Tsarin abubuwan ƙarfafawa Tsarin matsayi na umarni Gwamnati Daidaiton ƙarfi Tsarin da ke tasowa da kansa Haɗuwa bisa son rai Taimakon juna Rashin tashin hankali Mataki kai tsaye Tagar dama
Tsarin tunani domin duniya mai 'yanci
Tushen farko
Duniya mai 'yanci ba za ta iya farawa da cikakken tsarin da aka riga aka zana ba. Ƙoƙarin tsara tsari guda domin kowa, sannan a ɗora shi a kansu daga sama, zai sake haifar da irin tsarin da ake son 'yanci ya kawar da shi.
Saboda haka, abin da ya dace a fara da shi ba wani samfurin al'umma da aka riga aka ƙayyade ba ne, sai dai wani tsarin tunani na tantance dangantaka, cibiyoyi da hanyoyin kawo sauyi.
Abin da wannan tsarin tunani ke son bunƙasawa shi ne 'yancin cin gashin kai: ikon tsara rayuwarka da kanka ba tare da kasancewa ƙarƙashin tsare-tsaren da ke bai wa wasu damar danniya a kanka ba.
Burinmu shi ne mu gane ainihin yadda tsarin yake aiki:
Mene ne ainihin tushen matsalolin duniya?
Tsarin abubuwan ƙarfafawa
Domin amsa wannan tambayar, dole ne mu fara fahimtar tsarin abubuwan ƙarfafawa.
Abin ƙarfafawa shi ne duk wani yanayi da ke bai wa mutum ko ƙungiya dalilin yin wani abu.
Abin da zai fara zuwa zuciya wataƙila kuɗi ne, amma kuɗi nau'i guda ne kawai. Tsaro, jin cewa kana cikin jama'a, samun karramawa, musayar alheri, mutunta kai, ƙirƙira da tausayawa su ma suna motsa mutane.
Tsarin abubuwan ƙarfafawa shi ne tsarin lada, hukunci, haɗari, damammaki da ƙuntatawa da ke karkatar da halayen mutane ta hanyar sa wasu ayyuka su zama masu amfani, wasu kuma su jawo nauyi. Yana bayyana abin da tsarin yake ƙarfafawa a aikace, ko da kuwa dokokinsa ko masu kula da shi suna ikirarin suna daraja wasu abubuwa dabam.
Tsarin lada
Tsare-tsaren da ke tattara iko a wuri guda suna ba wa neman iko, kuɗi da sarrafa al’amura lada. Suna fi ba wa masu matuƙar son samun iko lada, domin tattara iko a wuri guda yana ba su damar yin tasiri sosai a kan sauran jama'a. ༆
Mutane suna kiran wannan “cin hanci da rashawa”, amma sakamakon ba wani abu ne da ya bambanta da tsarin ba. Waɗanda ke amfani da ikon da aka tattara domin amfanin kansu suna samun lada daga gare shi, yayin da cibiyoyin da suke iko da su ke kare su daga ɗaukar alhaki.
Tsarin abubuwan ƙarfafawa shi ne ya fara zuwa a matsayin tushen da ya fi zurfi. Tsarin matsayi na umarni yana samun gindin zama inda ake ba wa tattara iko lada kuma ƙin amincewa ke jawo nauyi; daga nan ya kiyaye tsarin da ya haife shi.
Tsarin matsayi na umarni
Tsarin matsayi na umarni tsari ne mai siffar dala wanda ke sanya wani mutum ko wata ƙungiya ƙarƙashin wani mutum ko wata ƙungiya. A cikinsa bambancin matsayi yana nufin bambancin ikon bayar da umarni: hakkin umartar waɗanda ke ƙasa da kai da wajibcin bin umarnin waɗanda ke sama da kai.
A ma'anar siyasa, tsarin matsayi na umarni shi ne tsarin zamantakewa na umarni da biyayya. Tsare-tsaren ƙarfafawa na baya sun haifar da tsarin matsayi na umarni na yau; daga baya wannan tsarin yana sake tsara abubuwan ƙarfafawar domin ya ci gaba da wanzuwa.
Kasancewar ayyuka ko mukamai sun bambanta, ko kuma sun daɗe, ba ya sa wata ƙungiya ta zama tsarin matsayi na umarni kai tsaye. Hakan yana farawa ne lokacin da waɗannan mukamai suka rikide zuwa ikon umarni tare da wajibcin biyayya.
Yanayin da ake ciki yana ba da damar samuwar tsarin matsayi na umarni idan iko a kan abinci, ƙasa, tsaro, aiki, doka, bayanai ko amfani da tashin hankali ya bai wa wani ɓangare damar matsa wa wani.
Tsarin matsayi na umarni yana mayar da wannan damar zuwa ikon da aka amince da shi, matsayi mai ɗorewa, umarni da wajibcin biyayya. Cin moriyar wasu bisa zalunci na iya bayyana idan irin wannan fifiko ya zama da'awar dindindin cewa wani dole ne ya yi biyayya.
Da zarar ya kafu, tsarin matsayi na umarni ba kawai sakamakon abubuwan ƙarfafawa ba ne; shi da kansa ya zama hanyar samar da sabbin abubuwan ƙarfafawa. Yana ba wa masu tara ikon umarni da waɗanda ke nuna biyayya don cimma wata manufa lada. Yana hukunta ƙin amincewa, yana fifita masu halin bayar da umarni, sannan yana sake samar da yanayin da ke ba shi hujjar ci gaba da wanzuwa.
Fahimtar tsarin abubuwan ƙarfafawa da tsarin matsayi na umarni yana fito da tsarin ikon da ke mamaye duniyarmu da danniyar da suke haifarwa.
Ikon umarni
Ikon umarni da ake magana a kai shi ne da'awar da al'umma ta amince da halaccinta, wadda ke ba wa mutum ko cibiya hakkin bayar da umarni, ta nemi biyayya, kuma ta jingina umarninta da ƙarfin tilastawa.
Ikon umarni ba daidai yake da ƙarfin yin abu ba. Ƙarfi shi ne damar yin aiki, rinjayar wani ta hujja, bijirewa, taimakawa ko cutarwa. Ikon umarni yana mayar da wannan ƙarfi zuwa matsayin hakkin da ake da'awa.
Ƙwarewa na iya ba da bayanai, jagoranci kuma na iya ba da shawarar inda za a dosa, amma babu ɗayansu da ke bai wa kowa hakkin mulki. Ikon umarni yana farawa ne idan shawara ta zama ikon yanke hukunci a kan wasu, kuma ƙin amincewa ya zama rashin biyayya.
Ikon umarni ba ya buƙatar amfani da ƙarfi a kowane lokaci, domin an riga an gina barazanarsa a cikin cibiya. Masu ƙin bin umarni na iya rasa kuɗin shiga, matsuguni, matsayi, damar amfani da abubuwa, 'yanci, ko a ƙarshe su fuskanci tashin hankali.
Wannan shi ne abin da ke sa ikon umarni ya iya bayyana tamkar na zaman lafiya ne. Umurni ya zama al'ada, an ɗauki biyayya a matsayin abin da ya dace, hukunci kuma ya zama abin da ake kira halastacciyar hanyar tabbatar da tsari.
Ikon umarni yana bai wa tsarin matsayi na umarni halaccinsa a idon al'umma, kuma yana ba da damar danniya ta ci gaba ba tare da tilas an nuna tashin hankalinsa a fili a kowane lokaci ba. ༆
Gwamnati
Gwamnati wani nau'i ne na tsarin matsayi na umarni: cibiya mai tattara iko da ke da'awar ikon umarni a kan dukkan jama’a da duk faɗin yankin da suke zaune, ke da'awar cewa ita kaɗai ce ke da halaccin amfani da tashin hankali, ke kafa dokokin da dole a bi, ke karɓar haraji ta tilas, kuma ke tilasta biyayya ta hanyar kotuna, 'yan sanda, gidajen yari da ƙarfin soja.
Hujjar cewa mutane suna da tashin hankali kuma ba za a iya amincewa da su su zauna ba tare da masu mulki ba hujja ce mai fuska biyu. Masu mulki ma mutane ne masu irin waɗannan kurakurai; sai dai su ne ke kula da rundunonin soja, gidajen yari, sa ido kan mutane, haraji da dokoki. Tattara ƙarfi a wuri guda ba ya hana mafi munin halayen ɗan Adam. Yana faɗaɗa isarsu kuma yana kare su daga ɗaukar alhaki.
Idan mutane suna da haɗari, ba mafita ba ce a ba wa kaɗan daga cikinsu ƙarfi, ikon umarni da ikon sarrafa rayuwar miliyoyin mutane. Rashin amincewa da mutane hujja ce ta kawar da tattara ƙarfi a tsakiya da kuma rarraba shi ta yadda babu mutum ko cibiya da za ta iya ɗora nufinta a kan ɗimbin jama'a.
Zaɓar wanda zai yi amfani da ikon umarni ba daidai yake da zaɓar ko za ka ci gaba da zama ƙarƙashinsa ba.
Hanyoyin takaita masu mulki na iya hana su wuce gona da iri, amma ƙarfinsu yana fitowa ne daga ƙarfin ƙalubalantar iko, ba daga da'awar mai mulki cewa ya cancanci biyayya ba. Hakkin bayar da umarni na dindindin yana kawo ƙarin haɗari: waɗanda ake ƙalubalanta za su iya hukunta ƙin amincewa, kuma su sarrafa albarkatun da ake buƙata don tsayayya musu.
Duniya mai 'yanci ba ta yin alkawarin cewa cutarwa, rikici ko gazawar mutane za su ƙare. Rarraba ƙarfi na iya kawo rarrabuwar kai da gazawar haɗin gwiwa. Cibiyar da ke da ikon umarni na iya haɗa ayyuka ko takaita wani iko; amma waɗannan damar sun bambanta da hakkin umarni da take da'awa.
Ikon umarni ba ya daidaita waɗannan haɗarurruka; yana ƙara girman illar gazawar mutane ta hanyar faɗaɗa isarta, ɗora illar a kan duk waɗanda ke ƙarƙashinsa, da kuma kare shawarwarin da suka haifar da waɗannan illoli daga martanin da zai iya gyara su.
Ko kariyar da ake buƙata na iya sa mutane su dogara ga mai bayar da ita; daga baya kuma ya yi amfani da wannan dogaro domin kare hakkin da yake da'awa na ci gaba da ba da umarni.
Ba a warware matsalar danniya ta hanyar mayar da wani ƙarfi shi ne na ƙarshe saboda yana iya hana wani ba. Ana takaita danniya ne ta hanyar tabbatar da cewa babu wani ƙarfi da zai zama na ƙarshe. Duk wani iko da zai iya takaita ikon wasu dole shi ma ya kasance a buɗe ga bijirewa; in ba haka ba, abin da aka sanya domin daidaita ƙarfi zai zama sabon mai danniya. Idan aka bi wannan ƙa'ida a ko'ina, kariya tana cikin daidaiton ƙarfi da kansa. Da'awar hakkin umarni na dindindin ba ta samar da abin da zai daidaita iko; tana samar da rashin daidaiton da dole a ci gaba da takaitawa.
Ƙin amincewa da ikon umarni yana nufin a kiyaye haɗa ayyuka da damar takaita iko, ba tare da bai wa kowa hakkin dindindin na umartar waɗanda za su ɗauki nauyin gazawarsa ba.
Sau da yawa ana watsi da tunanin duniya mai 'yanci a matsayin mafarkin da ba zai yiwu ba. Amma tsarin yau shi ne wanda ya dogara da zato mai kama da mafarki: cewa za a iya takaita mutane masu iya kuskure yadda ya kamata yayin da aka ba su ƙarfi, ikon umarni da sarrafa rayuwar ɗaukacin al'umma.
Matsalar ba wai kawai cewa mutumin da bai dace ba ne ke zaune a kan karagar mulki a halin yanzu ba. Matsalar ita ce akwai karagar mulki kwata-kwata.
Haraji
Tilastawa ita ce amfani da ƙarfi, hukunci ko hana mutum wani abu, ko barazanar yin hakan, domin a sa shi yin abin da bai so ko a hana shi yin abu cikin 'yanci.
Haraji karɓar albarkatun mutane ne ta tilas ƙarƙashin barazanar hukunci.
Gwamnati tana neman albarkatu daga jama'a ko sun amince su bayar ko ba su amince ba. Ƙin amincewa ba ya kawo ƙarshen dangantakar. Yana jawo hukuncin da ƙarfin tilastawar gwamnati ke goyon baya.
Wannan shi ne bambancin haraji da musayar da aka yi bisa son rai. A musayar son rai dole ne mutum ya kasance yana da ainihin damar ƙin yin ta. Haraji ba ya ba da wannan damar.
Haraji kuma yana raba yanke shawara da nauyin da za ta jawo. Gwamnati na iya kashe albarkatu ba tare da waɗanda suka yanke shawarar sun ɗauki duk nauyin da kansu ba, domin za a iya rarraba nauyin a kan jama'ar da ba za su iya janye goyon bayansu cikin 'yanci ba.
Yaƙi yana bayyana wannan hanya sosai. Masu amincewa da yaƙi ba sa biyan dukan kuɗinsa da kansu. Gwamnati tana karɓar albarkatu daga miliyoyin mutane, har da masu adawa da yaƙin. Hakan yana ba wa kaɗan daga cikin masu yanke shawara damar ba da umarnin amfani da albarkatu wajen tashin hankali ba tare da neman yardar waɗanda aka tilasta musu bayar da su ba.
Gwamnati ba ta samar da waɗannan albarkatu da kanta ba tare da mutanen da take mulka ba. Haraji yana ba ta damar ci gaba da samun abin da aikin jama'a ya samar ba tare da ci gaba da neman yardarsu ba. ༆
Saboda haka, batun ya fi zurfin adadin harajin da ake karɓa. Haraji yana kafa ƙa'idar cewa wata cibiya za ta iya da'awar wani ɓangare na aikin wani ba tare da neman yardarsa ba.
Daidaiton ƙarfi
Daidaiton ƙarfi yanayi ne da aka rarraba ƙarfi yadda babu mutum ko cibiya da za ta iya ɗora nufinta a kan wasu ba tare da fuskantar bijirewa mai ma'ana, wasu zaɓuɓɓuka ko wani nauyi ba.
Daidaito ba ya nufin kowa dole ya mallaki ƙarfi, albarkatu, ilimi ko tasiri iri ɗaya. Ba dole ne waɗannan bambance-bambance su gushe ba. Tambayar ita ce ko za su iya girma har su sa ƙin amincewa ya zama marar amfani, sannan su rikide zuwa ikon umarni.
Daidaiton ƙarfi yana juyar da wannan abin ƙarfafawa. Idan mutane suna da damar bijirewa, janyewa, sake tsara kansu da biyan bukatunsu ta wasu hanyoyi, kafa danniya zai fi wuya kuma ci gaba da ita zai ƙara jawo nauyi.
Saboda haka, duniya mai 'yanci ba ta dogara da zato cewa mutane nagari ne ko amintattu tun asali ba. Tana dogara da samar da yanayin da babu wanda zai tara isasshen ƙarfi domin mulkar kowa. Sha'awar cin moriyar wasu na iya wanzuwa, amma ƙarfin wasu na bijirewa zai iya takaita damar aikata wannan cin moriya. ༆
Wannan yana buƙatar rage tattara ƙarfi a wuri guda tare da rarraba shi ga mutane da ƙungiyoyin da suka haɗu bisa son rai. Cin gashin kai da iya biyan bukatunka suna da muhimmanci domin dogaro yana ba wa wanda ake dogaro da shi damar matsa lamba. Idan cibiya guda ce take kula da abubuwan da ake buƙata domin rayuwa, 'yancin ƙin amincewa da ita zai zama 'yanci a suna kawai.
Wannan gwaji yana shafar abubuwan da ba siyasa kaɗai ba, har da ikon da ke hannun masu zaman kansu. Dangantakar tattalin arziki na iya rikidewa zuwa tsarin matsayi na umarni idan ikon sarrafa ƙasa, gidaje, ayyukan yi ko wasu muhimman abubuwa ta bai wa wani damar matsa lamba har ƙin amincewa ya zama mai tsada, dogaro kuma ya koma wajibcin biyayya.
Iya biyan bukatunka ba yana nufin zaman kaɗaici ba. Mutane na iya dogaro da juna sosai yayin da suke da hanyoyi daban-daban na samun abinci, makamashi, ilimi, sadarwa, tallafi da haɗin gwiwa. Yawan hanyoyin da ake da su yana sa ya fi wuya wata cibiya guda ta mayar da kanta abin da babu makawa sai da shi, har ta iya umartar kowa.
Saboda haka, daidaiton ƙarfi yana aiki ta hanyoyi biyu lokaci guda. Yana warware tsarin matsayi na umarni da ke wanzuwa ta hanyar rage dogaro da tattara ƙarfi da ke raya shi, kuma yana hana tsarin matsayi na umarni dawowa ta hanyar ci gaba da rarraba ƙarfi, samar da zaɓuɓɓuka da kiyaye damar ƙin amincewa.
Babu tabbacin cewa ba za a sake tara ƙarfi ba. Irin wannan tabbaci zai buƙaci wani sabon tsarin ikon umarni mai isasshen ƙarfi domin tilasta shi. Maimakon haka, burin shi ne hana tattara ƙarfi ya zama na dindindin kuma abin da ba za a iya kuɓuta daga gare shi ba.
Ƙarfi na iya canza wuri, taruwa kuma ya sake watsewa. Muhimmin abu shi ne ya kasance abin da za a iya ƙalubalanta.
Muhimmin aiki ba ya buƙatar mai mulkin da ba za a iya maye gurbinsa ba. Ko da ba za a iya yin kwafin aikin ba, za a iya maye gurbin wanda ke kula da shi idan kayan aiki, ilimi, kayayyakin da ake buƙata da tallafin tafiyar da shi suna samuwa a hannun wasu, ba mai bayar da sabis guda kawai ba. Hakan yana sa ikon kula da aikin ya sauya ba tare da dakatar da abin da mutane ke buƙata ba.
Dogararren tsaro yana buƙatar ikon kare kai mai ɗorewa, ba hakkin bayar da umarni na dindindin ba. Ana iya rarraba wannan ikon tsakanin ƙungiyoyi masu cin gashin kansu yadda babu mai ba da kariya da zai sarrafa tallafin da ake buƙata domin tsayayya masa.
Hakkin bayar da umarni na dindindin yana canza dangantakar: ƙin amincewa kaɗai na iya zama dalilin hukunci, ya ba wa mai ba da kariya damar tilasta nasa buƙatun kan masu adawa da shi. Zai fi wuya a ƙalubalanci tsarin kariya idan mai ba da kariyar shi ne kuma ke kula da hanyoyin ƙalubalantarsa.
Ingantaccen daidaiton ƙarfi yana dogara da matsin da ke hana tattara iko, kuma yana ƙara ƙarfafa shi. Inda wasu zaɓuɓɓuka, gasa, bijirewa da sababbin ƙungiyoyi ke yiwuwa, suna hana ƙarfi ya ci gaba da taruwa a wuri guda.
Ana ƙarfafa daidaiton ƙarfi mai ɗorewa ta ilimi da ke yaɗa sani da ƙwarewa, damammaki da ke barin wasu zaɓuɓɓuka a buɗe, da hanyoyin dakile danniya da ke ƙara tsadar danniya. Idan rikici ya taso, yanke hukunci ta masu shiga tsakani, gyaran hali, maido da abin da aka ɓata da rabuwa suna samar da hanyoyin magance cutarwa da saɓani ba tare da mayar da rigima hujjar kafa iko na dindindin ba.
Burin ba kawai takaita danniya ba ne, har ma da sakin baiwar ɗan Adam da ƙarfin mutane da ba a iya murƙushewa na ƙin a mayar da su masu biyayya kawai.
Duniya mai 'yanci za ta yiwu ne kawai idan daidaiton ƙarfi yana kiyaye cin gashin kai, yana kuma hana mutum ko cibiya ɗora nufinta a kan wasu a matakin tsarin al'umma.
Tsarin da ke tasowa da kansa
Tsarin da ke tasowa da kansa wani babban ƙarfin daidaita ayyuka ne, inda shawarwari da musaya da ke gudana ba tare da wata cibiya guda ba, da sabbin yunƙurin kasuwanci masu cin gashin kansu suke haɗuwa su samar da daidaituwar ayyuka a babban mataki, ba tare da wani shiri da aka tsara da gangan ko wani tsarin bai ɗaya da aka bayyana a fili ba, ko ma fiye da abin da irin wannan shiri zai iya cimmawa wajen gina zamantakewa ko tattalin arziki.
Yawancin tsarin da ke kewaye da mu ya riga ya taso ta wannan hanya. Babu wanda ya ƙirƙiri harshe a matsayin cikakken tsarin da aka gama. Ya taso ne ta hanyar mutane marasa adadi suna sadarwa da juna, suna daidaita kalmomi, samar da al'adu da amsa wa juna tsawon ƙarnuka. Intanet ta bunƙasa ta hanyar ayyukan da aka shirya da ƙa'idodin sadarwa na bai ɗaya, amma babu mai tsarawa guda da ya zana duk tsarin da ta zama.
A zuciyar tsarin da ke tasowa da kansa akwai daidaituwar abubuwa. Wannan ba yana nufin yanayi marar motsi ko sauyi ba. Daidaito ne da ke ci gaba da motsawa yayin da mabanbantan matsin lamba ke tasiri a kan juna, tsarin kuma yana daidaita kansa.
Waɗannan matsin lamba suna siffanta tsarin halitta, na al'umma da na zamantakewa da tattalin arziki. Sauyi a wani sashe yana haifar da sakamako a wani wurin, wanda shi ma yake jawo ƙarin martani a duk tsarin. Ƙaranci, yalwa, abubuwan ƙarfafawa, haɗin gwiwa, rikici, buƙata da hanyoyin da ake da su duka suna jawo halaye ta hanyoyi dabam-dabam. Tsarin abubuwan ƙarfafawa yana tsara alkiblar daidaitawar ta hanyar tantance halayen da ake ba wa lada, waɗanda tsarin ke rage sha'awar aikatawa, da waɗanda ake sa su zama masu tsada. Tsari yana tasowa daga hulɗar waɗannan abubuwan, ba daga ikon wani guda da ke sarrafa su duka ba.
Wannan tsari yana aiki ta martanin bayanai. Mutane suna yin aiki, suna fuskantar sakamakonsa, suna lura da juna sannan suna sauya abin da suke yi. Kowane martani yana samar da sabon bayani wanda ke tasiri kan abin da zai faru daga baya. Ta hanyar maimaita daidaitawa, hulɗar ƙananan wurare na iya haɗuwa ta samar da tsari mai ma'ana wanda babu mutum guda da ya tsara ko yake fahimta gaba ɗaya.
Ba za a iya barin wasu gazawa kawai don a gwada a gyara daga baya ba, domin illarsu na iya zama wadda ba za a iya dawo da ita ba kafin a samu damar gyarawa daga martanin da aka samu. Irin waɗannan haɗarurruka suna buƙatar shiri da haɗa ayyuka tun kafin gazawar ta faru, ba wai gyara daga baya kaɗai ba.
Idan ana iya ɓoye cutarwa ko ɗora cutarwar a kan wasu, martani na iya ba wa cin moriya lada maimakon haɗin gwiwa. Tsarin da ke tasowa da kansa ba ya samar da kyawawan sakamako saboda yanayinsa kaɗai; tsarin abubuwan ƙarfafawa shi ne ke tsara abin da zai taso.
Tattara iko a wuri guda yana kawo cikas idan ya yi ƙoƙarin maye gurbin martanin bayanai da aka rarraba da sakamakon da aka riga aka ƙayyade. Ilimi yana a hannun mutanen da suke hulɗa kai tsaye da yanayin da ke sauyawa; yawancinsa na wuri ne, na aikace kuma na ɗan lokaci. Yayin da girma da sarƙaƙiyar tsarin ke ƙaruwa, cibiyar da ke ba da umarni dole ta tattara da sarrafa ƙarin bayanai daga wurare masu nisa. Hakan yana ƙara wahalar da kaɗan daga masu yanke shawara su mayar da martani ga dukan tsarin kamar mutanen da ke aiki kai tsaye a cikinsa.
Tsarin da ke tasowa da kansa yana ba da damar magance sarƙaƙiya ta wurare da yawa na ilimi da daidaitawa da ke hulɗa da juna. Haɗa ayyuka yana tasowa daga haɗuwar martanin da ake samu a duk tsarin. Domin sauyawa ba ya dogara gaba ɗaya da haɗa ayyuka daga tsakiya, ana iya ɗaukar matsaloli a wuraren da suka taso, wasu hanyoyi su bunƙasa, sannan babban tsarin ya sake tsara kansa a kewaye da gazawa.
Sakamakon shi ne tsarin da ya taso daga hulɗa: daidaituwar ayyuka a babban mataki da ke fitowa daga ci gaba da hulɗar ƙananan sassa. Ba a ɗora tsari a kan tsarin gaba ɗaya daga waje; tsarin ne da kansa ke samar da shi yayin da sassansa ke amsa wa juna suna matsawa zuwa daidaito mai sauyawa.
Ba za a iya ƙayyade tsari ta doka kawai ba. Tsari sakamako ne da ke tasowa daga mutane da suka zaɓi yin haɗin gwiwa. Idan an ƙarfafa mutane su yi rikici, doka ita kaɗai ba za ta iya sa su yi aiki tare ba. Gina duniya mai 'yanci na nufin samar da abubuwan ƙarfafawa da ke ba da damar haɗin gwiwa da tsari.
Hanyoyin sadarwar haɗin kai
Hanyar sadarwar haɗin kai tsari ne da ke haɗa mutane ko ƙungiyoyi domin su iya sadarwa, haɗa ayyukansu kuma su yi aiki kai tsaye ba tare da tilas kowace hulɗa ta bi ta wani mai ikon umarni na tsakiya ba.
Tsarin matsayi na umarni yana tattara bayanai da yanke shawara ta wurare kaɗan na tsakiya. Hanyoyin sadarwar haɗin kai suna rarraba su. Haɗin kai na iya tasowa daga tushe yayin da mutane ke amsa wa yanayin da ke sauyawa kai tsaye, suna musayar bayanai da tsara kansu bisa buƙatun da ake da su.
Ɗaya daga cikin hanyoyin da ke haifar da haka ita ce stigmergy: ayyukan da aka yi suna barin alamomin da ke jagorantar ayyukan gaba. ༆ Mutane suna amsa wa abin da wasu suka riga suka yi, ta haka ana samar da haɗin kai mai sarƙaƙiya kuma yana yaɗuwa ba tare da mai tsara ayyuka guda da ke jagorantar kowane mataki ba.
Rhizome wani tsarin girma ne mai ƙarfi sosai saboda wannan dalili. Sabanin itace mai dogaro da gangar jiki guda, rhizome yana bazuwa a kwance ta hanyar tushen da sababbin tsiro da dama da ke haɗe da juna. Yana reshewa, sake haɗuwa, haifuwa kuma ya ci gaba da girma ko da wasu ɓangarori sun lalace. Babu wata cibiya guda da ke sarrafa ko ƙunsar dukan tsarin.
Rashin tsarin matsayi na umarni na hukuma kaɗai ba ya tabbatar da cewa wata hanyar sadarwa ta rarraba iko. Idan wata mahaɗa guda ta zama wadda ba za a iya yin aiki ba sai da ita, dogaro zai iya sake samar da damar danniyar da tsarin matsayi na umarni ke buƙata. Haka kuma wannan dogaro na iya tasowa idan mahaɗa da yawa suna dogaro da masu kayayyaki, albarkatu, bayanai ko masu sarrafa hanyoyin shiga guda, ko kuma idan tsarin haɗin kai da kansa ya sa fita daga wata hanyar sadarwa da ta riga ta kafu ya yi wuya.
Don haka girman tsarin na iya sake haifar da dogaro ko da babu tsarin matsayi na umarni na hukuma. Tambayar ita ce ko za a iya ƙalubalantar muhimman ayyuka, canja masu tafiyar da su, bi ta wata hanya ko maye gurbinsu.
Wannan shi ya sa sauyi na gaske yake farawa daga tushe. Sauyin da aka ɗora daga sama yana ci gaba da dogaro da ikon da ya ɗora shi. Sauyin da ya tsiro daga ƙasa yana iya yaɗuwa ta wurare masu zaman kansu marasa iyaka, yana ƙaruwa ta haɗuwar su, kuma yana zama mai wahalar ƙwacewa, dannewa ko juya shi baya.
Hanyoyin sadarwar da aka rarraba suna samun juriya ta hanyar samun sassa masu aiki a madadin juna, hanyoyin madadin da ikon sake tsara kansu bayan gazawa. Tsarin matsayi na umarni yana tattara gazawa tare da iko. Hanyoyin sadarwa suna iya sake haɗuwa ta sauran alaƙoƙi, gudanar da gwaje-gwaje a lokaci guda da kauce wa inda matsala ta faru.
Tsarin da ke tasowa da kansa yana bunƙasa ta hanyoyin sadarwar haɗin kai: daidaituwar ayyuka tana girma daga sassa da yawa da ke hulɗa da juna, yayin da rashin wata cibiya guda da babu makawa sai da ita ke sa dukkan tsarin ya fi dacewa da sauyi, jure matsaloli da wahalar ƙwacewa.
Haɗuwa bisa son rai
Haɗuwa bisa son rai ba ta karɓar zama memba na tilas, shiga harkoki na tilas, ko duk wani ikon umarni da ke hana mutum fita cikin lumana. Babu ƙungiyar da ke da haƙƙin neman mutum ya ci gaba da shiga cikinta bayan yardarsa ta ƙare. Mutane suna da 'yancin fita, sauya alkibla, sake haɗuwa da kafa wasu hanyoyi yayin da bukatunsu da muradunsu ke sauyawa.
Haɗuwa bisa son rai tana farawa ne daga mutum. Shiga dangantaka, ƙungiya ko jama'a ba ya nufin miƙa musu 'yancin cin gashin kanka. Dole yarda ta ci gaba muddin mutum yana ci gaba da shiga. Yarjejeniyar jiya ba za ta zama hakkin dindindin a kan mutum gobe ba.
Fita ba ta da ma'ana idan tana nufin rasa damar samun abubuwan da ake buƙata domin rayuwa; haɗuwa bisa son rai tana buƙatar zaɓuɓɓuka masu ƙarfi har ƙin amincewa ya zama abin yi a zahiri, ba a rubuce kawai ba.
Waɗannan hanyoyi kuma dole su kasance abin isa gare su a lokacin buƙata: wurin kwana, hanyar zuwa can, da kulawar da za ta ci gaba yayin sauyi. Ajiyar albarkatu ta bai ɗaya da shirye-shiryen karɓar mutane na iya sa haka ya yiwu kafin rikici ya taso. Bai kamata wani ya sake gina tushen rayuwarsa shi kaɗai domin ya iya ƙin ci gaba da karɓar abin da wani ke ba shi ba.
Mutane bisa dabi'arsu suna haɗuwa ne a kan muradu, buƙatu, dangantaka da manufofi da suke tarayya a kansu. Waɗannan abubuwan haɗin suna samar da ƙungiyoyi bisa ainihin dacewa da juna, ba zama mamba da aka ɗora musu ba. Mutum na iya kasancewa cikin ƙungiyoyi da yawa lokaci guda, kowacce tana wakiltar wani sashe na rayuwarsa, ba tare da wata ƙungiya guda ta yi da'awar iko a kan dukkan rayuwar mutumin ba.
Ba dole ne kowa ya amince da komai ba. Mutane za su iya tattaunawa, yin rangwame a tsakaninsu da warware saɓani cikin lumana lamari bayan lamari. Idan manufofinsu sun yi nisa da juna sosai, za su iya rabuwa. Ƙungiya guda na iya rabuwa zuwa da yawa, ta kiyaye dangantakar da har yanzu take aiki, ta bar wadda ba ta aiki, sannan ta sake haɗuwa ta sabbin hanyoyi gaba ɗaya.
Wannan yana samar da nau'ikan tsare-tsare masu yawa ƙwarai. Ƙungiyoyi na iya kafuwa, rabuwa, yin aiki a fannoni masu haɗuwa, sake saduwa da sauya alkibla yadda yanayi ya canza. Maimakon tilasta wa mutane da ba sa jituwa bin shawara guda, haɗuwa bisa son rai tana barin amsoshi daban-daban su kasance a lokaci guda. ༆ Yawaitar siffofi tana tasowa daga bambancin mutane marar iyaka da ikonsu na tsara nau'o'in haɗin kai daban-daban. Kasancewar tsare-tsare iri-iri tare yana zama sakamakon tsarin 'yanci da kansa, ba wata kyauta daga sama ba.
Wannan kuma yana canza ma'anar al'umma. Kasancewar ɗaruruwan dubu ko miliyoyin baƙin mutane suna zaune a yanki guda ba ya mayar da su jama'a guda masu dangantaka mai ma'ana. Al'umma tana girma daga dangantaka, sanin juna, manufa ɗaya, kusanci da kulawa da juna. Ƙungiyoyin gida masu ƙarfi na iya ci gaba da kasancewa da alaƙa ta kusa da manyan hanyoyin sadarwa ba tare da a haɗiye su ƙarƙashin iko guda ba.
Saboda haka, girma kaɗai ba ya tilasta samuwar tsarin matsayi na umarni. Ƙananan ƙungiyoyi na iya haɗuwa a kwance ta hanyoyin sadarwa masu shiga juna, su yi aiki tare inda muradunsu suka haɗu, su kuma kasance masu cin gashin kansu a sauran fannoni. Bayanai, albarkatu, ilimi da haɗa ayyuka na iya gudana ta waɗannan hanyoyi ba tare da bin umarni daga tsakiya ba.
Ba kowane aiki ne dole ya ci gaba da gudana a girman da yake da shi yau ba. Ƙarin ikon gida na iya rage yadda jama'a ke dogaro da shirya ayyuka daga wurare masu nisa. Inda ake buƙatar daidaita ayyuka a faɗin yankuna, hanyoyin sadarwa na iya haɗa yankuna da yawa ba tare da mayar da wannan haɗin kai ikon dindindin a kan mutanen da suka shiga ba.
Ko da duk membobinta suna da damar faɗin albarkacin bakinsu, wata cibiyar haɗa ayyuka tana da'awar ikon umarni idan ta ɗauki hakkin yanke shawara gaba ɗaya kan waɗanne ayyuka ne mutane da ƙungiyoyi masu zaman kansu dole su miƙa mata.
Irin waɗannan hanyoyin sadarwa suna ci gaba da buɗewa domin mutane na iya gabatar da shawara, gwadawa, koyi da abin da ya yi aiki, sauya shi ko ƙirƙirar wata hanyar ba tare da jiran amincewa daga sama ba. Hanyoyin da suka yi nasara suna yaɗuwa ta hanyar mutane suna karɓarsu bisa son rai. Waɗanda ba su yi aiki ba na iya shuɗewa ba tare da gazawarsu ta zama wajibcin kowa ba.
'Yancin fita yana taimakawa wajen hana waɗannan dangantaka su taurare su koma mulki. Fita na iya nufin barin ƙungiyar gaba ɗaya, rage shiga, sauya abokan hulɗa, kafa wata ƙungiya a gefe, ko ƙin wani tsari da bai ƙara aiki ba. Inda fita ke nufin rasa abin da ba za a iya maye gurbinsa cikin sauƙi ba, ko inda mutum zai ci gaba da fuskantar irin wannan wariya a ƙungiyoyi daban-daban, 'yanci ya dogara kuma da ikon ƙalubalantar ko canza waɗannan yanayi, ba fita kawai ba. Idan an hana rabuwa cikin lumana, shiga kuma ta zama tilas, haɗuwar ta daina kasancewa bisa son rai.
Mutum na iya barin ƙungiya ba tare da ya tsere wa alhakin cutarwar da ya yi ko alkawurran da ya yi bisa son ransa, waɗanda wasu suka dogara da su bisa hujja, ba. Amma ɗaukar alhakin wani alkawari ba ya ba da hujjar tilasta wa mutum ya cika shi kai tsaye. Yanke hukunci ta hannun mai shiga tsakani, gyara abin da aka ɓata, rabuwa da sauran hanyoyi na iya magance karya alkawari yayin da suke tsaya wa takamaiman rigimar. Alhakin yana danganta ga takamaiman cutarwa ko alkawari; ba zai koma mallakar mutum ko wajibcin biyayya gaba ɗaya ba.
Ƙin yin haɗin gwiwa shi kaɗai ba tilastawa ba ne. Yin amfani da ikon sarrafa abubuwan da ake buƙata domin tilasta biyayya, ko hana mutum zuwa ga wasu da suke shirye su yi hulɗa da shi, shi ne tilastawa.
Ba za a iya guje wa wasu cutarwa ta hanyar rabuwa kawai ba, musamman idan illolinsu sun yaɗu ko an ɗora su a kan mutanen da ba za su iya guje musu ta hanyar fita cikin sauƙi ba, wanda ke raunana martanin da zai takaita halayen cutarwa. Rarraba iko ba yana nufin dole a takaita kowane martani a gida kaɗai ba. Idan cutarwa ta shafi mutane a ƙungiyoyi ko yankuna da yawa, waɗanda abin ya shafa na iya haɗa ayyukansu a ketare waɗannan iyakoki, su yarda da ƙa'idoji na bai ɗaya ko su bibiyi illolin.
Idan rabuwa ba za ta iya hana cutarwa ko dakatar da wadda ke ci gaba ba, waɗanda abin ya shafa na iya kare kansu, neman sulhu ko yin aiki tare da wasu domin dakatar da ita. Dakatar da haɗarin da waɗanda abin ya shafa ke fuskanta tare na iya buƙatar takaita halayen da ke jefa wasu cikin haɗari na ɗan lokaci, ko da waɗanda abin ya shafa ba su yarda da juna ba kuma ba a san hakikanin alhakin kowane mutum ba. Dole a ba da wata hujja dabam game da waɗannan iyakoki da yadda nauyinsu zai sauka kan mutane.
Da'awar cewa an yi cutarwa ba ta warware rigima kai tsaye. Kariyar dole ta tsaya kan dakatar da takamaiman cutarwar, ba ta zama hujjar iko mai faɗi ko marar iyaka ba. Waɗanda suka ɗauki mataki ba sa zama waɗanda ba za a iya ƙalubalanta ba. Damar tambayar hujjar shiga tsakani, hanyoyinsa ko ci gabansa ba za ta rataya ne a hannun waɗanda ke aiwatar da shi su kaɗai ba. Ƙalubalantar da ta kasance mai zaman kanta dole ta ƙunshi ainihin ikon canza ƙuntatawar da ba ta da hujja ko dakatar da shiga tsakani idan hujjarsa ta gaza.
Wasu matsaloli za su ci gaba da kasancewa ba a warware su ba, maimakon a kafa ikon umarni na dindindin wanda alkawarin warware su ya dogara kan ikon tilasta wa duk waɗanda abin ya shafa.
Haɗuwa bisa son rai ba ta ƙayyade wani tsari na ƙarshe na al'umma ba. Ƙarfinta yana cikin barin wannan tambaya a buɗe. Tana barin mutane masu cikakken 'yanci da cin gashin kai su ci gaba da tsara dangantakarsu da kansu, ta samar da al'umma mai ƙungiyoyi marasa iyaka da suka haɗu ta hanyoyi daban-daban maimakon tsari guda mai ikon riƙe su duka.
Taimakon juna
Taimakon juna shi ne haɗin gwiwa bisa musayar alheri: mutane suna taimaka wa juna domin muradunmu ba dole ne su yi karo da juna ba. Kowa yana da buƙatu, baiwa, ilimi, albarkatu da damammaki dabam-dabam. Ta hanyar raba su, dukansu biyu na iya samun yanayi mafi kyau fiye da na da.
Duniya mai 'yanci tana matsawa nesa da dangantakar da ribar wani sai ta zama asarar wani. Ana ƙirƙirar arziki ta samar da sabuwar ƙima. Haɗin gwiwa na iya ba wa mutane biyu fiye da abin da kowannensu zai iya samarwa shi kaɗai, amma dangantakar ba ta zama mai amfani ga kowa ba idan ribarta tana dogara ne kan ɗora nauyin sakamakonta ga wasu. Irin wannan dangantakar mai amfani ga kowa tana zama mafi sauƙi yayin da aka cire shingen shiga da ƙarancin da aka ƙirƙira da gangan, ana kuma buɗe wasu hanyoyi na biyan bukatun kai da na wasu.
Musayar alheri tana samun ƙarfi ta hanyar dangantakar da ake maimaitawa. Unguwanni da al'ummomi masu ƙarfi suna tasowa daga abota: mutane suna sanin juna, suna kula da abin da ke faruwa da juna, suna raba abinci, kayan aiki, fasaha, ilimi, matsuguni, lokaci da taimako. Idan mutanen da ke kewaye ba baƙi ba ne, faɗawar wani cikin talauci ko rashin gida ba ta zama matsala marar gani da aka bar wa wata cibiya mai nisa ba. Bukatunsa suna bayyana ga mutanen da suka san shi kuma suna da dalilin kulawa da shi.
Waɗannan dangantaka na iya haɗuwa su zama manyan hanyoyin sadarwar taimakon juna, su kai tallafi fiye da waɗanda suka riga suka san juna kuma su ninka abin da mutum ko unguwa guda zai iya samarwa. Wani yana da abinci, wani ɗaki da ba a amfani da shi, wani zai iya gyara abu, wasu kuma za su iya koyarwa, noma, gini, sufuri ko kulawa. Yayin da waɗannan dangantaka ke ƙara haɗuwa, mutane suna samun hanyoyi da yawa na neman taimako kuma bukatar dogaro da cibiya guda domin samun abin da suke buƙata tana raguwa.
Musayar alheri ba ta buƙatar duk mai samun kulawa ya rama taimakon da ya samu. Ga mutumin da ba zai iya fita ko shirya wani tallafi shi kaɗai ba, 'yanci yana dogara da cewa ba mutum ko dangantaka guda kaɗai ce ke sarrafa kulawarsa ba.
Masu kulawa fiye da ɗaya da ayyukansu ke shiga juna, tare da dangantakoki masu zaman kansu suna sauƙaƙa ƙalubalantar cin zarafi da ci gaba da kulawa yayin sauyi. Inda mutum ba zai iya ba da yarda bayan cikakken sani ba, ya kamata kulawa ta bi abin da ya bayyana yana so duk inda zai yiwu, ta kuma takaitu ga buƙatunsa. Dogaro ba ya ba wa kowa mallakar wani mutum.
Taimakon juna mai dorewa yana buƙatar kula da ayyuka. Mutane suna da dalilan ci gaba da samar da ayyukan da suke amfani da su, suke daraja, ko wata rana za su iya buƙata. Ci gaba da samar da su yana buƙatar gudunmawar aiki da albarkatu akai-akai, ajiyar bai ɗaya, da sauƙaƙa wa masu kulawa ko masu gyara da suka gaji nauyinsu.
Ba kowa ne yake ɗaukar nauyin kulawa daidai gwargwado a kowane lokaci ba, amma manyan hanyoyin sadarwa na iya rarraba irin wannan nauyi marar daidaito ga mutane, albarkatu da dangantaka masu yawa maimakon a bar shi ga mutum guda. A lokacin ƙaranci, bayyana buƙatu da kayan da ake da su yana ba mutane damar tattauna fifiko da neman taimako a wajen hanyar sadarwar gida. Buƙata ba ta iya samar da abin da babu, amma ƙaranci ma ba ya samar da hakkin a yi maka biyayya.
Taimakon juna ba sadaukar da kai ba ne. Muna bunƙasa idan mutanen da ke kewaye da mu ma za su iya bunƙasa. Mutanen da suka fi samun tsaro, lafiya, 'yanci da ƙwarewa suna sa rayuwarmu ta fi aminci, wadata da 'yanci. Jin daɗin mutum ɗaya da na kowa suna ƙarfafa juna, ba su tsaya a ɓangarori masu gaba da juna ba.
Danniya da ɗaukar fansa suna sake haifar da yanayin rikici maimakon zaman lafiya. Taimakon juna yana amsa wa wahala da kulawa, ƙauna da bege, yayin da yake gina yanayin rayuwa da ke rage yiwuwar wahala ta sake haifar da kanta.
Muna ƙirƙirar duniyar zaman lafiya da muke son rayuwa a cikinta ta hanyar ɗaukar matakin farko na gina ta: mu taimaki juna yanzu, mu ƙarfafa dangantakar da ke kewaye da mu, mu kuma sa su yi ƙarfi har babu wanda zai fuskanci duniya shi kaɗai.
Abota
Al'umma mai ƙarfi tana farawa daga abota, ba daga ra'ayin al'umma a matsayin wani abu marar takamaiman fuska ba. Abota ta mutum ce, ana ƙirƙirarta da gangan, bisa son rai, kuma mutanen da ke cikinta ne ke tsara ta kai tsaye. Babu wata babbar ƙungiya da ke da hakki a kan dangantakar saboda kawai mutanen biyu suna zama a wuri, ƙungiya ko wata manufa guda.
Abokai ba sa buƙatar wani mai ikon umarni daga waje domin ya tsara dangantakarsu ko ya tilasta musu cimma matsaya guda. Su da kansu ne ke yanke shawarar yadda za su yi hulɗa, inda iyakokinsu suke, da lokacin da dangantaka ya kamata ta sauya ko ta ƙare. 'Yancin haɗuwa ba shi da ma'ana sosai idan babu 'yancin rabuwa.
Abota tana da iyakarta ta dabi'a. Ba za ta iya faɗaɗa ta zama dangantaka guda da ta haɗiye duk mutanen duniya ba, kuma wannan wani ɓangare ne na ƙarfinta. Abota na iya ci gaba da zama ta ƙananan mutane yayin da dangantaka daban-daban ke shiga juna da haɗuwa waje, ta ba da damar haɗin gwiwa ya yaɗu ba tare da tilasta kowa cikin jama'a guda ba. Manyan hanyoyin sadarwa suna ba wa mutanen da ba abokai ba damar haɗa ayyukansu ba tare da mayar da duk waɗannan hanyoyin jama'a guda ba.
Manufar ita ce a ƙulla abota maimakon a kafa al'ummomi. ༆ A bar al'ummomi masu ƙarfi su taso daga dangantakar da mutane suka zaɓa da kansu.
Rashin tashin hankali
Rashin tashin hankali shi ne dabarar da aka fi so wajen gina duniya mai 'yanci. Hanyoyin da aka yi amfani da su wajen gina sabuwar duniya suna tsara ɗabi'u, abubuwan ƙarfafawa, ƙungiyoyi da yadda ƙarfi zai rarrabu a duniyar da ta taso. Tashin hankali na siyasa yana canza tsarin abubuwan ƙarfafawa na gwagwarmayar kanta: yana ba wa ɓoye-ɓoye, bayar da umarni, tilastawa da ƙungiyoyin da ke iya tara ƙarfi lada.
Tashin hankali na siyasa na iya ƙarfafa tsarin da ake son ƙalubalanta. Idan mutane sun ga tashin hankali, sai su ji tsoro. Tsoro yana tura su wajen cibiyoyin da ke alƙawarin kariya: 'yan sanda, sojoji da gwamnati. Saboda haka tashin hankali na iya ƙarfafa sassan tilastawa na tsarin matsayi na umarni da ake ƙalubalanta, ya bai wa gwamnati ƙarin hujjar sa ido, aikin 'yan sanda, danniya da amfani da ƙarfi, yayin da yake juyar da yawancin jama'a a kan masu ƙalubalantarta.
Gwamnati ta riga ta mallaki fifiko mai girman gaske wajen amfani da tashin hankali mai tsari. Tana sarrafa 'yan sanda, rundunonin soja, gidajen yari, hukumomin leƙen asiri, makamai da hanyoyin samar da kayan da aka kafa domin tilasta ikonta. Tashin hankali yana barin gwamnati ta ƙayyade irin gwagwarmayar da za a yi, a yi faɗa a fannin da ta fi ƙarfi.
Rashin tashin hankali yana ƙalubalantar tsarin matsayi na umarni ta wata hanya daban. Mataki kai tsaye, ƙin bin doka cikin lumana, yajin aiki, ƙin amincewa, taimakon juna, dogaro da kai, gina al'ummomi, gina hanyoyin madadin masu amfani da kuma janye shiga suna ƙalubalantar dogaron da cibiyoyin da suka tattara iko ke buƙata domin su ci gaba. Gwamnati ba ta aiki ta hanyar ƙarfi kaɗai; tana dogara da ci gaba da samun haɗin kan jama'a.
Bege shi ma ƙarfin siyasa ne. Manufar ba ta kasance a razana mutane su shiga gwagwarmaya ba, sai dai a zaburar da su da yiwuwar duniya mai zaman lafiya da 'yanci inda mutane za su iya rayuwa mai kyau, bin burinsu, bunƙasa iyawarsu da taimakon juna. ༆
Bege yana zama na gaske ta hanyar gogewa. Abota, taimakon juna, cin gashin kai, dogaro da kai, lambuna, haɗin gwiwa, mataki kai tsaye da wasu hanyoyin da ke aiki suna ba mutane damar dandana wani salon rayuwa tun yanzu. Gina sabuwar rayuwa tun kafin tsohuwar ta gushe yana rarraba ƙarfin gudanar da ayyuka kafin ikon da aka tattara ya ɓace. Yayin da mutane ke ƙara iya biyan bukatunsu ta haɗuwa bisa son rai, taimakon juna, ilimin da ba a takaita ga cibiya guda ba da wasu hanyoyi, dogaro da cibiyoyin tsakiya yana raguwa.
Juyin juya hali mai tashin hankali na iya tafiya akasin wannan. Rushe gwamnati ba ya nufin an rushe tsarin tattara ƙarfi. Ƙungiyoyin da ke ɗauke da makamai suna tattara makamai, ɓoye-ɓoye, umarni, leƙen asiri, kayayyaki da ikon gudanar da ayyuka. Idan tsohuwar gwamnati ta rushe kafin an rarraba ƙarfi da damar gudanar da ayyuka, ƙungiyar da ta fi ƙarfin yin tashin hankali za ta kasance a matsayi na cike gibin ikon da ya rage. Mai mulki ya canza, amma tsarin yana nan yana jiran wanda zai ƙwace shi.
Rashin tashin hankali ba yana nufin ra’ayin ƙin amfani da tashin hankali a kowane hali ba, ko ƙin kare kai. Ƙarfin kariya na iya zama dole idan ba za a iya dakatar da cutarwa ta gaggawa ta wata hanya ba. Burin shi ne dakatar da danniya, ba mayar da ƙarfi tushen gina 'yanci ba. Tashin hankali ya kasance mafita ta ƙarshe.
Ana iya ci gaba da riƙe ƙarfin kare kai yayin da amfani da shi yake kasancewa na kariya da na ɗan lokaci. Daidaiton ƙarfi yana tabbatar da cewa an rarraba ƙarfin kare kai kuma ana iya ƙalubalantarsa. Haɗuwa bisa son rai tana hana ƙarfin da aka yi amfani da shi na ɗan lokaci rikidewa zuwa ikon umarni na dindindin.
Barazana mai ɗorewa tana buƙatar shiri, kayan da za a iya dogaro da su, bayanan da aka raba da haɗa ayyuka tsakanin ƙungiyoyi. Mutane za su iya ba wa masu ƙwarewa takamaiman aikin kariya, muddin aikinsu ya takaitu ga wannan aiki kuma ana iya ƙalubalantar masu gudanar da shi. Haɗarin ya fi tsanani a fannin kariya, domin ƙarfin kare kai shi ma yana iya zama sabuwar cibiyar tattara ƙarfi. Bambancin yana nan da gaske ne kawai idan makamai, kayayyaki da tallafi daga waje ba su shiga ƙarƙashin ikon wata ƙungiya guda kaɗai ba.
Rarraba ƙarfin kariya yana da wani haɗari: shirin wata ƙungiya na iya tsoratar da wata, sai martaninta ya zama kamar ya tabbatar da tsoron ƙungiyar farko. Inda zai yiwu, sadarwa kai tsaye, bincike mai zaman kansa kan iƙirarin da ke tayar da hankali da iyakokin da ɓangarorin biyu suka amince da su kan tattara ƙarfin kariya na iya ba kowane ɓangare hanyar sassauta rikicin ba tare da miƙa damar kare kansa ba.
Haɗa ayyuka a lokacin gaggawa dole ya takaitu ga aikin da ake yi kuma ya kasance abin ƙalubalanta. Kariyar da aka rarraba za ta iya shan kaye; umarni daga tsakiya shi ma ba ya ba da tabbacin tsira.
Bai kamata 'yanci ya bayyana sai bayan an gama gwagwarmaya ba. Ya kamata a iya gane shi daga yadda ake gudanar da gwagwarmayar kanta.
Ƙa'idar kashi 3.5 cikin ɗari
Sauyi a dukan tsarin al'umma ba ya buƙatar dukkan jama'a su tashi lokaci guda.
Binciken Erica Chenoweth da Maria Stephan ya gano cewa manyan yaƙin neman sauyi ba tare da tashin hankali ba da suka nemi sauya tsarin mulki, samun 'yancin kai ko kawo ƙarshen mamaya tsakanin shekarar 1900 da 2006 sun yi nasara fiye da ninki biyu na yaƙin neman sauyi da suka yi amfani da tashin hankali.
Daga baya aka samar da ƙa'idar kashi 3.5 cikin ɗari daga wannan bincike: a bayanan farko, babu yaƙin neman sauyi marar tashin hankali da ya gaza bayan ya tattara aƙalla kashi 3.5 cikin ɗari na jama'a a matsayin masu shiga kai tsaye a lokacin da ya fi ƙarfi.
Gwamnati ba ta aiki ta hanyar 'yan sanda da sojoji kawai ba. Tana dogara da ci gaba da aikin jama'a a duk al'umma: yin aiki, biyayya, aiwatar da umarni, jigilar albarkatu, kula da ababen more rayuwa da amincewa da ikonta. Gwamnati tana dogaro da haɗin kan mutane da suka fi masu mulki yawa nesa ba kusa ba.
Masu shiga kai tsaye wani ɓangare ne kawai na wannan matsin lamba. Yayin da shiga da ƙin amincewa ke yaɗuwa, haɗin kai ba ya ƙara zama abin dogaro. Ma'aikata suna daina haɗin kai. Ba a aiwatar da umarni. Magoya baya suna janyewa. Masu cikin gwamnati suna daina aiwatar da umarnin da aka ba su. Cibiyoyi suna fara gazawa. Daidaiton ƙarfi yana sauyawa domin tsarin yana rasa haɗin kan ɗan Adam da yake buƙata domin ya ci gaba.
Yaƙin neman sauyi marasa tashin hankali suna iya jawo jama'a iri-iri domin ba dole ba ne kowa ya zama soja kafin ya iya bijirewa. Mutane na iya yin yajin aiki, kauracewa kaya ko aiki, ƙin amincewa, janye tallafi, samar da kayan aiki, ba wasu mafaka ko kawai daina bayar da haɗin kai.
Bincike na gaba ya gano cewa yaƙin neman sauyi marasa tashin hankali sun ragu wajen samun nasara bayan 2010. Chenoweth ta nuna cewa gwamnatoci sun daidaita dabarunsu na mayar da martani, yayin da ƙungiyoyin sauyi suka fi dogara da tara mutane cikin gaggawa ba tare da tsari, dabaru da juriyar da ake buƙata domin ci gaba da matsin lamba ba. Tattara mutane na iya buɗe wata dama, amma idan babu ƙungiya mai ɗorewa da ikon yin aiki a bayanta, daman za ta iya rufewa kafin an kafa tushen sauyi mai ɗorewa.
Ƙa'idar kashi 3.5 cikin ɗari ba wata doka ce da dole ta yi aiki ba kuma ba wata iyakar da ke tabbatar da nasara ba. Yawancin yaƙin neman sauyi marasa tashin hankali da suka yi nasara ba su kai kashi 3.5 ba, kuma bincike na gaba ya gano wani abin da ake ganin ya saɓa wa wannan yanayi. Wannan wani abin lura ne daga tarihi, ba dabarar nasara da za a iya dogaro da ita a kowane lokaci ba.
Darasin ƙa'idar kashi 3.5 cikin ɗari ba wai cewa ainihin kashi 3.5 na jama'a za su iya tilasta kowace gwamnati ta miƙa wuya ba ne.
Darasin shi ne sauyi ba ya buƙatar wayewar kan kowa baki ɗaya.
Mataki kai tsaye
Mataki kai tsaye yana nufin ɗaukar mataki a kan matsala da kanmu maimakon roƙon wani mai ikon umarni ya warware mana ita. Neman gyara ta hanyar ikon umarni yana miƙa ikon kawo sauyi zuwa sama. Mataki kai tsaye yana riƙe ikon yin abu a hannun waɗanda abin ya shafa.
Abin da muke gani ba wai cin hanci da rashawa kawai ba ne. Tsarin yana bin abubuwan ƙarfafawa da tattara ƙarfin da aka gina a cikinsa. Canza wakilai na iya sauya shawarar da ake yankewa, amma yana barin tsarin ikon umarni yadda yake. Siyasar wakilci tana ɓoye alaƙar dalili da sakamako a ƙarƙashin matakan ofis masu yawa: mutane suna yin aiki sannan su jira cibiyoyi su yanke hukuncin abin da zai biyo baya. Mataki kai tsaye yana samar da sauyi a nan da yanzu. Mutane suna ganin sakamakon, suna gwada shi sannan su gina wani abu a kansa.
Mataki kai tsaye ba ya buƙatar izini. Mutane ba sa buƙatar amincewa daga sama domin haɗin gwiwa, magance matsala, janye tallafi ko samar da wasu hanyoyi. Sauyi na iya farawa a duk inda mutane ke da damar yin aiki, sannan ya bazu daga tushe yayin da wasu suka ɗauki abin da ya yi nasara.
Mutanen tushe suna da ƙarfi domin tsarin matsayi na umarni ba zai iya tafiyar da kansa ba. Yajin aiki yana bayyana wannan dogaro nan take. Babban yajin aiki na iya tsayar da manyan sassan tsarin aiki lokaci guda. Yajin aikin da ma'aikata suka fara da kansu yana nuna cewa suna iya yin amfani da ƙarfin haɗin gwiwarsu ba tare da jiran izini daga cibiyoyin da ke wakiltarsu ba.
Mataki kai tsaye yana mayar da wannan dogaro zuwa damar matsa lamba. Akwai bambanci tsakanin adawa da wani tsari da cire abin da yake buƙata domin ya yi aiki. Ƙin amincewa da janye goyon baya suna sauya dangantakar kanta.
Mataki kai tsaye yana gina wasu hanyoyi da ke rage bukatar tsarin matsayi na umarni. Taimakon juna, dogaro da kai, musaya mai zaman kanta, ƙungiyoyin haɗin gwiwa da cibiyoyi masu zaman kansu a gefen tsohon tsarin suna ba mutane damar biyan bukatunsu kai tsaye.
Waɗannan hanyoyi biyu suna ƙarfafa juna. Dakatar da na'urar tsarin yayin da ake gina wasu hanyoyi. Bijirewa tana rage ƙarfin tsarin matsayi na umarni. Gina wasu hanyoyi yana rage dogaro da shi.
Mutane na iya janye biyayya yayin da suke ci gaba da aikin da ake buƙata ta hanyar yin aiki kai tsaye tare da waɗanda suka dogara da shi. Katse aiki na ɗan lokaci na iya zama hanyar matsa lamba, amma har yanzu akwai tambayar wanda zai ɗauki nauyinsa. Idan wannan matsin lamba ya dogara da hana samun abubuwan da ake buƙata ga mutanen da ba su da iko sosai a kan tsarin da ake ƙalubalanta, bijirewa tana ɗora nauyin matsin lambarta a kansu. Janyewa na dogon lokaci daga ayyukan da ake bukata sosai yana buƙatar wasu hanyoyin maye ko ci gaba da samun sabis. Bijirewar da ke lalata hanyar da ta gina da kanta tana ƙara buƙatar a dawo da umarni.
Gina wasu hanyoyi na iya samar da matsin lamba na kansa. Da zarar mutane sun fara dogaro da abin da aka gina, masu kula da tafiyar da shi za su fi rasa abu idan aikin ya tsaya, kuma hakan na iya sa su yi taka-tsantsan wajen shiga rikici. Bijirewa kuma na iya jefa hanyoyin da ake ƙoƙarin kiyayewa cikin haɗari. Ana rage wannan saɓani idan zaɓuɓɓuka suna iya tsira daga katse aiki ta hanyar samun sassan da za su iya maye gurbin juna da hanyoyin madadin, kuma idan bijirewa tana cire abin da tsarin matsayi na umarni ke buƙata ba tare da lalata abubuwan da jama'a suka dogara da su ba.
Mataki kai tsaye yana zama gina misalin sabuwar rayuwa tun yanzu domin mutane suna gina duniya mai 'yanci ta hanyar dangantaka da cibiyoyin da suke ƙirƙira a halin yanzu, maimakon su jinkirta 'yanci har sai an cimma wata nasara ta gaba.
Ba a buƙatar wani mataki guda ya canza dukkan tsarin shi kaɗai. ༆ Kowane mataki da ya yi nasara yana iya magance wata matsala yanzu, ƙara cin gashin kai da buɗe damar wani mataki na gaba. Yayin da waɗannan damar ke haɗuwa da ƙaruwa daga tushe, suna sauya daidaiton ƙarfi.
Lambu
Duniya mai 'yanci ba dole ta fara a ko'ina lokaci guda ba. Tana farawa duk inda mutane suka dawo da damar samar wa kansu da junansu abubuwan da suke buƙata. Noma abinci. Koyi da fasahar da ke da amfani. Raba kayan aiki. Yi aiki tare da mutanen da ka amince da su. Tallafa wa masu samar da kayayyaki na gida da ƙungiyoyin haɗin gwiwa. Fara da wani abu mai amfani wanda zai iya dawwama kuma ya bazu.
Lambu abu ne na zahiri, kuma yana da rawar da yake takawa a tsarin zamantakewa. Lambu yana mayar da ƙasa, ilimi, aiki da haɗin gwiwa zuwa wani abu da mutane za su iya amfani da shi kai tsaye. Wurin sana'a na bai ɗaya yana ba mutane wurin yin da gyara abin da suke buƙata. Kasuwannin manoma suna haɗa masu noma da masu saye kai tsaye. Kowanne yana rage matakan da ke tsakanin buƙata da mutanen da za su iya biyan ta.
Manufar ba wai wani takamaiman tsarin tattalin arziki ba ce.
Dogaro da kai yana ƙara ƙarfi ta hanyar haɗin gwiwa, ba kaɗaici ba. Mutum guda ba zai iya yin komai ba, kuma ba dole ya yi ba. Mutane suna haɓaka fasaha daban-daban, raba ayyuka, musayar abin da suke samarwa da taimakawa a inda suka fi ƙwarewa. Yayin da lambuna ke haɗuwa da wuraren girki, wuraren sana'a, ƙungiyoyin haɗin gwiwa, masu samar da kaya na gida da ayyukan unguwa, ayyukan da suka fara daban-daban suna samar da babbar hanyar sadarwa ta dogaro da kai a aikace. Yawan ilimi, kayan aiki da damar samar da kaya da jama'a suka mallaka da kansu yana ƙara musu zaɓuɓɓuka a kan dangantakar da rayuwarsu ta dogara da ita.
Gina a yankinku. San maƙwabtanka. Ƙulla abota ta hanyar yin ayyuka masu amfani tare. Mutane suna iya ganin abin da ya ɓace, abin da yake maimaita gazawa da abin da wasu suke buƙata da gaske. Magance matsala yana fi sauƙi idan masu fuskantar ta suna iya magana kai tsaye da masu iya taimakawa.
Waɗannan dangantaka na iya faɗaɗa a waje ba tare da hawa sama ba. Ƙungiyoyi daban-daban na iya ƙwarewa a fannoni daban-daban yayin da suke cin gashin kansu, su haɗu kai tsaye a inda yin aiki tare zai taimaka. Babu buƙatar ƙungiya guda ta samar da komai ko ta sarrafa kowa. Yawancin ƙungiyoyi masu haɗuwa da juna suna ƙara ƙarfi saboda bambancinsu: fasahohi da yawa, dangantaka da yawa, hanyoyin samar da kaya da yawa da hanyoyin kauce wa gazawa da yawa.
Abin da ya fi muhimmanci ba wai ko wani abu ya kira kansa madadin tsohon tsari ba ne. Madadin su ma suna da nasu abubuwan ƙarfafawa; don haka tambayar ita ce me suke ƙarfafawa a aikace? Ƙungiyar haɗin gwiwa da ta sake gina tsarin umarni ba ta canza abu sosai ba. Gwajin shi ne: mutane za su iya canza yadda ake aikin, ƙin sharuddansa, ko fita ba tare da rasa hanya guda kaɗai da suke da ita ta samun muhimman bukatunsu ba?
Lambun da ya dogara da tushen ruwa guda, ko wurin sana'a da ya dogara da ilimin mutum guda, yana da rauni a wannan wurin. Fasahohin da za a iya koyarwa, hanyoyin da za a iya maimaitawa, kayan aiki na bai ɗaya da kayayyakin da ake samu daga wurare da yawa suna sa aiki mai amfani ya ci gaba ba tare da wani mutum guda ya zama wanda ba za a iya yin komai ba sai da shi ba.
Ba dole a tsinke alaƙa da duk duniyar da ake ciki ba. Fara da duk abin da za a iya matsar da shi kusa da dangantaka kai tsaye: wata hanyar samun abinci, wata fasaha, wani kayan aiki, wani sabis, wani aikin haɗin gwiwa, ko wata abota da ta fi ƙarfi. Kowane sauyi ƙarami ne, amma yana barin abin da mataki na gaba zai iya ginawa a kai. Da lokaci, ayyukan da suka fara dabam-dabam suna zama hanyoyin sadarwa, hanyoyin sadarwa su zama masu juriya, dogaro kuma ya fara rarrabuwa.
Lambu ba ya buƙatar izini domin ya zama daji. Yana girma a inda akwai wuri, yana fitar da rassa idan yanayi ya ba da dama, yana haɗuwa da abin da yake rayuwa a kusa da shi kuma yana samar da irin da zai sa wani ya sake girma. Ku gina duniya mai 'yanci haka: daga gida, kai tsaye, cikin lumana kuma daga tushe zuwa waje.
Tagar dama
Ana gina duniya mai 'yanci kafin lokacin juyin juya hali, ba bayan sa ba.
Cire mutanen da ke kula da cibiyoyin da aka tattara iko a cikinsu ba ya rarraba damar gudanar da ayyukan da waɗannan cibiyoyi suka taɓa mallaka. Har yanzu dole a rarraba abinci. Mutane suna buƙatar ruwa mai tsabta, magani, matsuguni, sadarwa, sufuri, kariya da hanyoyin warware rigima. Idan waɗannan damarmaki sun ci gaba da kasancewa a hannun kaɗan, duk wanda ya fi saurin dawo da su zai gaji iko mai girman gaske.
Saboda haka, aikin da ya fi muhimmanci yana faruwa kafin lokacin sauyin da za a gani a fili.
Al'umma mai 'yanci tana bunƙasa sannu a hankali ta hanyar dangantaka, fasahohi, cibiyoyi da ababen more rayuwa da tuni suke aiki ba tare da umarni daga tsakiya ba. Hanyoyin sadarwar taimakon juna, tsarin abincin gida, ƙungiyoyin haɗin gwiwa, sadarwa mai zaman kanta, samar da makamashi da aka rarraba, damar gyara kayan aiki, ilimi da kowa zai iya samu, hanyoyin kulawa, warware rigima da kariyar kai da aka rarraba suna mayar da ikon yin aiki daga cibiyoyin tsakiya zuwa hannun mutanen da suke buƙatar ayyukan.
Wannan shi ne ma'anar dabarar gina misalin sabuwar rayuwa tun yanzu: gina sabon abu a cikin tsohon tsarin. Babban sauyin da kowa zai gani na iya zuwa ba zato ba tsammani. Amma damar tsira daga gare shi tana bunƙasa sannu a hankali.
Sauyin ba ya buƙatar katsewa guda ɗaya da za ta raba tsoho da sabo gaba ɗaya. Tsofaffin cibiyoyi na iya ci gaba da mamaya yayin da sababbin dangantaka ke bunƙasa a gefensu. Ana iya rarraba wasu ayyuka da sauri yayin da wasu za su daɗe ƙarƙashin iko na tsakiya. Mutane na iya amfani da damammakin da ke cikin tsoffin tsare-tsare idan hakan yana ƙara musu ikon cin gashin kai a aikace ko damar shirya kansu a wajen su. Ana iya amfani da waɗannan damammaki ba tare da mayar da tsohon tsarin hanyar kawo sauyin kanta ba. Sabuwar duniyar da ke tasowa da farko za ta kasance ba cikakkiya ba, tana fama da takurawar tsohon tsarin, kuma tana da alaƙa mai sarƙaƙiya da duniyar da take maye gurbinta.
Idan wani madadin yana dogaro da ainihin cibiyoyin da aka tattara iko a cikinsu da yake son maye gurbinsu, za a iya haɗiye shi cikin tsohon tsarin ba tare da sauya daidaiton ƙarfi ba.
Wani madadin na iya samar da abin da mutane ke buƙata yayin da yake ci gaba da dogaro da ƙasa, kayayyaki, ababen more rayuwa ko wasu albarkatun da tsohon tsarin yake sarrafawa. Wannan yana barin tsohon tsarin ya sauke wani ɓangare na aikinsa, amma ya riƙe yawancin damar matsa lamba da wannan dogaro ya samar. Ɗaukar wani aiki ba daidai yake da maye gurbin tushen dogaro ba. Daidaiton ƙarfi yana sauyawa ne kawai idan mutane sun ƙara iya ci gaba da rayuwarsu ba tare da tsohon tsarin yana sarrafa abin da suka dogara da shi ba.
Za a iya yunƙurin danne madadin yayin da suka fara iya maye gurbin ayyukan cibiyoyin tsakiya. Yayin da madadin ke rage dogaro da waɗannan cibiyoyi, su ma cibiyoyin na iya samun ƙarin dalilin hana su girma. Inda danniya har yanzu za ta iya katse duk hanyoyin samar da kaya, watsuwa kaɗai ba kariya ba ce. Ilimi da tallafi da aka raba tsakanin hanyoyin sadarwa masu cin gashin kansu suna sa aiki ya ci gaba ko da an rasa wuri ko ƙungiya, ta yadda babu tsari guda da lalata shi zai kawar da madadin gaba ɗaya.
Gina misalin sabuwar rayuwa tun yanzu yana gina hanyar kariya da ke hana rushewar cibiyoyi zama rushewar al'umma.
Manufar ba ta kasance kafa wuri guda tsantsa a wajen al'umma ba. Ita ce a yawaita wuraren da mutane za su iya magance matsaloli ta dangantaka daban-daban, a haɗa wuraren a kwance, sannan a matsar da ƙarin ayyukan rayuwar yau da kullum zuwa gare su sannu a hankali. Kowane dogaro da aka maye gurbinsa da madadin da aka zaɓa bisa son rai yana raunana damar matsa lamba ta tsohon tsarin. ༆ Kowace dangantakar taimakon juna tana ƙara wa mutane ƙarfin ƙin amincewa.
Sauyin na iya kasancewa a hankali wajen gina tushe, amma ya zama mai sauri wajen sakamakonsa.
Tagar dama tana buɗewa ne lokacin da cibiyoyin da suka tattara iko suka rasa isasshen ƙarfin aiki ko halacci har abubuwan da a da ake ɗauka ba za su taɓa canzawa ba suka koma abin tattaunawa. Ba sai dukkan wayewa ta rushe ba. Wata hanyar samar da kaya ta yanke. Wata gwamnati ta rasa halacci. Wani kamfani ya bar gari. Lantarki ya ɗauke. Kuɗi ya zama wanda ba a iya dogaro da shi ba. Yajin aiki ya dakatar da ayyukan da aka saba yi. Wata cibiya da ita kaɗai ke samar da wani abu ta kasa samar da abin da jama'a ke buƙata. Tsare-tsaren da suka tattara iko suna gazawa ta hanyoyi dabam-dabam, daga wuri zuwa wuri, daga fanni zuwa fanni, daga aiki zuwa aiki.
Kowace gazawa tana buɗe damar da wasu hanyoyi za su iya ɗaukar wani ɓangare na ayyukan da tsohon tsarin ya kasa samarwa.
Irin waɗannan damammaki na iya faruwa akai-akai. Cibiyoyin da ke aiki a gefe suna bunƙasa a lokacin da ake da ɗan kwanciyar hankali. Tsarin tsakiya ya raunana. Madadin da ake da su suka ɗauki wasu ayyukansa. Madadin suka daidaita, suka koyi darussa, suka haɗu da juna, suka shiga rikicin gaba da ƙarin ƙarfin da ba su da shi a baya. Tsohon tsarin matsayi na umarni na iya tsira, amma kowace zagayawa na iya barin mutane da ƙarancin dogaro da shi.
Wannan ba dabarar jiran rushewa ba ce. Shiri ne domin yanayin da babu wanda zai iya hango shi da tabbaci.
Idan cibiyoyin tsakiya sun raunana, 'yanci ba ya bayyana da kansa. Rikici yana kawo tsoro, ƙaranci, rashin tabbas da buƙatar tsari da za a iya dogaro da shi. Waɗannan yanayi na iya ƙarfafa taimakon juna, amma kuma suna iya ƙarfafa farkisanci, ra'ayin dogaro da ƙarfin soja, manyan ƙungiyoyin laifi, mulkin danniya na addini ko sabuwar gwamnati da ke alƙawarin dawo da kwanciyar hankali.
Gibin iko yana nufin buƙatar ayyukan da ba a samun su yadda za a iya dogaro da su. Abin da zai cike gibin yana dogara da wanda zai iya biyan waɗannan buƙatu.
Duk wanda zai iya samar da abinci, magani, sadarwa, sufuri, kariya da ababen more rayuwa masu aiki zai samu tasiri mai girman gaske. Idan ƙungiyoyin da ke tilasta bin umarninsu kaɗai ke da wannan damar, mutane masu tsoro na iya karɓar umarni domin tsarin matsayi na umarni ya bayyana musu a matsayin tsarin guda kaɗai da har yanzu yake aiki.
Wannan shi ya sa gina sabuwar rayuwa tun yanzu yake zama shiri domin hana wasu masu tilasta bin umarni su maye gurbin tsohon tsarin. Cibiyoyin da aka gina a gefe kafin rikici suna ba jama'a wani wurin komawa. Fasahohi da aka rarraba, dangantakar da tuni suka wanzu, hanyoyin sadarwar da ke aiki da gogewar yin aiki tare ba tare da umarni ba suna rage gibin da rushewar cibiyoyin tsakiya za ta haifar.
Ba tare da waɗannan madadin ba, rushewar tsarin ba ta kawo ƙarshen dogaro; tana ƙara tsananta shi.
Dole madadin su yi aiki a zahiri. Idan shiga yana buƙatar karin lokaci, kuɗi ko tsaro, yin haka zai fi wuya ga mutanen da suke cikin mafi tsananin matsin rayuwa. Yawancin mutane ba sa sai sun karɓi cikakkiyar falsafa kafin su shiga. Wataƙila za su shiga ne domin abinci ya yi araha, kula da yara abin dogaro ne, unguwa ta fi tsaro, wurin gyara kayan aiki yana rage musu kuɗi, ko mutanen da ke ciki suna girmama su. Haɗuwa bisa son rai, taimakon juna da tsarin da ke tasowa da kansa suna zama hujjoji masu ƙarfi idan mutane sun iya ganinsu da rayuwarsu.
Ma'aunin gwajin a aikace shi ne: madadin yana biyan ainihin buƙata yayin da yake ƙara cin gashin kai da rarraba damar yin aiki?
Aikin da ba zai iya gudana a ƙarƙashin matsin lamba ba ba zai iya taimaka wa mutane su tsallake rikici ba. Aikin da yake gudana ta hanyar tattara iko zai iya zama sabon tsarin matsayi na umarni kawai. Madadin yana aiki yadda ya dace ne kawai idan hanyoyinsa suna kiyaye cin gashin kai da haɗuwa bisa son rai.
Gwada madadin kafin a dogara da shi: shin samar da abin da ake buƙata zai ci gaba idan tallafin kuɗi ya tsaya, mai kawo kaya ya gaza ko muhimman mutane suka bar aikin? Gazawa na yau da kullum da ainihin canja wurin ayyuka suna nuna abin da har yanzu yake dogaro da cibiyoyin tsakiya. Rushewa kwatsam na iya zuwa kafin an kammala wannan shiri. A lokacin, kiyaye kayayyaki, gyare-gyare da kulawa shi ne abin da ya fi muhimmanci fiye da sanar da cewa an samu 'yancin kai. Dogaro na ɗan lokaci ba ya samar da hakkin umarni na dindindin.
Waɗannan hanyoyi suna faruwa lokaci guda: a gina damar biyan bukatu yanzu, a kuma yi amfani da su domin rage dogaro da danniya. Idan babu gini, bijirewa na iya barin gibi. Idan babu bijirewa, madadin na iya takaitu cikin tsohon tsarin.
Burin shi ne a sa buƙatar cibiyoyin da suka tattara iko ta ragu sannu a hankali.
Ana iya matsar da ayyuka ɗaya bayan ɗaya. Ilimi na iya fita daga ƙarƙashin ikon sarrafawar tsakiya. Taimakon juna na ɗan lokaci na iya zama ababen more rayuwa na zamantakewa masu ɗorewa. Hanyoyin kawo kaya da ba na hukuma ba na iya zama hanyoyin sadarwa masu ɗorewa. Al'ummomi na iya kiyaye shirye-shiryen da suka yi aiki a lokacin gaggawa. Ko ayyukan da suka gaza na iya barin fasahohi, dangantaka, kayan aiki da ilimi da za su ƙarfafa yunƙurin gaba.
Abin da mutane suka gina har yau ba shi ne iyakar abin da za su iya ginawa ba. Sakin basirar ɗan Adam yana haifar da sababbin dabaru, yana sa abubuwan da a da ake ɗauka ba za su yiwu ba su shiga cikin abubuwan da za a iya cimmawa.
Nasara ba sai ta kasance a cikin faduwar gwamnati ko ɗaga tuta a kan gine-ginenta ba. Tana iya bayyana a matsayin raguwa na dogon lokaci a muhimmancin cibiyoyin da suka tattara iko yayin da ayyukansu masu amfani ke komawa wani wuri.
Nasara mai muhimmanci ba ƙwace na'urar tsarin ba ce.
Ita ce mayar da na'urar abin da ba a ƙara buƙata ba.
Har yanzu ba a san lokacin da babbar dama ta gaba za ta bayyana ba. Tsare-tsare suna iya tsira daga rashin kwanciyar hankali, haɗiye masu adawa da su, sauya shugabanni, ɗora nauyi ga wasu, yin gyara ko danniya. Dabarar da ta dogara kan hasashen rushewa mai rauni ce.
Gina sabuwar rayuwa tun yanzu ba ya buƙatar yin hasashe. Idan tsohon tsarin ya ci gaba, dangantaka da damar yin aiki masu zaman kansu za su inganta rayuwa yanzu. Idan ya lalace a hankali, madadin za su iya ɗaukar ayyukan da ya bari. Idan rikice-rikice suka maimaita, kowace dama na iya barin al'ummar da ke bunƙasa a gefe da ƙarin ƙarfi. Idan babban sauyi ya faru, hanyoyin sadarwa da tuni suke da kayayyaki, fasahohi da dangantakar aiki za su ba mutane zaɓuɓɓukan da za su iya hana sabon ikon tsakiya cike gibin.
Saboda haka, tagar dama ba wani abu ne da za a jira kawai ba.
Wani abu ne da ake ginawa domin a kai gare shi.
Duniya mai 'yanci tana girma yayin da tsarin matsayi na umarni yake bayyana tamkar na dindindin. Kowane lambu, abota, ƙungiyar haɗin gwiwa, fasaha, hanyar sadarwa, matakin taimakon juna da tushen ƙarfin yin aiki mai zaman kansa yana samar da wani wurin da mutane za su iya yin aiki ba tare da jiran izini ba. Yayin da waɗannan madadin ke haɗuwa, dogaro yana rarrabuwa, daidaiton ƙarfi kuma yana fara bayyana.
Lokacin da tagar dama ta gaba ta buɗe, ba dole ne 'yanci ya fara daga babu komai ba.
Duniya mai 'yanci za ta kasance tana jira.
Vox Libera
Tushen farko
“Babu abin da ya fi ra'ayin duniya mai tsaurin ra'ayi haɗari—babu abin da ya fi shi takaita tunani, rufe ido ga sababbin ƙirƙire-ƙirƙire, ko lalata damar karɓar sabon abu.” — Stephen Jay Gould
“Yana da muhimmanci a kawar da taurin kai na ra'ayi wanda mutum ba ya ma lura da shi, wanda ke sa mutane su ɗauka cewa hanyar da suke kallon gaskiya ita kaɗai ce hanyar da mai hankali zai bi. Burina shi ne in yi ƙoƙarin sa mutane su shiga yanayin rashin da'awar sanin komai da tabbaci, ba game da Allah kaɗai ba, har ma game da komai. Idan mutum ba zai iya ganin abubuwa sai ta hanyar nasa tsarin imani ba, zai kusan zama kurma, bebe da makaho. Sai idan mutum ya iya kallon duniya yadda wasu suke kallonta ne zai iya ganinsu da gaske. Wannan shi ne abin da ake nufi da guerrilla ontology—rushe yadda ake kallon duniya ta hanya guda, sannan a buɗe wa mutane damar ganinta ta hanyoyi masu yawa.” — Robert Anton Wilson, hirar “Searching for Cosmic Intelligence” da Jeffrey Elliot (1980)
“Ana iya gane wasu kalmomi da ra'ayoyi a matsayin ‘ra'ayoyin da ke hana fahimta’. Maimakon su taimaka mana mu fahimci abubuwa, suna rikita fahimtarmu, suna kuma sa wasu ingantattun ra'ayoyi su zama masu wahalar fahimta. Wani muhimmin nau'i shi ne abin da ake kira ‘haɗa abubuwa a kunshi guda’: kalmar da ma'anarta ke ɓoye wani zato cewa wasu abubuwa dole ne su tafi tare alhali a zahiri ba haka ba ne.” — Roderick T. Long
“A wata ma'ana, babu wani tsari guda ɗaya. Abin da kawai ake gani akai-akai shi ne canji da kansa, da fahimtar sauran damammakin tsarin zamantakewa da ke biyo bayansa.” — David Graeber and David Wengrow, The Dawn of Everything
Tsarin abubuwan ƙarfafawa
“Kamar sauran halittu masu rai, mutum yana daidaita kansa da yanayin da yake rayuwa a ciki, yana saba da shi, sannan yana miƙa halayen da ya koya ga zuriyarsa ta gado. Saboda haka mutumin da aka haifa a bauta, ya rayu a bauta, kuma ya fito daga dogon jerin kakanni bayi, lokacin da ya fara tunani, ya ɗauka bauta muhimmin sharadi ne na rayuwa; 'yanci kuwa ya bayyana masa a matsayin abin da ba zai yiwu ba.” — Errico Malatesta
“Yana da wuya a sa mutum ya fahimci wani abu idan albashinsa yana dogara ne kan rashin fahimtar wannan abin!” — Upton Sinclair, I, Candidate for Governor: And How I Got Licked (1935)
“Har zuwa yanzu mun yi nazarin abubuwan ƙarfafawa ta fuskar ka'idar zaɓin jama'a, wadda take ɗauka cewa mutanen da ke harkar siyasa iri ɗaya ne a asali da waɗanda ba sa cikin siyasa. Amma wannan zato wataƙila ya yi wa siyasa kallon da ya fi dacewa da fata fiye da gaskiya. Dalili kuwa shi ne hanyoyin zaɓe na cibiyoyin siyasa daga ƙarshe suna fifita mutanen da ke sha'awar samun mukaman iko. Mutanen kirki masu tausayi ba sa son yin aikin mai kula da bayi a gonar bauta. Saboda wannan dalilin, waɗanda suke shafe rayuwar aikinsu a matsayin masu gadin kurkuku, 'yan sanda, masu gabatar da ƙara, jami'an tsaron iyaka, janar-janar da shugabannin ƙasa, za su fi kasancewa mutanen da suke jin daɗin amfani da iko bisa ra'ayinsu da kuma ikon umarni na tashin hankali a kan wasu. Ko da mutane masu bin ƙa'ida sun riƙe irin waɗannan mukamai na ɗan lokaci, akwai yiwuwar masu neman matsayi da ke shirye su karkatar da ɗabi'unsu domin samun da riƙe iko su maye gurbinsu cikin sauri. Saboda haka tsare-tsaren iko suna samar da hanyoyin tace mutane da sakamakon irin zaɓin da suke yi, waɗanda ke haifar da sakamako mai sauƙi amma mai muni: mafi munin mutane ne ke hawa saman iko.” — Nathan Goodman, Abolition: An Economist’s Perspective ๖
“A yau ma'aikata suna fuskantar matsaloli daga dokoki, haraji, dokokin mallakar fasaha da tallafin kasuwanci iri-iri waɗanda idan aka tara tasirinsu suna hana sababbin masu ɗaukar aiki shiga kasuwa kuma suna takaita damar yin aikin kai.” — Sheldon Richman
“A zahiri, abin da ke ayyana tsarin jari-hujja shi ne kasancewar tsare-tsaren mallakar kasuwa ita kaɗai da Jiha ta amince da su a cikinsa.” — Eric Fleischmann
“Bugu da ƙari, mallakar hanyar musaya da gwamnati ta yi ita kaɗai ita ce ikon amfani da bashi maimakon ainihin ikon biyan kuɗi a matsayin hanyar samar da darajar bashi domin sauƙaƙa musaya; kuma ta wannan mallakar ce gwamnati take samun ikon hana musaya har sai an fara biyan kuɗaɗen da masu gata suka tanada wa kansu.” — Dyer D. Lum
“A yau babu wanda yake gani, ko yake son gani, cewa a zamaninmu bautar yawancin mutane tana dogara da harajin kuɗi da aka ɗora wa ƙasa da sauran abubuwa, waɗanda gwamnati take karɓa daga waɗanda take mulka.” — Leo Tolstoy, What Shall We Do?, Babi na XX (an sabunta lafazin wannan ɓangaren kaɗan)
“Ta hanyar ci gaba da hauhawar farashi, gwamnatoci na iya ƙwace babban ɓangare na arzikin 'yan ƙasa a ɓoye ba tare da an lura ba. Ta wannan hanyar ba wai suna ƙwacewa kawai ba ne; suna ƙwacewa ba bisa ƙa'ida ba, kuma yayin da wannan tsarin yake talauta mutane da yawa, yana azurta wasu a zahiri.” — John Maynard Keynes, The Economic Consequences of the Peace
“Tsarin jari-hujja iri ɗaya ne a ko'ina. Domin ya rayu kuma ya bunƙasa, yana buƙatar a ci gaba da kasancewa da wani matakin ƙaranci: yana buƙatar hakan domin riƙe farashinsa da samar da tarin mutane masu yunwa da za su yi aiki ƙarƙashin kowane irin sharadi.” — Errico Malatesta
“Ko ta yaya, na fi sha'awar kusan tabbacin cewa mutane masu baiwa irin ta Einstein sun rayu kuma sun mutu a gonakin auduga da masana'antun da ake tsananin cin moriyar ma'aikata, fiye da nauyin kwakwalwar Einstein ko sarkakkun lanƙwasawarta.” — Stephen Jay Gould
“Domin waɗanda ake kira masu laifi a yau ba masu laifi ba ne a zahiri. Yunwa ce, ba zunubi ba, take haifar da laifukan zamani.” — Oscar Wilde, The Soul of Man under Socialism
“Bauta, kariya da mallakar kasuwa ita kaɗai suna samun masu kare su, ba daga masu cin moriyarsu kawai ba, har ma daga waɗanda suke shan wahala saboda su.” — Frédéric Bastiat
“Ajin da ke da ƙarfin yin sata a babban sikeli shi ne kuma yake da ƙarfin sarrafa gwamnati da sanya satar tasa ta zama abin da doka ta halatta.” — Eugene Debs
“Idan wawashe dukiyar mutane ya zama hanyar rayuwar wani rukuni a cikin al'umma, da lokaci za su ƙirƙira wa kansu tsarin doka da ke ba da izinin wannan wawashe dukiya da ƙa'idar ɗabi'a da ke yabon wannan aikin.” — Frédéric Bastiat
“Ana iya yin wawashe dukiya ta hanyar doka ta hanyoyi marasa iyaka. Saboda haka muna da tsare-tsare marasa iyaka na shirya ta: harajin shigo da kaya, kariyar kasuwa, fa'idodi, tallafin kuɗi, abubuwan ƙarfafawa, haraji mai ƙaruwa gwargwadon samun kuɗi, makarantun gwamnati, ayyukan yi da aka ba da garanti, ribar da aka ba da garanti, mafi ƙarancin albashi, hakkin samun taimako, hakkin samun kayan aiki, bashi kyauta, da sauransu babu iyaka.” — Frédéric Bastiat, The Law
Tsarin matsayi na umarni
“Yawancin ikon umarni suna farawa ne daga ƙarfin tsageru na kai tsaye, sannan su rikide zuwa ikon da ake ɗauka ‘halattacce’ saboda amincewa ta shiru. Wannan hakika ita ce tarihin ƙasashen zamani. Fried ya lura cewa halacci shi ne hanyar da ake haɗa akida da iko. Aikin halacci shi ne ‘bayyana da ba da hujjar kasancewar ƙarfin zamantakewa da aka tattara a hannun wani ɓangare na al'umma, sannan a ba da irin wannan goyon baya ga wasu tsare-tsaren zamantakewa, wato takamaimiyar hanyar raba da karkatar da ƙarfin al'umma’.” — Harold Barclay, People without Government ๖
“Kawar da ikon umarni ko gwamnati ba yana nufin rushe ƙarfin mutum ko na ƙungiya da yake aiki a cikin al'umma ba, ko tasirin da mutane ke yi a kan juna ba. Hakan zai mayar da 'yan Adam tarin ƙwayoyin halitta da ba sa motsi, kuma ba su da wata alaƙa da juna; wannan ba zai yiwu ba, kuma idan ya yiwu zai zama halakar kowace al'umma da babbar masifa ga 'yan Adam. Kawar da ikon umarni yana nufin kawar da mallakar ƙarfi da tasiri ta wasu kaɗai. Yana nufin kawar da yanayin da ƙarfin al'umma, wato ƙarfin haɗin kan kowa, ya zama kayan aiwatar da tunani, nufi da muradun kaɗan daga cikin mutane. Ta hanyar amfani da wannan ƙarfin haɗin kai, waɗannan mutane suna danne 'yancin sauran jama'a domin amfanin ra'ayoyinsu. A wata ma'ana, ana nufin rushe tsarin da ake amfani da shi wajen cin moriyar nan gaba tsakanin juyin juya hali ɗaya da na gaba domin amfanin waɗanda suka yi nasara a wannan lokacin.” — Errico Malatesta
“Inda akwai ikon umarni, babu 'yanci.” — Pyotr Kropotkin
“Sa'ad da Warren da Proudhon suke neman adalci ga ma'aikata, suka fuskanci cikas na mamayar kasuwa ta azuzuwan al'umma, sun fahimci cewa irin wannan mamaya ta dogara ne da ikon umarni. Sai suka yanke shawarar cewa abin yi ba ƙara ƙarfafa ikon umarnin nan ba ne har mamayar ta zama gama-gari, sai dai a tumɓuke ikon umarni gaba ɗaya, a kuma ba ƙa'idar da ta saɓa masa—'yanci—cikakken damar aiki.” — Benjamin R. Tucker
“An tsara ƙungiyoyi masu tsarin matsayi na umarni domin su tilasta alaƙa tsakanin halayen mutane, musamman ta hanyar tasirin tsarin ikon umarni mai matakai. A cikin samfurin tsarin matsayi na umarni na zato, duk wani tasiri ko saƙo tsakanin ‘ma'aikata’ biyu dole ne ya bi ta hannun shugabansu guda. Yayin da ayyukan haɗin gwiwa suke ƙara rikitarwa, adadin tasirin da suke zaman kansu yana ƙaruwa, har shugaba guda ya kasa tantance su ko isar da su duka. Ƙara yawan shugabanni da rage yawan mutanen da kowane shugaba yake kula da su yana taimakawa. Amma wannan dabara tana gaza lokacin da rikitarwar ayyukan haɗin gwiwa ta zarce matakin rikitarwar mutum guda. Hanyoyin sadarwar da suke ba da damar hulɗar kai tsaye tsakanin ɓangarori ba sa fuskantar wannan iyaka. Idan rikitarwar ayyukan jama'a ta zarce matakin rikitarwar mutum guda, sarrafawar tsarin matsayi na umarni ta daina yin tasiri. Dole ne tsarin da shugabannin matakai suke sarrafawa ya ba da wuri ga tsarin da yake aiki ta hanyar hanyoyin sadarwa. A matakin da rikitarwar haɗin gwiwa ta kai irin ta mutum guda, ci gaba da ƙaruwa a cikin rikitarwar yana cin karo da iyakokin tsarin matsayi na umarni. Waɗannan tsare-tsaren ba za su iya ba da damar matakin rikitarwa mafi girma ba; dole ne su ba da wuri ga tsare-tsaren da hulɗar kai tsaye tsakanin ɓangarori take rinjaye. Irin wannan hulɗa da za ta maye gurbin aikin sarrafawa ta daɗe tana wanzuwa a cikin tsarin matsayi na umarni, amma tana zama wajibi lokacin da tsarin sarrafawa ya gaza sakamakon tsananin rikitarwar ayyukan haɗin gwiwa.” — Complexity Rising: From Human Beings to Human Civilization, a Complexity Profile
“Wayewar da ta ginu bisa ikon umarni da miƙa wuya, wayewa ce da ba ta da hanyar gyara kuskurenta da kanta. Ingantacciyar sadarwa tana gudana ta hanya guda kawai: daga rukunin masu mulki zuwa rukunin masu biyayya. Duk wanda ya san ilimin sarrafawa da sadarwa ya san cewa irin wannan hanyar sadarwa ta hanya ɗaya ba ta da martanin da zai dawo, don haka ba za ta iya aiki da basira ba.” — Robert Anton Wilson, “Thirteen Choruses for the Divine Marquis,” kamar yadda Kevin Carson ya nakalto a The Desktop Regulatory State
“Aikin biyayya na mutum guda shi ne ginshiƙin ƙarfi da kuma raunin al'ummar da ke ƙarƙashin mulkin danniya.” — Robert Shea and Robert Anton Wilson, The Illuminatus! Trilogy
“Mai zalunci ba zai yi ƙarfi haka ba da ba shi da masu taimaka masa daga cikin waɗanda ake zalunta.” — Simone de Beauvoir
“[...] babban maƙiyi, abokin hamayyar da ake fuskanta a dabarance, shi ne farkisanci [...] Ba farkisancin tarihi kawai ba, na Hitler da Mussolini—wanda ya iya tara jama'a da amfani da muradinsu sosai—har ma da farkisancin da ke cikin kowannenmu, cikin tunaninmu da halayenmu na kullum; farkisancin da ke sa mu ƙaunaci iko, mu yi sha'awar ainihin abin da yake danniya da cin moriyarmu.” — Michel Foucault, gabatarwar Anti-Oedipus
“Idan mutane suka yi amfani da 'yancinsu wajen miƙa wannan 'yanci ga wani, shin bayan haka bautarsu ta ragu ko kaɗan? Idan jama'a suka zaɓi wani mutum ta hanyar ƙuri'ar raba gardama ya zama mai mulkin kama-karya a kansu, shin har yanzu suna da 'yanci don kawai su ne suka ƙirƙiri wannan kama-karya? Shin umarninsa na tilas ya zama halastacce ne don kawai a ƙarshe sakamakon ƙuri'unsu ne? Hakan ya yi daidai da cewa wani mutum a Gabashin Afirka wanda ya karya mashi a gaban wani don ya zama bawansa har yanzu yana riƙe da 'yancinsa, domin shi da kansa ya zaɓi ubangidansa.” — Herbert Spencer, The Man Versus the State
“Kasancewar ana ba mutum damar zaɓar sabon ubangida bayan wasu shekaru ba ya sa bautarsa ta ragu ko kaɗan.” — Lysander Spooner, No Treason No. VI: The Constitution of No Authority
“Zaɓen ubangidu cikin 'yanci ba ya kawar da ubangidu ko bayi. 'Yancin zaɓe tsakanin kaya da ayyuka iri-iri ba yana nufin 'yanci ba idan waɗannan kaya da ayyuka suna ci gaba da riƙe tsarin sarrafa rayuwar wahala da tsoro—wato idan suna ci gaba da raba mutum da ikon tsara rayuwarsa. Kuma idan mutum da kansa yana sake samar da bukatun da aka ɗora masa daga waje, hakan ba ya tabbatar da cin gashin kansa; kawai yana nuna yadda tsarin sarrafawar yake aiki sosai.” — Herbert Marcuse, One-Dimensional Man
“Duk wanda ya yi ƙoƙarin sarrafa wani mutum, shi mai mulki ne, mai kai hari ne, mai kutse ne; kuma yanayin wannan kutse ba ya sauyawa ko mutum guda ya yi wa wani guda kamar yadda ɗan laifi ke yi, ko mutum guda ya yi wa sauran mutane duka kamar cikakken sarki, ko kuma sauran mutane duka suka yi wa mutum guda kamar yadda ake yi a dimokuraɗiyyar zamani.” — Benjamin R. Tucker, 1890
“Ba wanda yake ƙwace iko da niyyar ya sake shi. Iko ba hanya ce zuwa wani buri ba; shi kansa ne burin. Ba a kafa mulkin kama-karya don kare juyin juya hali; ana yin juyin juya hali ne don kafa mulkin kama-karya.” — O’Brien a cikin littafin George Orwell, Nineteen Eighty-Four
Gwamnati
“Abin takaici ne cewa mutane ba su fahimta sosai ba: kamar yadda Jiha ba ta da kuɗinta na kanta, haka ma ba ta da ikon kanta. Duk ikon da take da shi, al’umma ce ta ba ta, sai kuma wanda take ƙwacewa lokaci zuwa lokaci da wata hujja ko wata; babu wata hanyar daban da ikon Jiha yake fitowa. Saboda haka, duk lokacin da ikon Jiha ya ƙaru, ko an ba ta ne ko ta ƙwace, ikon al’umma yana raguwa daidai gwargwado. Ba a taɓa samun ƙaruwar ikon Jiha ba, kuma ba zai yiwu a samu ba, ba tare da raguwar ikon al’umma da kusan adadin nan ba.” — Albert J. Nock ༆
“Abin da ya bambanta Jiha shi ne iko na umarni, wato haƙƙin mulki. Babban nauyin da ke kan mutum shi ne cin gashin kansa, wato ƙin a yi masa mulki.” — Robert Paul Wolff
“Idan aka binciki gwamnati sosai, za a ga cewa ba komai ba ce face wasu mutane masu iya yin kuskure, amma waɗanda ke da ƙarfin siyasa da zai ba su damar yin aiki kamar ba sa iya kuskure.” — Robert LeFevre
“A nan ne bambancin yake, kuma bambanci ne mai matuƙar muhimmanci. Mun amince cewa ɗabi’ar ɗan Adam tana da nakasu, amma ba ma ware masu mulki daga wannan hukunci. Su kuwa suna ware kansu, wani lokaci ba tare da sanin suna yi ba. Saboda ba ma yi musu wannan warewar, sai su ce mu masu mafarki ne, ‘mutanen da ba su fahimci abin da zai yiwu ba.’” — Pyotr Kropotkin
“Idan halayen ɗan Adam na asali sun munana har ba shi da aminci a bar mutane su kasance ’yantattu, ta yaya halayen waɗannan masu tsara rayuwar wasu suke zama nagari a kowane lokaci? Ashe masu yin doka da jami’an da suke naɗawa ba ’yan Adam ba ne su ma? Ko suna ganin an halicce su ne da laka mafi kyau fiye da sauran mutane?” — Frédéric Bastiat, The Law
“Haɗarin ba wai cewa wata takamaiman ƙungiyar mutane ba ta cancanci yin mulki ba ce. Kowace ƙungiya ba ta cancanci yin mulki ba.” — Lord Acton, letter to Mary Gladstone (1881)
“Amma mene ne dalilin kasancewar gwamnati? Me ya sa mutum zai yi watsi da ’yancinsa da ikon fara aikinsa da kansa domin wasu mutane? Me ya sa za a ba su ikon zama iyayengiji, ko da yardar kowane mutum ko ba tare da yardarsa ba, su yi amfani da ƙarfin kowa yadda suka ga dama? Shin masu mulki suna da baiwa ta musamman har a iya cewa, da wata hujja mai ma’ana, sun fi jama’a kansu iya wakiltar al’umma da yi wa kowa aiki don amfaninsa? Shin ba sa kuskure kuma ba su taɓa cin hanci ko lalacewa ba, har zai zama daidai a ɗora makomar kowane mutum da ta kowa gaba ɗaya a hannunsu, a dogara da iliminsu da nagartarsu? Ko da kuwa akwai mutane masu nagarta da ilimi marasa iyaka, ko da mun ɗauka cewa abin da bai taɓa faruwa a tarihi ba, kuma da muka yi imanin ba zai taɓa faruwa ba, ya faru—wato gwamnati ta faɗa hannun waɗanda suka fi kowa iya aiki da nagarta—shin mallakar ikon gwamnati zai ƙara wani abu a tasirinsu na alheri? Ko kuwa ba zai gurgunta wannan tasiri ko ma ya lalata shi ba? Domin masu mulki sai sun tsunduma cikin al’amuran da ba su fahimta ba, kuma fiye da komai su ɓata mafi yawan ƙarfinsu wajen riƙe madafun iko, gamsar da abokansu, danne masu rashin jin daɗi da murƙushe masu tawaye.” — Errico Malatesta
“Wace rawa ce ikon umarni ko gwamnati ta taka a ƙoƙarin ɗan Adam na inganta rayuwa, da ƙirƙira da gano sabbin abubuwa? Babu ko kaɗan, ko aƙalla babu rawar da ta taimaka. Mutum ne a kowane lokaci ya cim ma duk wani abin al’ajabi a wannan fanni, sau da yawa duk da hani, tsanantawa da katsalandan daga ikon umarni na mutane ko na allahntaka.” — Emma Goldman, The Individual, Society and the State
“Gwamnati babbar ƙage ce da kowa ke ƙoƙarin amfani da ita domin ya rayu a kan kuɗi da wahalar kowa.” — Frédéric Bastiat, “Government”
“Mutanen da suke ganin akwai bambanci mafi kaifi tsakanin dimokuraɗiyya da sarauta da ƙyar za su fahimci yadda wata cibiyar siyasa za ta iya sauyawa ta hanyoyi da yawa amma duk da haka ta kasance yadda take. Sai dai kallon da ba shi da tsawo zai nuna mana cewa, a duk tarihin sauye-sauyen masarautar Ingila, tare da faɗaɗarta da juyin juya halinta, har ma da tsallakawarta teku zuwa wata mulkin mallaka da daga baya ta zama ƙasa mai cin gashin kanta sannan Jiha mai ƙarfi, ayyuka da halayen wannan Jiha sun ci gaba da kasancewa kusan yadda suke tun farko.” — Randolph Bourne, The State
“Jiha ba komai ba ce face jimillar ’yancin da al’umma ta hana mutum ɗaya.” — Mikhail Bakunin
“Mutum ba zai iya yin ciniki da Jiha ba. Jiha ba ta san wani kuɗi sai iko, kuma ita kanta ce take buga tsabar wannan kuɗi.” — Ursula K. Le Guin, The Dispossessed (1974)
“Daga cikin dukkan nau’o’in mulkin zalunci, zaluncin da ake yi wai don amfanin waɗanda ake zalunta yana iya zama mafi muni wajen danne mutane. Wataƙila zama ƙarƙashin shugabannin ‘yan fashi ya fi zama ƙarƙashin masu wa’azin ɗabi’a da suke da iko marar iyaka. Muguntar shugaban ‘yan fashi tana iya lafa a wani lokaci, kuma kwaɗayinsa yana iya ƙarewa; amma waɗanda suke azabtar da mu da sunan yi mana alheri za su ci gaba da azabtar da mu ba iyaka, domin lamirinsu yana amincewa da abin da suke yi.” — C. S. Lewis, The Humanitarian Theory of Punishment (1949)
“Doka, cikin abin da take kira daidaitonta mai girma, tana hana masu kuɗi da talakawa daidai gwargwado kwana ƙarƙashin gadoji, bara a tituna, da satar burodi.” — Anatole France
“Ka’idar cewa masu rinjaye suna da haƙƙin mulkin marasa rinjaye tana mayar da kowane irin gwamnati, a aikace, fafatawa kawai tsakanin rukuni biyu na mutane: waɗanne ne za su zama iyayengiji, waɗanne ne kuma za su zama bayi? Wannan fafatawa, komai yawan jinin da aka zubar a cikinta, bisa ga ɗabi’arta ba za ta taɓa ƙarewa gaba ɗaya ba muddin ɗan Adam yana ƙin zama bawa.” — Lysander Spooner, No Treason
“Dukkan nau’o’in gwamnati sun gaza. Mulkin kama-karya rashin adalci ne ga kowa, har ma ga mai mulkin da watakila an halicce shi don abin da ya fi haka. Mulkin ‘yan tsiraru rashin adalci ne ga mafi yawan jama’a, mulkin gangamin jama’a kuma rashin adalci ne ga ‘yan tsiraru. A da, an sa manyan bege ga dimokuraɗiyya; amma dimokuraɗiyya tana nufin kawai jama’a su daki jama’a da kulki, da sunan jama’a kuma don jama’a. Yanzu an gane hakan. Dole in ce an daɗe kafin a gane shi, domin duk wani iko na umarni yana ƙasƙantar da ɗan Adam. Yana ƙasƙantar da masu amfani da shi da waɗanda ake amfani da shi a kansu.” — Oscar Wilde, The Soul of Man under Socialism
“...ka yi la’akari da dubban mutane masu tarin yawa da aka ƙone, aka rataye, aka tafasa, ko aka kashe ta wasu hanyoyi bisa zargin maita; miliyoyin da aka gallaza wa saboda zargin saɓa wa koyarwar addini; dubban waɗanda ba su ji ba ba su gani ba da suka sha wahala bisa zargin cin amanar ƙasa; da waɗanda suka gamu da wuta, azabtarwa, rataya, kayan azaba da kurkuku saboda kowane irin laifi da za a iya tunani tun farkon zamani...
Ya yi la’akari da tekunan jini da kogunan hawaye da ƙarfi da muguntar masu mulkin duniya suka jawo; da zalunci, azaba da wahalar da aka ɗora wa marasa ƙarfi, raunana da marasa sa’a; sannan ya tambayi kansa ko yana ganin hukunci abu ne mai kyau da gaske. Ko da tashin hankali zai iya hana aikata laifi, zalunci, wahala, zubar da jini da laifukan masu mulki sun zarce na raunana da waɗanda ba a san su ba, waɗanda masu mulkin suka yi iƙirarin cewa suna ɗaukar fansarsu. Kuma wannan zaluncin bai ragu ba.
Haukacewa ce a yi shakkar adalcin hukuncin da aka yanke a baya amma a yi imani cewa hukuncin yau adalci ne. Babu hukuncin zargi da yake adalci, kuma babu wani hukunci da yake mai gaskiya. Duk tashin hankali da amfani da ƙarfi zalunci ne, rashin adalci ne kuma dabbanci ne; hukuncin mutane ba zai iya tabbatar da su ba.” — Clarence Darrow, Resist Not Evil
“Gwamnati ba za ta so al’umma ta wargaje ba, domin hakan zai hana ita da ajin masu mulki samun hanyoyin cin moriyar jama’a ta hanyar danniya. Haka kuma ba za ta iya barin al’umma ta tafiyar da kanta ba tare da sa hannun hukuma ba, domin da haka mutane za su fahimci cewa gwamnati tana kare masu dukiya ne kawai, waɗanda suke barin jama’a cikin yunwa. Sai mutane su yi gaggawar kawar da gwamnati da masu dukiyar duka.” — Errico Malatesta
“Me ya sa mutane suke jin yunwa? Domin masu mulki suna cinye kuɗin haraji. Saboda haka mutane suke jin yunwa. Me ya sa mutane suke tawaye? Domin masu mulki suna tsoma baki fiye da kima. Saboda haka suke tawaye. Me ya sa mutane ba sa ɗaukar mutuwa da muhimmanci sosai? Domin masu mulki suna neman abubuwa da yawa daga rayuwarsu. Saboda haka suke ɗaukar mutuwa da sauƙi. Idan mutum yana da kaɗan da zai rayu da shi, ya fi sanin kada ya riƙe rayuwa fiye da kima.” — Lao Tzu, Tao Te Ching, ch. 75, trans. Gia-Fu Feng and Jane English
“Saboda haka, duk mai son ’yanci ya kamata ya fahimci waɗannan muhimman gaskiyoyi: 1. Duk wanda ya saka kuɗi a hannun abin da ake kira ‘gwamnati’ ya ba ta takobi da za ta yi amfani da shi a kansa, don ƙwace ƙarin kuɗi daga gare shi da kuma ci gaba da tilasta masa bin son ranta. 2. Waɗanda suka karɓi kuɗinsa ba tare da yardarsa tun farko ba za su yi amfani da su don ƙara yi masa fashi da bautar da shi idan ya kuskura ya ƙi bin buƙatunsu a gaba.” — Lysander Spooner, No Treason
“Za mu iya kammala ba tare da tsoro ba cewa tsarin juyin juya hali ba Yin Doka Kai Tsaye ba ne, ba Gwamnati Kai Tsaye ba ce, ba kuma Gwamnati Mai Sauƙi ba ce; rashin gwamnati ne. Ba sarauta ba, ba mulkin masu daraja ba, ba ma dimokuraɗiyya kanta ba, muddin tana nufin wata gwamnati, ko da tana aiki da sunan jama’a kuma tana kiran kanta jama’a. Babu iko na umarni, babu gwamnati, ko da ta ce ta jama’a ce; wannan ne Juyin Juya Hali. Yin doka kai tsaye, gwamnati kai tsaye da gwamnati mai sauƙi tsofaffin ƙaryace-ƙaryace ne da ake ƙoƙarin farfaɗo da su a banza. Ko mulki kai tsaye ne ko a kaikaice, mai sauƙi ne ko mai sarƙaƙiya, mulkin jama’a zai kasance yaudarar jama’a kullum. A koyaushe mutum ne yake ba wani mutum umarni, tatsuniya ce da ke kawo ƙarshen ’yanci; ƙarfin zalunci ne da ke katse batutuwa maimakon adalci, wanda shi kaɗai zai iya ba su amsa; kuma buri na mulki mai taurin kai ne da ke mai da sadaukarwa da sauƙin yarda matattakarsa…” — Pierre-Joseph Proudhon, The General Idea of the Revolution in the Nineteenth Century (1851)
“Ko da rashin gwamnati da gaske yana nufin anarkiya a mummunar ma’anar rashin tsari—alhali sam ba haka ba ne—duk da haka babu wata hargitsi ta anarkiya da za ta fi munin halin da gwamnati ta jefa ɗan Adam a ciki.” — Leo Tolstoy, Patriotism and Government
“Mene ne abin da muke kira gwamnati? Shin ba tashin hankali ne da aka tsara ba? Doka tana umartar ka da ka yi biyayya, idan kuma ka ƙi, za ta tilasta maka da ƙarfi—dukkan gwamnatoci, dukkan dokoki da dukkan iko a ƙarshe suna dogara ne da ƙarfi da tashin hankali, da hukunci ko tsoron hukunci.” — Alexander Berkman
“Jiha tana kiran tashin hankalinta doka, amma idan mutum shi kaɗai ya yi haka, tana kiransa laifi.” — Max Stirner, The Unique and Its Own
“A da laifi yana kaɗaici kamar kukan nuna adawa; yanzu kuwa ya zama ruwan dare kamar kimiyya. Jiya ana gurfanar da shi gaban kotu; yau shi ne yake tsara doka.” — Albert Camus, The Rebel
“Ba ka tambayar ko gwamnati tana da haƙƙin kashewa, ƙwace dukiya da ɗaure mutane ba. Da wani mutum ne ya aikata abubuwan da gwamnati ke aikatawa kullum, da ka kira shi mai kisan kai, ɓarawo da azzalumi. Amma muddin tashin hankalin da aka aikata ‘halal’ ne a doka, kana amincewa da shi kuma kana miƙa wuya gare shi. Saboda haka ba tashin hankalin kansa kake ƙi ba, sai dai mutane su yi tashin hankali ta hanyar da ba ta ‘halatta’ ba.” — Alexander Berkman
“An hana kisa; saboda haka ana hukunta duk masu kisan kai sai dai idan sun kashe mutane da yawa ana busa ƙaho.” — Voltaire
“A MULKE ka na nufin a sa ido a kanka, a bincike ka, a yi leƙen asiri a kanka, a ba ka umarni, a ɗaure ka da dokoki, a ba ka lamba, a tsara duk abin da kake yi, a yi rajistarka, a cusa maka akida, a yi maka wa’azi, a sarrafa ka, a duba ka, a kimanta ka, a auna darajarka, a tsawata maka, a umurce ka—duk daga halittun da ba su da haƙƙi, hikima ko ɗabi’ar kirki ta yin haka. A MULKE ka na nufin a duk wani aiki da mu’amala a rubuta sunanka, a yi rajista, a ƙidaya ka, a karɓi haraji, a buga tambari, a auna ka, a ba ka lamba, a tantance ka, a tilasta maka lasisi da izini, a yi maka gargaɗi, a hana ka, a haramta maka, a yi yunƙurin gyara ka, a daidaita ka, a hukunta ka. Ma’ana, da hujjar amfanin jama’a da sunan maslahar kowa, a tilasta maka ba da gudummawa, a horas da kai ka yi biyayya, a wawashe dukiyarka, a yi amfani da kai, a kafa takunkumin mallakar kasuwa a kanka, a karɓi dukiyarka da barazana, a matse ka, a yaudare ka, a sace maka; daga nan, idan ka nuna ɗan juriya ko ka furta kalmar ƙorafi ta farko, a danne ka, a ci ka tara, a ɓata maka suna, a takura maka, a farautar ka, a ci zarafinka, a doke ka da sanda, a ƙwace makamai, a ɗaure ka, a shaƙe ka, a jefa ka kurkuku, a gurfanar da kai, a yanke maka hukunci, a harbe ka, a kora ka daga ƙasa, a sadaukar da kai, a sayar da kai, a ci amanarka; a ƙarshe ma a yi maka ba’a, a yi maka izgili, a raina ka, a zage ka, a kunyata ka. Wannan shi ne gwamnati; wannan shi ne adalcinta; wannan shi ne ɗabi’arta.” — Pierre-Joseph Proudhon
“Gwamnati ita ce hukuma mafi hatsari da ɗan Adam ya sani. A tsawon tarihi ta take haƙƙoƙin mutane fiye da abin da wani mutum ko wata ƙungiya za su iya yi: ta kashe mutane, ta bautar da su, ta aika su aikin dole da sansanonin tsare mutane, kuma ta riƙa sata da wawashe amfanin aikinsu. Ba kamar mai laifi guda ba, gwamnati tana da ikon kama mutum da yi masa shari’a; ba kamar mai laifi guda ba, tana iya kewaye rayuwar mutum gaba ɗaya, ta mamaye kowane ɓangarenta, har ya rage masa barin ƙasarsa kawai a matsayin mafita (a ƙasashen da ake mulkin kama-karya na gaba ɗaya, ko hakan ma an hana).” — John Hospers
Daidaiton ƙarfi
“Ina da ’yanci na gaske ne kawai idan dukan ’yan Adam, maza da mata, suna da ’yanci daidai. ’Yancin wasu mutane ba ya rushewa ko rage nawa; akasin haka, shi ne muhimmin sharadi da kuma tabbatar da ’yancina.” — Mikhail Bakunin ༆
“Yin magana a madadin ’yanci ba yana nufin adawa da tsara haɗin gwiwa ba, domin wannan na ɗaya daga cikin kayan aiki mafi ƙarfi da tunanin ɗan Adam ke iya amfani da su. Yana nufin adawa da duk wata ƙungiya mai ware wasu, mai gata na musamman ko mai ikon mallaka ita kaɗai, da kuma amfani da tilas don hana wasu yin abin da ya fi kyau.” — Friedrich August von Hayek
“Rarraba iko yana tattare da cin gashin kai—ikon ɗaukar mataki cikin ’yanci bisa ga yunƙurinka. Cin gashin kai na iya kasancewa a kowane mataki: mutum ɗaya, unguwa, wata ƙungiyar fafutuka ko yanki gaba ɗaya. Domin ka zama mai ’yanci, kana buƙatar sarrafa muhallinka na kusa da cikakkun bayanan rayuwarka ta yau da kullum; gwargwadon yadda kake iya dogaro da kanka, haka cin gashin kanka yake da tsaro. Wannan ba yana nufin sai ka biya dukkan buƙatunka da kanka ba; yana iya kuma nufin dogaro da juna ta hanyar da za ta ba ka damar yin shawarwari da mutanen da kake dogaro da su. Bai kamata wata cibiya guda ta keɓe damar samun albarkatu ko shiga alaƙar jama’a ga kanta ita kaɗai ba. Al’ummar da ke ƙarfafa cin gashin kai tana buƙatar abin da injiniya zai kira ‘ƙarin madadin kariya’: zaɓuɓɓuka da damar da yawa a kowane ɓangaren rayuwa.” — CrimethInc., From Democracy to Freedom
“Yayin da ikon wata hukuma ta gudanarwa mai ƙara girma yake ƙaruwa, ƙarfin sauran al’umma na tsayayya wa ci gaba da faɗaɗarta da sarrafawarta yana raguwa.” — Herbert Spencer, The Man Versus the State
“Haɗin ƙarfin da ake samu ta hanyar raba ilimi a cikin hanyar sadarwa, a ma’anoni biyu na kalmar, dukiyar hanyar sadarwar kanta ne. Wannan ya kawo gagarumin sauyi ga daidaiton iko tsakanin hanyoyin sadarwa da tsarin shugabanci na sama da ƙasa, ya kuma ba mutane ɗaiɗaiku da ƙananan ƙungiyoyi ƙarfin da da wuya a taɓa tunanin za su samu wajen fuskantar manyan hukumomi. A tsarin matsayi na sama da ƙasa, duk sadarwa tsakanin mambobi ko rassan yanki dole ta bi ta wasu ƙananan cibiyoyi na tsakiya. Sadarwar da kawai za ta iya wucewa daga memba ko reshen yanki zuwa wani ita ce wadda ta cika ƙa’idojin yaɗawa da masu iko da cibiyoyin tsakiya suka kafa. Cibiyoyi kaɗan ne kawai a irin wannan tsari ke da ikon aika saƙo; shi ya sa ake kiran tsarin haɗinsa ‘ɗaya-zuwa-da-yawa’. Amma a hanyar sadarwar da aka rarraba, kowace cibiya tana da ikon aika saƙo, kuma kowace cibiya biyu za su iya magana kai tsaye ba tare da bi ta cibiya ta tsakiya ko neman izinin mai ikonta ba. Maimakon mambobi su zaɓi kawai wanda zai riƙe cibiyoyin tsakiya, ‘wani zai kawo shawara, duk wanda yake son shiga zai iya shiga. Girman aikin zai dogara da yawan yadda mutane suka amince da shawarar.’ Dimokuraɗiyyar rinjaye ‘tsarin ƙaranci’ ce inda mutane ke gogayya kan ikon yanke shawara: ‘dole ƙungiya ta zaɓi wannan ko wancan, tacewa ɗaya ko wata, wakili ɗaya ko wani.’ A hanyar sadarwar da aka rarraba kuwa, ikon yanke shawara ba albarkatun da amfanin mutum ɗaya ke rage na wani ba ne. Shawarar kowane mutum tana shafar shi kaɗai, ba ta hana sauran mutane yin haka ba. ‘Ko da mafi rinjaye ba su amince da shawara ba, har ma suka ɗauki mataki a kanta, ba za su iya hana aiwatar da shawarar ba.’” — Kevin Carson, The Desktop Regulatory State
“Akwai dangantaka ta akasin juna tsakanin su biyun: ƙarfin ɗaya raunin ɗayan ne. Idan muna son ƙarfafa al’umma, dole mu raunana Jiha. Masu neman mulkin kama-karya na kowane iri sun fahimci haka; saboda haka a kullum suna ƙoƙarin rusa cibiyoyin al’umma da ba za su iya mallaka ba.” — Colin Ward, The State and Society
“Akwai wasu muhimman bambance-bambance da ke ba masu adawa da jihar babbar fa’ida. Hakika, jihohi suna da ƙaƙƙarfan damar sa ido, amma ana tafiyar da ita daga tsakiya ta tsarin sama da ƙasa, kuma ƙananan ƙungiyoyin masu gudanarwa waɗanda za a iya gane su a wani mataki ne kawai ke da damar amfani da ita. Suna ƙoƙarin nemo tare da sa ido kan abubuwan da suke kamar allurai masu launin busasshiyar ciyawa a cikin tarin ciyawa da ya ƙunshi mutane biliyan bakwai. Ƙungiyoyin gwagwarmaya masu haɗuwa ta hanyoyin sadarwa a duniya su ne waɗannan allurai. Ya fi sauƙi ga allura ta ga kuma ta gane mutumin da ke riƙe da cokali mai yatsun ɗaga ciyawa fiye da yadda mutumin zai iya ganin allurar ya gane ta. Allurai sun fi masu riƙe da waɗannan cokula yawa sosai. Kuma alluran suna da nasu kayan aiki—kayan aiki masu arha, masu sauƙin amfani, waɗanda kusan kowa zai iya samu (har da waɗannan masu gudanar da sa ido da aka ambata!) idan ya yanke shawarar zama allura a kowane lokaci kuma bisa kowane dalili.” — Thomas Knapp, quoted by Kevin Carson
“A matsayin mataki na farko na cimma manufofinsu, masu ra’ayin rarraba iko suna ƙarfafa yaɗa samar da kayayyaki zuwa wurare daban-daban. Saboda haka suna goyon bayan gidajen da ke iya yin samarwa, inda ake iya samar da duka ko babban ɓangare na muhimman buƙatun iyali da kayan aiki da ƙananan injuna na zamani.” — Mildred Loomis
“Gaskiyar ita ce Duniya ba za ta iya ƙara jure wa wannan farmaki ba. Ba za mu ƙara barin wannan abu ya ci gaba ba alhali yana gurɓata iska, yana gurɓata ruwa, yana gurɓata abincinmu. [...] Duniya ce ke ba mu rai, ba gwamnatin Amurka ba. Duniya ce ke ba mu rai, ba gwamnatin manyan kamfanonin ƙasashe da dama ba. Duniya na ba mu rai; muna buƙatar Duniya. Dole mu kiyaye ta, in ba haka ba rayuwarmu za ta ƙare. Saboda haka dole mu yi tsayayya da abin da suke yi.” — John Trudell, “Take Back the Earth,” Thanksgiving Day address (1980)
“Idan ka ɗauki ɗan juyin juya hali mafi tsananin kishin sauyi ka ba shi cikakken iko marar iyaka, cikin shekara ɗaya zai fi Tsar ɗin kansa muni.” — Mikhail Bakunin
“Lallai haka ne “Jiha” take farawa a duniya. Na yi imani cewa an riga an watsar da wancan tunanin ƙage da ke ganin cewa farkon jiha ya samo asali ne daga wata “yarjejeniya.” Mutumin da zai iya ba da umarni, wanda a dabi’arsa “ubangiji” ne, wanda ayyukansa da motsinsa ke ɗauke da tashin hankali — ina alaƙar irin wannan mutum da yin yarjejeniya? Ba za mu iya tattaunawa da irin waɗannan mutane ba.” — Friedrich Nietzsche, The Genealogy of Morals
“[…] Laifuffukan da jiha ke aikatawa ba sabon abu ba ne, kuma ba abin mamaki ba ne. Sun fara ne lokacin da ƙungiyar farko ta mutane masu kwace dukiyar wasu ta taru ta kafa jiha; za su kuma ci gaba muddin jiha tana nan a duniya, domin jiha a tushenta cibiya ce mai adawa da al’umma, kuma mai aikata laifi a tushenta. Ra’ayin cewa an kafa jiha domin wata manufa ta zamantakewa sam bai dace da tarihi ba. Ta samo asali daga mamaya da ƙwace dukiya — wato daga laifi. An kafa ta ne domin ci gaba da raba al’umma zuwa ajin masu dukiya masu cin gajiyar aikin wasu, da ajin marasa dukiya masu dogaro ga wasu — wato domin wata manufa ta laifi.” — Albert Jay Nock, “The Criminality of the State” (1939)
“A zahiri, kamar yadda za mu gani, jihohin farko sau da yawa sun kasa riƙe jama'arsu; sun kasance masu rauni ƙwarai ta fuskar annoba, muhalli da siyasa, kuma suna saurin rugujewa ko wargajewa. Amma idan jihohi sukan wargaje, ba domin sun kasa amfani da duk ƙarfin tilastawa da za su iya tattarawa ba ne. Hujjojin yawaitar amfani da aikin da ba na 'yanci ba—fursunonin yaƙi, hidimar da kwangila ta ɗaure mutum, bautar haikali, kasuwannin bayi, ƙaura ta tilas zuwa sansanonin aiki, aikin waɗanda aka yanke wa hukunci, da bautar al'ummomi gaba ɗaya (misali, helot na Sparta)—suna da ƙarfi ƙwarai.” — James C. Scott, Against the Grain: A Deep History of the Earliest States (2017)
“Ƙarfin wani tsarin ma'aikatan siyasa marar tausayi da yake ƙara girma, wanda ke sa ido kan rayuwar mutum kuma yake kare ta daga haihuwa har zuwa kabari, yana ƙara jefa cikas ga haɗin kan mutane. Tsarin da yake sadaukar da jin daɗin manyan sassan jama'a, har ma da al'ummomi gaba ɗaya, a kowane matakinsa saboda son mulki na son kai da muradun tattalin arzikin ƙananan ƙungiyoyi, dole ne ya tarwatsa dangantakar zamantakewa ya kuma haifar da yaƙin kowa da kowa ba kakkautawa. Wannan tsarin ya share fage ga babbar koma-bayan tunani da zamantakewa wadda take bayyana a yau cikin Fasikancin zamani da ra'ayin jiha mai mulkin kama-karya a kowane fanni; abin da ya zarce ƙwarai tsananin son iko na sarautun kama-karya na ƙarnukan baya, yana kuma neman shigar da duk fannonin ayyukan ɗan Adam ƙarƙashin ikon jiha. ‘Komai domin jiha; komai ta hanyar jiha; babu komai ba tare da jiha ba!’ ya zama taken da ake ta maimaitawa na sabon ilimin addinin siyasa. Kamar yadda a tsarin koyarwar coci iri-iri Allah ne komai, mutum kuma ba kome ba, haka a wannan sabon akidar siyasa jiha ce komai, ɗan ƙasa kuma ba kome ba. Kuma kamar yadda a da aka yi amfani da kalmomin ‘nufin Allah’ wajen halatta nufin azuzuwan da ke da gata, a yau bayan ‘nufin jiha’ babu abin da ke ɓoye sai muradun son kai na masu ɗaukar kansu a matsayin waɗanda ke da ikon fassara wannan nufi yadda suke so su kuma tilasta shi wa jama'a.” — Rudolf Rocker
Tsarin da ke tasowa da kansa
“’Yanci ba ’yar tsari ba ce; ita ce uwarsa.” — Pierre-Joseph Proudhon
“Idan kana son zama babban shugaba, dole ka koyi bin Tao. Ka daina ƙoƙarin sarrafa komai. Ka saki tsayayyun tsare-tsare da ra’ayoyi, duniya kuma za ta tafiyar da kanta. Yayin da dokoki da takunkumi ke ƙaruwa, mutane suna ƙara talauci. Yayin da makamai ke ƙaruwa, tsaro yana raguwa. Yayin da tallafin gwamnati ke ƙaruwa, dogaro da kai yana raguwa. Yayin da ƙa’idoji da dokokin gudanarwa ke ƙaruwa, ɓarayi da ’yan fashi suna ƙaruwa. Saboda haka Malami ya ce: Na bar doka, mutane suka zama masu gaskiya. Na bar tattalin arziki, mutane suka bunƙasa. Na bar addini, mutane suka sami natsuwa. Na bar duk sha’awar neman alherin kowa, alheri kuma ya yaɗu kamar ciyawa.” — Lao Tzu, Tao Te Ching, ch. 57
“Babbar ƙa’ida ita ce, wajen tsara al’amuranmu, mu yi amfani da ƙarfin da ke tasowa da kansa a cikin al’umma gwargwadon iko, mu kuma koma ga tilastawa kaɗan gwargwadon iko; ana iya amfani da wannan ƙa’ida ta hanyoyi marasa iyaka.” — Friedrich Hayek, The Road to Serfdom
“Idan mun yarda cewa babbar matsalar tattalin arzikin al’umma ita ce saurin daidaitawa da sauyin yanayi na musamman a kowane lokaci da wuri, to da alama sakamakon shi ne a bar yanke shawara ta ƙarshe ga mutanen da suka san waɗannan yanayi, waɗanda suka san sauye-sauyen kai tsaye da kuma albarkatun da ake da su nan take don magance su.” — Friedrich A. Hayek, The Use of Knowledge in Society
“Kamar yadda muka gani, sauƙaƙan fahimtar abubuwa da manyan hukumomin ofis dole su yi ba zai taɓa iya nuna ainihin sarƙaƙiyar ayyukan halitta ko na zamantakewa yadda ya kamata ba. Rukunonin da suke amfani da su sun yi faɗi, sun yi tsauri, kuma an tsara su fiye da yadda ainihin abubuwa suke, har ba za su iya bayyana duniyar da suke cewa suna bayyanawa daidai ba.” — James C. Scott, Seeing Like a State
“Yayin da kake ƙara ƙoƙarin sarrafa yadda mutane suke tunani, aikatawa ko hulɗa da juna—ko kai tsaye ta amfani da ƙarfi, ko a kaikaice ta hanyar barazana, tsoro, ko “tura su a hankali” ta hanyar karkatar da abin da ke ƙarfafa su—hakan yana rage ƙarfin tsarin na daidaitawa da sauyi.” — Andrew Kemle
“Hujjar da aka saba bayarwa don goyon bayan tsari mai tasowa da kansa maimakon tsara shi daga cibiya ita ce: idan ilimi ya warwatse a hannun mutane daban-daban, sai dai ta hanyar yanke shawara a wurare da yawa da kuma tsarin da ke bunƙasa a hankali ne za a gano ilimin da ake buƙata. Wato, irin wannan tsari yana iya “[…] amfani da ilimin da babu mutum guda da ya mallake shi gaba ɗaya.”” — F. A. Hayek, (Law, Legislation and Liberty, Volume 1: Rules and Order)
“Ga wanda yake ɗauka cewa tsari sai an shirya shi da gangan, zai iya zama abin mamaki cewa a yanayi mai sarƙaƙiya, rarraba yanke shawara na iya samar da tsari da daidaitawa da abubuwan da ba a sani ba fiye da tsara komai daga wuri guda, kuma rarraba iko ma na iya ƙara yiwuwar samun tsari gaba ɗaya. Amma wannan rarraba shawara yana sa a yi la’akari da ƙarin bayanai.” — Friedrich Hayek
“Bincike mai faɗi da aka yi bisa hujjojin zahiri ya nuna yanayi iri-iri da mutane suke magance matsalolin albarkatun da ake amfani da su tare da kansu, lokacin da irin waɗannan mafita suke dorewa na dogon lokaci, da yadda manyan tsare-tsaren hukumomi suke ƙarfafa ko raunana ikon mutane a ƙananan matakai na magance matsaloli yadda ya kamata kuma na dindindin.” — Elinor Ostrom, “Beyond Markets and States: Polycentric Governance of Complex Economic Systems”
“Tsarin da ke tasowa da kansa yana fitowa daga hanyoyin haɗin kai na mutane masu zaman kansu kuma masu daidaito; ayyukansu suna haifar da martani mai kyau da mara kyau wanda ke taimaka wa masu zuwa daga baya wajen bin shirye-shiryen da suka tsara da kansu, ta haka martanin yake ci gaba. Kowane mutum tamkar mahada ne a cikin hanyar sadarwar, yana haɗe da wasu ta hanyar martani, amma yana da ’yancin yin aiki da kansa. Martanin da suke samarwa yana rage yawan abin da kowane mutum yake bukatar sani game da tsarin gaba ɗaya domin ya yi nasara a cikinsa.” — Gus diZerega, quoted by Kevin Carson in The Desktop Regulatory State
“A matsayin kalmar ilimin zamantakewa, stigmergy galibi tana nufin nau’ikan haɗin gwiwa ta hanyar sadarwa kamar na shafukan wiki, rubutun yanar gizo na ƙungiya, da ƙungiyoyin “marasa shugaba” waɗanda aka gina daga ƙananan sassa masu haɗin kai. Idan kwamfuta da hanyoyin sadarwa na zamani suka faɗaɗa irin wannan haɗin gwiwa, ƙarfin sarrafa bayanai yana ƙaruwa sosai. Stigmergy tana ba mutane masu aiki da kansu damar yin aiki tare ba tare da iyakar girma ba.
Stigmergy ba “ra’ayin gama-gari” ba ce a tsohuwar ma’anar kalmar, a zamanin da duk wani babban aikin haɗin gwiwa ke buƙatar babbar ƙungiya ta wakilci kowa kuma ta daidaita ayyukan mutane ta matakan umarni. Amma tana kai aikin gama-gari wani babban matsayi domin tana kawar da nauyin daidaita ayyukan mutane da yawa. Haka kuma tana ƙarfafa ’yancin mutum, domin kowane aiki aikin mutum ne da ya yi da ’yancinsa, kuma “gama-garin” jimillar ayyukan mutane ne kawai. Kowane mutum yana da ’yancin gabatar da duk wani sabon tunani da ya ga dama ba tare da neman izinin ƙungiyar ba, sauran mutane kuma suna da ’yancin karɓa ko ƙi. Stigmergy tana kawar da buƙatar ɗaure mutum ga nufin ƙungiya, ta mai da mutum ɗaya ya zama ginshiƙin yanke shawara, ta haka ta cika manufar amincewa.
Ƙungiyar stigmergy tana samar da tsari da aka gina daga ƙananan sassa masu iya haɗuwa ta hanyoyi dabam-dabam. Irin wannan tsari yana da yawa domin rarraba tsarin zuwa sassa yana sauya ikonsa na koyo, bunƙasa da daidaitawa. Ana iya sake shirya ƙananan tubalan gini kaɗan ta hanyoyi masu yawa a samar da tsarin da suke da sarƙaƙiya. Idan aka fara da mutane masu yawa, kowane ɗaya yana iya hulɗa da wasu kaɗan kuma ya yi tasiri a kansu bisa ƙa’idoji kaɗan masu sauƙi, a yanayin da ya dace za su iya sauyawa cikin gaggawa zuwa sabon yanayin haɗin kai.” — Kevin Carson, The Desktop Regulatory State ๖
“Domin mu fahimci yadda al’umma za ta iya rayuwa ba tare da gwamnati ba, ya isa mu ɗan kalli abin da ke faruwa a al’ummarmu ta yanzu. Za mu ga cewa ko a yau, ana gudanar da muhimman ayyuka ba tare da shigar gwamnati ba. Gwamnati tana shiga ne kawai domin cin gajiyar talakawa, kare masu gata, ko kuma ta tabbatar da abin da aka riga aka yi ba tare da taimakonta ba—wani lokaci ma duk da adawarta—alhali wannan tabbatarwar ba ta da amfani. Mutane suna aiki, suna musayar kaya, suna karatu, suna tafiya, kuma suna bin ƙa’idojin ɗabi’a ko tsafta da kansu; suna cin gajiyar ci gaban kimiyya da fasaha, suna da muradu na bai ɗaya masu yawa, ba tare da jin suna bukatar wani ya gaya musu yadda za su yi waɗannan abubuwa ba. Akasin haka, abubuwan da gwamnati ba ta tsoma baki a cikinsu sukan fi bunƙasa kuma su haifar da ƙarancin rigima, domin sukan daidaita da kansu da abin da kowa yake so ta hanyar da ta fi amfani da daɗi.” — Errico Malatesta
“Da zarar an kawar da wannan ƙarfin hanawa da ake kira gwamnati, al’umma za ta zama abin da za ta iya zama bisa ƙarfin da iyawar da take da su a lokacin. Idan akwai masu ilimi da suke son yaɗa ilimi, za su shirya makarantu kuma dole su sa mutane su fahimci amfani da jin daɗin koyo. Idan babu irin waɗannan mutane, ko kuma su kaɗan ne, gwamnati ba za ta iya halittar su ba. Abin da za ta iya yi kawai—kuma abin da take yi a yau—shi ne ta janye waɗannan kaɗan daga aikin koyarwa na zahiri mai amfani, ta ɗora su a sama su riƙa ba da umarni kan abin da za a tilasta wa mutane ta taimakon tsarin ’yan sanda. Haka take mai da malamai masu basira da himma ’yan siyasa marasa amfani, waɗanda suka shagaltu da tilasta ra’ayinsu da riƙe mulkinsu.” — Errico Malatesta
“A ƙarƙashin injin gwamnati, a inuwar cibiyoyin siyasa, daga idon ’yan siyasa da malaman addini, al’umma tana gina nata tsarin a hankali da shiru; tana samar da sabon tsari mai nuna rayuwarta da ikon tafiyar da kanta. . . . Za mu iya cewa ba tare da tsoro ba cewa hanyar juyin juya hali ba Yin Doka Kai Tsaye ba ce, ba Gwamnati Kai Tsaye ba ce, ba kuma Sauƙaƙa Gwamnati ba ce; ita ce RASHIN GWAMNATI.” — P.J. Proudhon, 1851
“Idan ƙarfin jihar da ake ƙi ya daina tilasta wa mutane, ƙungiyoyi, al’ummomi da yankuna zama tare, za su haɗu sosai fiye da da kuma samar da haɗin kai mai rai, na gaskiya, mai ƙarfi fiye da wanda ake tilasta musu su yi a yau ƙarƙashin danniya da nauyin jihar.” — Pierre-Joseph Proudhon
“Yanke shawara cikin hargitsi yana sa mu gane cewa al’umma na iya tafiya da kanta a matsayin hanyar sadarwa mai rarraba iko. Yana barin saɓani ya zama ƙarfi mai amfani a rayuwa, yana ƙarfafa a sami wurare da yawa na yanke shawara a kowane ɓangare na rayuwa, fiye da fagen hukuma na maza da ya taƙaita ga majalisa ko umarni daga sama, kuma yana barin a yanke shawara daban-daban, har ma masu karo da juna, a wurare daban-daban na hanyar sadarwar mutane. A lokaci guda yana ƙarfafa fahimtar juna domin masu yanke shawara su yi amfani da basirarsu sosai su kuma daidaita da juna. Mutane suna da ikon irin wannan yanke shawara a babban mataki wanda tarihin halittarsu ya gwada; masu musun haka su ne waɗanda suke son ci gaba da ɗaukar ’yan uwansu kamar ƙananan yara domin su mallake su ta hanyar tara ikon yanke shawara a tsari guda.” — Peter Gelderloos, Worshiping Power
“Ko dai Jihar ta dawwama tana murƙushe rayuwar mutane da ƙananan al’ummomi, tana mamaye kowane fanni na aikin ɗan adam, tana kawo yaƙoƙinta da fafutukar iko a cikinta da juyin mulkin fada wanda kawai yake sauya azzalumi ɗaya da wani, kuma a ƙarshen wannan hanya babu makawa... mutuwa! Ko kuma a rushe Jihohi, sabon rai ya sake farawa a dubban wurare bisa ƙwazon mutane da ƙungiyoyi da yarjejeniya ta ’yanci.” — Pyotr Kropotkin
Haɗuwa bisa son rai
“Dole ka yarda cewa a ƙarƙashin ’yanci, al’ummomi dabam-dabam za su zaɓi tsarin zamantakewa daban-daban, wasu na gurguzu, wasu kuma akasin haka; gasa za ta taso a tsakaninsu, sakamakon kuma zai nuna wanda ya fi kyau. In ba haka ba, sai ka murƙushe gasa, ka tilasta gurguzu, ka hana ’yanci, ka kuma yi gaba da ci gaba. Abokina, abin da duniya ke bukata ba sababbin hanyoyin kafa tsari da tilas ba ne, sai dai cire shingen da ke hana samun dama.” — Voltairine de Cleyre, The Individualist and the Communist ๖
“Da yake al’ummar ta amince cewa dukan membobinta suna da haƙƙi iri ɗaya kan dukiyar da aka tara a baya, ba ta ƙara amincewa da rarrabuwa tsakanin waɗanda ake cin gajiyarsu da masu cin gajiyarsu, waɗanda ake mulka da masu mulka, ko waɗanda ake danniya da masu danniya ba. Za ta nemi zaman lafiya a cikinta, ba ta hanyar miƙa kowa ga wata hukuma da take ƙaryar wakiltar al’umma ba, ko tilasta kowa ya zama iri ɗaya ba, sai dai ta ƙarfafa kowa ya ɗauki mataki, ya yi aiki, ya kuma haɗu da wasu da ’yancinsa. Za ta nemi cikakken bunƙasar mutum ɗaya tare da mafi girman bunƙasar ƙungiyoyin da ake shiga bisa son rai a kowane nau’i da mataki, don kowace manufa da za a iya tunani; ƙungiyoyin da suke canjawa da gyaruwa kullum, suke da abin da zai sa su dawwama a cikinsu, kuma suke ɗaukar sabbin siffofi don amsa burin mutane iri-iri.” — Peter Kropotkin
“Wani lokaci ana amfani da kalmar “Jiha” don bayyana wani nau’in al’umma, tarin mutane da suka haɗu a wani yanki [...] Ana kuma amfani da ita kawai a matsayin wata kalma ta al’umma. Saboda waɗannan ma’anoni, masu adawa suna gaskatawa—ko ma suna nuna kamar suna gaskatawa—cewa masu ra’ayin anarkisanci suna son kawar da duk wata alaƙar zamantakewa da aikin gama-gari, su kuma tilasta wa kowane mutum rayuwa shi kaɗai [...] Saboda haka muna ganin ya fi kyau a yi amfani da kalmomi kamar “kawar da Jiha” kaɗan ƙwarai, a maye gurbinsu da kalmar da ta fi bayyana abin da ake nufi: “kawar da gwamnati.”” — Errico Malatesta
“’Yanci ba akwati ba ne da za a tilasta wa mutane su shiga ciki. ’Yanci fili ne da mutane za su iya rayuwa a cikinsa. Ba ya faɗa musu yadda za su rayu; abin da yake faɗa, har abada, shi ne cewa za mu iya.” — Karl Hess
“Mutum ɗaya shi ne hakikanin gaskiyar rayuwa, cikakkiyar duniya a kansa. Ba ya wanzuwa domin Jiha, ko domin tunanin da ake kira “al’umma” ko “ƙasa,” wanda tarin mutane ne kawai.” — Emma Goldman, “The Place of the Individual in Society” (1940)
“Shin ni mallakin kaina ne, ko na wani mutum ko wani abu dabam? Shin nauyin da nake da shi ga jama’a yana kan ƙungiyoyin zamantakewa da yawa marasa tsarin hukuma masu cakuɗe da juna, waɗanda na shiga da kaina kuma zan iya fita idan na ga dama, ko kuwa yana kan wani tsari da ban shiga ba...?” — Colin Ward, The State and Society
“’Yancin da muke so wa kanmu da wasu ba ’yanci ne cikakke, na tunanin falsafa da ba ya cikin ainihin rayuwa ba, wanda a aikace babu makawa zai koma danniya ga marasa ƙarfi; ’yanci ne na gaskiya kuma mai yiwuwa, wanda ya ƙunshi fahimtar muradun gama-gari da taimakon juna bisa son rai.” — Errico Malatesta
“A cikin al’umma mai ’yanci na gaske, sauyawa cikin ’yanci da sauƙi daga wani nau’in gurguzu zuwa wani, daga nan zuwa kowane nau’in ra’ayin ’yancin mutum, da sauransu, zai zama abin da ya fi bayyana kuma ya fi sauƙi. Idan wata ƙungiya ta yi ƙoƙarin hana haka ta sa tsari ɗaya ya mamaye kowa, za a yi mata tsayin daka kamar yadda masu juyin juya hali ke yi wa tsarin yanzu.” — Max Nettlau
“Ka’idar haɗin gwiwar musaya tana cewa an fi biyan bukatun al’umma gaba ɗaya da hanyoyin da suka fi taimaka wa mutum ɗaya: ’yanci daga takura matuƙar ayyukan mutum ba su take haƙƙin wasu ba; kawar da duk abubuwan da ke hana damar mutane ta hanyar ƙirƙirar shinge; da kuma haɗuwar mutane da son ransu cikin ƙungiyoyi a duk lokacin da ake buƙatar yin abin da mutum ɗaya ba zai iya yi ba. A taƙaice, samarwa da musayar kaya da son rai a yanayin da ba shi da gata na musamman ko cinikin kaɗaici da Jiha take karewa.” — Clarence Lee Swartz, What Is Mutualism?
“Ba za a iya tilasta akidar libertariyanci daga sama zuwa ƙasa ba. Rashin iya tilasta libertariyanci, a gaskiya, ma’auni ne na nasarar akidar.” — Samuel E. Konkin III
“Bayan mutane sun gwada kowane irin gwamnati kuma sun yi ƙoƙarin warware matsalar da ba ta warwarewa ta samun gwamnati “wadda za ta tilasta wa mutum biyayya amma ita kanta ba za ta guje wa biyayya ga jama’a ba,” yanzu suna ƙoƙarin kuɓuta daga sarƙoƙin kowace gwamnati su kuma cika bukatarsu ta tsari ta hanyar fahimtar juna cikin ’yanci tsakanin mutane masu manufa ɗaya.” — Pyotr Kropotkin
Taimakon juna
“Abota ba za ta iya girma har ta mamaye duniya baki ɗaya ba. Za ta kasance ƙarama, ta sirri, ta kusa, da gangan, ta son rai, ba tare da cibiya guda ba. Wannan alherinta ne, ba aibinta ba. Abota tana ba ka damar kusantar mutane ko rabuwa da su idan ka ga dama, kana kiyaye halinka na kanka, sirrin tunaninka da sanin ko kai wane ne da abin da kake bukata. Idan kana yin abokai maimakon gina wata babbar “al’umma,” umarnin jama’ar da ba ka sani ba da abin da ake kira muradin kowa ba sai sun rikita tunaninka ba.” — Against Community Building, Towards Friendship ๖
“Zai saba wa duk abin da muka sani game da halitta idan mutum shi kaɗai ya zama banda ga wannan babbar ƙa’ida: idan a farkonsa, da yake mai rauni ne ƙwarai, ya sami kariya da hanyar ci gaba ba ta taimakon juna kamar sauran dabbobi ba, sai ta gasa marar hankali domin ribar kai ba tare da la’akari da alherin jinsinsa ba. Ga wanda ya saba ganin alaƙar halitta, wannan ra’ayi ba shi da wata hujjar karewa. Duk da cewa ba shi da yiwuwa sosai kuma ba shi da tushe na falsafa, bai taɓa rasa masu goyon baya ba. A koyaushe akwai marubuta masu kallon mutane da rashin fata. Suna sanin mutane ta ɗan gogewarsu kawai; a tarihi kuma sun san kusan labarin yaƙi, zalunci da danniya da masu rubuta tarihin waɗannan abubuwa suka ba su ne kawai. Sai suka kammala cewa mutane tarin halittu ne marasa haɗin kai, kullum a shirye suke su yi faɗa, kuma sai wani iko na umarni ya shiga tsakani ne kawai ake hana su.” — Pyotr Kropotkin, Mutual Aid: A Factor of Evolution
“Yi haƙuri, amma ba na son zama sarki mai iko. Wannan ba aikina ba ne. Ba na son mulki ko mamaye kowa. Ina son in taimaka wa kowa idan zan iya—Bayahude ko wanda ba Bayahude ba, baƙi ko fari. Dukanmu muna son taimakon juna. Haka mutane suke. Muna son rayuwa da farin cikin juna, ba da wahalar juna ba.” — Charlie Chaplin, final speech in The Great Dictator (1940)
“Haɗin kai ta wasu fuskoki akasin sadaka ne. Sadaka hanya ce ta taimako da take ƙarfafa matakan sama da ƙasa tsakanin ƙungiyoyi. Idan masu arziki suka ba da kuɗin sadaka, matalauta sukan ƙara dogaro gare su. Amma idan matalauta suka shirya kansu su raba albarkatu a matsayinsu na masu daidaito, suna nuna haɗin kai.” — Life Without Law
“Saboda haka haɗin kai shi ne hanyar samun da tabbatar da ’yancinmu. Mun amince mu yi aiki tare domin kada mu zama dole mu yi wa wani aiki. Ta hanyar raba abin da muke da shi, zaɓinmu yana ƙaruwa domin mu more da yawa, ba ƙasa da haka ba. Taimakon juna yana cikin amfanin kaina: na ga cewa yin yarjejeniya da wasu bisa girmama juna da daidaito a al’umma zai taimake ni; domin idan na mamaye wani, hakan yana nufin akwai yanayin da ke barin a mamaye mutane, don haka wata rana ni ma ana iya mamaye ni.” — An Anarchist FAQ
“Kafin ’yan’uwanmu farare su zo su “wayar da kanmu,” ba mu da gidajen yari. Saboda haka ba mu da masu laifi. Ba mu da makullai ko mabuɗai, saboda haka ba mu da ɓarayi. Idan mutum ya yi talauci har ba shi da doki, tanti irin tipi ko bargo, wani zai ba shi. Mun yi “rashin wayewa” har ba mu ɗauki dukiyar mutum ta fiye da kima ba. Muna son samun abubuwa ne domin mu ba wasu. Ba mu da kuɗi, saboda haka ba a iya auna darajar mutum da kuɗi.” — John Fire Lame Deer, Lame Deer, Seeker of Visions
“Abubuwan ban mamaki da ƙarfin musamman na kowane mutum ya cim ma idan aka ƙarfafa shi ta haɗin kai da wasu… Haɗin kai maimakon faɗa tsakaninmu ya taimaka wa jinsinmu ya rayu ya bunƙasa… Taimakon juna da haɗin kai na son rai ne kawai… za su iya gina tushen rayuwar mutum da ƙungiyoyi cikin ’yanci.” — Emma Goldman, Red Emma Speaks, p. 118
“Mallakar ma’aikata da ƙungiyoyin haɗin gwiwar masu saye suna cikin kasuwa; ƙungiyoyin taimakon juna da asibitocin kyauta ma suna cikin kasuwa; haka nan ƙungiyoyin ma’aikata na son rai, al’ummomin da aka kafa da yarda, da wasu hanyoyi marasa adadi maimakon tsarin jari-hujja na yanzu.” — Charles Johnson, Markets Not Capitalism
“Shiga taimakon juna da aiki kai tsaye yana samar da haɗin kai da ke sabunta al’ummomin da tsarin Jiha ya rarraba.” — Joseph Parampathu, Creative Destruction: Rethinking Failure after the State (2021)
“Agorism na tsaye (vertical agorism) ya haɗa da shiga da ƙirƙirar hanyoyin musaya na cikin al’umma, noma a birni, lambun gida, kasuwannin manoma, goyon bayan hanyoyin da za su maye gurbin ’yan sanda, da goyon bayan fasahohin da ke haɗa mutane kai tsaye ba tare da cibiya ba. Waɗannan matakan na tsaye na iya amfani da kuɗin gwamnati, don haka ba sa fita gaba ɗaya daga tattalin arzikin hukuma, amma suna da muhimmanci wajen rage dogaro ga Jiha da manyan kamfanoni. Wasu matakan na tsaye ba sa ma buƙatar musayar kuɗi amma har yanzu suna rage dogaro: kamar ba da goyon baya na ɗabi’a da yaɗa fasahohin da ke sauya yanayin yanzu kuma suna ƙarfafa dangantaka tsakanin ’yan al’umma.” — Derrick Broze, Vertical and Horizontal Agorism
“Ta haka “al’ummomi masu cin gashin kansu na yankuna da manyan haɗin gwiwar ƙungiyoyin ma’aikata bisa ayyukan zamantakewa” za su taso; waɗannan biyun za su haɗu su tallafa wa juna don biyan bukatun al’umma. Za a ƙara musu “ƙungiyoyin da suka taso daga kusancin mutane—marasa adadi, masu nau’i marar iyaka, masu ɗorewa ko na ɗan lokaci, suna fitowa bisa bukatar lokacin don kowane irin manufa.” Waɗannan “nau’o’in ƙungiyoyi uku” za su tabbatar da “biyan duk bukatun jama’a: amfani, samarwa da musaya, sadarwa, tsafta, ilimi, kariyar juna daga hari, taimakon juna, tsaron yanki, sannan bukatun kimiyya, fasaha, iya karatu da rubutu, da nishaɗi.”” — Pyotr Kropotkin
“Mayar da talauci laifi ta hanyar tsangwamar ’yan sanda da dokokin birni yana hana ƙoƙarin taimaka wa waɗanda aka raba da matsugunansu da matalauta da suke ƙoƙarin farfaɗowa kowace rana. Don ƙara daidaito a al’ummarmu, za mu ci gaba da raba abinci a cikin al’ummominmu tare da gina haɗin kai da marasa gida da sauran ƙungiyoyin da ke neman makoma mafi kyau.” — Food Not Bombs
Rashin tashin hankali
“Aikinmu shi ne mu ba da bege ga mutane da yawa da ake danniya, mu kuma sa tsoro a zukatan ’yan kaɗan masu danniya. Idan muka ba da bege ga mutane da yawa, dole ’yan kaɗan su ji tsoron bege nasu. Ban da haka, ba mu son tsoratar da su; abin da muke so ga matalauta farin ciki ne, ba ramuwar gayya ba. Wace ramuwar gayya ce za ta iya rama dubban shekaru na wahalar matalauta?” — William Morris ๖
“Aiki ba tare da tashin hankali ba a matsayin hanya yana dacewa da burin al’umma marar tashin hankali. Amfani da hanyoyin da suke nuna burin tun yanzu ana kiransa aiwatar da abin da ake fata tun kafin ya cika: hanyoyin suna nuna burin tun da wuri. Wannan yana ba mutane horo da ƙwarewa a abin da suke nema. Yana ƙirƙirar wani sashe na burin ko da gangami bai yi nasara ba, kuma yana taimakawa ƙoƙari ya zauna kan hanya. Idan burin shi ne al’umma da babu tashin hankali da aka shirya a cikinta, aiki ba tare da tashin hankali ba yana da duk waɗannan alfanun: yana ba mutane gogewar rayuwa ba tare da tashin hankali ba, yana rage tashin hankali a yanzu ko da gangami ya kasa, kuma yana tabbatar da cewa ƙoƙari yana tafiya a hanyar zaman lafiya.” — How Nonviolence is Misrepresented
“Tashin hankali—amfani da ƙarfin jiki don cutar da wani—shi ne mafi muni daga nau’ikan faɗa tsakanin mutane kuma yana lalata halaye sosai. Ta yanayinsa yana danne kyawawan ji a cikin mutum, yana kuma haɓaka halaye masu cutar da al’umma: mugunta, ƙiyayya, ramuwar gayya, sha’awar mulki da zalunci, raina masu rauni da rusunawa masu ƙarfi. Wannan mummunar karkata tana tasowa ko da an yi amfani da tashin hankali don kyakkyawar manufa […] Masu ra’ayin anarkisanci da suke tawaye ga kowane danniya, suke fafutukar cikakken ’yancin kowa, waɗanda ya kamata su guji duk tashin hankalin da ya wuce kare kai daga danniya har ya zama danniya da kansa, su ma na iya faɗawa cikin ramin amfani da ƙarfin mugunta […]” — Errico Malatesta, Violence as a Social Factor (1895)
“Yarda da mugayen ji da suke ƙin ɗan adam, a ɗaukaka su zuwa matsayin ƙa’ida a matsayin dabarar wata ƙungiyar fafutuka... mummunan aiki ne kuma ya saba wa juyin juya hali.” — Errico Malatesta
“A cewar wani bincike na Jami’ar South Carolina, tashin hankali a Amurka ya ƙaru da kashi 42 cikin ɗari a lokacin Yaƙin Vietnam. Ba abin mamaki ba ne. Shugabanninmu suna karya doka, don me mu ma ba za mu yi haka ba? Idan gwamnati tana barazana ga wasu ƙasashe da bam, don me ba za mu yi wa juna barazana da bindiga ba? Idan shugabanninmu suna yi wa duniya fyade, don me ba za mu yi wa maƙwabtanmu fyade ba? Shugabanninmu suna ƙirƙirar yanayin tsoro da tashin hankali. Don me suke nuna mamaki idan Amurkawa suna kashe, sata da nakasa juna?” — Philip Berrigan, Fighting the Lamb’s War: Skirmishes with the American Empire (1996)
“Jiha tana tsayawa da ƙarfin ’yan sanda a kan ’yan ƙasa. Jiha da aka haifa cikin tashin hankali kuma tashin hankali ke goya mata baya ba za ta taɓa samun zaman lafiya na gaskiya ba.” — Philip Berrigan, Fighting the Lamb’s War: Skirmishes with the American Empire (1996)
“A tarihi, abubuwa mafi muni—yaƙi, kisan kare dangi da bautar da mutane—ba su fito daga rashin biyayya ba, sai dai daga biyayya.” — Howard Zinn, Declarations of Independence: Cross-Examining American Ideology
“Manyan laifukan duniya ba waɗanda suke karya dokoki ne ke aikata su ba, waɗanda suke bin dokoki ne. Masu bin umarni ne suke zubar da bama-bamai su kuma kashe jama’ar ƙauyuka.” — Banksy, Wall and Piece
“Ka yanke shawarar daina hidima, za ka sami ’yanci nan take. Ba na roƙon ka ka ɗora hannu a kan azzalumi domin ka kifar da shi; ka daina ba shi goyon baya kawai. Za ka gan shi kamar babban mutum-mutumi da aka cire masa tushe, ya faɗi da nauyin kansa ya karye.” — Étienne de La Boétie, Discourse on Voluntary Servitude
“Ƙarfin gwamnati na amfani da tashin hankali ya fi na ’yan tawaye ƙwarai. A gaskiya, tawayen tashin hankali sau da yawa yana ƙarfafa gwamnatocin danniya, domin suna iya cewa tashin hankalin ’yan tawaye ya sa dole a danne mutane. Amfanin gwamnati yana wajen tashin hankali; amfanin jama’a yana wajen iya janye haɗin kai, wanda ba tare da shi gwamnati kusan ba za ta iya ci gaba ba. Ka yi tunanin tasirin ƙin biyan haraji, kauracewa kasuwanci, yajin aikin gama-gari, da ƙin bin doka a ko’ina. Hanyoyin ba su da tashin hankali, amma amfani da su ko’ina ba tare da ja da baya ba zai tsoratar da kowace gwamnati. Rashin tashin hankali yana da wasu alfanun: domin ana ganin bai kai tashin hankali haɗari ko tsauri ba, ya fi samun sauƙi… wajen jawo goyon bayan jama’a. Nauyin shiga ya fi sauƙi, don haka ya fi yiwuwa mutane da yawa su shiga. Waɗanda ba sa shiga faɗa a al’ada, kamar yara, mata da tsofaffi, za su iya shiga gwagwarmayar rashin tashin hankali yadda ya kamata. Ya fi yiwuwa ya shawo kan abokan hamayya da haifar da saɓani tsakanin masu mulki. Yawanci yana haifar da ƙarancin mace-mace da asarar dukiya fiye da tashin hankali. Kuma saboda ya fi ayyukan tashin hankali rarraba iko, idan ya yi nasara yiwuwar ya haifar da jiha mafi zalunci ta fi ƙasa.” — Bryan Caplan, “The Literature of Nonviolent Resistance and Civilian-Based Defense”
“Gwamnati tana tabbatar wa mutane cewa haɗarin mamayewar wata ƙasa ko makiya a tsakaninsu na fuskantar su, kuma hanya ɗaya ta tsira ita ce yi mata biyayya kamar bayi. Ana ganin haka sosai a juyin juya hali da mulkin kama-karya, amma yana wanzuwa duk inda gwamnati ke da iko. Kowace gwamnati tana kare kasancewarta da tashin hankalinta da cewa idan ba ta wanzu ba yanayin zai fi muni. Bayan ta tsoratar da mutane, sai ta mallake su ta tilasta musu kai hari ga wata ƙasa. Ta haka gargaɗinta game da barazanar wasu ƙasashe ya bayyana kamar gaskiya a idanun mutane.” — Leo Tolstoy, Christianity and Patriotism (1895)
“Idan har ka koma amfani da tashin hankali, ka shiga wasan tsarin. Masu mulki za su tsokane ka—su ja gemunka, su bugi fuskarka—domin ka yi faɗa. Da zarar ka yi tashin hankali, sun san yadda za su yi da kai. Abin da ba su san yadda za su magance ba shi ne rashin tashin hankali da raha.” — John Lennon
“Ba za mu iya kuma ba mu son amfani da tashin hankali, sai dai wajen kare kanmu da wasu daga danniya.” — Errico Malatesta
“Saboda haka muna gina hanyoyin kariyar al’umma, ba sojoji ba. Muna gina amana, ba iko ba. Muna haɗa wasa mai farin ciki da tawaye mai ƙarfin zuciya. Muna nuna ƙauna ta hanyar haɗin kai, muna cin amanar asalin ƙungiyoyinmu da biyayyarmu ga yankinmu ta hanyar ayyukan son sani mai ƙarfin hali, ƙoƙari da abota waɗanda ke saɓa wa abin da ake ɗauka mai tsarki. Muna gina hanyoyin sadarwa masu rai, ba ƙananan ƙungiyoyi masu rufe kansu ba. Ko da muna jin mu kaɗai ne, muna cikin babbar hanyar haɗin gwiwar masu sauyi. Ta ayyuka da tunaninmu, da ƙanana da manyan ƙin yarda, muna gina abu na musamman. Zafi da gwagwarmayar da kake fuskanta gaskiya ne, amma alaƙarmu ma gaskiya ce. Duk yadda suka yi ƙoƙari, ba za su iya kashe anarkisanci ba. Don haka mu yi ƙarfin hali ko da bege yana ƙara wahala. Ba kai kaɗai ba ne.” — Stigmergic Parity and Revolt
Mataki kai tsaye
“Mutane suna tambaya: menene amfanin ƙaramin ƙoƙarinmu? Ba su gane cewa dole mu ɗora tubali ɗaya bayan ɗaya, mu taka mataki ɗaya bayan ɗaya ba. Ƙaramin dutse da aka jefa cikin tafki yana haifar da raƙuman ruwa da ke yaɗuwa ko’ina. Kowane tunani, magana da aikinmu haka yake. Ba wanda yake da haƙƙin zama ya yanke ƙauna. Akwai aiki da yawa.” — Dorothy Day ๖
“Kada ka taɓa shakkar cewa ƙaramar ƙungiyar mutane masu tunani da sadaukarwa za ta iya sauya duniya; a gaskiya, wannan ne kaɗai ya taɓa sauya ta.” — Margaret Mead
“Duniya tana sauyawa ne da misalin da kake nuna wa, ba da ra’ayinka ba.” — Paulo Coelho
“Akwai dokoki marasa adalci; shin mu gamsu da bin su, ko mu yi ƙoƙarin sauya su muna ci gaba da bin su har mu yi nasara, ko mu karya su nan take? A ƙarƙashin irin wannan gwamnati mutane sukan yi tunanin su jira har sai sun shawo kan mafi rinjaye su sauya dokokin. Suna ganin idan sun yi tsayayya, magani zai fi cutar muni. Amma laifin gwamnati ne maganin ya fi cutar muni. Ita ce take sa ya fi muni. Don me ba ta shirya wa gyara da wuri? Don me ba ta daraja ƙalilan masu hikima ba? Don me take ihu tana adawa kafin a cutar da ita? Don me ba ta ƙarfafa ’yan ƙasa su nuna kurakuranta su kuma yi abin da ya fi abin da take umarta ba?” — Henry David Thoreau, Civil Disobedience
“Ga duk wanda ya karanta tarihi, ƙin bin umarni shi ne ɗabi’a ta farko mai kyau ta ɗan adam. Ta hanyar ƙin biyayya ne aka samu ci gaba; ta hanyar ƙin biyayya da tawaye.” — Oscar Wilde, The Soul of Man under Socialism
“Dole su koyi cewa ƙarfin su ba ya cikin yawan ƙuri’unsu; yana cikin ikon su na dakatar da samarwa.” — Voltairine de Cleyre, Direct Action
“A sabon tsarin, babban aikin ofisoshin ƙungiyoyin ma’aikata shi ne danne matakin da ma’aikata ke ɗauka da kansu ba tare da izini ba, hana aiki kai tsaye a wurin aiki, da iyakance ayyukan ma’aikata ga yajin aikin da aka sanar bisa dokokin Hukumar Ƙasa ta Hulɗar Ma’aikata.” — Kevin Carson
“Agorism yana goyon bayan janye tallafi ga Jiha a hankali ta abin da Konkin ya kira “Ƙin Bin Doka Mai Riba.” A cewar agorism, hana Jiha samun kuɗi da dalilin wanzuwa ta hanyar miƙa nauyin ayyukanta ga cibiyoyi marasa cibiya ɗaya ita ce hanya mafi yiwuwa ta samun kasuwanni ’yantattu.” — “Agorism,” Encyclopedia, describing Konkin’s strategy
“Ina rubuta wannan bayanin farko game da dalilina na ƙin biyan haraji tun da wuri, domin ofishinku ya sanar da ni kwanan nan cewa za a ɗaure ni saboda ci gaba da ƙin biyan. Idan aka kama ni, zan ba ku sahihin rahoton abin da na samu zuwa wancan lokaci a 1948. A shekaru shida da suka wuce, na bayyana a bayanan da na tura wa sashinku lokacin da na ƙi biyan kowace haraji, da a cikin makaloli na Catholic Worker, imanin cewa gwamnati, wadda take wanzuwa musamman domin yaƙi, azzaluma ce.” — Ammon Hennacy
“Idan mutane dubu ɗaya suka ƙi biyan haraji a bana, wannan ba matakin tashin hankali da zubar da jini ba ne; biyan haraji domin Jiha ta yi tashin hankali da zubar da jinin marasa laifi shi ne. A gaskiya, wannan shi ne ma’anar juyin juya hali na zaman lafiya idan irin wannan zai yiwu. Idan mai karɓar haraji ko wani ma’aikacin gwamnati ya tambaye ni, kamar yadda ɗaya ya taɓa yi, “Amma me zan yi?” zan ce, “Idan da gaske kana son yin wani abu, yi murabus.” Idan wanda ake mulka ya ƙi biyayya, jami’i kuma ya yi murabus, juyin juya hali ya faru. Amma ko da jini ya zuba, shin ba wani irin jini ne ke zuba idan lamiri ya ji rauni ba? Ta wannan rauni, ainihin mutuncin ɗan Adam da dawwamarsa suna fita, yana kuma mutuwa har abada. Ina ganin jinin nan yana zuba yanzu.” — Henry David Thoreau, Civil Disobedience
“Idan matalauta ba za su iya samun damar sa ba, ba na sauyi daga tushe ko na juyin juya hali ba ne.” — Anonymous
“Za ka iya tunanin bayi a gona suna zaune suna zaɓar ubangijinsu, suna ɓata ƙarfin su wajen yaƙin neman zaɓe da ’yan takara alhali za su iya tserewa ta “hanyar asiri”? Tabbas za su zaɓi madadin tattalin arzikin adawa; kuma tabbas Dr. Rothbard zai ƙarfafa su su yi haka maimakon su ci gaba da zama a gonar har sai “Jam’iyyar Ubannin Bayi Masu Son Kawar da Bauta” ta ci zaɓe.” — SEK III
“Kada ka taɓa ruɗuwa cewa masu arziki za su bar ka ka ƙwace dukiyarsu ta hanyar zaɓe.” — Lucy Parsons
“Babu babban sabon ra’ayi da zai kasance cikin doka tun farkonsa. Ta yaya zai yiwu? Doka ba ta motsi; tana nan daram. Kamar ƙafafun keken da ke ɗaure mu duka ba tare da la’akari da yanayi, wuri ko lokaci ba.” — Emma Goldman, 1917
“Babban sauyin da muke bukata shi ne mu koma daga amfani kawai zuwa samarwa, ko da kaɗan ne a lambunanmu. Idan kashi goma cikin ɗari na mu kawai suka yi haka, zai wadatar da kowa. Saboda haka masu juyin juya hali marasa lambu, da suke dogaro ga tsarin da suke kai wa hari, suna samar da kalmomi da harsasai maimakon abinci da matsuguni, suna nuna aikin banza.” — Bill Mollison
Tagar dama
“Ba ka sauya abubuwa ta hanyar yaƙar yanayin da yake yanzu. Idan kana son sauya wani abu, gina sabon tsari da zai sa tsohon ya zama mara amfani.” — Buckminster Fuller ๖
“Jiha ba wani abu ne da juyin juya hali zai iya rushewa ba; yanayi ne, wata alaƙa tsakanin mutane, da hanyar ɗabi’a. Muna kawar da ita ta hanyar gina wasu alaƙoƙi da kuma yin rayuwa ta daban.” — Gustav Landauer, quoted by Colin Ward in The State and Society
“Muna rayuwa a cikin jari-hujja, ƙarfinta yana kama da ba za a iya tserewa ba; amma a dā haƙƙin sarakuna da ake cewa daga Allah ne ya yi kama da haka.” — Ursula K. Le Guin, National Book Awards acceptance speech (2014)
“A sa tsarin siyasa ko gwamnati ya narke ya ɓace cikin tsarin tattalin arziki ta hanyar ragewa, sauƙaƙawa, rarrabawa da kawar da sassan wannan babban injin da ake kira Gwamnati ko Jiha ɗaya bayan ɗaya.” — Pierre-Joseph Proudhon, General Idea of the Revolution in the Nineteenth Century
“Domin ɗan adam ya ci gaba da rayuwa a wannan duniya, dole ya yi babban sauyi zuwa tsarin samarwa na haɗin kai, ba tare da cibiya ɗaya ba, mai iya daidaitawa.” — Eric Fleischmann
“Iko biyu yana nufin cewa dole a ƙirƙiri farkon sabuwar duniya yayin yaƙi da ta yanzu: ‘gina sabo cikin tsohon harsashi’. Wannan yana nufin ƙarfafa ƙungiyoyin ma’aikata da suke tafiyar da kansu, inda za mu yi amfani da ’yancinmu mu rage ikon mai ɗaukar aiki da gwamnati har sai mun iya fuskantar su mu kuma kawar da su duka. Wannan dabarar tana ƙalubalantar cibiyoyin iko kai tsaye, a lokaci guda kuma tana nuna a aikace irin sabbin cibiyoyin da muke son gani. Don haka ba wai adawa da Jiha kawai take yi ba, tana kuma shirya mu ga wahalhalun da tambayoyin da za su taso a lokacin juyin juya hali.” — Beyond Resistance
Marubuta irin su James Livingston da Michel Bauwens sun yi amfani da sauye-sauyen da suka gabata a fili a matsayin misalin sauyawa daga tsarin matsayi zuwa hanyoyin sadarwa. Ko da yake al’adun siyasarmu na dama da hagu suna kallon sauyin bayan jari-hujja ta madubin juyin juya halin Faransa da Rasha—kwatsam, da tayar da hankali, wanda galibi ake ɗauka a matsayin kwace ikon Jiha—babu dalilin ɗauka cewa haka zai kasance. Haka kuma zai iya zama tsari mai sannu a hankali da zai ɗauki shekaru gommai, kamar durƙushewar Daular Roma ta Yamma da tsarin mulkin ƙasa na feudal.
[…]
Tsarin jari-hujja mai kusan shekaru ɗari biyar, kamar sauran tsarin tarihi da suka gabata, ba abu ɗaya ne dunƙulalle ba, sai dai tarin siffofin zamantakewa masu hulɗa da juna—wasu suna ƙaruwa, wasu suna raguwa. Saboda haka maye gurbin jari-hujja ba lallai sai wata haɗaɗɗiyar ƙungiyar masu neman ci gaba ta yi juyin juya hali na kwatsam ba. Kamar yadda Eugene Holland ya bayyana:
Buƙatar irin wannan babban karya tsarin gaba ɗaya tana zama dole ne kawai idan tun farko ka ɗauki al’umma ko hanyar samarwa a matsayin tsarin da ya haɗe gaba ɗaya. […] Ganin waɗannan sassa a matsayin masu rinjaye, waɗanda suka rage daga baya, da waɗanda ke tasowa yanzu yana ƙara yiwuwar kyakkyawar al’umma, domin akwai abubuwa masu kyau (masu tasowa) da za a amince da su tare da munanan abubuwa (mai yiwuwa masu rinjaye) da za a soka kuma a ƙi. […]
A ƙarshe lamarin zai warware lokacin da rundunonin tsohon tsari suka yi ƙoƙarin hana sauyin, amma suka kasa.
[…] Yanayinmu na yanzu yana da kyau […] domin ikon jama’a na gina al’umma ya girma har ta hanyar hanyoyin sadarwa da haɗin kai da samar da abubuwan da kowa ke rabawa, suna iya ɗaukar nauyin wata al’umma ta dimokuradiyya da kansu. A nan tambayar lokaci take zama mai muhimmanci. Yaushe lokacin rabuwa da tsohon tsari zai zo? […]
Siyasar juyin juya hali dole ta gane, a cikin motsin jama’a da taruwar shawarwari na bai ɗaya da na haɗin kai, lokacin rabuwa […] da zai iya samar da sabuwar duniya.
Amma ko da rabuwa ta ƙarshe ta bayyana kwatsam kuma mai ban mamaki, ita ce kawai ƙarshen dogon tsarin “gina tsarin sabuwar al’umma a cikin ɓawon tsohuwar al’umma.”
[…]
John Holloway ma ya ce sauyin bayan jari-hujja zai kasance “tsari da ke bunƙasa a cikin guraben tsohon tsarin,” kamar sauyin daga feudalism zuwa jari-hujja.
[…]
Samarwa ta haɗin kan takwarori bisa albarkatun bai ɗaya, a matsayin madadin kamfanin jari-hujja da Jiha, tana ba da damar:
samar da darajar amfani kai tsaye ta al’umma, ta sabbin hanyoyin rayuwa da galibi suke bayan ikon jari, tare da kayan samarwa da suka zama na bai ɗaya sosai. Waɗannan sabbin hanyoyi na bayan jari-hujja ne, ba na jari-hujja ba; ba sa buƙatar jari ya taka wata takamaiman rawa domin su ci gaba da wanzuwa.
— Kevin Carson, The Desktop Regulatory State, “The Transition from Hierarchies to Networks”
“Idan ya tabbata cewa ba zai yiwu bisa doka a tilasta wa masu mulki su canja yadda suke mulkinmu ba, kuma idan waɗanda ke ƙin wannan iko saboda wasu dalilai ba za su iya ko ba sa son hambarar da shi da ƙarfi, to ƙirƙirar [al’umma] mai cin gashin kanta ko ta daban ko ta layi ɗaya ita kaɗai ce mafita mai mutunci.” — Ivan Jirous, Parallel Polis: An Inquiry, as quoted by Academy of Ideas
“Abin takaici, cibiyoyin tattalin arziki na madadin suna aiki cikin babban tsarin tattalin arzikin kamfanoni na jari-hujja. Suna fafatawa a kasuwanni inda al’adun manyan kamfanoni ke fitowa daga sama zuwa ƙasa da kuma matsayi-matsayi; suna cikin babban haɗarin ɗaukar wannan al’ada. Shi ya sa ake samun ƙungiyoyin ba riba da na haɗin gwiwa waɗanda gudanarwarsu ba ta bambanta da ta kamfanonin jari-hujja: albashi mai yawa don suna, yawaitar ma’aikatan tsakiya ba tare da buƙata ba, tsarin ofis marar ma’ana, da bin sabbin ra’ayoyin zaburarwa da gudanarwa a makance. Tsarin kuɗin jari-hujja yana ƙara ta’azzara matsalar, domin yana ba da bashi ga kamfanonin da ke bin tsarin ƙungiya na gargajiya, ko da tsarin daga ƙasa zuwa sama ya fi inganci sosai.” — Kevin Carson, Building the Structure of the New Society Within the Shell of the Old
“Fasahohin sadarwa na kwance da na hanyoyin sadarwa suna ba da damar saurin canji a fahimtar jama’a da ba a taɓa gani ba. Doug McAdam ya kira “’Yantar da Tunani” wani “tsari inda mutane ba zato ba tsammani kuma tare suke yanke shawarar cewa ba sa jin tsoro kuma, cewa tsoron da suka yi kwanan nan ko rashin kulawarsu ya samo asali ne daga ƙarya, kuma babu komawa tsohuwar hanyar tunani.” Idan isassun jama’a suka yanke shawarar cewa canji ba makawa ne, haka zai kasance. Ta hanyar sadarwar zamani, wannan adadin na iya taruwa kwatsam ba tare da tsammani ba.” — Kevin Carson, The Desktop Regulatory State: The Question of Repression
“Wani abin baƙin ciki mai cike da saɓani shi ne cewa kisan kiyashi mafi muni a tarihin ɗan Adam ya samo asali daga burin samar da al’umma wadda ta bambanta ƙwarai kuma ta fi kyau. An yi amfani da ƙoƙarin tsara al’umma cikakkiya wajen halatta wasu daga cikin mafi munin laifuffuka a duniya.” — Benjamin A. Valentino
“Ɗan juyin juya hali mafi neman sauyi daga tushe zai zama mai ra’ayin riƙau washegari bayan juyin juya hali.” — Hannah Arendt
“Dukkan juyin juya halin zamani sun ƙare da ƙarfafa ikon Jiha. Shekarar 1789 ta kawo Napoleon; 1848 ta kawo Napoleon III; 1917 ta kawo Stalin; tashin hankalin Italiya na shekarun 1920 ya kawo Mussolini; Jamhuriyar Weimar ta kawo Hitler. Waɗannan juyin juya hali, musamman bayan Yaƙin Duniya na Ɗaya ya kawar da ragowar ikirarin haƙƙin sarauta daga Allah, sun ci gaba da yin iƙirarin gina birnin ɗan Adam da ’yanci na gaske cikin ƙaruwar ƙarfin hali. Ƙaruwar ikon Jiha ta tabbatar da wannan buri kowane lokaci. Kuskure ne a ce dole ne hakan ya faru. Amma za a iya bincika yadda ya faru, watakila a koyi darasi. Bayan wasu bayanai waɗanda ba su cikin wannan muƙala, za a iya ganin baƙon girma mai ban tsoro na Jiha ta zamani a matsayin sakamakon da ya biyo a hankalce daga burin fasaha da falsafa masu wuce gona da iri, waɗanda suka bambanta da ainihin ruhin tawaye amma duk da haka suka haifar da ruhin juyin juya hali na zamaninmu. Mafarkin annabta na Marx da hasashen Hegel ko Nietzsche masu wuce kima, bayan an ruguza birnin Allah, sun ƙare da samar da Jiha mai bin hankali ko marar bin hankali, wadda a duk yanayin an gina ta bisa tsoratarwa.” — Albert Camus, The Rebel
“…ba zai yiwu a cimma irin wannan juyin juya hali ta hanyar mulkin kama-karya da ikon Jiha ba. Ba tare da gagarumin sake gini daga ƙasa—wanda ma’aikata da manoma kansu za su aiwatar ba—juyin juya halin zamantakewa zai gaza… Dole mu yi fatan cewa… za a yi ƙoƙari na gaske a cikin ajin ma’aikata—manoma, ma’aikata da masu ilimi—don shirya mutanen juyin juya hali na gaba waɗanda ba za su bi umarni daga sama ba, amma za su iya samar wa kansu ’yantattun siffofin sabuwar rayuwar tattalin arziki baki ɗaya.” — Pyotr Kropotkin
XMR: 87hvyvHLQWx3zix8xcbJ7AdqkFHx4UpyZirfgXHGKBJSQ5qNeWuXaNBM1TtRp9AUyL9KyYNrtmTww9HHgC4GF4R5VFVZi4N“Duniya cike take da kufai na daulolin da suka yi imanin cewa za su dawwama har abada.” — Camille Paglia