላል። አማራጩ የሚሠራው ዘዴዎቹ ራስን የመወሰን ነፃነትንና ነፃ መተሳሰርን ሲጠብቁ ብቻ ነው።

በእሱ ላይ ከመመሥረታችሁ በፊት ተተኪውን ፈትኑ፤ ገንዘብ ሲቋረጥ፣ አቅራቢ ሲወድቅ ወይም ቁልፍ ሰዎች ሲለቁ አቅርቦቱ ሊቀጥል ይችላልን? መደበኛ ብልሽቶችና እውነተኛ የተግባር ሽግግሮች በማዕከላዊ ተቋማት ላይ አሁንም የሚመሠረተውን ያሳያሉ። ድንገተኛ ውድቀት ከዚህ ሥራ መጠናቀቅ በፊት ሊመጣ ይችላል። በዚያን ጊዜ ነፃነትን ከማወጅ ይልቅ አቅርቦቶችን፣ ጥገናንና እንክብካቤን ማስቀጠል ቅድሚያ ይይዛል፤ ጊዜያዊ ጥገኝነት ቋሚ የማዘዝ መብትን አይፈጥርም።

እነዚህ ሂደቶች በአንድ ጊዜ ይከናወናሉ፤ የአሁን ፍላጎቶችን የሚያሟሉ አቅሞችን ገንቡ፣ በእነዚያም አቅሞች በጭቆና ላይ ያለውን ጥገኝነት ቀንሱ። ያለ ግንባታ ተቃውሞ ክፍተት ሊተው ይችላል። ያለ ተቃውሞ አማራጮች በነባሩ ሥርዓት ውስጥ ሊታገዱ ይችላሉ።

ዓላማው ማዕከላዊ ተቋማትን ቀስ በቀስ ያነሰ አስፈላጊ ማድረግ ነው።

ተግባራት አንድ በአንድ ሊዛወሩ ይችላሉ። እውቀት ከማዕከላዊ ቁጥጥር ሊወጣ ይችላል። ጊዜያዊ የጋራ እርዳታ ቋሚ ማኅበራዊ መሠረተ ልማት ሊሆን ይችላል። መደበኛ ያልሆኑ የአቅርቦት መንገዶች ዘላቂ አውታረ መረቦች ሊሆኑ ይችላሉ። ማኅበረሰቦች በአስቸኳይ ጊዜ የሠሩ አደረጃጀቶችን ሊያስቀጥሉ ይችላሉ። ያልተሳኩ ፕሮጀክቶችም እንኳ ቀጣዩን ሙከራ የበለጠ ጠንካራ የሚያደርጉ ክህሎቶችን፣ ግንኙነቶችን፣ መሣሪያዎችንና እውቀትን ሊተዉ ይችላሉ።

ሰዎች እስካሁን የገነቡት ወደፊት ሊገነቡት የሚችሉትን ገደብ አይወስንም። የሰዎችን የፈጠራ ብልሃት ነፃ ማድረግ አዳዲስ ፈጠራዎችን ያነሳሳል፣ ቀድሞ የማይቻል ይመስል የነበረውንም እንዲቻል ያደርጋል።

ስኬት መንግሥት ሲወድቅ ወይም በሕንፃዎቹ ላይ ባንዲራ ሲሰቀል ብቻ ላይታይ ይችላል። ጠቃሚ ተግባራቸው ወደ ሌላ ቦታ ሲዛወር፣ የማዕከላዊ ተቋማት አስፈላጊነት በረጅም ጊዜ ሲቀንስ ሊታይ ይችላል።

ወሳኙ ድል ማሽኑን መያዝ አይደለም።

ማሽኑን አላስፈላጊ ማድረግ ነው።

ቀጣዩ ታላቅ ክፍተት መቼ እንደሚመጣ እርግጠኛ መሆን አይቻልም። ሥርዓቶች በአለመረጋጋት ውስጥ ሊቀጥሉ፣ ተቃውሞን ሊዋጡ፣ አመራርን ሊቀይሩ፣ ወጪን ወደ ሌሎች ሊያስተላልፉ፣ ሊሻሻሉ ወይም ጭቆና ሊያደርጉ ይችላሉ። በውድቀት ትንበያ ላይ የሚመሠረት ስትራቴጂ ደካማ ነው።

አዲሱን አስቀድሞ መገንባት ትንበያ አይጠይቅም። ነባሩ ሥርዓት ከቀጠለ፣ ነፃ ግንኙነቶችና አቅሞች አሁን ሕይወትን ያሻሽላሉ። ቀስ በቀስ ከዳከመ፣ አማራጮች የሚተዋቸውን ተግባራት ይረከባሉ። ቀውሶች ተደጋግመው ከመጡ፣ እያንዳንዱ ክፍተት ትይዩ ማኅበረሰቡን የበለጠ ጠንካራ ሊያደርገው ይችላል። ትልቅ መለያየት ከተከሰተ፣ አቅርቦት፣ ክህሎትና አስቀድሞ የሚሠሩ ግንኙነቶች ያላቸው አውታረ መረቦች የተፈጠረው ክፍተት በሌላ ማዕከላዊ ሥልጣን እንዳይሞላ ሊከላከሉ የሚችሉ አማራጮችን ይሰጣሉ።

ስለዚህ የዕድል መስኮት ተቀምጦ የሚጠበቅ ነገር አይደለም።

ወደዚያ እየገነባን የምንሄድ ነገር ነው።

ተዋረድ አሁንም ቋሚ የሚመስልበት ጊዜ ነፃ ዓለም ያድጋል። እያንዳንዱ አትክልት ቦታ፣ ጓደኝነት፣ የሕብረት ሥራ ድርጅት፣ ክህሎት፣ አውታረ መረብ፣ የጋራ እርዳታ ተግባርና ነፃ የተግባራዊ አቅም ምንጭ ሰዎች ፈቃድ ሳይጠብቁ እርምጃ ሊወስዱበት የሚችሉበትን ሌላ ቦታ ይፈጥራል። እነዚህ አማራጮች ሲገናኙ፣ ጥገኝነት ይበተናል፣ የኃይል ሚዛንም ቅርጽ ይይዛል።

ቀጣዩ የዕድል መስኮት ሲከፈት፣ ነፃነት ከምንም መጀመር አይጠበቅበትም።

ነፃ ዓለም እየጠበቀ ይሆናል።

Vox Libera

መሠረታዊ መነሻ

“ከግትር የዓለም አመለካከት የበለጠ አደገኛ ነገር የለም፤ ከእሱ የበለጠ የሚገድብ፣ ለፈጠራ የሚያሳውር እና ለአዲስ ነገሮች ክፍት መሆንን የሚያጠፋ ነገር የለም።” — Stephen Jay Gould

“ሰዎች እውነታን የሚያዩበት የራሳቸው መንገድ ብቻ ጤናማ አስተሳሰብ ነው ብለው እንዲያስቡ የሚያደርገውን፣ ሳያውቁት በውስጣቸው የሰፈነውን ግትር እምነት ማስወገድ አስፈላጊ ነው። ዓላማዬ ሰዎች ስለ እግዚአብሔር ብቻ ሳይሆን ስለ ሁሉም ነገር እርግጠኛ ነን ብለው የማይናገሩበት አጠቃላይ የጥርጣሬ አስተሳሰብ እንዲያዳብሩ መርዳት ነው። አንድ ሰው ሁሉንም ነገር በራሱ የእምነት መስኮት ብቻ ማየት ከቻለ፣ ከሞላ ጎደል ደንቆሮ፣ ዲዳና ዕውር ይሆናል። ሌሎች ሰዎች ዓለምን እንደሚያዩት ማየት ስንችል ብቻ ነው እነሱን በእውነት ማየት የምንችለው። ‘የሽምቅ ኦንቶሎጂ’ ማለት ይህ ነው፤ ዓለምን በአንድ ሞዴል ብቻ የማየትን አመለካከት ሰብሮ በብዙ ሞዴሎች የማየት እድል መስጠት።” — Robert Anton Wilson፣ ከJeffrey Elliot ጋር የተደረገው “Searching for Cosmic Intelligence” ቃለ መጠይቅ (1980)

“አንዳንድ ቃላትና ሀሳቦችን ‘ጸረ-ጽንሰ ሀሳቦች’ ብለን መለየት እንችላለን። እነዚህ ቃላት ግንዛቤያችንን ከማገዝ ይልቅ ይደብቃሉ፣ ሌሎች ትክክለኛ ጽንሰ ሀሳቦችንም መረዳት ያስቸግራሉ። ከእነዚህ መካከል አንድ አስፈላጊ ዓይነት ‘በአንድ ጥቅል የታሸገ ሀሳብ’ የሚባለው ነው፤ እርስ በርሳቸው መያያዝ የማይገባቸው ነገሮች በግድ አብረው እንደሚሄዱ የተደበቀ ግምት የሚይዝ ቃል ነው።” — Roderick T. Long

“በሌላ አነጋገር፣ አንድ ቋሚ ንድፍ የለም። ያለማቋረጥ የሚታየው ብቸኛ ነገር ለውጥ መኖሩ ራሱ እና ከዚህ የተነሳ የተለያዩ ማኅበራዊ አማራጮች መኖራቸውን ማወቅ ነው።” — David Graeber እና David Wengrow፣ The Dawn of Everything

የማበረታቻ መዋቅር

“ሰው እንደ ሌሎች ሕያዋን ፍጥረታት ሁሉ በሚኖርበት ሁኔታ መሠረት ራሱን ያስተካክላል፣ ይለምዳል፣ ያገኛቸውንም ልማዶች በውርስ ለቀጣዩ ትውልድ ያስተላልፋል። ስለዚህ በባርነት የተወለደና ያደገ፣ ከብዙ የባሪያዎች ትውልዶች የመጣ ሰው ማሰብ ሲጀምር፣ ባርነት ለሕይወት አስፈላጊ ሁኔታ ነው ብሎ ያምናል፤ ነፃነትም የማይቻል ነገር ይመስለዋል።” — Errico Malatesta

“የአንድ ሰው ደመወዝ አንድን ነገር ባለመረዳቱ ላይ ሲመሠረት፣ ያንን ነገር እንዲረዳ ማድረግ ከባድ ነው!” — Upton Sinclair፣ I, Candidate for Governor: And How I Got Licked (1935)

“እስካሁን ድረስ ማበረታቻዎችን በሕዝባዊ ምርጫ ንድፈ ሐሳብ አንጻር መርምረናል። ይህ ንድፈ ሐሳብ በፖለቲካ ውስጥ ያሉ ሰዎች በመሠረቱ ከፖለቲካ ውጭ ካሉት ጋር አንድ ናቸው ብሎ ይገምታል። ይሁን እንጂ ይህ ግምት ስለ ፖለቲካ ከልክ በላይ ተስፋ የሚያደርግ ሊሆን ይችላል። ምክንያቱም የፖለቲካ ተቋማት የምርጫ ማጣሪያዎች በመጨረሻ የሥልጣን ቦታዎች የሚስቧቸውን ሰዎች ይመርጣሉ። ርኅራኄ ያላቸው ጨዋ ሰዎች በባሪያ እርሻ ላይ ጠባቂ መሆን አይፈልጉም። በተመሳሳይ ምክንያት፣ የሥራ ሕይወታቸውን በወኅኒ ጠባቂነት፣ በፖሊስነት፣ በአቃቤ ሕግነት፣ በድንበር ጥበቃ ሠራተኝነት፣ በጄኔራልነትና በፕሬዚዳንትነት የሚያሳልፉ ሰዎች፣ በሌሎች ላይ በራሳቸው ውሳኔ ኃይልና ግፈኛ ሥልጣን መጠቀምን የሚቀበሉ ሰዎች የመሆን ዝንባሌ ይኖራቸዋል። በመርህ የሚመሩ ሰዎች ለጊዜው እነዚህን ቦታዎች ቢይዙም፣ ሥልጣን ለማግኘትና ለማቆየት ሥነ ምግባራቸውን ለማጣመም ፈቃደኛ በሆኑ ምኞት የተሞሉ ሰዎች በቶሎ ሊተኩ ይችላሉ። በዚህ ምክንያት የሥልጣን ሥርዓቶች አንድ ቀላል ግን አደገኛ ውጤት ያላቸውን ተቋማዊ ማጣሪያዎችና በሰዎች ምርጫ ላይ የሚያሳድሩትን ተጽእኖ ይፈጥራሉ፤ ከሁሉ የከፉት ወደ ላይ ይወጣሉ።” — Nathan Goodman፣ Abolition: An Economist’s Perspective ༆

“የዛሬ ሠራተኞች በብዙ ደንቦች፣ በታክሶች፣ በአእምሯዊ ንብረት ሕጎችና ለንግዶች በሚሰጡ ድጎማዎች ተገድበዋል። እነዚህ በጠቅላላ የአማራጭ አሠሪዎችን ወደ ገበያ መግባትና በግል ሥራ መሰማራትን አስቸጋሪ ያደርጋሉ።” — Sheldon Richman

“በእውነቱ የካፒታሊስት ሥርዓት መገለጫ በመንግሥት የተፈቀዱ የነጠላ ገበያ ቁጥጥሮች በመዋቅሩ ውስጥ መኖራቸው ነው።” — Eric Fleischmann

“በተጨማሪም፣ መንግሥት የመገበያያ መሣሪያውን ብቻውን መቆጣጠሩ፣ ልውውጥን ለማሳለጥ የመክፈል ብቃትን ሳይሆን ዕዳን እንደ ብድር መሣሪያ የመጠቀም ኃይል ይሰጠዋል። ይህ የብቸኝነት ቁጥጥርም በልዩ መብት የሚጠየቁ ክፍያዎች መጀመሪያ እስኪፈጸም ድረስ ልውውጦችን የማገድ ኃይል ይሰጠዋል።” — Dyer D. Lum

“ዛሬ ማንም አያይም፣ ወይም ማየት አይፈልግም፤ በዘመናችን የብዙኃኑ ባርነት መሠረቱ መንግሥት ከተገዢዎቹ የሚሰበስበው በመሬትና በሌሎች ነገሮች ላይ የሚጣል የገንዘብ ግብር ነው።” — Leo Tolstoy፣ What Shall We Do?፣ ምዕራፍ XX (ቋንቋው በመጠኑ የተዘመነ ጥቅስ)

“መንግሥታት በቀጣይ የዋጋ ግሽበት ሂደት ከዜጎቻቸው ሀብት ከፍተኛ ድርሻ በድብቅና ሳይታወቅ ሊወስዱ ይችላሉ። በዚህ መንገድ መውሰዳቸው ብቻ ሳይሆን በዘፈቀደ ይወስዳሉ፤ ይህ ሂደት ብዙዎችን ድሆች ሲያደርግ ጥቂቶችን ግን ያበለጽጋል።” — John Maynard Keynes፣ The Economic Consequences of the Peace

“ካፒታሊዝም በሁሉም ቦታ አንድ ነው። ለመኖርና ለመበልጸግ ቀጣይ የሆነ ከፊል እጥረት ያስፈልገዋል፤ ዋጋዎቹን ለማስጠበቅና በማንኛውም ሁኔታ ለመሥራት የሚገደዱ የተራቡ ሕዝቦችን ለመፍጠር ይህን ይፈልጋል።” — Errico Malatesta

“በሆነ መንገድ፣ ከአንስታይን አንጎል ክብደትና መጠምዘዝ ይልቅ፣ ከእሱ ጋር እኩል ተሰጥኦ ያላቸው ሰዎች በጥጥ እርሻዎችና በጨቋኝ ፋብሪካዎች ውስጥ ኖረው መሞታቸው ከሞላ ጎደል እርግጠኛ መሆኑ የበለጠ ትኩረቴን ይስባል።” — Stephen Jay Gould

“ምክንያቱም በዚህ ዘመን ወንጀለኞች ተብለው የሚጠሩት በእውነት ወንጀለኞች አይደሉም። የዘመናዊ ወንጀል ምንጭ ኃጢአት ሳይሆን ረሃብ ነው።” — Oscar Wilde፣ The Soul of Man under Socialism

“ባርነት፣ ጥበቃ እና የነጠላ ገበያ ቁጥጥር ተከላካዮችን የሚያገኙት ከእነሱ ተጠቃሚ በሆኑት መካከል ብቻ ሳይሆን በእነሱ ምክንያት ከሚሰቃዩትም መካከል ነው።” — Frédéric Bastiat

“በትልቅ ደረጃ የመዝረፍ ኃይል ያለው መደብ፣ መንግሥትን የመቆጣጠርና ዝርፊያውን ሕጋዊ የማድረግ ኃይልም አለው።” — Eugene Debs

“ዝርፊያ ለአንድ የማኅበረሰብ ቡድን የኑሮ መንገድ ሲሆን፣ ከጊዜ በኋላ ዝርፊያውን የሚፈቅድ የሕግ ሥርዓትና የሚያወድሰው የሥነ ምግባር መመሪያ ለራሳቸው ይፈጥራሉ።” — Frédéric Bastiat

“በሕግ የተፈቀደ ዝርፊያ ወሰን በሌላቸው መንገዶች ሊፈጸም ይችላል። ስለዚህ ለማደራጀት ያሉትም ዕቅዶች ወሰን የላቸውም፤ የጉምሩክ ታሪፎች፣ የንግድ ጥበቃ፣ ጥቅማጥቅሞች፣ ድጎማዎች፣ ማበረታቻዎች፣ የገቢ መጠን ሲጨምር የሚጨምር ግብር፣ የመንግሥት ትምህርት ቤቶች፣ የተረጋገጠ ሥራ፣ የተረጋገጠ ትርፍ፣ ዝቅተኛ የደመወዝ ወሰን፣ የእርዳታ መብት፣ የሥራ መሣሪያዎች መብት፣ ነፃ ብድር እና የመሳሰሉት ናቸው።” — Frédéric Bastiat፣ The Law

ተዋረድ

“አብዛኛው ሥልጣን በወንበዴ ጥሬ ኃይል ይጀምራል፤ ከዚያም ሰዎች በዝምታ በመቀበላቸው ‘ተቀባይነት ያገኘ’ ሥልጣን ይሆናል። የብሔር-መንግሥት ታሪክ በእርግጥ እንዲህ ነው። Fried እንዳስተዋለው፣ ተቀባይነት ርዕዮተ ዓለም ከኃይል ጋር የሚቀላቀልበት መንገድ ነው። የተቀባይነት ተግባር ‘በማኅበረሰቡ አንድ ክፍል እጅ የተሰበሰበ ማኅበራዊ ኃይል መኖሩን ማብራራትና ማጽደቅ፣ እንዲሁም ለተወሰኑ ማኅበራዊ ሥርዓቶች፣ ማለትም ማኅበራዊ ኃይል የሚከፋፈልበትና የሚመራበት ልዩ ልዩ መንገዶች ተመሳሳይ ድጋፍ መስጠት’ ነው።” — Harold Barclay፣ People without Government ༆

“ሥልጣንን ወይም መንግሥትን ማስወገድ ማለት፣ በማኅበረሰብ ውስጥ የሚሠሩ የግለሰብ ወይም የጋራ ኃይሎችን ማጥፋት ወይም ሰዎች በእርስ በርሳቸው ላይ ያላቸውን ተጽዕኖ ማስወገድ አይደለም። እንዲህ ቢሆን የሰው ልጅ የማይንቀሳቀሱ የተለያዩ አተሞች ስብስብ ይሆናል፤ ይህም የማይቻል ነገር ሲሆን፣ ቢቻል እንኳ የማንኛውንም ማኅበረሰብ ጥፋትና ለሰው ልጅ ሞት የሚያመጣ ምት ይሆናል። ሥልጣንን ማስወገድ ማለት በኃይልና በተጽዕኖ ላይ ያለውን የብቸኝነት ቁጥጥር ማስወገድ ነው። ማለትም የማኅበረሰቡ ጠቅላላ የጋራ ኃይል የጥቂት ሰዎች ሐሳብ፣ ፈቃድና ጥቅም መሣሪያ የሚሆንበትን ሁኔታ ማቆም ነው። እነዚህ ጥቂት ሰዎች የጋራ ኃይሉን ተጠቅመው የሌሎችን ሁሉ ነፃነት ለራሳቸው ሀሳቦች ጥቅም ይጨቁናሉ። በሌላ አነጋገር፣ ከአንድ አብዮት እስከ ሌላው መካከል ያለው የወደፊት ጊዜ በወቅቱ አሸናፊዎች ጥቅም እንዲበዘበዝ የሚያደርገውን የአደረጃጀት ሥርዓት ማፍረስ ነው።” — Errico Malatesta

“ሥልጣን ባለበት ነፃነት የለም።” — Pyotr Kropotkin

“ዋረንና ፕሩዶን ለሠራተኞች ፍትሕ ለማግኘት በሚያደርጉት ጥረት የመደብ ነጠላ ቁጥጥር እንቅፋት ሲያጋጥማቸው፣ እነዚህ ቁጥጥሮች በሥልጣን ላይ እንደተመሠረቱ ተረዱ። ስለዚህ መደረግ ያለበት ሥልጣኑን በማጠናከር ነጠላ ቁጥጥርን በሁሉም ቦታ ማስፋፋት ሳይሆን፣ ሥልጣንን ከሥሩ ማስወገድና ተቃራኒው መርህ ለሆነው ነፃነት ሙሉ ቦታ መስጠት ነው ብለው ወሰኑ።” — Benjamin R. Tucker

“ተዋረዳዊ ድርጅቶች በዋናነት በተዋረዳዊ የቁጥጥር መዋቅሩ ተጽዕኖ አማካይነት የሰዎችን ባህሪ በግድ እርስ በርሱ እንዲዛመድ ተደርገው ይዋቀራሉ። በምሳሌነት በሚቀርብ ፍጹም ተዋረድ ውስጥ፣ በሁለት ‘ሠራተኞች’ መካከል የሚኖር ማንኛውም ተጽዕኖ ወይም ግንኙነት በሁለቱም የጋራ አስተዳዳሪ በኩል ማለፍ አለበት። የጋራ ባህሪ ውስብስብነት በጨመረ ቁጥር የተለያዩ ገለልተኛ ተጽዕኖዎች ብዛትም ይጨምራል፤ አንድ አስተዳዳሪም ሁሉንም ማስተናገድ ወይም ማስተላለፍ ይሳነዋል። የአስተዳዳሪዎችን ብዛት መጨመርና እያንዳንዱ የሚቆጣጠራቸውን ሰዎች ብዛት መቀነስ ይረዳል። ሆኖም የጋራ ባህሪው ውስብስብነት የአንድን ግለሰብ ውስብስብነት ሲያልፍ ይህ ዘዴም ይከሽፋል። የበለጠ ቀጥተኛ የአግድም ግንኙነትን የሚፈቅዱ መረቦች ግን ይህ ገደብ የለባቸውም። የጋራ ባህሪዎች ውስብስብነት የአንድን ሰው ውስብስብነት ሲያልፍ፣ ተዋረዳዊ ቁጥጥር ውጤታማነቱን ያጣል። በተዋረድ የሚቆጣጠሩ ሥርዓቶች በመረብ ለሚሠሩ ሥርዓቶች ቦታ መልቀቅ አለባቸው። የጋራ ውስብስብነት የግለሰብን ውስብስብነት ደረጃ ሲደርስ፣ የውስብስብነት ጭማሪ ሂደት ከተዋረዳዊ መዋቅሮች ገደብ ጋር ይጋጫል። እነዚህ መዋቅሮች ከዚያ በላይ ያለ ውስብስብነትን ሊያስተናግዱ አይችሉም፤ ስለዚህ በአግድም ግንኙነቶች የሚመሩ መዋቅሮች ሊተኳቸው ይገባል። የቁጥጥርን ሚና የሚተኩ የአግድም ግንኙነቶች ቀድሞም በተዋረዳዊ መዋቅሮች ውስጥ ነበሩ፤ የጋራ ባህሪ እጅግ ውስብስብ ሲሆን ተዋረዳዊ ቁጥጥር ሲከሽፍ ግን እነዚህ ግንኙነቶች አስፈላጊ ይሆናሉ።” — Complexity Rising: From Human Beings to Human Civilization, a Complexity Profile

“በሥልጣንና በመታዘዝ ላይ የተመሠረተ ሥልጣኔ፣ ራሱን የማስተካከል መሣሪያ የሌለው ሥልጣኔ ነው። ውጤታማ የመረጃ ልውውጥ በአንድ አቅጣጫ ብቻ ይፈሳል፤ ከገዢዎች ቡድን ወደ ታዛዦች ቡድን። እንዲህ ያለ አንድ-አቅጣጫ የመረጃ መስመር የመልስ ምላሽ እንደሌለውና በብልህነት መሥራት እንደማይችል ማንኛውም የሳይበርኔቲክስ ባለሙያ ያውቃል።” — Robert Anton Wilson, “Thirteen Choruses for the Divine Marquis,” በKevin Carson The Desktop Regulatory State ውስጥ የተጠቀሰ

“አንድ ሰው በግሉ የሚፈጽመው የመታዘዝ ተግባር፣ የአምባገነናዊ ማኅበረሰብ ጥንካሬ ብቻ ሳይሆን ድክመቱም የተመሠረተበት መሠረት ነው።” — Robert Shea and Robert Anton Wilson, The Illuminatus! Trilogy

“ጨቋኙ በተጨቋኞቹ መካከል ተባባሪዎች ባይኖሩት ኖሮ ይህን ያህል ጠንካራ አይሆንም ነበር።” — Simone de Beauvoir

“[...] ዋናው ጠላት፣ ስትራቴጂያዊው ተቃዋሚ፣ ፋሺዝም ነው [...] ይህም የታሪክ ፋሺዝም፣ የሂትለርና የሙሶሊኒ ፋሺዝም—የብዙኃኑን ፍላጎት በብቃት ማንቀሳቀስና መጠቀም የቻለው—ብቻ አይደለም፤ በሁላችንም ውስጥ፣ በአስተሳሰባችንና በዕለት ተዕለት ባህሪያችን ውስጥ ያለው ፋሺዝምም ነው። ይህ ፋሺዝም ኃይልን እንድንወድና የሚገዛንንና የሚበዘብዘንን ተመሳሳይ ነገር እንድንመኝ ያደርገናል።” — Michel Foucault, የAnti-Oedipus መቅድም

“ሰዎች ነፃነታቸውን ለመተው የራሳቸውን ነፃነት ከተጠቀሙበት፣ ከዚያ በኋላ በምንም መጠን ባሪያነታቸው ይቀንሳልን? ሕዝቡ በሕዝበ ውሳኔ አንድን ሰው በላዩ ላይ ፈላጭ ቆራጭ አድርጎ ከመረጠ፣ ያንን አምባገነናዊ ሥርዓት ራሱ ስለፈጠረው ብቻ ነፃ ሆኖ ይቀጥላልን? ያ ገዢ የሚያወጣቸው አስገዳጅ ትእዛዞች በመጨረሻ ከሕዝቡ ድምፅ የተገኙ ስለሆኑ ብቻ ሕጋዊ ናቸው ሊባሉ ይችላሉን? ይህ በምሥራቅ አፍሪካ አንድ ሰው በሌላ ሰው ፊት ጦሩን ሰብሮ የእርሱ ባሪያ ሲሆን፣ ጌታውን በፈቃዱ ስለመረጠ አሁንም ነፃነቱን እንደያዘ ነው ከማለት አይለይም።” — Herbert Spencer, The Man Versus the State

“አንድ ሰው በየጥቂት ዓመታት አዲስ ጌታ እንዲመርጥ ስለተፈቀደለት ብቻ ባሪያነቱ በምንም መጠን አይቀንስም።” — Lysander Spooner, No Treason No. VI: The Constitution of No Authority

“ጌቶችን በነፃነት መምረጥ ጌቶችንም ሆነ ባሪያዎችን አያጠፋም። ከተለያዩ ሸቀጦችና አገልግሎቶች መካከል በነፃነት መምረጥ፣ እነዚያ ሸቀጦችና አገልግሎቶች በድካምና በፍርሃት የተሞላ ሕይወት ላይ የሚደረገውን ማኅበራዊ ቁጥጥር የሚያስቀጥሉ ከሆነ—ማለትም ከራስ ሕይወት መራቅን የሚያስቀጥሉ ከሆነ—ነፃነት ማለት አይደለም። ግለሰቡ ከውጭ የተጫኑበትን ፍላጎቶች በራሱ ፈቃድ እንደገና መፍጠሩም ራስን የመወሰን ብቃትን አያረጋግጥም፤ የቁጥጥሩን ውጤታማነት ብቻ ያሳያል።” — Herbert Marcuse, One-Dimensional Man

“ሌላን ሰው ለመቆጣጠር የሚሞክር ሁሉ ገዢ፣ አጥቂና ወራሪ ነው፤ የዚህ ወረራ ባሕርይ አይለወጥም—አንድ ሰው በሌላ ሰው ላይ እንደ ተራ ወንጀለኛ ቢፈጽመውም፣ አንድ ሰው በሌሎች ሁሉ ላይ እንደ ፍጹም ንጉሥ ቢፈጽመውም፣ ወይም ሌሎች ሁሉ በአንድ ሰው ላይ እንደ ዘመናዊ ዲሞክራሲ ቢፈጽሙትም።” — Benjamin R. Tucker, 1890

“ማንም ሰው ሥልጣንን ለመልቀቅ አስቦ አይቆጣጠረውም። ሥልጣን መንገድ አይደለም፤ ራሱ ግብ ነው። አብዮትን ለመጠበቅ አምባገነናዊ አገዛዝ አይመሠረትም፤ አምባገነናዊ አገዛዝን ለመመሥረት ነው አብዮት የሚደረገው።” — O’Brien በGeorge Orwell Nineteen Eighty-Four ውስጥ

መንግሥት

“የመንግሥት የራሱ ገንዘብ እንደሌለው ሁሉ የራሱም ኃይል እንደሌለው በቂ ሁኔታ አለመረዳቱ ያሳዝናል። ያለው ኃይል ሁሉ ኅብረተሰቡ የሰጠው እና ከጊዜ ወደ ጊዜ በአንድ ወይም በሌላ ሰበብ የሚቀማው ብቻ ነው፤ የመንግሥት ኃይል ሌላ ምንጭ የለውም። ስለዚህ የመንግሥት ኃይል በተሰጠውም ሆነ በተቀማው መንገድ በጨመረ ቁጥር፣ የኅብረተሰቡ ኃይል በዚያው መጠን ይቀንሳል። የኅብረተሰቡ ኃይል በአብዛኛው ተመጣጣኝ መጠን ሳይቀንስ የመንግሥት ኃይል የጨመረበት ጊዜ የለም፤ ሊኖርም አይችልም።” — Albert J. Nock ༆

“የመንግሥት መለያ ባሕርይ ሥልጣን ነው፤ ማለትም የመግዛት መብት ነው። የሰው ልጅ ዋና ግዴታ ራስን መግዛትና በሌሎች መገዛትን መከልከል ነው።” — Robert Paul Wolff

“መንግሥትን በጥንቃቄ ሲመረምሩት፣ ሊሳሳቱ የሚችሉ ሰዎች ስብስብ ከመሆን የበለጠም ያነሰም አይደለም፤ ሆኖም ፈጽሞ እንደማይሳሳቱ እንዲንቀሳቀሱ የሚያስችላቸው የፖለቲካ ኃይል አላቸው።” — Robert LeFevre

“ልዩነቱ ይህ ነው፣ እጅግም አስፈላጊ ልዩነት ነው። የሰው ተፈጥሮ ጉድለቶች እንዳሉት እናምናለን፣ ግን ገዢዎችን ከዚህ አንለይም። እነሱ ግን ለራሳቸው ልዩ ሁኔታ ያደርጋሉ፣ አንዳንዴም ሳያስተውሉ። እኛ እንደዚህ ያለ ልዩ ሁኔታ ስለማናደርግላቸው ሕልመኞችና ‘ተግባራዊ ያልሆኑ ሰዎች’ ይሉናል።” — Pyotr Kropotkin

“የሰው ልጅ ተፈጥሯዊ ዝንባሌ እጅግ መጥፎ ስለሆነ ሰዎችን ነፃ መተው አደገኛ ከሆነ፣ እነዚህ አደራጆች ያላቸው ዝንባሌ ሁልጊዜ መልካም የሚሆነው እንዴት ነው? ሕግ አውጪዎችና የሚሾሟቸው ባለሥልጣናትስ የሰው ዘር አባላት አይደሉምን? ወይስ እነሱ ከሌሎች ሰዎች የተሻለ ጭቃ እንደተሠሩ ያምናሉ?” — Frédéric Bastiat, The Law

“አደጋው አንድ የተወሰነ መደብ ለመግዛት ብቁ አለመሆኑ አይደለም። ማንኛውም መደብ ለመግዛት ብቁ አይደለም።” — Lord Acton, letter to Mary Gladstone (1881)

“ነገር ግን መንግሥት ለምን መኖር አለበት? አንድ ሰው የራሱን ነፃነትና በራሱ ተነሳሽነት የመሥራት ችሎታ ለሌሎች ሰዎች ለምን ይሰጣል? የእያንዳንዱ ሰው ፈቃድ ይኑርም አይኑርም፣ የሁሉንም ኃይል በፈለጉት መንገድ እየተጠቀሙ ጌቶች እንዲሆኑ ለምን ሥልጣን ይሰጣቸዋል? ገዥዎች እጅግ ልዩ ችሎታ ያላቸው ሰዎች ናቸውን? ሕዝቡን ወክለው ሁሉም ሰዎች ለራሳቸው ከሚያደርጉት በተሻለ ለሁሉም ጥቅም እንደሚሠሩ የሚያሳምን ምክንያት አለን? የእያንዳንዱንና የሁሉንም ዕጣ ፈንታ በእውቀታቸውና በመልካምነታቸው ተማምነን ለእነርሱ መስጠት ትንሽም ቢሆን ጥበብ ያለበት ውሳኔ እስኪሆን ድረስ ከስህተትና ከሙስና የጸዱ ናቸውን? ወሰን የሌለው መልካምነትና እውቀት ያላቸው ሰዎች ቢኖሩም እንኳ፣ በታሪክ አንድም ጊዜ ያልተከሰተና በእኛ እምነት ሊከሰት የማይችልን ነገር ብንገምትም—ማለትም መንግሥት ከሁሉ በላይ ብቃትና መልካምነት ባላቸው እጅ ቢገባም—የመንግሥት ሥልጣን መያዝ ለጠቃሚ ተጽዕኖአቸው ምንም ነገር ይጨምራልን? ይልቁንም ያን ተጽዕኖ አያዳክመውም ወይም አያጠፋውም? ምክንያቱም የሚገዙት ሰዎች በማያውቋቸው ጉዳዮች መጠመድ ይገደዳሉ፤ ከሁሉም በላይ ደግሞ አብዛኛውን ጉልበታቸውን ሥልጣናቸውን ለማስጠበቅ፣ ጓደኞቻቸውን ለማስደሰት፣ ያልረኩትን ለመቆጣጠርና የሚያምፁትን ለማሸነፍ ያባክናሉ።” — Errico Malatesta

“የሰው ልጅ ኑሮውን ለማሻሻል፣ አዳዲስ ነገሮችን ለመፍጠርና ለማግኘት በሚያደርገው ጥረት ሥልጣን ወይም መንግሥት ምን ሚና ተጫውቷል? ምንም፤ ወይም ቢያንስ ጠቃሚ የሆነ ሚና የለውም። በዚህ መስክ ያሉ አስደናቂ ስኬቶችን ሁሉ ያስመዘገበው ሁልጊዜ ግለሰቡ ነው፤ ብዙ ጊዜም ከሰው ወይም ከመለኮታዊ ሥልጣን የሚመጡ ክልከላዎችን፣ ስደቶችንና ጣልቃ ገብነቶችን ተቋቁሞ ነው።” — Emma Goldman, The Individual, Society and the State

“መንግሥት እያንዳንዱ ሰው በሌሎች ሁሉ ወጪ ለመኖር የሚጥርበት ታላቅ ልብወለድ ነው።” — Frédéric Bastiat, “Government”

“በዴሞክራሲና በንጉሣዊ አገዛዝ መካከል እጅግ የሰላ ልዩነት እንዳለ የሚያምኑ ሰዎች፣ አንድ የፖለቲካ ተቋም ብዙ ለውጦችን አልፎም እንዴት በመሠረቱ ያው እንደሚቀር ለመረዳት ይቸገራሉ። ሆኖም በአጭሩ ማየት ብቻ እንኳ በእንግሊዝ ንጉሣዊ አገዛዝ የለውጥ ታሪክ ሁሉ፣ በመስፋፋቱና በአብዮቶቹ ሁሉ፣ እንዲሁም ባሕር ተሻግሮ ወደ አንድ ቅኝ ግዛት በደረሰበትና ያ ቅኝ ግዛት በኋላ ነፃ አገር ከዚያም ኃያል መንግሥት በሆነበት ሁኔታ እንኳ፣ የመንግሥቱ ተመሳሳይ ተግባሮችና አመለካከቶች በመሠረታዊነት ሳይለወጡ እንደቀጠሉ ያሳያል።” — Randolph Bourne, The State

“መንግሥት ማለት ኅብረተሰብ ከግለሰቡ የነፈገው ነፃነት ሁሉ ድምር ብቻ ነው።” — Mikhail Bakunin

“ግለሰቡ ከመንግሥት ጋር መደራደር አይችልም። መንግሥት ከኃይል በስተቀር ሌላ ምንም የመገበያያ ገንዘብ አይቀበልም፤ ይህንኑም ሳንቲም ራሱ ያወጣዋል።” — Ursula K. Le Guin, The Dispossessed (1974)

“ከሁሉም የጭቆና ዓይነቶች መካከል፣ ለተጎጂዎቹ ጥቅም ነው ተብሎ የሚፈጸመው ጭቆና ምናልባት ከሁሉ የበለጠ አፋኝ ሊሆን ይችላል። ሁሉን ቻይ ነን በሚሉ የሥነ ምግባር ጠባቂዎች ሥር ከመኖር በዘራፊ ገዢዎች ሥር መኖር ምናልባት ይሻል ይሆናል። የዘራፊው ገዢ ጭካኔ አንዳንዴ ሊቀዘቅዝ ይችላል፤ ስግብግብነቱም በአንድ ወቅት ሊረካ ይችላል። ነገር ግን ለራሳችን ጥቅም ነው ብለው የሚያሰቃዩን ሰዎች ያለ መጨረሻ ያሰቃዩናል፤ ምክንያቱም የራሳቸው ሕሊና የሚያደርጉትን ይደግፋል።” — C. S. Lewis, The Humanitarian Theory of Punishment (1949)

“ሕግ በአስደናቂ እኩልነቱ ሀብታሞችንና ድሆችን በአንድ መንገድ በድልድዮች ሥር እንዳይተኙ፣ በጎዳናዎች እንዳይለምኑና ዳቦ እንዳይሰርቁ ይከለክላል።” — Anatole France

“ብዙኃኑ በጥቂቶቹ ላይ የመግዛት መብት አላቸው የሚለው መርህ፣ በተግባር ሁሉንም መንግሥታት በሁለት የሰዎች ቡድኖች መካከል ወደሚካሄድ ትግል ብቻ ይቀይራቸዋል፤ የትኛው ቡድን ጌታ ይሆናል፣ የትኛውስ ባሪያ? ይህ ትግል ምንም ያህል ደም ቢያፈስ፣ ሰው ባሪያ መሆንን እስካልተቀበለ ድረስ በተፈጥሮው ለዘላለም ሊያበቃ አይችልም።” — Lysander Spooner, No Treason

“ሁሉም የመንግሥት ዓይነቶች ውድቀቶች ናቸው። አምባገነናዊ አገዛዝ ለሁሉም ኢፍትሐዊ ነው፤ ምናልባት ለተሻለ ነገር የተፈጠረውን አምባገነኑንም ጨምሮ። የጥቂቶች አገዛዝ በብዙኃኑ ላይ ኢፍትሐዊ ነው፣ የሕዝብ ግርግር አገዛዝ ደግሞ በጥቂቶቹ ላይ ኢፍትሐዊ ነው። ቀደም ሲል በዲሞክራሲ ላይ ታላቅ ተስፋ ተጥሎ ነበር፤ ነገር ግን ዲሞክራሲ ማለት ሕዝብ ሕዝብን፣ በሕዝብ ስምና ለሕዝብ ሲል፣ በዱላ መምታት ብቻ ነው። ይህ አሁን ታውቋል። ከብዙ ጊዜ በፊት መታወቅ ነበረበት ማለት አለብኝ፤ ምክንያቱም ሁሉም ሥልጣን ሰውን ያዋርዳል። ሥልጣኑን የሚጠቀሙትንም ሆነ በሥልጣኑ ሥር የሚገዙትን ያዋርዳል።” — Oscar Wilde, The Soul of Man under Socialism

“...በጥንቆላ ክስ የተቃጠሉ፣ የተሰቀሉ፣ በፈላ ውሃ የተገደሉ ወይም በሌሎች መንገዶች የተገደሉ አሥር ሺህዎችን፤ በሃይማኖታዊ ክህደት ክስ የተሰቃዩ ሚሊዮኖችን፤ በክህደት ክስ መከራ የደረሰባቸውን ሺህዎች ንጹሐን ሰለባዎችን፤ ከጥንት ጀምሮ በማንኛውም ሊታሰብ በሚችል ወንጀል ምክንያት በእሳት፣ በማሰቃያ፣ በስቅላት መድረክ፣ በማሰቃያ መሣሪያ እና በእስር ቤት የተጎዱትን አስብ...

የዓለም ገዥዎች በኃይልና በጭካኔ ያፈሰሱትን የደም ውቅያኖሶችና የእንባ ወንዞች፤ በረዳት አልባዎች፣ በደካሞችና በዕድለ ቢሶች ላይ የተጫነውን ጭካኔ፣ ስቃይና መከራ ያስብ፤ ከዚያም ቅጣት ጥሩ ነገር ነው ብሎ በእውነት ያምን እንደሆነ ራሱን ይጠይቅ። ጥቃት ወንጀልን መከላከል ቢችልም እንኳ፣ ገዥዎች ያደረሱት ጭካኔ፣ መከራ፣ ደም መፋሰስና ወንጀል ተበቀልንላቸው ከሚሏቸው ደካማና ያልታወቁ ሰለባዎች ጥፋቶች እጅግ የላቀ ነው። ይህ ጭካኔም አይቀንስም።

የቀድሞ ፍርዶችን ፍትሐዊነት እየተጠራጠሩ የዛሬዎቹን ፍርዶች ፍትሐዊ ናቸው ብሎ ማመን ፍጹም እብደት ነው። ማንኛውም የጥፋተኝነት ፍርድ ፍትሐዊ አይደለም፤ ማንኛውም ፍርድም ጽድቅ የለውም። ማንኛውም ጥቃትና ኃይል አጠቃቀም ጨካኝ፣ ኢፍትሐዊና አረመኔያዊ ነው፤ የሰዎች ፍርድም ይህን ሊያጸድቀው አይችልም።” — Clarence Darrow, Resist Not Evil

“መንግሥት ማኅበረሰብ እንዲፈርስ መፈለግ አይችልም፤ ምክንያቱም ይህ ከሆነ እሱም ሆነ ገዢው መደብ የብዝበዛ ምንጮቻቸውን ያጣሉ። እንዲሁም ማኅበረሰብ ያለ መንግሥታዊ ጣልቃ ገብነት ራሱን እንዲያስተዳድር ሊተወው አይችልም፤ ምክንያቱም ሕዝቡ መንግሥት በረሃብ ውስጥ የሚያቆዩትን የንብረት ባለቤቶች ብቻ ለመከላከል እንደሚያገለግል በፍጥነት ይረዳል፤ ከዚያም መንግሥቱንና ባለንብረቶቹን ሁለቱንም ለማስወገድ ይጣደፋል።” — Errico Malatesta

“ሕዝቡ ለምን ይራባል? ገዢዎች ገንዘቡን በግብር ስለሚወስዱት ነው። ስለዚህ ሕዝቡ ይራባል። ሕዝቡ ለምን ያምፃል? ገዢዎች ከመጠን በላይ ስለሚገቡበት ነው። ስለዚህ ያምፃል። ሕዝቡ ሞትን ለምን በቀላሉ ይመለከታል? ገዢዎች ከሕይወቱ ከመጠን በላይ ስለሚጠይቁት ነው። ስለዚህ ሞትን በቀላሉ ይወስዳል። ለመኖር ትንሽ ብቻ ሲኖር፣ ሕይወትን ከመጠን በላይ አለመውደድን ያውቃል።” — Lao Tzu, Tao Te Ching, ch. 75, trans. Gia-Fu Feng and Jane English

“ስለዚህ ነፃነትን የሚፈልግ ሁሉ እነዚህን አስፈላጊ እውነታዎች መረዳት አለበት፦ 1. ማንኛውም ሰው ‘መንግሥት’ ተብሎ በሚጠራው አካል እጅ ገንዘብ ሲያስገባ፣ በራሱ ላይ የሚውል ሰይፍ በእጁ እያስገባ ነው፤ ያ ሰይፍ ከእሱ ተጨማሪ ገንዘብ ለመቀማትና ለዘፈቀደ ፈቃዱ ተገዥ አድርጎ ለማቆየት ይጠቀምበታል። 2. በመጀመሪያ ያለ ፈቃዱ ገንዘቡን የሚወስዱት ሰዎች፣ ወደፊት ጥያቄዎቻቸውን ለመቃወም ቢሞክር፣ ያንን ገንዘብ እሱን የበለጠ ለመዝረፍና ለማስገዛት ይጠቀሙበታል።” — Lysander Spooner, No Treason

“ያለ ፍርሃት ልንደምድም የምንችለው፣ የአብዮት መርህ ቀጥተኛ ሕግ ማውጣትም ሆነ ቀጥተኛ አስተዳደር ወይም ቀለል ያለ አስተዳደር እንዳልሆነ፣ ከዚህ ይልቅ መንግሥት አለመኖር እንደሆነ ነው። ንጉሣዊ አገዛዝም አይደለም፣ የመኳንንት አገዛዝም አይደለም፣ ዲሞክራሲ ራሱም እንኳን፣ ሕዝቡን በስሙ ቢያስተዳድርና ራሱን ሕዝብ ብሎ ቢጠራም፣ ማንኛውንም ዓይነት መንግሥት እስከሚያካትት ድረስ መፍትሔ አይደለም። ሥልጣን የለም፣ መንግሥት የለም፣ በሕዝብ ስም የሚገዛ መንግሥትም የለም፤ አብዮት ይህ ነው። ቀጥተኛ ሕግ ማውጣት፣ ቀጥተኛ መንግሥትና ቀለል ያለ መንግሥት በከንቱ ለማደስ የሚሞክሯቸው የቆዩ ውሸቶች ናቸው። ቀጥተኛ ይሁን በተዘዋዋሪ፣ ቀላል ይሁን ውስብስብ፣ ሕዝብን መግዛት ሁልጊዜ ሕዝብን ማታለል ነው። ሁልጊዜ አንድ ሰው ሌላውን የሚያዝዝበት ሁኔታ ነው፤ ነፃነትን የሚያጠፋ ልብ ወለድ፣ መልስ ሊሰጥ የሚችለው ፍትሕ ብቻ በሆነበት ቦታ ጉዳዮችን በኃይል የሚያቋርጥ ግፍ፣ እና የሰዎችን ትጋትና በቀላሉ ማመን ለራሱ መውጫ መሰላል የሚያደርግ ግትር ምኞት ነው…” — Pierre-Joseph Proudhon, The General Idea of the Revolution in the Nineteenth Century (1851)

“መንግሥት አለመኖር በእውነት አናርኪን በአሉታዊው የሥርዓት መፍረስ ትርጉም ቢያመለክት እንኳን—እውነቱ ግን ከዚህ ፈጽሞ የራቀ ነው—በዚያ ሁኔታም መንግሥት የሰውን ልጅ ካደረሰበት ሁኔታ የባሰ ማንኛውም የአናርኪ ሁከት ሊኖር አይችልም።” — Leo Tolstoy, Patriotism and Government

“መንግሥት ብለን የምንጠራው ነገር ምንድን ነው? የተደራጀ ጥቃት አይደለምን? ሕጉ እንድትታዘዝ ያዝዛል፤ ካልታዘዝክ ደግሞ በኃይል ያስገድድሃል—ሁሉም መንግሥታት፣ ሕጎችና ሥልጣኖች በመጨረሻ በኃይልና በጥቃት፣ በቅጣት ወይም ቅጣትን በመፍራት ላይ ይመሠረታሉ።” — Alexander Berkman

“መንግሥት የራሱን ጥቃት ሕግ ብሎ ይጠራዋል፤ የግለሰቡን ጥቃት ግን ወንጀል ይለዋል።” — Max Stirner, The Unique and Its Own

“ቀድሞ ወንጀል እንደ ተቃውሞ ጩኸት ብቸኛ ነበር፤ አሁን ግን እንደ ሳይንስ በሁሉም ቦታ ተስፋፍቷል። ትናንት ለፍርድ ይቀርብ ነበር፤ ዛሬ ግን ሕጉን የሚወስነው እሱ ነው።” — Albert Camus, The Rebel

“መንግሥት የመግደል፣ ንብረት የመውረስና ሰዎችን የማሰር መብት እንዳለው አትጠራጠሩም። አንድ ግለሰብ መንግሥት ሁልጊዜ የሚያደርገውን ነገር ቢያደርግ፣ ነፍሰ ገዳይ፣ ሌባና ክፉ ሰው ብላችሁ ትጠሩታላችሁ። ነገር ግን የሚፈጸመው ጥቃት ‘ሕጋዊ’ እስከሆነ ድረስ ታጸድቁታላችሁ እናም ትገዙለታላችሁ። ስለዚህ የምትቃወሙት ጥቃትን በራሱ ሳይሆን ሰዎች ጥቃትን ‘ሕገወጥ’ በሆነ መንገድ መጠቀማቸውን ነው።” — Alexander Berkman

“መግደል የተከለከለ ነው፤ ስለዚህ ብዙ ሰዎችን በመለከት ድምፅ ካልገደሉ በስተቀር ሁሉም ነፍሰ ገዳዮች ይቀጣሉ።” — Voltaire

“መገዛት ማለት በክትትል ሥር መዋል፣ መመርመር፣ በስውር መሰለል፣ መመራት፣ በሕግ መገደብ፣ በቁጥር መለየት፣ በደንብ መቆጣጠር፣ መመዝገብ፣ አስተሳሰብ እንዲቀበሉ መገፋፋት፣ መሰበክ፣ መቆጣጠር፣ መፈተሽ፣ መገመት፣ ዋጋ መተመን፣ መወቀስና ትዕዛዝ መቀበል ነው፤ ይህን የሚያደርጉትም ለዚህ መብት፣ ጥበብም ሆነ ሥነ ምግባር የሌላቸው ፍጡራን ናቸው። መገዛት ማለት በእያንዳንዱ ተግባርና ግብይት መታወቅ፣ መመዝገብ፣ መቆጠር፣ ግብር መክፈል፣ ማኅተም መመታት፣ መለካት፣ ቁጥር መሰጠት፣ መገምገም፣ ፈቃድና ማረጋገጫ መጠየቅ፣ ማስጠንቀቂያ መቀበል፣ መከልከል፣ መታገድ፣ መለወጥ፣ መታረምና መቀጣት ነው። የሕዝብ ጥቅምን በማመካኘትና በጋራ ፍላጎት ስም መዋጮ እንዲከፍሉ መገደድ፣ በሥርዓት ሥልጠና መጫን፣ መዘረፍ፣ መበዝበዝ፣ በሞኖፖሊ ሥር መዋል፣ በኃይል ገንዘብ መወሰድ፣ መጨቆን፣ መታለልና መሰረቅ ነው፤ ከዚያም በትንሽ ተቃውሞ ወይም በመጀመሪያው የቅሬታ ቃል መታፈን፣ መቀጮ መክፈል፣ ስም መጥፋት፣ መንገላታት፣ መታደን፣ መሰደብ፣ በዱላ መደብደብ፣ መሣሪያ መነጠቅ፣ መታሰር፣ መታነቅ፣ ወደ እስር ቤት መጣል፣ ፍርድ ፊት መቅረብ፣ መፈረድ፣ በጥይት መመታት፣ መባረር፣ መሠዋት፣ መሸጥና መከዳት ነው፤ ከሁሉም በላይ መቀለድበት፣ መሳለቅበት፣ መናቅ፣ መዋረድና ክብር መነፈግ ነው። መንግሥት ይህ ነው፤ ፍትሑ ይህ ነው፤ ሥነ ምግባሩም ይህ ነው።” — Pierre-Joseph Proudhon

“መንግሥት ለሰው ልጅ ከታወቁት ተቋማት ሁሉ እጅግ አደገኛው ነው። በታሪክ ውስጥ ማንኛውም ግለሰብ ወይም ቡድን ሊፈጽመው ከሚችለው በላይ የሰዎችን መብት ጥሷል፤ ገድሏል፣ በባርነት አስገዝቷል፣ ወደ ግዳጅ ሥራና ማጎሪያ ካምፖች ልኳል፣ የድካማቸውንም ፍሬ በየጊዜው ዘርፏል። ከግለሰብ ወንጀለኞች በተለየ መንግሥት የማሰርና የመፍረድ ኃይል አለው፤ ሰውን ከሁሉም አቅጣጫ ከብቦ የሕይወቱን እያንዳንዱን ክፍል መቆጣጠር ይችላል፣ በዚህም ሀገሩን ለቆ ከመውጣት ውጭ መሸሻ አያገኝም (በአምባገነን አጠቃላይ ቁጥጥር ሥር ባሉ ሀገሮች ይህም የተከለከለ ነው)።” — John Hospers

የኃይል ሚዛን

“ሁሉም ሰዎች፣ ወንዶችም ሴቶችም፣ እኩል ነፃ ሲሆኑ ብቻ ነው እኔም በእውነት ነፃ የምሆነው። የሌሎች ሰዎች ነፃነት የእኔን ነፃነት ከመካድ ወይም ከመገደብ ይልቅ፣ በተቃራኒው፣ አስፈላጊ ቅድመ ሁኔታውና ማረጋገጫው ነው።” — Mikhail Bakunin ༆

“ለነፃነት መከራከር ማለት የሰው አእምሮ ሊጠቀምባቸው ከሚችላቸው እጅግ ኃይለኛ መሣሪያዎች አንዱ የሆነውን መደራጀት መቃወም አይደለም፤ ሌሎችን የሚያገልል፣ ልዩ መብት ያለው ወይም ብቸኛ ቁጥጥር የሚያደርግ ማንኛውንም ድርጅት እና ሌሎች የተሻለ እንዳያደርጉ ኃይል መጠቀምን መቃወም ነው።” — Friedrich August von Hayek

“ያልተማከለ አደረጃጀት ራስን በራስ መምራትን ያመለክታል፤ ይህም በራስ ተነሳሽነት በነፃነት የመንቀሳቀስ ችሎታ ነው። ይህ ነፃ አቅም በማንኛውም መጠን ሊኖር ይችላል፤ በአንድ ሰው፣ በሰፈር፣ በንቅናቄ ወይም በአንድ አካባቢ ሙሉ። ነፃ ለመሆን በአቅራቢያህ ያለውን አካባቢና የዕለት ተዕለት ሕይወትህን ዝርዝሮች መቆጣጠር ያስፈልግሃል፤ በራስህ መተዳደር በቻልህ መጠን ነፃነትህ ይበልጥ የተጠበቀ ይሆናል። ይህ ግን ሁሉንም ፍላጎቶችህን ብቻህን መሙላት አለብህ ማለት አይደለም፤ ከምትመረኮዝባቸው ሰዎች ጋር የመደራደር አቅም የሚሰጥህ የእርስ በርስ ጥገኝነት ሊሆን ይችላል። አንድም ተቋም የሀብት ወይም የማኅበራዊ ግንኙነት መዳረሻዎችን በብቸኝነት መያዝ የለበትም። ራስን መምራትን የሚያበረታታ ማኅበረሰብ መሐንዲስ ‘ተጨማሪ አማራጭ አቅም’ የሚለውን ይፈልጋል፤ በእያንዳንዱ የሕይወት ክፍል ሰፊ የምርጫና የአማራጭ እድሎች።” — CrimethInc., From Democracy to Freedom

“እየተስፋፋ ያለ የአስተዳደር ድርጅት ኃይል ሲጨምር፣ የቀረው ማኅበረሰብ የዚያን ድርጅት ቀጣይ መስፋፋትና ቁጥጥር የመቋቋም ኃይሉ ይቀንሳል።” — Herbert Spencer, The Man Versus the State

“በኔትወርክ ውስጥ ዕውቀትን በመጋራት የሚፈጠረው የጋራ ኃይል፣ በቃሉ በሁለቱም ትርጉሞች፣ የኔትወርኩ ራሱ ንብረት ነው። ይህ በኔትወርኮችና በተዋረዳዊ መዋቅሮች መካከል ባለው የኃይል ሚዛን ላይ አብዮታዊ ተፅዕኖ አሳድሯል፤ ግለሰቦችንና አነስተኛ ቡድኖችንም ትልልቅ ድርጅቶችን ለመጋፈጥ ከዚህ በፊት ማሰብ እንኳን የሚከብድ ኃይል ሰጥቷቸዋል። በተዋረዳዊ መዋቅር ውስጥ በአባላት ወይም በአካባቢያዊ መገናኛ ነጥቦች መካከል ያለ ሁሉም መልዕክት በጥቂት ማዕከላዊ ነጥቦች በኩል ማለፍ አለበት። ከአንድ አባል ወይም ከአካባቢያዊ ነጥብ ወደ ሌላ እንዲሄድ የሚፈቀድለት መልዕክት፣ ማዕከላዊ ነጥቦቹን የሚቆጣጠሩ ሰዎች ያወጡትን የስርጭት መስፈርት የሚያሟላ ብቻ ነው። በተዋረዳዊ መዋቅር ውስጥ መልዕክት የመላክ ሥልጣን ያላቸው ጥቂት ነጥቦች ብቻ ስለሆኑ የግንኙነት ቅርጹ ‘ከአንድ ወደ ብዙ’ ይባላል። በተከፋፈለ ኔትወርክ ውስጥ ግን እያንዳንዱ ነጥብ መልዕክት መላክ ይችላል፤ ማንኛውም ሁለት ነጥቦችም በማዕከላዊ ነጥብ ሳያልፉ ወይም ከተቆጣጣሪው ፈቃድ ሳይጠይቁ በቀጥታ መገናኘት ይችላሉ። አባላት ማዕከላዊ ነጥቦቹን ማን እንደሚቆጣጠር ብቻ ከመምረጥ ይልቅ፣ ‘አንድ ሰው ሀሳብ ያቀርባል፤ መሳተፍ የሚፈልግ ሁሉ መቀላቀል ይችላል። የተግባሩ ስፋት ሀሳቡ ምን ያህል ተቀባይነት እንዳገኘ ይወሰናል።’ በብዙኃን ድምፅ የሚመራ ዴሞክራሲ ‘የእጥረት ሥርዓት’ ነው፤ በዚህ ውስጥ የውሳኔ ሥልጣን ለመግዛት የሚወዳደሩበት ሀብት ነው፤ ‘ስብስቡ ከሁለቱ አንዱን መምረጥ አለበት፤ አንድ ማጣሪያ ወይም ሌላ፣ አንድ ተወካይ ወይም ሌላ።’ በተከፋፈለ ኔትወርክ ግን አንድ ሰው ሲጠቀምበት ለሌላው የሚቀንስ የውሳኔ ሥልጣን የለም። የእያንዳንዱ ሰው ውሳኔ እሱን ብቻ ይነካል፣ ሌሎችም እንዲሁ እንዳያደርጉ አያግዳቸውም። ‘ብዙኃኑ ከአንድ ሀሳብ ጋር ባይስማሙ ብቻ ሳይሆን በተቃራኒው ቢንቀሳቀሱም ሀሳቡ እንዳይፈጸም ማገድ አይችሉም።’” — Kevin Carson, The Desktop Regulatory State

“በሁለቱ መካከል ተቃራኒ ግንኙነት አለ፤ የአንዱ ጥንካሬ የሌላው ድክመት ነው። ማኅበረሰብን ማጠናከር ከፈለግን መንግሥትን ማዳከም አለብን። ሁሉም ዓይነት ፍጹም ቁጥጥር የሚፈልጉ አገዛዞች ይህን ያውቃሉ፤ ለዚህም ነው መቆጣጠር የማይችሏቸውን ማኅበራዊ ተቋማት ለማጥፋት ሁልጊዜ የሚሞክሩት።” — Colin Ward, The State and Society

“ለመንግሥት ተቃዋሚዎች እጅግ ትልቅ ጥቅም የሚሰጡ ወሳኝ የኃይል አለመመጣጠኖች አሉ። አዎን፣ መንግሥታት ኃይለኛ የክትትል አቅም አላቸው፤ ሆኖም ይህ አቅም ከማዕከል በተዋረዳዊ መንገድ ይመራል፣ እሱን ሊጠቀሙ የሚችሉትም በቁጥር አነስተኛና በተወሰነ መጠን ማንነታቸው ሊታወቅ የሚችል የአሠራር ባለሙያዎች ብቻ ናቸው። እነሱ በሰባት ቢሊዮን ሰዎች የተሞላ የገለባ ክምር ውስጥ የገለባ ቀለም ያላቸውን መርፌዎች ለማግኘትና ለመከታተል ይሞክራሉ። በዓለም ዙሪያ በኔትወርክ የተገናኙ የተቃውሞ ንቅናቄዎች እነዚያ መርፌዎች ናቸው። መርፌው የገለባ ሹካ የያዘውን ሰው ማየትና መለየት ይበልጥ ቀላል ነው፤ ሰውየው መርፌውን ማየትና መለየት ግን ከባድ ነው። መርፌዎችም ሹካ ከያዙ ሰዎች እጅግ ይበዛሉ። በተጨማሪም መርፌዎቹ የራሳቸው መሣሪያዎች አሏቸው፤ ርካሽ፣ ለመጠቀም ቀላልና ለማንኛውም ሰው ሊገኙ የሚችሉ መሣሪያዎች ናቸው፤ ከላይ የተጠቀሱትን የክትትል ባለሙያዎችም ይጨምራሉ! ከእነሱ ማንኛውም ሰው በማንኛውም ጊዜና በማንኛውም ምክንያት ራሱ መርፌ ለመሆን ሊወስን ይችላል።” — Thomas Knapp, quoted by Kevin Carson

“የሥልጣን ማከፋፈል ደጋፊዎች ዓላማቸውን ለማሳካት የመጀመሪያ እርምጃ አድርገው ምርት በብዙ ቦታዎች እንዲሰራጭ ያበረታታሉ። ስለዚህ በዘመናዊ አነስተኛ መሣሪያዎችና ማሽኖች የቤተሰቡን መሠረታዊ ፍላጎቶች በሙሉ ወይም እጅግ ትልቅ ክፍላቸውን ማምረት የሚቻልባቸውን አምራች ቤቶች ያበረታታሉ።” — Mildred Loomis

“እውነታው ምድር ይህን ጥቃት ከዚህ በላይ መቋቋም አትችልም የሚለው ነው። አየሩን፣ ውሃውንና ምግባችንን እየበከለ እንዲቀጥል ከዚህ በኋላ መፍቀድ አንችልም። [...] ሕይወት የምትሰጠን ምድር ናት፣ የአሜሪካ መንግሥት አይደለም። ሕይወት የምትሰጠን ምድር ናት፣ የብዙ አገር ኩባንያዎች መንግሥት አይደለም። ምድር ሕይወት ትሰጠናለች፤ ምድር ያስፈልገናል። ምድርን ማስጠበቅ አለብን፣ ካልሆነ ሕይወታችን አይቀጥልም። ስለዚህ የሚያደርጉትን መቃወም አለብን።” — John Trudell, “Take Back the Earth,” Thanksgiving Day address (1980)

“እጅግ ተነሳሽ የሆነውን አብዮተኛ ወስዳችሁ ፍጹም ሥልጣን ብትሰጡት፣ በአንድ ዓመት ውስጥ ከዛሩ ራሱ የባሰ ይሆናል።” — Mikhail Bakunin

“«መንግሥት» በምድር ላይ የሚጀምረው በእርግጥ በዚህ መንገድ ነው። የመንግሥትን መነሻ በአንድ «ውል» ውስጥ የሚያይ ያ ምናባዊ አስተሳሰብ አሁን እንደተወገደ አምናለሁ። ማዘዝ የሚችል፣ በተፈጥሮው «ጌታ» የሆነ፣ በድርጊቱና በእንቅስቃሴው ጥቃትን የሚያሳይ ሰው — እንዲህ ያለ ሰው ከውሎች ጋር ምን ጉዳይ አለው? ከእንዲህ ዓይነት ሰዎች ጋር መደራደር አንችልም።” — Friedrich Nietzsche, The Genealogy of Morals

“[…] የመንግሥት ወንጀለኝነት አዲስ ነገር አይደለም፣ የሚያስደንቅም አይደለም። የመጀመሪያው ዘራፊ ቡድን ተሰብስቦ መንግሥትን ሲመሠርት ተጀመረ፤ መንግሥትም በዓለም ላይ እስካለ ድረስ ይቀጥላል፣ ምክንያቱም መንግሥት በመሠረቱ ማኅበረሰብን የሚቃወም ተቋም ነው፣ በመሠረቱም ወንጀለኛ ነው። መንግሥት ማንኛውንም ማኅበራዊ ዓላማ ለማገልገል ተፈጠረ የሚለው ሐሳብ ፈጽሞ ከታሪክ ጋር አይስማማም። መነሻው ወረራና ንብረት መንጠቅ ነበር — ማለትም ወንጀል። የተመሠረተውም ማኅበረሰብ በባለንብረትና በዝባዥ መደብ፣ እንዲሁም ንብረት በሌለውና ጥገኛ በሆነ መደብ ተከፍሎ እንዲቆይ ለማድረግ ነው — ማለትም ለወንጀለኛ ዓላማ።” — Albert Jay Nock, “The Criminality of the State” (1939)

“በእውነቱ፣ እንደምናየው፣ የመጀመሪያዎቹ መንግሥታት ብዙ ጊዜ ሕዝባቸውን በሥርዓታቸው ሥር ማቆየት አልቻሉም፤ በወረርሽኝ፣ በሥነ ምህዳርና በፖለቲካ ረገድ እጅግ ደካማ ነበሩ፣ በቀላሉም ለመፍረስ ወይም ለመከፋፈል የተጋለጡ ነበሩ። ሆኖም መንግሥታት ብዙ ጊዜ ቢፈርሱም፣ ሊያሰባስቡት የሚችሉትን የግዴታ ኃይል አልተጠቀሙም ማለት አይደለም። በነፃነት ያልተመሠረተ የጉልበት ሥራ በሰፊው እንደተጠቀሙ የሚያሳይ ማስረጃ እጅግ ብዙ ነው፤ የጦር ምርኮኞች፣ በውል የተገደበ አገልግሎት፣ የቤተ መቅደስ ባርነት፣ የባሪያ ገበያዎች፣ ወደ የጉልበት ሥራ ቅኝ ግዛቶች በግድ ማስፈር፣ የእስረኞች ሥራና የጋራ ባርነት (ለምሳሌ የስፓርታ ሄሎቶች) ከእነዚህ ውስጥ ናቸው።” — James C. Scott, Against the Grain: A Deep History of the Earliest States (2017)

“ከሰው መወለድ እስከ ሞቱ ድረስ ሕይወቱን የሚቆጣጠርና የሚጠብቅ ሰብአዊነት የጎደለው የፖለቲካ ቢሮክራሲ ኃይል እያደገ ሲሄድ፣ በሰዎች መካከል ላለው ትብብር ከጊዜ ወደ ጊዜ የበለጠ እንቅፋት ይፈጥራል። በእያንዳንዱ ተግባሩ የብዙ ሰዎችን፣ የሙሉ ብሔራትን እንኳን ደህንነት፣ ለጥቂት ቡድኖች ራስ ወዳድ የሥልጣን ፍላጎትና የኢኮኖሚ ጥቅም መሥዋዕት የሚያደርግ ሥርዓት የማኅበራዊ ግንኙነቶችን መበተንና ሁሉም በሁሉም ላይ የሚያደርጉትን የማያቋርጥ ጦርነት ማስከተል አይቀርለትም። ይህ ሥርዓት ዛሬ በዘመናዊ ፋሺዝምና በአጠቃላይ ቁጥጥር የሚመራ መንግሥት ሐሳብ ውስጥ ለሚገለጠው ታላቅ የአስተሳሰብና የማኅበራዊ ወደኋላ መመለስ መንገድ ከፍቷል፤ ይህም ካለፉት ዘመናት ፍጹም ንጉሣዊ አገዛዞች የሥልጣን ጥማት በእጅጉ የሚበልጥ ሲሆን፣ ሁሉንም የሰው እንቅስቃሴ በመንግሥት ቁጥጥር ሥር ለማስገባት ይሻል። «ሁሉም ለመንግሥት፤ ሁሉም በመንግሥት በኩል፤ ያለ መንግሥት ምንም የለም!» የአዲስ የፖለቲካ ሥነ መለኮት ተደጋጋሚ መፈክር ሆነ። በተለያዩ የቤተ ክርስቲያን ሥነ መለኮቶች እግዚአብሔር ሁሉ ነገር ሰው ግን ምንም እንዳልሆነ እንደሚቆጠር፣ በዚህ ዘመናዊ የፖለቲካ እምነትም መንግሥት ሁሉ ነገር ዜጋው ግን ምንም አይደለም። ቀደም ሲል «የእግዚአብሔር ፈቃድ» የሚለው አባባል የልዩ መብት ያላቸውን መደቦች ፍላጎት ለማጽደቅ እንደዋለ፣ ዛሬም «የመንግሥት ፈቃድ» ከሚለው በስተጀርባ ያንን ፈቃድ በራሳቸው መንገድ የመተርጎምና በሰዎች ላይ የመጫን መብት አለን የሚሉ ሰዎች ራስ ወዳድ ጥቅሞች ብቻ ተደብቀዋል።” — Rudolf Rocker

በራሱ የሚፈጠር ሥርዓት

“ነፃነት የሥርዓት ልጅ ሳይሆን እናቱ ነው።” — Pierre-Joseph Proudhon

“ታላቅ መሪ መሆን ከፈለግህ ታኦን መከተል መማር አለብህ። ሁሉን ለመቆጣጠር መሞከርህን አቁም። የማይለወጡ ዕቅዶችንና ሐሳቦችን ተው፤ ዓለምም ራሷን ታስተዳድራለች። ሕጎችና ገደቦች በበዙ ቁጥር ሰዎች ይበልጥ ይደኸያሉ። መሣሪያዎች በበዙ ቁጥር ደኅንነት ይቀንሳል። ድጎማዎች በበዙ ቁጥር ሰዎች በራሳቸው የመተማመን ችሎታ ይቀንሳል። ደንቦችና መመሪያዎች በበዙ ቁጥር ሌቦችና ዘራፊዎች ይበዛሉ። ስለዚህ መምህሩ እንዲህ ይላል፦ ሕጉን እተወዋለሁ፣ ሰዎችም ታማኝ ይሆናሉ። ኢኮኖሚውን እተወዋለሁ፣ ሰዎችም ይበለጽጋሉ። ሃይማኖቱን እተወዋለሁ፣ ሰዎችም ሰላም ያገኛሉ። ለጋራ ጥቅም ያለኝን ፍላጎት ሁሉ እተወዋለሁ፣ መልካምነትም እንደ ሣር በሁሉም ቦታ ይበቅላል።” — Lao Tzu, Tao Te Ching, ch. 57

“ጉዳዮቻችንን ስናደራጅ በማኅበረሰብ ውስጥ በራሳቸው የሚፈጠሩ ኃይሎችን በተቻለ መጠን መጠቀምና በግድ ማስገደድን በተቻለ መጠን መቀነስ እንዳለብን የሚገልጸው መሠረታዊ መርህ ማለቂያ በሌላቸው መንገዶች ሊተገበር ይችላል።” — Friedrich Hayek, The Road to Serfdom

“የማኅበረሰብ የኢኮኖሚ ችግር በዋናነት በጊዜና በቦታ ልዩ ሁኔታዎች ሲለወጡ በፍጥነት መላመድ ነው ብለን ከተስማማን፣ የመጨረሻ ውሳኔዎች እነዚህን ሁኔታዎች ለሚያውቁ፣ ለውጦቹን በቀጥታ ለሚመለከቱና ለመፍታት በአቅራቢያቸው ያሉ ሀብቶችን ለሚያውቁ ሰዎች መተው አለባቸው የሚል ውጤት የሚከተል ይመስላል።” — Friedrich A. Hayek, The Use of Knowledge in Society

“እንዳየነው፣ ትላልቅ የቢሮክራሲ ተቋማት የግድ የሚጠቀሙባቸው ቀለል ያሉ ረቂቅ ምስሎች የተፈጥሮ ወይም የማኅበራዊ ሂደቶችን እውነተኛ ውስብስብነት በቂ ሁኔታ ሊወክሉ አይችሉም። የሚጠቀሙባቸው ምድቦች እጅግ ሰፊ፣ እጅግ የማይለወጡና እጅግ የተቀረጹ ስለሆኑ እንገልጸዋለን የሚሉትን ዓለም በትክክል አያሳዩም።” — James C. Scott, Seeing Like a State

“ሰዎች እንዴት እንደሚያስቡ፣ እንደሚሠሩ ወይም እርስ በርሳቸው እንደሚገናኙ ለመቆጣጠር በበለጠ በሞከርክ ቁጥር፣ በቀጥታ በኃይል ይሁን ወይም በዛቻ፣ በፍርሃት ወይም ማበረታቻዎችን በመጠምዘዝ «በስውር በመገፋፋት» በተዘዋዋሪ መንገድ፣ ሥርዓቱ ከለውጥ ጋር የመላመድ ችሎታው ይቀንሳል።” — Andrew Kemle

“ከማዕከላዊ ንድፍ ይልቅ በራሱ የሚፈጠር ሥርዓትን የሚደግፈው የተለመደ መከራከሪያ፣ እውቀት በብዙ ሰዎች መካከል ተበትኖ ሲገኝ አስፈላጊውን እውቀት ማግኘት የሚቻለው ውሳኔ በአንድ ማዕከል ባልተሰበሰበበትና ከጊዜ ጋር በሚለወጥ ሂደት ብቻ ነው የሚል ነው። በሌላ አነጋገር፣ እንዲህ ያለ ሥርዓት «[…] ማንም ሰው ሙሉ በሙሉ ያልያዘውን እውቀት መጠቀም» ይችላል።” — F. A. Hayek, (Law, Legislation and Liberty, Volume 1: Rules and Order)

“ሥርዓት ሆን ተብሎ በተደረገ ዝግጅት ብቻ እንደሚፈጠር ለሚያስብ ሰው፣ በውስብስብ ሁኔታዎች ውሳኔን በብዙ ሰዎች መካከል በማከፋፈል የተሻለ ሥርዓትና ለማይታወቀው ነገር የመላመድ ችሎታ ሊገኝ እንደሚችል፣ የሥልጣን ክፍፍልም የአጠቃላይ ሥርዓትን እድል እንደሚያሰፋ ማሰብ ሞኝነት ሊመስለው ይችላል። ሆኖም ይህ የውሳኔ ሥልጣን መበተን የበለጠ መረጃ እንዲታሰብበት ያደርጋል።” — Friedrich Hayek

“ሰፊ በተጨባጭ ማስረጃ የተደገፈ ምርምር፣ ሰዎች የጋራ ሀብቶችን በተመለከተ የሚነሱ ችግሮችን በራሳቸው የሚፈቱባቸውን የተለያዩ ሁኔታዎች፣ እነዚህ መፍትሔዎች በረጅም ጊዜ የሚቆዩበትን ሁኔታ፣ እና ትላልቅ የተቋማት አደረጃጀቶች በትንሽ ደረጃ ያሉ ሰዎች ችግሮችን በብቃትና በዘላቂነት የመፍታት ችሎታን እንዴት እንደሚያጠናክሩ ወይም እንደሚያዳክሙ መዝግቧል።” — Elinor Ostrom, “Beyond Markets and States: Polycentric Governance of Complex Economic Systems”

“በራሳቸው የሚፈጠሩ ሥርዓቶች ከእኩልና ነፃ ሰዎች መረቦች ይነሳሉ፤ የእነሱም ተግባራት በራሳቸው ያቀዱትን ዕቅድ የሚከተሉ ቀጣይ ሰዎችን የሚመራ አዎንታዊና አሉታዊ ግብረመልስ ይፈጥራሉ፣ በዚህም የግብረመልስ ሂደቱ ይቀጥላል። እያንዳንዱ ሰው በመረቡ ውስጥ አንድ መስቀለኛ ነጥብ ነው፣ በግብረመልስም ከሌሎች ጋር ተያይዟል፣ ሆኖም በራሱ ለመሥራት ነፃ ነው። የሚፈጥሩት ግብረመልስ ማንኛውም ሰው በሥርዓቱ ውስጥ ስኬታማ ለመሆን ስለ ሙሉ ሥርዓቱ ማወቅ የሚያስፈልገውን እውቀት ይቀንሳል።” — Gus diZerega, quoted by Kevin Carson in The Desktop Regulatory State

“በማኅበራዊ ሳይንስ ቃል አጠቃቀም ስቲግመርጂ በዋናነት ከዊኪዎች፣ በቡድን ከሚጻፉ ጦማሮችና በተያያዙ አነስተኛ ቡድኖች ከተዋቀሩ «መሪ አልባ» ድርጅቶች ጋር የተያያዙ የመረብ አደረጃጀቶችን ያመለክታል። ይህ የትብብር መንገድ በኮምፒውተርና በዲጂታል መረቦች ሲሰፋ፣ መረጃን የማቀናበር አቅም በእጅጉ ይጨምራል። ስቲግመርጂ ለብቻቸው የሚሠሩ ሰዎች ያለ የመጠን ገደብ እንዲተባበሩ ያስችላል።

ስቲግመርጂ በቀድሞው አገባብ «የጋራነት አስተሳሰብ» አይደለም። በዚያ ዘመን ማንኛውም ትልቅ የጋራ ሥራ ሕብረቱን የሚወክል ትልቅ ድርጅትና የግለሰቦችን ጥረት በተዋረድ የሚያስተባብር አስተዳደር ይፈልግ ነበር። ሆኖም ስቲግመርጂ የብዙ ሰዎችን የጋራ ተግባር የማስተባበር ወጪ ስለሚያስወግድ የጋራ እርምጃን በላቀ ደረጃ ያሳካል። በተመሳሳይም ሁሉም እርምጃዎች የግለሰቦች ነፃ እርምጃዎች ስለሆኑና «ሕብረቱ» የእነዚህ እርምጃዎች ድምር ብቻ ስለሆነ የግለሰብ ነፃነትንም በላቀ ደረጃ ያሳካል። እያንዳንዱ ሰው ከቡድኑ ፈቃድ ሳይጠይቅ የፈለገውን አዲስ ሐሳብ ለማቅረብ ነፃ ነው፤ ሌሎችም ለመቀበል ወይም ላለመቀበል ነፃ ናቸው። ስቲግመርጂ ማንም ሰው ለቡድኑ ፈቃድ መገዛት እንዳይኖርበት ያደርጋል፤ የውሳኔውን መሠረታዊ ክፍል ግለሰቡ ያደርገዋል፣ በዚህም የፈቃደኝነትን ሐሳብ ሙሉ በሙሉ ያሳካል።

ስቲግመርጂያዊ አደረጃጀት ከተለያዩ ተገጣጣሚ ክፍሎች የተሠሩ መዋቅሮችን ያመነጫል። እነዚህ መዋቅሮች በብዙ ቦታ ይገኛሉ፣ ምክንያቱም ክፍሎች ተለያይተው መገጣጠማቸው የሥርዓቱን የመማር፣ የመለወጥና የመላመድ ችሎታ ይለውጣል። ጥቂት መሠረታዊ ክፍሎች በተለያየ መንገድ ተቀያይረውና ተጣምረው ብዙ ውስብስብ ሥርዓቶችን ሊፈጥሩ ይችላሉ። ጥቂት ቀላል ደንቦችን ተከትሎ ከጥቂት ሌሎች ሰዎች ጋር መገናኘትና ተፅዕኖ ማሳደር ከሚችሉ ብዙ ግለሰቦች ብትጀምር፣ ተስማሚ ሁኔታዎች ሲኖሩ መዋቅራቸው በፍጥነት ወደ አዲስ ደረጃ ሊሸጋገር ይችላል።” — Kevin Carson, The Desktop Regulatory State ๖

“ማኅበረሰብ ያለ መንግሥት እንዴት ሊኖር እንደሚችል ለመረዳት፣ በአሁኑ ማኅበረሰባችን ውስጥ በእውነት የሚከናወነውን ለጥቂት ጊዜ መመልከት በቂ ነው። በጣም አስፈላጊ የሆኑ ተግባራት ዛሬም ቢሆን ከመንግሥት ጣልቃ ገብነት ውጭ እንደሚከናወኑ እናያለን። መንግሥት የሚገባው ሕዝቡን ለመበዝበዝ፣ ልዩ መብት ያላቸውን ለመከላከል፣ ወይም በመጨረሻ ያለ እርዳታውና አንዳንዴ እርሱን በመቃወም የተሠሩትን ነገሮች ያለ አስፈላጊነት ለማጽደቅ ብቻ ነው። ሰዎች ይሠራሉ፣ ይለዋወጣሉ፣ ይማራሉ፣ ይጓዛሉ፣ የተለመዱ የሥነ ምግባርና የንጽሕና ደንቦችን በራሳቸው ምርጫ ይከተላሉ፣ ከሳይንስና ከሥነ ጥበብ እድገት ይጠቀማሉ፣ ብዙ የጋራ ጥቅሞችም አሏቸው፤ በእነዚህ ጉዳዮች እንዴት መሆን እንዳለባቸው የሚያዝ ሰው አያስፈልጋቸውም። ከዚህ በተቃራኒ፣ መንግሥት ያልገባባቸው ነገሮች በተሻለ ሁኔታ ያድጋሉ እና አነስተኛ ግጭት ያስከትላሉ፤ ምክንያቱም ሁሉም ጠቃሚና ተስማሚ ብለው በሚያዩት መንገድ ከፍላጎታቸው ጋር በራሳቸው ይላመዳሉ።” — Errico Malatesta

“መንግሥት የተባለው ይህ እንቅፋት ኃይል ሲወገድ፣ ማኅበረሰብ በዚያ ጊዜ ባሉት ኃይሎችና ችሎታዎች መጠን ሊሆን የሚችለውን ይሆናል። ትምህርትን ማስፋፋት የሚፈልጉ የተማሩ ሰዎች ካሉ፣ ትምህርት ቤቶችን ያደራጃሉ፤ የትምህርትንም ጥቅምና ደስታ ሰዎች እንዲያውቁ ማድረግ ይኖርባቸዋል። እንዲህ ያሉ ሰዎች ከሌሉ ወይም ጥቂት ብቻ ከሆኑ፣ መንግሥት እነሱን ከምንም ሊፈጥር አይችልም። ማድረግ የሚችለው—አሁንም እያደረገ ያለው—እነዚህን ጥቂት ሰዎች ከተግባራዊና ፍሬያማ የማስተማር ሥራ አውጥቶ በፖሊስ ኃይል በሰዎች ላይ የሚጫነውን ነገር ከላይ እንዲመሩ ማድረግ ብቻ ነው። እንዲሁ ብልህና ቀናተኛ መምህራን ሐሳባቸውን ለመጫንና ሥልጣናቸውን ለማቆየት ብቻ የሚጨነቁ ጥቅም የሌላቸው ፖለቲከኞች ይሆናሉ።” — Errico Malatesta

“ከመንግሥት መሣሪያ ሥር፣ በፖለቲካ ተቋማት ጥላ ውስጥ፣ ከመሪዎችና ከቀሳውስት ዓይን ርቆ፣ ማኅበረሰብ የራሱን አካል በዝግታና በዝምታ እየፈጠረ ነው፤ የሕይወት ኃይሉንና ራሱን የማስተዳደር ችሎታውን የሚገልጽ አዲስ ሥርዓት እየገነባ ነው. . . . ስለዚህ የአብዮት መርህ ቀጥተኛ ሕግ ማውጣት፣ ቀጥተኛ መንግሥት ወይም ቀላል የተደረገ መንግሥት አይደለም፤ መንግሥት አለመኖር ነው ብለን ያለ ፍርሃት ልንደመድም እንችላለን።” — P.J. Proudhon, 1851

“የተጠላው የመንግሥት ኃይል ግለሰቦችን፣ ማኅበራትን፣ ማኅበረሰቦችንና ክልሎችን አብረው እንዲኖሩ ማስገደዱን ሲያቆም፣ በጣም በቅርብ ይተሳሰራሉ፤ ዛሬ በመንግሥት አስጨናቂና አድካሚ ቀንበር ሥር እንዲመሠርቱ ከሚገደዱበት አንድነት የበለጠ ሕያው፣ እውነተኛና ጠንካራ አንድነት ይፈጥራሉ።” — Pierre-Joseph Proudhon

“ምስቅልቅል የሆነ ውሳኔ አሰጣጥ ማኅበረሰብ እንደ ተበተነ መረብ በራሱ ሊሠራ እንደሚችል እንድናውቅ ያግዛል፤ ግጭትን በሕይወታችን ውስጥ ጤናማ ኃይል እንደሆነ ይቀበላል፤ በእያንዳንዱ የሕይወት ጊዜ ውሳኔ ለማድረግ ብዙ ቦታዎች እንዲኖሩ ያበረታታል፣ ይህም ከጉባኤዎች ወይም ከላይ ከሚመጡ ትእዛዞች መደበኛና ወንድ-ተኮር መስክ እጅግ የራቀ ነው። በሰዎች መረብ ውስጥ በተለያዩ ቦታዎች የተለያዩ፣ አንዳንዴም እርስ በርስ የሚጋጩ ውሳኔዎች እንዲደረጉ ይፈቅዳል፤ በተመሳሳይ ጊዜ ሁሉም የሚወስኑ ሰዎች የማሰብ ችሎታቸውን በሙሉ እንዲጠቀሙና እንዲተባበሩ የጋራ ግንዛቤን ያበረታታል። ሰዎች እንዲህ ዓይነት ውሳኔ በትልቅ ደረጃ የማድረግ በረጅም የዝግመተ ለውጥ ሂደት የተፈተነ ችሎታ አላቸው፤ ይህን የሚክዱ ሰዎች የውሳኔ ሥልጣንን በአንድ መዋቅር በመያዝ ወገኖቻቸውን ለመቆጣጠር ሁልጊዜ እንደ ልጆች ማቆየት የሚፈልጉ ብቻ ናቸው።” — Peter Gelderloos, Worshiping Power

“ወይ መንግሥት ለዘላለም ይቆያል፣ የግለሰቦችንና የአካባቢዎችን ሕይወት ይጨፈልቃል፣ ሁሉንም የሰው ተግባር ይቆጣጠራል፣ ጦርነቶቹን፣ የውስጥ የሥልጣን ግጭቶቹንና አንዱን ጨቋኝ በሌላ ጨቋኝ ብቻ የሚተኩ የቤተ መንግሥት መፈንቅለ መንግሥቶችን ያመጣል፣ እና በዚህ መንገድ መጨረሻ... ሞት ነው! ወይም መንግሥታት ይፈርሳሉ፣ አዲስ ሕይወትም በግለሰቦችና በቡድኖች ሕያው ተነሳሽነትና በነፃ ስምምነት መሠረት በሺህ ቦታዎች እንደገና ይጀምራል።” — Pyotr Kropotkin

ነፃ መተሳሰር

“ነፃነት ሲኖር በተለያዩ ማኅበረሰቦች ውስጥ የተለያዩ ማኅበራዊ አደረጃጀቶች እንደሚኖሩ፣ አንዳንዶቹ የኮሚኒዝም ዓይነት ሌሎቹ ግን ፈጽሞ ተቃራኒ እንደሚሆኑ፣ በመካከላቸውም ውድድር እንደሚነሳና የቱ የተሻለ እንደሆነ ውጤቱ እንደሚያሳይ መቀበል አለብህ። ካልሆነ ግን ውድድርን መጨፍለቅ፣ ኮሚኒዝምን መጫን፣ ነፃነትን መካድና እድገትን መቃወም ይኖርብሃል። ወዳጄ፣ ዓለም የሚፈልገው ተቋማትን ለመጫን አዲስ መንገድ ሳይሆን በእድሎች ላይ ያሉ እንቅፋቶችን ማስወገድ ነው።” — Voltairine de Cleyre, The Individualist and the Communist ๖

“ይህ ማኅበረሰብ ሁሉም አባላቱ በቀደሙት ዘመናት በተሰበሰበው ሀብት ላይ እኩል መብት እንዳላቸው በመቀበል፣ በተበዝባዦችና በበዝባዦች፣ በተገዢዎችና በገዢዎች፣ በተጨቆኑና በጨቋኞች መካከል ያለውን ክፍፍል አይቀበልም። በውስጡ ስምምነትን ይፈልጋል፤ ይህንም ሁሉን ማኅበረሰቡን ይወክላል ወደ ተባለ የሐሰት ሥልጣን በማስገዛት ወይም ሁሉን አንድ ዓይነት ለማድረግ በመሞከር ሳይሆን ሁሉም በነፃነት እንዲጀምሩ፣ እንዲሠሩና እንዲተባበሩ በማበረታታት ነው። የግለሰብ ልዩነት በሙሉ እንዲያድግ ከማድረግ ጋር በሁሉም መልክ፣ በሁሉም መጠንና ለሚታሰብ ማንኛውም ዓላማ የፈቃደኝነት ማኅበራት እንዲያድጉ ይፈልጋል፤ እነዚህም ማኅበራት ሁልጊዜ ይለወጣሉ፣ ይስተካከላሉ፣ የመቆየት ኃይልን በውስጣቸው ይይዛሉ፣ የሰዎችንም የተለያዩ ምኞቶች ለማሟላት አዲስ መልክ ይይዛሉ።” — Peter Kropotkin

“«መንግሥት» የሚለው ቃል አንዳንዴ በተወሰነ መሬት ላይ የተሰበሰበን ልዩ የሰዎች ማኅበረሰብ ለመግለጽ ይጠቀማል [...] እንዲሁም በቀጥታ «ማኅበረሰብ» ከሚለው ጋር ተመሳሳይ ቃል ሆኖ ይጠቀማል። በዚህ ቃል ላይ በተሰጡት ትርጉሞች ምክንያት ተቃዋሚዎች አናርኪስቶች ሁሉንም ማኅበራዊ ግንኙነትና የጋራ ሥራ ማጥፋት፣ ሁሉንም ሰዎችም ብቻቸውን እንዲኖሩ ማድረግ ይፈልጋሉ ብለው ያምናሉ—ወይም እንደሚያምኑ ያስመስላሉ [...] በዚህ ምክንያት «መንግሥትን ማስወገድ» የሚለውን አነጋገር በተቻለ መጠን ጥቂት ጊዜ ተጠቅመን፣ ይበልጥ ግልጽና ተጨባጭ በሆነው «የገዢ አስተዳደርን ማስወገድ» ብንተካው ይሻላል ብለን እናምናለን።” — Errico Malatesta

“ነፃነት ሰዎች ተገድደው የሚገቡበት ሳጥን አይደለም። ነፃነት ሰዎች ሊኖሩበት የሚችሉት ቦታ ነው። እንዴት መኖር እንዳለባቸው አይነግራቸውም፤ ሁልጊዜ የሚናገረው እንደምንችል ብቻ ነው።” — Karl Hess

“ግለሰቡ በሕይወት ውስጥ እውነተኛው ነገር ነው፤ በራሱ ሙሉ ዓለም ነው። እሱ ለመንግሥት ወይም «ማኅበረሰብ» ወይም «ብሔር» ተብሎ ለሚጠራው፣ የግለሰቦች ስብስብ ብቻ ለሆነው ረቂቅ ሐሳብ አይኖርም።” — Emma Goldman, “The Place of the Individual in Society” (1940)

“እኔ የራሴ ነኝ ወይስ የሌላ ሰው ወይም የሌላ ነገር? ማኅበራዊ ግዴታዬ በራሴ ፈቃድ የምቀላቀላቸውና ከፈለግሁ የምለይባቸው ብዙ፣ መደበኛ ያልሆኑና እርስ በርስ የሚደራረቡ ቡድኖች ላይ ነው ወይስ ፈጽሞ ለመቀላቀል ባልመረጥሁት አካል ላይ...？” — Colin Ward, The State and Society

“ለራሳችንና ለሌሎች የምንፈልገው ነፃነት በተግባር የግድ ወደ ደካሞች ጭቆና የሚለወጥ ፍጹም፣ ሜታፊዚካዊና ረቂቅ ነፃነት አይደለም፤ እውነተኛና ሊኖር የሚችል ነፃነት ነው፤ እሱም የጋራ ጥቅሞችን በግንዛቤ መካፈልና በፈቃድ መረዳዳት ነው።” — Errico Malatesta

“በእውነት ነፃ በሆነ ማኅበረሰብ ውስጥ ከአንድ ዓይነት ኮሚኒዝም ወደ ሌላ፣ ከዚያም ወደ ማንኛውም ዓይነት ግለሰባዊነት በነፃነትና በቀላሉ መለወጥ እጅግ ቀላሉ ነገር ይሆናል። ማንኛውም ቡድን ይህን ለማስቆም እና አንድ ሥርዓትን ብቻ የበላይ ለማድረግ ቢሞክር፣ አብዮተኞች የአሁኑን ሥርዓት እንደሚታገሉት ሁሉ በጽኑ ይቃወሙታል።” — Max Nettlau

“የጋራ ልውውጥ ንድፈ ሐሳብ የማኅበረሰቡ ጥቅም በግለሰቡ ጥቅም ላይ በጣም በሚያግዙ መንገዶች እንደሚሟላ ይናገራል፤ ማለትም የግለሰቡ ተግባር በሌሎች ላይ ጣልቃ እስካልገባ ድረስ ከእንቅፋት ነፃ መሆን፣ የሰዎችን እድሎች በሰው ሠራሽ መንገድ የሚገድቡ ሁሉንም ነገሮች ማስወገድ፣ አንድ ሰው ለብቻው ሊሠራው ለማይችለው ሥራ ሲያስፈልግ በፈቃድ ማኅበራት መመሥረት ነው። በአጭሩ፣ ልዩ መብትና በመንግሥት የሚጠበቅ ብቸኛ ቁጥጥር በሌለበት ሁኔታ እቃዎችን በፈቃድ ማምረትና መለዋወጥ ነው።” — Clarence Lee Swartz, What Is Mutualism?

“ሊበርታሪያኒዝም ከላይ ወደ ታች ሊጫን አይችልም። ሊበርታሪያኒዝምን መጫን አለመቻል በእውነቱ የዚሁ አስተሳሰብ ስኬት መለኪያ ነው።” — Samuel E. Konkin III

“የሰው ልጆች ሁሉንም ዓይነት መንግሥታት ከሞከሩና «ግለሰቡን ለመታዘዝ ማስገደድ የሚችል፣ ራሱ ግን ለሕብረቱ ከመታዘዝ የማያመልጥ መንግሥት» የመፍጠር የማይፈታውን ችግር ለመፍታት ከሞከሩ በኋላ፣ አሁን ከማንኛውም መንግሥት እስራት ለመላቀቅና ለመደራጀት ያላቸውን ፍላጎት የጋራ ዓላማ በሚከተሉ ሰዎች መካከል ባለ ነፃ ስምምነት ለማሟላት ይሞክራሉ።” — Pyotr Kropotkin

የጋራ እርዳታ

“ወዳጅነት መላውን ዓለም እስኪያካትት ድረስ ሊሰፋ አይችልም። ሁልጊዜ ትንሽ፣ የግል፣ የቅርብ፣ በምርጫ የሚደረግ፣ በፈቃድ የሚኖርና አንድ ማዕከል የሌለው ይሆናል። ይህ ጥንካሬ ነው እንጂ ጉድለት አይደለም። ወዳጅነት ማንነትህን፣ የውስጥ አስተሳሰብህን ግላዊነትና ምን እንደምትፈልግ ያለህን ግልጽ እውቀት እየጠበቅህ፣ ከሰዎች ጋር እንደፈለግህ እንድትቀራረብ ወይም እንድትለይ ያስችልሃል። ትልቅ «ማኅበረሰብ» ከመገንባት ይልቅ ወዳጅነት ስትፈጥር፣ የማታውቀው ሰፊ ማኅበረሰብ ትእዛዞችና የጋራ ጥቅም ተብሎ የሚጠራው ነገር አስተሳሰብህን ማደብዘዝ አያስፈልጋቸውም።” — Against Community Building, Towards Friendship ๖

“የሰው ልጅ ከተፈጥሮ ስለምናውቀው ሰፊ ሕግ የተለየ ቢሆን ኖሮ ከሁሉም እውቀታችን ጋር ተቃራኒ ይሆን ነበር። ማለትም በመጀመሪያ በጣም ደካማ የነበረው ሰው ጥበቃንና የእድገት መንገድን እንደ ሌሎች እንስሳት በመረዳዳት ሳይሆን ለዝርያው ጥቅም ሳይጨነቅ ለግል ጥቅም በሚደረግ ግዴለሽ ውድድር ቢያገኘው። በተፈጥሮ ውስጥ አንድነት እንዳለ ለሚያስብ ሰው ይህ ሐሳብ ፈጽሞ ሊከራከርለት አይችልም። ሆኖም እውነት የመሆን ዕድሉ ዝቅተኛና ፍልስፍናዊ መሠረት የሌለው ቢሆንም ደጋፊዎች አልጠፉለትም። ሰውን በመጥፎ እይታ የሚመለከቱ ጸሐፊዎች ሁልጊዜ ነበሩ። ሰዎችን ከራሳቸው ጠባብ ልምድ በላይ አያውቁም፤ ከታሪክም ጦርነትን፣ ጭካኔንና ጭቆናን የሚከታተሉ ታሪክ ጸሐፊዎች የነገሯቸውን ብቻ ያውቃሉ። ስለዚህ ሰዎች ሁልጊዜ ለመጣላት ዝግጁ የሆኑ የተበታተኑ ፍጥረታት ናቸው፣ የሚያቆማቸውም የአንድ ሥልጣን ጣልቃ ገብነት ብቻ ነው ብለው ደመደሙ።” — Pyotr Kropotkin, Mutual Aid: A Factor of Evolution

“ይቅርታ፣ ነገር ግን ንጉሠ ነገሥት መሆን አልፈልግም። ይህ የእኔ ሥራ አይደለም። ማንንም መግዛት ወይም መውረር አልፈልግም። ከቻልሁ ሁሉንም መርዳት እፈልጋለሁ—አይሁዶችን፣ አይሁድ ያልሆኑትን፣ ጥቁሮችንና ነጮችን። ሁላችንም እርስ በርሳችን መረዳዳት እንፈልጋለን። ሰዎች እንዲህ ናቸው። በእርስ በርሳችን ደስታ መኖር እንፈልጋለን እንጂ በሥቃያችን አይደለም።” — Charlie Chaplin, final speech in The Great Dictator (1940)

“አብሮነት በአንዳንድ መንገዶች ከምጽዋት ተቃራኒ ነው። ምጽዋት በቡድኖች መካከል ያለውን የበላይና የበታች ግንኙነት የሚያጠናክር የእርዳታ መንገድ ነው። ሀብታሞች ለምጽዋት ገንዘብ ሲሰጡ ድሆች በእነሱ ላይ የበለጠ ይመረኮዛሉ። ድሆች ግን በእኩልነት ሀብት ለመጋራት ሲደራጁ አብሮነትን ይተገብራሉ።” — Life Without Law

“ስለዚህ አብሮነት የራሳችንን ነፃነት የምናገኝበትና የምንጠብቅበት መንገድ ነው። ለሌላ ሰው መሥራት እንዳይኖርብን አብረን ለመሥራት እንስማማለን። ለመጋራት ስንስማማ የምርጫ እድላችንን እናሰፋለን፣ በዚህም ያነሰ ሳይሆን የበለጠ እንደሰታለን። መረዳዳት የራሴም ጥቅም ነው፤ በጋራ ክብርና በማኅበራዊ እኩልነት ላይ ተመሥርቼ ከሌሎች ጋር መስማማት እንደሚጠቅመኝ አያለሁ። ምክንያቱም እኔ በሌላ ሰው ላይ ብቆጣጠር፣ ይህ ግፍን የሚፈቅዱ ሁኔታዎች መኖራቸውን ያሳያል፣ እኔም በተራዬ የመገዛት ዕድሌ ከፍ ይላል።” — An Anarchist FAQ

“ነጮቹ ወንድሞቻችን «ሊያሰለጥኑን» ከመምጣታቸው በፊት እስር ቤት አልነበረንም። ስለዚህ ወንጀለኞች አልነበሩንም። ቁልፍና መቆለፊያ አልነበረንም፤ ስለዚህ ሌቦች አልነበሩንም። አንድ ሰው ፈረስ፣ የቲፒ ድንኳን ወይም ብርድ ልብስ እንኳ የሌለው ድሃ ሰው ከነበረ፣ ሌላ ሰው ይሰጠው ነበር። የግል ንብረትን ብዙ ለማድነቅ «ያልሰለጠንን» ነበርን። ነገሮችን የምንፈልገው ለሌሎች ለመስጠት ብቻ ነበር። ገንዘብ አልነበረንም፣ ስለዚህ የሰው ዋጋ በገንዘብ ሊለካ አይችልም ነበር።” — John Fire Lame Deer, Lame Deer, Seeker of Visions

“የእያንዳንዱ ሰው ልዩ ኃይል ከሌሎች ሰዎች ትብብር ጋር ሲጠናከር እንዴት ያሉ ድንቅ ውጤቶችን አስገኝቷል… ትብብር፣ እርስ በርስ ግጭትና ትግል ሳይሆን፣ የሰው ዘር እንዲቀጥልና እንዲያድግ አስችሏል… መረዳዳትና በፈቃድ መተባበር ብቻ… ለነፃ ግለሰባዊና የማኅበራት ሕይወት መሠረት መፍጠር ይችላሉ።” — Emma Goldman, Red Emma Speaks, p. 118

“የሠራተኞች ባለቤትነትና የተጠቃሚዎች ማኅበራት የገበያ ክፍል ናቸው፤ የመረዳዳት ማኅበራትና ነፃ ክሊኒኮችም እንዲሁ ናቸው፤ በፈቃድ የተቋቋሙ የሠራተኞች ማኅበራት፣ በስምምነት የተቋቋሙ ማኅበረሰቦችና ለአሁኑ የካፒታሊዝም ሥርዓት ሌሎች ብዙ አማራጮችም እንዲሁ ናቸው።” — Charles Johnson, Markets Not Capitalism

“በመረዳዳትና በቀጥተኛ እርምጃ መሳተፍ በመንግሥት መዋቅሮች የተበተኑ ማኅበረሰቦችን የሚያድስ አብሮነት ይፈጥራል።” — Joseph Parampathu, Creative Destruction: Rethinking Failure after the State (2021)

“«ቨርቲካል አጎሪዝም» የማኅበረሰብ ልውውጥ መረቦችን መፍጠርና መሳተፍ፣ በከተማ ማረስ፣ በቤት ጓሮ ማትከል፣ የገበሬዎችን ገበያ መደገፍ፣ ከፖሊስ ውጭ ያሉ አማራጮችን መደገፍና ሰዎችን ያለ ማዕከል በቀጥታ የሚያገናኙ ቴክኖሎጂዎችን መደገፍ ይጨምራል። እነዚህ ቨርቲካል እርምጃዎች የመንግሥትን ገንዘብ ሊጠቀሙ ይችላሉ፣ ስለዚህ ከመደበኛው ኢኮኖሚ ፈጽሞ ውጭ አይሆኑም፤ ሆኖም በመንግሥትና በትላልቅ ኩባንያዎች ላይ ያለውን ጥገኝነት ለመቀነስ ጠቃሚ ናቸው። ሌሎች እርምጃዎች የገንዘብ ልውውጥን ላያካትቱ ይችላሉ፤ ሆኖም የሞራል ድጋፍ መስጠትና ያለውን ሁኔታ የሚቀይሩ፣ በማኅበረሰብ አባላት መካከልም ጠንካራ ግንኙነት የሚፈጥሩ ቴክኖሎጂዎችን ማስፋፋት ጥገኝነትን ይቀንሳሉ።” — Derrick Broze, Vertical and Horizontal Agorism

“በዚህ መንገድ «በቦታ መሠረት ለሚሰባሰቡ ሰዎች ገለልተኛ ማኅበረሰቦች፣ በማኅበራዊ ሥራ መሠረት ለሚሰባሰቡትም ትላልቅ የሠራተኞች ማኅበራት ፌዴሬሽኖች» ይፈጠራሉ፤ እነዚህም ተጣምረው የማኅበረሰቡን ፍላጎት ለማሟላት ይደጋገፋሉ። ከእነዚህ ጋር «በግል ቅርበት የሚፈጠሩ፣ የማይቆጠሩ፣ እጅግ የተለያዩ፣ ረጅም ወይም አጭር ጊዜ የሚቆዩ፣ እንደ ወቅቱ ፍላጎት ለማንኛውም ዓላማ የሚነሱ ቡድኖች» ይጨመራሉ። እነዚህ «ሦስት ዓይነት ቡድኖች» «ሁሉንም ማኅበራዊ ፍላጎቶች—ፍጆታ፣ ምርትና ልውውጥ፣ ግንኙነት፣ ጤና፣ ትምህርት፣ ከጥቃት መከላከል፣ መረዳዳት፣ የአካባቢ መከላከያ፣ በመጨረሻም ሳይንስ፣ ሥነ ጥበብ፣ ማንበብና መጻፍ፣ እንዲሁም መዝናኛ—» እንዲሟሉ ያስችላሉ።” — Pyotr Kropotkin

“ድህነትን በፖሊስ ትንኮሳና በከተማ ደንቦች ወንጀል ማድረግ፣ በየቀኑ ከችግር ለመውጣት የሚታገሉ ተፈናቃዮችንና ድሆችን ለመርዳት የሚደረገውን ጥረት ያደናቅፋል። በማኅበረሰባችን እኩልነትን ለማሳደግ በአካባቢያችን ምግብ ማጋራታችንን እንቀጥላለን፤ ከቤት አልባዎችና የተሻለ ወደፊት ከሚፈልጉ ሌሎች ድርጅቶች ጋርም አብሮነት እንገነባለን።” — Food Not Bombs

ከጥቃት የራቀ እርምጃ

“ሥራችን ለብዙ ተጨቋኞች ተስፋ፣ ለጥቂት ጨቋኞች ደግሞ ፍርሃት መስጠት ነው። ለብዙዎች ተስፋ ከሰጠን፣ ጥቂቶቹ በእነሱ ተስፋ መፍራት አለባቸው። ከዚያ ውጭ ማስፈራራት አንፈልግም፤ ለድሆች የምንፈልገው በቀል ሳይሆን ደስታ ነው። ለሺህ ዓመታት የድሆችን ሥቃይ የሚክስ በቀል ምን ሊኖር ይችላል?” — William Morris ๖

“ሰላማዊ እርምጃ እንደ ዘዴ ሰላማዊ ማኅበረሰብ ከመፍጠር ዓላማ ጋር ይስማማል። ዓላማውን አሁን በራሳቸው የሚያሳዩ ዘዴዎችን መጠቀም የወደፊቱን አስቀድሞ መተግበር ይባላል፤ ዘዴው ዓላማውን በቅድሚያ ያሳያል። ይህም ሰዎች ለሚፈልጉት ነገር ልምምድና ተሞክሮ ይሰጣቸዋል። ዘመቻው ባይሳካም የዓላማውን ክፍል ይፈጥራል፣ ጥረቶቹም በትክክለኛው አቅጣጫ እንዲቀጥሉ ያግዛል። ዓላማው የተደራጀ ግፍ የሌለበት ማኅበረሰብ ከሆነ፣ ሰላማዊ እርምጃ እነዚህን ጥቅሞች ሁሉ ይሰጣል፤ ግፍ ሳይጠቀሙ የመኖር ተሞክሮ ይሰጣል፣ ዘመቻዎች ባይሳኩም አሁን ያለውን ግፍ ይቀንሳል፣ ጥረቶችም ሰላማዊ አቅጣጫ እንዲይዙ ያደርጋል።” — How Nonviolence is Misrepresented

“ግፍ፣ ማለትም ሌላ ሰውን ለመጉዳት የሚጠቀም አካላዊ ኃይል፣ በሰዎች መካከል ያለ ትግል ሊይዘው ከሚችለው ሁሉ የከፋ መልክ ነው፣ ሰውንም በጣም ያበላሻል። በባሕሪው የሰውን መልካም ስሜቶች ያፍናል፣ ለማኅበረሰብ ጎጂ የሆኑ ጭካኔ፣ ጥላቻ፣ በቀል፣ የመቆጣጠርና የጨቋኝነት ፍላጎት፣ ደካሞችን መናቅና ለኃያላን መገዛት ያሳድጋል። ይህ ጎጂ ዝንባሌ ግፍ ለመልካም ዓላማ ሲውልም ይኖራል […] ሁሉንም ጭቆና የሚቃወሙና ለእያንዳንዱ ሰው ሙሉ ነፃነት የሚታገሉ አናርኪስቶች፣ ከጭቆና መከላከል አልፎ ራሱ ጭቆና የሚሆን ግፍን በተፈጥሮ መሸሽ ቢኖርባቸውም፣ እነሱም በጨካኝ ኃይል ጥልቅ ጉድጓድ ውስጥ ሊወድቁ ይችላሉ […]” — Errico Malatesta, Violence as a Social Factor (1895)

“ጨካኝና ሰውን የሚቃወሙ ስሜቶችን መቀበልና ለአንድ እንቅስቃሴ ዘዴ የሚሆን መርህ አድርጎ ማቅረብ... ክፉ ነው፣ አብዮቱንም የሚቃወም ነው።” — Errico Malatesta

“የደቡብ ካሮላይና ዩኒቨርሲቲ ጥናት እንደሚያሳየው፣ በቬትናም ጦርነት ጊዜ በአሜሪካ ያለው ግፍ በ42 በመቶ ጨምሯል። ይህ የሚያስገርም አይደለም። መሪዎቻችን ሕግን ይጥሳሉ፤ እኛስ ለምን አንጥስ? መንግሥት ሌሎች አገሮችን በቦምብ ካስፈራራ፣ እኛስ እርስ በርሳችን በሽጉጥ ለምን አናስፈራራ? መሪዎቻችን ምድርን እየደፈሩ ከሆነ፣ እኛስ ጎረቤቶቻችንን ለምን አንደፍር? መሪዎቻችን የፍርሃትና የግፍ አየር ይፈጥራሉ። አሜሪካውያን እርስ በርሳቸው ሲገዳደሉ፣ ሲዘራረፉና ሲጎዳዱ ለምን የተገረሙ ይመስላሉ?” — Philip Berrigan, Fighting the Lamb’s War: Skirmishes with the American Empire (1996)

“መንግሥት በዜጎች ላይ በሚጠቀመው የፖሊስ ኃይል ይቆያል። በግፍ የተፈጠረና በግፍ የሚደገፍ መንግሥት እውነተኛ ሰላም ሊያመጣ አይችልም።” — Philip Berrigan, Fighting the Lamb’s War: Skirmishes with the American Empire (1996)

“በታሪክ እጅግ አስፈሪ የሆኑት ነገሮች—ጦርነት፣ የዘር ማጥፋትና ባርነት—ከእምቢተኝነት ሳይሆን ከታዛዥነት ተነስተዋል።” — Howard Zinn, Declarations of Independence: Cross-Examining American Ideology

“በዓለም ትልልቆቹን ወንጀሎች የሚፈጽሙት ደንቦችን የሚጥሱ ሰዎች ሳይሆኑ የሚከተሉት ናቸው። ቦምብ የሚጥሉና መንደሮችን የሚጨፈጭፉት ትእዛዝን የሚከተሉ ሰዎች ናቸው።” — Banksy, Wall and Piece

“ከዚህ በኋላ አላገለግልም ብለህ ወስን፤ ወዲያውኑ ነፃ ትሆናለህ። ጨቋኙን በእጅህ እንድትገፋው አልጠይቅህም፤ ድጋፍህን ብቻ አቁም። ከዚያም መሠረቱ እንደተነሳበት ታላቅ ሐውልት፣ በራሱ ክብደት ወድቆ ሲሰበር ታየዋለህ።” — Étienne de La Boétie, Discourse on Voluntary Servitude

“መንግሥት ግፍ የመጠቀም አቅሙ ከአመፀኞች እጅግ ይበልጣል። በእውነቱም ግፍን የተጠቀመ አመፅ ብዙ ጊዜ የጨቋኝ መንግሥታትን ኃይል ያጠናክራል፣ ምክንያቱም የአመፀኞች ግፍ ጭቆናን አስፈላጊ አደረገ ብለው በሚያሳምን መልኩ ሊናገሩ ይችላሉ። የመንግሥት አንፃራዊ ጥቅም በግፍ ላይ ነው። የሰዎች ጥቅም ግን ትብብራቸውን መንፈግ መቻላቸው ነው፤ ያለ እነሱ ትብብር መንግሥት መቀጠል የማይቻል ያህል ነው። የግብር አድማ፣ እቀባ፣ አጠቃላይ አድማና ሕግን በሰፊው አለመታዘዝ መንግሥትን እንዴት እንደሚጎዳ አስብ። እነዚህ ዘዴዎች ሰላማዊ ቢሆኑም በሁሉም ዘንድ ያለ ማፈግፈግ ከተጠቀሙ ማንኛውንም መንግሥት ማስፈራራት አለባቸው። ሰላማዊ እርምጃ ሌሎች ጥቅሞችም አሉት፤ ከግፍ ያነሰ አደገኛና አክራሪ ስለሚመስል፣ በቀላሉ… ሰፊ የሕዝብ ድጋፍ ያገኛል። የመሳተፍ ዋጋ ዝቅተኛ ስለሆነ ብዙ ሰዎች የመሳተፍ እድላቸው ይጨምራል። እንደ ልጆች፣ ሴቶችና አረጋውያን ያሉ በተለምዶ በጦርነት የማይሳተፉ ሰዎችም በሰላማዊ ትግል በውጤታማነት ሊሳተፉ ይችላሉ። ተቃዋሚዎችን ለማሳመንና በገዢዎች መካከል ልዩነት ለመፍጠር የበለጠ እድል አለው። ብዙውን ጊዜ የሚያመጣው የሰው ሕይወትና የንብረት ጉዳት እጅግ ያነሰ ነው። እንዲሁም ከግፍ እርምጃ ይልቅ በተከፋፈለ መንገድ ስለሚካሄድ፣ ቢሳካ የበለጠ ጨቋኝ መንግሥት የማስነሳት እድሉ ያነሰ ነው።” — Bryan Caplan, “The Literature of Nonviolent Resistance and Civilian-Based Defense”

“መንግሥት ሰዎችን ከሌላ አገር ወረራ ወይም በመካከላቸው ካሉ ጠላቶች አደጋ እንዳለባቸው፣ ከዚህ አደጋም የመዳኛው ብቸኛ መንገድ ለመንግሥታቸው እንደ ባሪያ መታዘዝ እንደሆነ ያሳምናል። ይህ በአብዮትና በአምባገነንነት ጊዜ በጣም ግልጽ ነው፣ ግን የመንግሥት ሥልጣን ባለበት ሁሉ ይኖራል። ማንኛውም መንግሥት እሱ ባይኖር ኖሮ ሁኔታው እጅግ ይባሳል በማለት መኖሩንና የግፍ ተግባራቱን ያጸድቃል። ሰዎችን ካስፈራራ በኋላ ይቆጣጠራቸዋል፣ ከዚያም ሌላ አገርን እንዲያጠቁ ያስገድዳቸዋል። በዚህም ሌሎች አገሮች ሊያጠቁን ይችላሉ የሚለው የመንግሥት ማስጠንቀቂያ በሰዎች ዓይን የተረጋገጠ ይመስላል።” — Leo Tolstoy, Christianity and Patriotism (1895)

“ግፍ መጠቀም ሲኖርብህ የሥርዓቱን ጨዋታ እየተጫወትህ ነው። ገዢዎች ያበሳጩሃል—ጢምህን ይጎትቱሃል፣ ፊትህን ይነካሉ—እንድትታገል ለማድረግ። ግፍ መጠቀም ከጀመርህ በኋላ እንዴት እንደሚቋቋሙህ ያውቃሉ። እንዴት መቋቋም እንደሚችሉ የማያውቁት ሰላማዊ እርምጃንና ቀልድን ብቻ ነው።” — John Lennon

“ከጭቆና ራሳችንንና ሌሎችን ለመከላከል ካልሆነ በስተቀር ግፍ መጠቀም አንችልም፣ አንፈልግምም።” — Errico Malatesta

“ስለዚህ የማኅበረሰብ መከላከያ መረቦችን እንገነባለን እንጂ ሠራዊት አንገነባም። እምነትን እንገነባለን እንጂ ኃይልን አይደለም። ደስታ ያለውን ጨዋታ ከደፋር አመፅ ጋር እናቀላቅላለን። ፍቅራችንን በአብሮነት እናሳያለን፣ በደፋር የማወቅ ጉጉት፣ በጥረትና በወዳጅነት ቅዱስ ተብለው የሚታዩትን የሚዳፈሩ ድርጊቶች በመፈጸም የቡድን ማንነቶቻችንንና ለአካባቢያችን ያለንን ታማኝነት እክዳለን። ሕያው መረቦችን እንገነባለን እንጂ የተዘጉ ትንንሽ ቡድኖችን አይደለም። ብቻችንን እንደሆንን ሲሰማንም እንኳ ሰፊ የተቃውሞ ማኅበረሰብ አካል ነን። በእርምጃዎቻችን፣ በሐሳቦቻችን፣ በትንሽና በትልቅ ተቃውሟችን ልዩ የሆነ ነገር እየገነባን ነው። የምትጋፈጠው ሥቃይና ትግል እጅግ እውነተኛ ነው፤ ግን የእኛም ግንኙነት እውነተኛ ነው። ምንም ቢሞክሩ አናርኪዝምን ሊገድሉት አይችሉም። ተስፋ እየከበደ ቢሄድም ድፍረት ሊኖረን ይችላል። ብቻህን አይደለህም።” — Stigmergic Parity and Revolt

ቀጥተኛ እርምጃ

“ሰዎች «ትንሹ ጥረታችን ምን ይጠቅማል?» ይላሉ። አንድ ጡብ በአንድ ጊዜ ማኖር፣ አንድ እርምጃ በአንድ ጊዜ መሄድ እንዳለብን አያዩም። በኩሬ ውስጥ የተጣለ ትንሽ ድንጋይ በየአቅጣጫው የሚሰፉ ትንንሽ ሞገዶችን ይፈጥራል። እያንዳንዱ ሐሳባችን፣ ቃላችንና ተግባራችን እንዲሁ ነው። ማንም ቁጭ ብሎ ተስፋ ለመቁረጥ መብት የለውም። ሊሠራ የሚገባው ሥራ ብዙ ነው።” — Dorothy Day ๖

“በጥንቃቄ የሚያስቡና በቁርጠኝነት የሚሠሩ ጥቂት ዜጎች ዓለምን መለወጥ እንደሚችሉ ፈጽሞ አትጠራጠር፤ በእውነቱ ዓለምን የቀየረው ይህ ብቻ ነው።” — Margaret Mead

“ዓለምን የሚለውጠው የምታሳየው ምሳሌ ነው፣ አስተያየትህ አይደለም።” — Paulo Coelho

“ኢፍትሐዊ ሕጎች አሉ፤ እነሱን በመታዘዝ ብቻ እንረካ? ወይስ ለማሻሻል እየሞከርን እስክንሳካ ድረስ እንታዘዛቸው? ወይስ ወዲያውኑ እንጣሳቸው? በእንዲህ ዓይነት መንግሥት ሥር ያሉ ሰዎች አብዛኛውን ጊዜ ብዙሃኑን ሕጎችን እንዲቀይሩ እስኪያሳምኑ ድረስ መጠበቅ አለባቸው ብለው ያስባሉ። ቢቃወሙ መፍትሔው ከችግሩ የከፋ ይሆናል ይላሉ። ግን መፍትሔው ከችግሩ የከፋ መሆኑ የመንግሥት ራሱ ጥፋት ነው። እሱ ነው መፍትሔውን የሚያባብሰው። ለምን ለለውጥ አስቀድሞ አይዘጋጅም? ለምን ጥበበኛ ጥቂቶችን አያከብርም? ጉዳት ሳይደርስበት ለምን ይጮኻልና ይቃወማል? ለምን ዜጎቹ ስህተቶቹን እንዲያመለክቱና ከሚጠይቃቸው የተሻለ እንዲሠሩ አያበረታታም?” — Henry David Thoreau, Civil Disobedience

“ታሪክን ለሚያነብ ማንኛውም ሰው፣ እምቢተኝነት የሰው ልጅ የመጀመሪያ መልካም ባሕሪ ነው። እድገት የተገኘው በእምቢተኝነት ነው፤ በእምቢተኝነትና በአመፅ ነው።” — Oscar Wilde, The Soul of Man under Socialism

“ኃይላቸው በድምፅ ቁጥራቸው ሳይሆን ምርትን ማስቆም በመቻላቸው እንዳለ መማር አለባቸው።” — Voltairine de Cleyre, Direct Action

“በአዲሱ ሥርዓት የሠራተኞች ማኅበራት ቢሮክራሲ ዋና ሥራ የተራ አባላትን ያለ ፈቃድ እርምጃ፣ በሥራ ቦታ የቀጥታ እርምጃን ማፈንና የሠራተኞችን ትግል በብሔራዊ የሠራተኞች ግንኙነት ቦርድ ደንቦች መሠረት በታወጁ አድማዎች ብቻ መገደብ ነበር።” — Kevin Carson

“አጎሪዝም ኮንኪን «ትርፍ የሚያመጣ የሕዝብ እምቢተኝነት» ብሎ በጠራው መንገድ ለመንግሥት የሚሰጠውን ድጋፍ ቀስ በቀስ ማቋረጥን ይደግፋል። እነዚህን ኃላፊነቶች ወደ ተበተኑ ተቋማት በማዘዋወር መንግሥትን ገቢና የመኖር ምክንያት ማሳጣት ነፃ ገበያዎችን ለመፍጠር የሚቻለው የተሻለ መንገድ ነው ይላል።” — “Agorism,” Encyclopedia, describing Konkin’s strategy

“በቀጣይነት ግብር ለመክፈል በመከልከሌ እንደምታስሩኝ ቢሮአችሁ በቅርቡ ስላሳወቀኝ፣ ግብር የማልከፍልበትን ምክንያት የሚገልጽ ይህን የመጀመሪያ መግለጫ አስቀድሜ እየጻፍሁ ነው። ሲያስሩኝ በ1948 እስከዚያው ጊዜ ያገኘሁትን ገቢ ትክክለኛ ሪፖርት እሰጣችኋለሁ። በዋናነት ጦርነት ለመዋጋት የሚኖረው መንግሥት ኢፍትሐዊ ነው የሚለውን እምነቴን ባለፉት ስድስት ዓመታት ግብር ለመክፈል ስከለክል ለክፍላችሁ በሰጠሁት መግለጫና በካቶሊክ ወርከር ጽሑፎች ገልጫለሁ።” — Ammon Hennacy

“በዚህ ዓመት አንድ ሺህ ሰዎች ግብር ባይከፍሉ፣ ይህ የግፍና የደም እርምጃ አይሆንም፤ ግብር ከፍሎ መንግሥት ግፍ እንዲፈጽምና የንጹሐንን ደም እንዲያፈስ ማስቻል ነው እንጂ። ሰላማዊ አብዮት የሚቻል ከሆነ ትርጉሙ ይህ ነው። ግብር ሰብሳቢ ወይም ሌላ ባለሥልጣን «እኔ ምን ላድርግ?» ብሎ ቢጠይቀኝ፣ እንደ አንዱ ባለሥልጣን እንደጠየቀኝ፣ «በእውነት ምንም ማድረግ ከፈለግህ ከሥራህ ልቀቅ» ብዬ እመልሳለሁ። ተገዢው ታማኝነቱን ሲከለክልና ባለሥልጣኑ ሲለቅ አብዮቱ ተፈጽሟል። ነገር ግን ደም ቢፈስም፣ ሕሊና ሲቆስል የሚፈስ ሌላ ዓይነት ደም የለምን? ከዚህ ቁስል የሰው እውነተኛ ሰብአዊነትና ዘላለማዊ ሕይወቱ ይፈሳሉ፣ ዘላለማዊ ሞትም ይሞታል። ይህ ደም አሁን ሲፈስ አየዋለሁ።” — Henry David Thoreau, Civil Disobedience

“ድሆች ሊደርሱበት ካልቻሉ፣ ሥር ነቀልም አብዮታዊም አይደለም።” — Anonymous

“በእርሻ ቦታ ውስጥ ያሉ ባሪያዎች ለጌቶቻቸው ድምፅ እየሰጡ፣ ለምርጫ ዘመቻና ለእጩዎች ጉልበታቸውን እያጠፉ፣ እዚያው ሳሉ በ«ምስጢራዊ የማምለጫ መንገድ» ሊሸሹ እንደሚችሉ መገመት ትችላለህ? በእርግጥ የተቃራኒ ኢኮኖሚውን አማራጭ ይመርጣሉ፤ ዶክተር ሮትባርድም «ባርነትን እናስወግዳለን የሚሉ የባሪያ ጌቶች ፓርቲ» እስኪመረጥ ድረስ በእርሻው እንዲቆዩ ሳይሆን እንዲሸሹ ይመክራቸዋል።” — SEK III

“ሀብታሞች በድምፅህ ሀብታቸውን እንድትወስድ ይፈቅዱልሃል ብለህ ፈጽሞ አትታለል።” — Lucy Parsons

“ማንኛውም ታላቅ ሐሳብ በመጀመሪያው ውስጥ በሕግ የተፈቀደ ሊሆን አይችልም። እንዴት ይችላል? ሕግ አይንቀሳቀስም፣ የተወሰነ ነው። ሁኔታ፣ ቦታና ጊዜ ሳይለይ ሁላችንን የሚያስር የሰረገላ ጎማ ነው።” — Emma Goldman, 1917

“ማድረግ ያለብን ትልቁ ለውጥ ከመጠቀም ወደ ማምረት መሄድ ነው፣ ምንም እንኳ በትንሽ መጠን በራሳችን ጓሮ ውስጥ ቢሆንም። ከእኛ አሥር በመቶ ብቻ ይህን ቢያደርጉ፣ ለሁሉም የሚበቃ ይኖራል። ከዚህም የራሳቸው ጓሮ የሌላቸው፣ በሚያጠቁት ሥርዓት ላይ የሚመረኮዙና ምግብና መጠለያ ሳይሆን ቃላትንና ጥይቶችን የሚያመነጩ አብዮተኞች ከንቱነት ይታያል።” — Bill Mollison

የዕድል መስኮት

“ነባሩን ሁኔታ በመዋጋት ነገሮችን አትለውጥም። አንድ ነገር ለመለወጥ የነበረውን ሞዴል ጥቅም የሌለው የሚያደርግ አዲስ ሞዴል ገንባ።” — Buckminster Fuller ๖

“መንግሥት በአብዮት ሊፈርስ የሚችል ነገር አይደለም፤ ሁኔታ፣ በሰዎች መካከል ያለ የተወሰነ ግንኙነትና የባሕሪ መንገድ ነው። ሌሎች ግንኙነቶችን በመፍጠርና በተለየ መንገድ በመኖር እናስወግደዋለን።” — Gustav Landauer, quoted by Colin Ward in The State and Society

“በካፒታሊዝም ውስጥ እንኖራለን፣ ኃይሉም ሊሸሹት የማይቻል ይመስላል፤ በአንድ ወቅት የነገሥታት መለኮታዊ መብትም እንዲሁ ይመስል ነበር።” — Ursula K. Le Guin, National Book Awards acceptance speech (2014)

“የፖለቲካ ወይም የመንግሥት ሥርዓትን በኢኮኖሚው ሥርዓት ውስጥ ማሟሟትና ማጥፋት፤ መንግሥት ወይም መንግሥታዊ መዋቅር የሚባለውን ታላቅ ማሽን ክፍሎች አንድ በአንድ በመቀነስ፣ በማቅለል፣ በማከፋፈልና በማስወገድ።” — Pierre-Joseph Proudhon, General Idea of the Revolution in the Nineteenth Century

“የሰው ልጅ በዚህ ፕላኔት ላይ ሕይወቱን ለማስቀጠል ተባባሪ፣ ያልተማከለና ተለዋዋጭ ወደሆነ የምርት መንገድ ትልቅ ለውጥ ማድረግ ይኖርበታል።” — Eric Fleischmann

“«ድርብ ኃይል» ማለት አሁን ካለው ዓለም ጋር እየተጋፈጥን የአዲሱን ዓለም ዘር መፍጠር አለብን የሚል ሐሳብ ነው፤ «አዲሱን በአሮጌው ቅርፊት ውስጥ መገንባት» ነው። ይህም ሠራተኞች ራሳቸውን የሚያስተዳድሩባቸውን አካላት ማበረታታት ማለት ነው፤ በእነሱ ውስጥ ነፃነታችንን እንጠቀማለን፣ ሁለቱንም ለመጋፈጥና ለማስወገድ እስክንችል ድረስ የአሠሪውንና የመንግሥቱን ኃይል እንገድባለን። ይህ ስልት የሥልጣን ተቋማትን በቀጥታ ይፈትናል፣ እንዲሁም የምንፈልጋቸውን አዲስ ተቋማት በተግባር አስቀድሞ ያሳያል። ስለዚህ መንግሥትን ብቻ አይቃወምም፤ በአብዮት ጊዜ ለሚመጡ አስቸጋሪ ግጭቶችና ጥያቄዎችም ያዘጋጀናል።” — Beyond Resistance

እንደ ጄምስ ሊቪንግስተንና ሚሼል ባውዌንስ ያሉ ጸሐፊዎች ከተዋረድ ወደ መረብ ለሚደረገው ሽግግር ያለፉ ለውጦችን በግልጽ እንደ ምሳሌ ተጠቅመዋል። የቀኝም ሆነ የግራ የፖለቲካ ባህላችን ከካፒታሊዝም በኋላ ያለውን ሽግግር በፈረንሳይና በሩሲያ አብዮቶች መነጽር—ድንገተኛ አመጽና በዋናነት የመንግሥት ሥልጣንን መያዝ—ቢያይም፣ እንዲሁ መሆኑን ለመገመት ምክንያት የለም። እንደ ምዕራባዊ ሮማ ግዛትና ፊውዳሊዝም መዳከም፣ ለአሥርተ ዓመታት የሚቆይ ቀስ በቀስ የሚካሄድ ሂደትም ሊሆን ይችላል።

[…]

አምስት መቶ ዓመት ገደማ የቆየው የካፒታሊዝም ሥርዓት፣ እንደ ቀደሙት ታሪካዊ ሥርዓቶች፣ አንድ የማይከፈል ነገር ሳይሆን እርስ በርስ የሚገናኙ ማኅበራዊ አወቃቀሮች ስብስብ ነው—አንዳንዶቹ እያደጉ፣ ሌሎቹ እየቀነሱ። ስለዚህ ካፒታሊዝምን መተካት በአንድ የተባበረ ተራማጅ ኃይል ድንገተኛ መቋረጥ ማምጣትን የግድ አይጠይቅም። ዩጂን ሆላንድ እንደሚለው፦

እንዲህ ያለ ሥር ነቀል የሥርዓት መቋረጥ አስፈላጊ የሚሆነው ኅብረተሰብን ወይም የምርት ዘዴን ከመጀመሪያው እንደ አንድ ሙሉ ሥርዓት ስታስቡት ብቻ ነው። […] ክፍሎቹን እንደ አሁን የበላይ፣ ከድሮ የቀሩ እና አዲስ እየተነሱ ያሉ በማየት የተሻለ ኅብረተሰብ ተስፋ ይጨምራል፤ ምክንያቱም ከሚተቹና ከሚከለከሉ አሉታዊ ክፍሎች (ምናልባት የበላዮቹ) ጎን ለጎን የሚደገፉ አዎንታዊ ክፍሎች (አዲስ የሚነሱት) አሉ። […]

በመጨረሻ የድሮው ሥርዓት ኃይሎች ሽግግሩን ለማስቆም ሲሞክሩና ሲወድቁ ሁኔታው ይፈታል።

[…] አሁን ያለንበት ሁኔታ ምቹ ነው […] ምክንያቱም የብዙሃኑ ኅብረተሰብን የመመሥረት ኃይል በመገናኛና በትብብር መረቦቻቸው፣ የጋራ ሀብትንም በማምረት ሌላ ዲሞክራሲያዊ ኅብረተሰብን በራሳቸው ማቆየት እስኪችሉ ድረስ አድጓል። እዚህ የጊዜ ጥያቄ ወሳኝ ይሆናል። የመቋረጡ ጊዜ መቼ ይመጣል? […]

አብዮታዊ ፖለቲካ በብዙሃኑ እንቅስቃሴና በጋራ እና በትብብር ውሳኔዎች ክምችት ውስጥ አዲስ ዓለም ሊፈጥር የሚችልን የመቋረጥ ጊዜ […] ማግኘት አለበት።

የመጨረሻው መቋረጥ ምንም ያህል ድንገተኛና አስደናቂ ቢመስል፣ “በድሮው ቅርፊት ውስጥ የአዲሱን ኅብረተሰብ መዋቅር የመገንባት” ረጅም ሂደት መድረሻ ብቻ ነው።

[…]

ጆን ሆሎዌይም ከፊውዳሊዝም ወደ ካፒታሊዝም እንደነበረው፣ ከካፒታሊዝም በኋላ ያለው ሽግግር “በመካከለኛ ክፍተቶች የሚከናወን ሂደት” እንደሚሆን ይናገራል።

[…]

በጋራ ሀብት ላይ የተመሠረተ የእኩዮች ምርት፣ ከካፒታሊስት ኩባንያና ከመንግሥት ውጭ እንደ አማራጭ፣ የሚያስችለው፦

በአብዛኛው ከካፒታል ቁጥጥር ውጭ በሆኑ አዳዲስ የኑሮ ተግባራትና በከፍተኛ ደረጃ ማኅበራዊ በሆኑ የምርት መሣሪያዎች፣ የጥቅም ዋጋን በቀጥታ በማኅበረሰብ ማምረት ነው። እነዚህ አዳዲስ ሂደቶች ከካፒታሊዝም በኋላ የሚመጡ እንጂ ካፒታሊስታዊ አይደሉም፤ ምክንያቱም ራሳቸውን እንደገና ለማምረት ካፒታል የተወሰነ ሚና እንዲኖረው አያስፈልጋቸውም።

— Kevin Carson, The Desktop Regulatory State, “The Transition from Hierarchies to Networks”

“ገዢውን ኃይል የሚገዛንን መንገድ እንዲቀይር በሕግ ማስገደድ የማይቻል ከሆነ፣ ይህን ኃይል የሚቃወሙትም በተለያዩ ምክንያቶች በኃይል ማስወገድ ካልቻሉ ወይም ካልፈለጉ፣ ነፃ፣ አማራጭ ወይም ትይዩ [ኅብረተሰብ] መፍጠር ብቸኛው ክብር ያለው መፍትሔ ነው።” — Ivan Jirous, Parallel Polis: An Inquiry, as quoted by Academy of Ideas

“የኢኮኖሚ አማራጭ ተቋማት በሚያሳዝን ሁኔታ በሰፊው የኮርፖሬት ካፒታሊዝም ኢኮኖሚ ውስጥ ይሠራሉ። ዋና ኩባንያዎች ከላይ ወደ ታች የሆነ ተዋረዳዊ ባህል ባላቸው ገበያዎች ይወዳደራሉ፤ ያንኑ ባህል የመውሰድ አደጋቸው ከፍተኛ ነው። ለዚህ ነው ከካፒታሊስት ተመሳሳዮቻቸው የማይለዩ አስተዳደሮች በትርፍ ያልሆኑና በህብረት ሥራ ድርጅቶች የሚታዩት፦ ለክብር የሚከፈሉ ከፍተኛ ደመወዞች፣ ያለ ፋይዳ የተጨመሩ የመካከለኛ አመራር ቦታዎች፣ ምክንያታዊ ያልሆነ ቢሮክራሲ፣ እና የቅርብ ጊዜ የማነሳሳትና የአስተዳደር ንድፈ ሐሳቦችን በጭፍን መከተል። የካፒታሊዝም የገንዘብ ሥርዓት ችግሩን ያባብሳል፤ ምክንያቱም ከታች ወደ ላይ መደራጀት የበለጠ ቀልጣፋ ቢሆንም፣ የተለመደውን የድርጅት አቀራረብ የሚከተሉ ኩባንያዎችን በብድር መልክ ያበረታታል።” — Kevin Carson, Building the Structure of the New Society Within the Shell of the Old

“አግድም የተያያዙ የመገናኛ ቴክኖሎጂዎች በሕዝብ ንቃተ ህሊና ውስጥ ከዚህ በፊት ያልታየ ፈጣን ለውጥ ያስችላሉ። ዳግ ማክአዳም “የግንዛቤ ነፃ መውጣት” ያለው “ሰዎች ከእንግዲህ እንደማይፈሩ፣ የቅርብ ጊዜ ፍርሃታቸው ወይም ደንታ ቢስነታቸው በውሸት ላይ እንደተመሠረተ፣ እና ወደ ቀድሞው የአስተሳሰብ መንገድ እንደማይመለሱ በድንገት በአንድነት የሚወስኑበት ሂደት” ነው። ወሳኝ የሆነ የሕዝብ ብዛት ለውጥ የማይቀር መሆኑን ሲወስን፣ እንዲሁ ይሆናል። በመረብ ግንኙነት ይህ ብዛት ድንገትና ሳይጠበቅ ሊሰበሰብ ይችላል።” — Kevin Carson, The Desktop Regulatory State: The Question of Repression

“በሰው ታሪክ ከፍተኛውን ሞት ያስከተሉ የጅምላ ግድያዎች ፍጹም የተለየና የተሻለ ኅብረተሰብ ለመፍጠር ከነበረ ፍላጎት መነሳታቸው አሳዛኝ ምጸት ነው። ፍጹም ኅብረተሰብን ለመንደፍ የተደረገ ሙከራ ከዓለም አሰቃቂ ወንጀሎች አንዳንዶቹን ለማጽደቅ ውሏል።” — Benjamin A. Valentino

“ከሁሉ የበለጠ ሥር ነቀል አብዮተኛ እንኳ ከአብዮቱ በማግሥቱ ወግ አጥባቂ ይሆናል።” — Hannah Arendt

“ዘመናዊ አብዮቶች ሁሉ የመንግሥትን ኃይል በማጠናከር ተጠናቀዋል። 1789 ናፖሊዮንን፤ 1848 ናፖሊዮን ሦስተኛን፤ 1917 ስታሊንን፤ በ1920ዎቹ የጣሊያን ብጥብጥ ሙሶሊኒን፤ የዌይማር ሪፐብሊክ ሂትለርን አመጡ። እነዚህ አብዮቶች፣ በተለይም የመጀመሪያው የዓለም ጦርነት የመለኮታዊ መብት ቅሪቶችን ካጠፋ በኋላ፣ የሰብአዊነትና የእውነተኛ ነፃነት ከተማ ለመገንባት በእየጨመረ ድፍረት ተናገሩ። የመንግሥት እየጨመረ ያለ ኃይል ይህን ምኞት በየጊዜው አጸደቀው። ይህ መከሰቱ የግድ ነበር ማለት ስህተት ነው። ነገር ግን እንዴት እንደተከሰተ መመርመርና ምናልባት ትምህርት ማግኘት ይቻላል። የዚህ ጽሑፍ ርዕስ ካልሆኑ አንዳንድ ማብራሪያዎች በስተቀር፣ አስገራሚና አስፈሪ የሆነው የዘመናዊ መንግሥት እድገት ከመጠን በላይ የሆኑ ቴክኒካዊና ፍልስፍናዊ ምኞቶች አመክንዮአዊ ውጤት ሊባል ይችላል። እነዚህ ከእውነተኛው የዐመፅ መንፈስ የራቁ ቢሆኑም የዘመናችንን አብዮታዊ መንፈስ ወለዱ። የማርክስ ትንቢታዊ ሕልምና የሄግል ወይም የኒቼ የተጋነኑ ትንቢቶች፣ የእግዚአብሔር ከተማ ከተደመሰሰች በኋላ፣ በሽብር ላይ የተመሠረተ ምክንያታዊ ወይም ምክንያታዊ ያልሆነ መንግሥት አስነሱ።” — Albert Camus, The Rebel

“…እንዲህ ያለ አብዮትን በአምባገነንነትና በመንግሥት ኃይል ማሳካት አይቻልም። ከታች የሚመነጭ፣ በሠራተኞችና በገበሬዎች ራሳቸው የሚተገበር ሰፊ ዳግም ግንባታ ከሌለ፣ ማኅበራዊ አብዮት ለውድቀት ይዳረጋል… በሠራተኛው መደብ—ገበሬዎች፣ ሠራተኞችና ምሁራን—ውስጥ ለወደፊቱ አብዮት ከላይ ትእዛዝ የማይቀበሉ፣ የአዲሱን የኢኮኖሚ ሕይወት ነፃ ቅርጾች በራሳቸው ማበጀት የሚችሉ ሰዎችን ለማዘጋጀት … ጠንካራ ጥረት ይደረግ ብለን ተስፋ ማድረግ አለብን።” — Pyotr Kropotkin

“ምድር ዘላለማዊ ነን ብለው ያመኑ ግዛቶች ፍርስራሽ ተሞልታለች።” — Camille Paglia