Структура на поттикнувања Хиерархија Влада Рамнотежа на моќта Спонтан поредок Слободно здружување Заемна помош Ненасилство Директно дејствување Прозорецот на можноста

Рамка за слободен свет

Почетна основа

Слободен свет не може да започне со готов нацрт. Обидот да се проектира еден систем за сите, а потоа да се наметне одозгора, би ја обновил токму структурата што слободата треба да ја надмине.

Затоа вистинската појдовна точка не е пропишан модел на општество, туку рамка за оценување на односите, институциите и методите на промена.

Оваа рамка се стреми да ја негува автономијата: способноста да го обликуваш својот живот без да бидеш ставен под структури што им овозможуваат на другите да те угнетуваат.

Нашата цел е структурна јасност:

Кој е вистинскиот извор на светските проблеми?

Структурата на поттикнувањата

За да одговориме, прво мора да ја разбереме структурата на поттикнувањата.

Поттик е секој услов поради кој човек или група има причина да дејствува.

Кога ќе помислиме на поттик, најверојатно прво ни паѓаат на ум парите, но тие се само еден вид. Луѓето ги мотивираат и сигурноста, припадноста, признанието, заемноста, самопочитта, творештвото и сочувството.

Структурата на поттикнувањата е механизмот на награди, казни, ризици, можности и ограничувања што го насочува однесувањето, правејќи некои постапки исплатливи, а други скапи. Таа опишува што системот поттикнува во практика, без оглед на тоа што неговите правила или оние што го контролираат тврдат дека го ценат.

Систем на наградување

Централизираните структури на моќ го наградуваат стремежот кон моќ, пари и контрола. Несразмерно ги наградуваат оние што најмногу сакаат да дојдат до моќ, бидејќи централизираната контрола им дава поголема моќ на притисок врз сите други. ༆

Луѓето ова го нарекуваат „корупција“, но исходот не е одвоен од системот. Централизираната моќ ги наградува оние што ја искористуваат, додека институциите што ги контролираат ги штитат од одговорност.

Структурата на поттикнувањата е подлабоката основа и затоа е на прво место. Хиерархијата се кристализира таму каде што концентрираната моќ се наградува, а одбивањето чини скапо, па потоа ја зачувува структурата што ја создала.

Хиерархија

Хиерархија е пирамидална организација што потчинува едно лице или колективно тело на друго. Таа е рангирана организација во која разликите во рангот одговараат на нивоата на авторитет (т.е. на правото да им наредуваш на оние под тебе и на обврската да им се покоруваш на оние над тебе).

Во политичка смисла, хиерархијата е општествена структура на наредување и послушност. Минатите структури на поттикнувања ги создале постојните хиерархии; потоа хиерархијата ги преобликува тие поттикнувања за да се обновува себеси.

Организацијата не станува хиерархија само затоа што улогите се различни или траат; хиерархијата започнува кога тие улоги се зацврстуваат во авторитет и во обврска за послушност.

Постојните услови ја овозможуваат хиерархијата кога контролата врз храната, земјиштето, безбедноста, вработувањето, правото, информациите или насилството ѝ дава на една страна моќ на притисок врз другата.

Хиерархијата ја претвора таа моќ на притисок во признат авторитет, траен ранг, наредување и обврска за послушност. Експлоатација може да се појави кога таа предност ќе се зацврсти во усталено барање за послушност од друг човек.

Но штом ќе се воспостави, хиерархијата веќе не е само исход од поттикнувањата – таа станува механизам што создава поттикнувања. Ги наградува оние што натрупуваат авторитет и стратешки се покоруваат. Го казнува одбивањето, избира личности склони да наредуваат и ги обновува условите со кои го оправдува своето продолжување.

Разбирањето на структурите на поттикнувања и хиерархијата ги открива структурите на моќ што доминираат во нашиот свет и угнетувањето што го создаваат.

Авторитет

Авторитет е општествено легитимирано барање со кое поединец или институција стекнува право да наредува, се бара послушност и наредбите се поткрепуваат со сила.

Авторитетот не е исто што и моќта. Моќта е способност да дејствуваш, убедуваш, се спротивставуваш, помагаш или штетиш. Авторитетот ја претвора моќта во овластување.

Стручноста може да даде информации, а водството да предложи правец, но ни едното ни другото не му дава на никого право да владее. Авторитетот започнува кога насочувањето станува надлежност, а одбивањето станува непослушност.

Авторитетот нема потреба постојано да користи сила бидејќи заканата веќе е вградена во институцијата. Оние што одбиваат можат да изгубат приходи, покрив над главата, статус, пристап, слобода или на крај да се соочат со насилство.

Тоа му овозможува на авторитетот да изгледа мирољубиво. Наредбата станува нормална, послушноста се очекува, а казната станува легитимно спроведување на редот.

Авторитетот ѝ дава на хиерархијата општествена легитимност и дозволува доминацијата да продолжи без нејзиното насилство да биде видливо во секој миг. ༆

Влада

Владата е конкретна институционална форма на хиерархија: централизирана организација што полага право на авторитет над целото население и територијата, тврди дека има монопол врз легитимното насилство, создава обврзувачки закони, наплатува даноци и наметнува покорување преку судови, полиција, затвори и воена сила.

Аргументот дека луѓето се премногу насилни и недоверливи за да живеат без владетели важи во двете насоки. Владетелите се истите несовршени луѓе, само што контролираат армии, затвори, надзор, даноци и закони. Концентрираната моќ не го ограничува најлошото во човештвото. Таа му дава поголем досег и го штити од одговорност.

Ако луѓето се опасни, решението не е малкумина од нив да добијат моќ, авторитет и контрола над милиони. Недовербата е аргумент за децентрализирање и распределување на моќта, за ниедно лице или институција да не може да ја наметне својата волја на огромни делови од населението.

Да избираш кој ќе го врши авторитетот не е исто што и да избираш дали ќе останеш под него.

Механизмите што ги ограничуваат владетелите можат да ги задржат, но нивната сила доаѓа од способноста да се оспори моќта, а не од правото на владетелот да бара послушност. Усталеното право да наредува создава дополнителна опасност: оние чија моќ се оспорува можат да го казнат одбивањето и да ги контролираат средствата потребни за отпор кон нив.

Слободен свет не ветува крај на штетата, конфликтите или човечките грешки. Распределената моќ носи ризик од расцепканост и неуспешна соработка. Институција со авторитет сепак може да координира или да ограничи друга моќ; тие способности се различни од авторитетот на кој полага право.

Авторитетот не е противтежа на тие ризици; ги засилува последиците од човечките грешки така што го проширува нивниот досег, им ги наметнува на сите под него и ги изолира од корективни повратни информации одлуките што ги создале.

Дури и неопходната заштита може да ги направи луѓето зависни од оној што ја обезбедува, кој потоа може да ја искористи таа зависност за да брани право и понатаму да наредува.

Доминацијата не се решава со тоа една моќ да се прогласи за конечна само затоа што може да ограничи друга. Доминацијата се ограничува со тоа што не се дозволува ниедна моќ да стане конечна. Секоја моќ способна да ги ограничува другите самата мора да остане отворена за отпор; инаку противтежата станува следната доминација. Ако принципот доследно се следи, заштитата е самата рамнотежа. Усталеното полагање право да се наредува не создава противтежа; создава асиметрија што рамнотежата мора постојано да ја задржува.

Отфрлањето на авторитетот значи задржување на координацијата и ограничувањето без да се признае ничија усталена претензија на авторитет над оние што ќе ги носат последиците од неговите неуспеси.

Идејата за слободен свет често се отфрла како утопистичка. А сепак, сегашниот систем почива врз навистина утопистичка претпоставка: дека луѓе склони кон грешки може доволно да се ограничат, иако им е доверена моќ, авторитет и контрола над цели населенија.

Проблемот не е само што на престолот моментално седи погрешна личност. Проблемот е што воопшто постои престол.

Оданочување

Принуда е употреба или закана со сила, казна или лишување за некој да биде натеран да дејствува против својата волја или да биде спречен да дејствува слободно.

Оданочувањето е присилно одземање ресурси под закана од казна.

Владата бара ресурси од луѓето без оглед дали тие се согласуваат да ги дадат. Одбивањето не го прекинува односот. Тоа предизвикува казни што ги спроведува владата.

Ова го разликува оданочувањето од доброволната размена. Доброволната размена бара реална можност за одбивање. Оданочувањето не ја дава.

Оданочувањето исто така ја одделува одлуката од трошокот. Владата може да троши ресурси без оние што одлучуваат самите да го носат целиот трошок, бидејќи тој може да се распредели меѓу население што не може слободно да ја повлече својата поддршка.

Војната јасно го разоткрива овој механизам. Оние што одобруваат војна не го финансираат лично целиот нејзин трошок. Владата зема ресурси од милиони луѓе, вклучувајќи ги и оние што се против самата војна, овозможувајќи мал број одлучувачи да насочуваат ресурси кон насилство без согласност на луѓето принудени да ги обезбедат.

Владата не ги создава овие ресурси независно од населението што го владее. Оданочувањето ѝ дава постојан пристап до плодовите на човечкиот труд без потреба од постојана согласност. ༆

Затоа прашањето е подлабоко од висината на данокот. Оданочувањето го воспоставува принципот дека институција може да полага право на дел од туѓиот труд без согласност на човекот.

Рамнотежа на моќта

Рамнотежа на моќта е состојба во која моќта е доволно распределена за ниедно лице или институција да не може да им ја наметне својата волја на другите без да се соочи со значаен отпор, алтернативи или трошоци.

Рамнотежата не значи дека сите имаат иста сила, ресурси, знаење или влијание. Тие разлики не мора да исчезнат. Прашањето е дали можат да станат толку големи што одбивањето ќе ја изгуби смислата и ќе се зацврстат во авторитет.

Рамнотежата на моќта го превртува овој поттик. Кога луѓето ја задржуваат способноста да се спротивстават, да се повлечат, да се преорганизираат и да ги исполнат потребите преку алтернативи, доминацијата потешко се воспоставува и поскапо се одржува.

Оттука, слободен свет не зависи од тоа луѓето по природа да бидат добри или доверливи. Тој зависи од создавање услови во кои никој нема доволно концентрирана моќ да владее над сите други. Поттикот за експлоатација може да остане, но способноста за експлоатација може да се ограничи со моќта на другите да се спротивстават. ༆

Тоа бара децентрализирање и враќање на моќта кај поединците и слободно здружените групи. Автономијата и самодоволноста се важни бидејќи зависноста создава моќ на притисок. Ако една институција ги контролира неопходностите за живот, слободата да ја одбиеш станува главно симболична.

Истиот тест важи и надвор од политиката, вклучувајќи ја приватната контрола. Економските односи можат да станат хиерархиски кога контролата врз земјиштето, домувањето, работата или другите неопходности ѝ дава на една страна доволна моќ на притисок за одбивањето да стане скапо, а зависноста да се претвори во обврска за послушност.

Самодоволноста не значи изолација. Луѓето можат да останат длабоко меѓузависни, додека одржуваат многу различни извори на храна, енергија, знаење, комуникација, поддршка и соработка. Колку повеќе алтернативи постојат, толку потешко е една институција да стане доволно неопходна за да им наредува на сите.

Затоа рамнотежата на моќта дејствува во две насоки одеднаш. Таа ја разградува постојната хиерархија со намалување на зависностите и концентрациите на моќ што ја одржуваат, додека се спротивставува на враќањето на хиерархијата со одржување на моќта распределена, алтернативите достапни и одбивањето можно.

Нема гаранција дека никогаш нема да се појават нови концентрации на моќ. Таква гаранција би барала уште еден авторитет доволно моќен да ја спроведе. Целта, наместо тоа, е да се спречи концентрациите да станат трајни и неизбежни.

Моќта може да се преместува, собира и распрснува. Важно е да остане оспорлива.

На неопходна услуга не ѝ треба незаменлив владетел. Дури и кога самата услуга не може да се дуплира, контролата може да остане заменлива ако опремата, знаењето, резервите и поддршката потребни за неа останат достапни надвор од кој било еден давател. Тоа овозможува контролата да се смени без прекин на она што им треба на луѓето.

За сигурна заштита е потребна одржлива одбранбена способност, не трајно право да се наредува. Таа способност може да остане распределена меѓу независни здруженија, така што ниеден заштитник да не ја контролира поддршката потребна за отпор кон него.

Усталеното право да се наредува го менува односот: самото одбивање може да стане основа за казнување, дозволувајќи му на заштитникот да ги спроведува своите барања против отпорот. Заштитата станува потешка за оспорување кога заштитникот ги контролира и средствата за негово оспорување.

Здравата рамнотежа на моќта истовремено зависи од центрифугалните притисоци против концентрацијата и ги засилува. Каде што алтернативите, конкуренцијата, отпорот и новите здруженија остануваат остварливи, тие се спротивставуваат на понатамошната концентрација.

Одржливата рамнотежа на моќта се зајакнува преку образование што шири знаење и способности, можности што ги држат алтернативите отворени и одвраќање што ја зголемува цената на доминацијата. Кога има конфликт, арбитража, рехабилитација, обнова и раздружување нудат начини за справување со штета и несогласување без спорот да стане основа за траен авторитет.

Целта не е само да се ограничи доминацијата, туку да се ослободи човечкиот потенцијал и нескршливата способност на луѓето да се спротивстават да бидат сведени на послушност.

Слободен свет останува можен само таму каде што рамнотежата на моќта ја зачувува автономијата и спречува кој било човек или институција системски да им ја наметне својата волја на другите.

Спонтан поредок

Спонтаниот поредок е значајна координирачка сила во која децентрализираните преговори, размени и претприемништво се спојуваат и создаваат координација од голем обем без каков било намерен план или експлицитен заеднички нацрт за општествен или економски развој, или дури и над можностите на таков план или нацрт.

Голем дел од поредокот околу нас веќе се развива на овој начин. Никој не го проектирал јазикот како целосен систем. Тој настанал низ комуникацијата на безброј луѓе, приспособувањето на зборовите, создавањето обичаи и меѓусебното реагирање низ поколенијата. Интернетот се развил преку намерни проекти и заеднички протоколи, но ниеден единствен планер не го проектирал целиот систем во кој прераснал.

Во средиштето на спонтаниот поредок е рамнотежата. Рамнотежа не значи фиксна или неподвижна состојба. Таа е постојано променлива рамнотежа што се создава кога различни притисоци дејствуваат едни врз други, а системот се приспособува.

Природните, општествените и социоекономските системи ги обликуваат овие притисоци. Промените во еден дел создаваат последици на други места, кои предизвикуваат понатамошни реакции низ целиот систем. Недостигот, изобилството, поттикнувањата, соработката, конфликтот, побарувачката и достапните алтернативи го насочуваат однесувањето во различни правци. Структурата на поттикнувањата ја обликува насоката на ова приспособување, определувајќи кое однесување се наградува, обесхрабрува или станува скапо. Поредокот произлегува од заемното дејство на овие сили, а не од контролата на целината од една сила.

Овој процес функционира преку повратни информации. Луѓето дејствуваат, ги искусуваат последиците, се набљудуваат едни со други и се приспособуваат. Секоја реакција создава нови информации што влијаат врз следното случување. Низ повторено приспособување, локалните интеракции можат да се слеат во усогласени обрасци што ниеден поединец не ги проектирал или целосно ги разбира.

Некои неуспеси не можат безбедно да се препуштат на проба и исправка, бидејќи нивните последици може да станат неповратни пред повратните информации да овозможат реакција. Таквите ризици бараат подготовка и координација пред да дојде до неуспех, а не само приспособување потоа.

Кога штетата може да се сокрие или префрли на други, повратните информации може да ја наградуваат експлоатацијата наместо соработката. Спонтаниот поредок сам по себе не произведува пожелни исходи; структурата на поттикнувањата го обликува она што настанува.

Централизираната контрола се меша во овој процес кога се обидува да ги замени распределените повратни информации со однапред пропишан исход. Знаењето е расеано меѓу луѓето што навистина дејствуваат во променливите услови, а голем дел од него е локално, практично и привремено. Со растењето на обемот и сложеноста, централната хиерархија мора да обработува сè повеќе информации на сè поголеми растојанија, што му отежнува на мал број одлучувачи да одговорат на целиот систем толку делотворно колку луѓето што непосредно дејствуваат во него.

Спонтаниот поредок овозможува сложеноста да се обработува преку многу меѓусебно поврзани точки на знаење и приспособување. Координацијата произлегува од насобраните реакции на самиот систем. Бидејќи приспособувањето не зависи целосно од централизирана координација, нарушувањата може да се апсорбираат локално, да се развиваат алтернативи, а пошироката структура да продолжи да се преуредува кога ќе дојде до неуспех.

Резултатот е поредок што настанува од заемното дејство: координација од голем обем произведена преку постојаната интеракција на помалите делови. Поредокот не се поставува врз системот. Самиот систем го произведува додека неговите делови си одговараат едни на други и се движат кон променлива рамнотежа.

Поредокот не може едноставно да се пропише со закон. Тој е исход што настанува кога луѓето избираат да соработуваат. Ако луѓето имаат поттик да се судираат, самиот закон не може да ги натера да соработуваат. Градењето слободен свет значи создавање поттикнувања што ги прават соработката и поредокот можни.

Мрежи

Мрежа е структура од поврзани поединци или групи што можат непосредно да комуницираат, да се координираат и да дејствуваат без секоја интеракција да минува низ централен авторитет.

Хиерархиите ги концентрираат информациите и одлучувањето во ограничен број централни точки. Мрежите ги распределуваат. Координацијата може да се развива одоздола, додека луѓето непосредно одговараат на променливите услови, разменуваат информации и се организираат околу практичните потреби.

Еден од механизмите што стојат зад ова е стигмергијата: дејствувањата оставаат сигнали што ги насочуваат следните дејствувања. ༆ Луѓето одговараат на она што други веќе го направиле, овозможувајќи сложената координација да настанува и да се шири без централен планер што го насочува секој чекор.

Ризомот е неизмерно моќна структура од оваа причина. За разлика од дрво организирано околу едно централно стебло, ризомот се шири странично низ многу меѓусебно поврзани корени и изданоци. Тој се разгранува, повторно се поврзува, се размножува и продолжува да расте кога ќе му се оштетат делови. Ниедна точка не ја контролира или опфаќа целината.

Мрежата не е децентрализирана само затоа што нема формална хиерархија; ако еден јазол стане неопходен, зависноста може одново да ја создаде моќта на притисок што ѝ е потребна на хиерархијата. Таквата зависност може да настане и кога многу јазли се потпираат на истите добавувачи, ресурси, информации или чувари на пристапот, или кога самата координација го прави напуштањето на постојната мрежа тешко.

Затоа, обемот може повторно да создаде зависност без формална хиерархија; важно е дали клучните функции остануваат оспорливи и можат да се пренесат, пренасочат или заменат.

Затоа вистинската промена започнува одоздола. Промената наметната од врвот останува зависна од централизираниот авторитет што ја наметнал. Промената што расте одоздола може да се шири низ безброј независни точки, да се засилува преку нивните врски и да станува сè потешка за присвојување, потиснување или враќање назад.

Распределените мрежи стануваат отпорни преку резервни капацитети, алтернативни патишта и способност да се преуредат околу неуспехот. Хиерархијата го концентрира неуспехот заедно со контролата. Мрежите можат да се преуредуваат преку други врски, паралелно да испробуваат решенија и да го заобиколуваат нарушувањето.

Спонтаниот поредок се шири преку мрежи: координацијата расте од многу делови што заемно дејствуваат, додека отсуството на неопходна точка на контрола ја прави целата структура поприспособлива, поотпорна и потешка за присвојување.

Слободно здружување

Слободното здружување исклучува наметнато членство, задолжително учество и секој авторитет што го спречува мирното напуштање. Ниедна група не може да бара поединецот да продолжи да учествува без негова понатамошна согласност. Луѓето остануваат слободни да заминат, да ја сменат насоката, повторно да се поврзат и да создадат алтернативи кога им се менуваат потребите и интересите.

Слободното здружување започнува со поединецот. Влегувањето во однос, организација или заедница не значи предавање на автономијата. Согласноста мора да продолжува сè додека трае учеството; вчерашниот договор не може утре да стане трајно полагање право врз некого.

Напуштањето нема значење ако заминувањето значи губење пристап до животните неопходности; слободното здружување зависи од доволно силни алтернативи што го прават одбивањето практично, а не само формално.

Тие алтернативи мора да бидат и достижни кога се потребни: место за престој, начин да се стигне дотаму и грижа што продолжува низ промената. Заедничките резерви и договорите за прифаќање луѓе можат да го овозможат тоа пред криза. Никој не треба сам да си ги обновува средствата за живот за да може да одбие еден давател.

Луѓето природно се здружуваат околу заеднички интереси, потреби, односи и цели. Овие сродности создаваат групи засновани на вистинска усогласеност, а не на наметнато членство. Еден човек може истовремено да припаѓа на многу различни здруженија, од кои секое одразува различен дел од неговиот живот, без кое било да полага право врз целата личност.

Согласноста не мора да биде универзална. Луѓето можат да преговараат, да прават компромиси и мирно да решаваат спорови случај по случај. Кога целите ќе им се разидат премногу, можат да се разделат. Едно здружение може да се подели на повеќе, да ги зачува односите што сè уште функционираат, да ги напушти оние што не функционираат и повторно да се состави во сосема нови облици.

Така настанува огромен распон можни уредувања. Групите можат да се создаваат, делат, преклопуваат, повторно поврзуваат и менуваат насока според околностите. Наместо да ги принудува неусогласените луѓе на една одлука, слободното здружување дозволува различни одговори да постојат истовремено. ༆ Мноштвото произлегува од неограничената разновидност на луѓето и нивната способност да составуваат различни облици на здружување. Плурализмот станува структурна последица на слободата, а не нешто доделено одозгора.

Тоа го менува и значењето на заедницата. Заедничката територија не претвора стотици илјади или милиони непознати во едно значајно општествено тело. Заедницата расте од односите, познанството, заедничката цел, близината и заемната грижа. Силните локални здруженија можат да останат тесно поврзани со пошироките мрежи без да бидат впиени во единствен авторитет.

Затоа големиот обем сам по себе не бара хиерархија. Малите здруженија можат да се поврзуваат преку хоризонтални мрежи што се преклопуваат, соработувајќи таму каде што им се среќаваат интересите, а останувајќи независни на други места. Информациите, ресурсите, знаењето и координацијата можат да се движат низ овие врски без да минуваат низ централна командна структура.

Не мора секоја функција да остане организирана во денешниот обем. Поголемиот локален капацитет може да ја намали зависноста од координација на големи растојанија. Каде што пошироката координација останува неопходна, мрежите можат да ја прошират соработката низ регионите без да ја претворат во устален авторитет над учесниците.

Дури и кога сите членови имаат збор, координативното тело полага право на авторитет ако си го присвои општото право да одлучува кои дејности независните луѓе и здруженија мора да му ги потчинат.

Таквите мрежи остануваат отворени затоа што луѓето можат да предлагаат, да експериментираат, да го имитираат успешното, да го менуваат или да создадат алтернатива без да чекаат одобрение одозгора. Успешните облици се шират преку доброволно прифаќање. Неуспешните облици можат да исчезнат без нивниот неуспех да им биде наметнат на сите други.

Слободата да се замине помага овие односи да не се зацврстат во власт. Заминувањето може да значи целосно напуштање, намалување на учеството, менување партнери, создавање паралелно здружение или едноставно одбивање уредување што повеќе не функционира. Кога заминувањето значи откажување од нешто што не може лесно да се замени, или кога истото исклучување го следи човекот низ различни здруженија, слободата зависи и од можноста да се оспорат или променат тие услови, а не само од заминувањето. Каде што е блокирано мирното раздвојување, а учеството станува задолжително, здружувањето престанало да биде слободно.

Луѓето можат да напуштат здружение без да избегаат од одговорноста за штетата што ја предизвикале или обврските што слободно ги презеле и на кои други разумно се потпреле. Одговорноста за обврска не го оправдува автоматски принудувањето некого да ја исполни. Арбитража, обнова, раздружување и други одговори можат да се справат со прекршените обврски, останувајќи врзани за конкретниот спор. Одговорноста останува врзана за конкретната штета или обврска; таа не може да стане сопственост над личноста или општа обврска за послушност.

Одбивањето соработка само по себе не претставува принуда. Користењето контрола над неопходните добра за изнудување послушност, или блокирањето на пристапот до други што се подготвени да соработуваат, претставува принуда.

Од некои штети не може да се избега само со раздвојување, особено кога последиците им се распрснуваат или префрлаат на луѓе што не можат едноставно да се тргнат од нив, со што се слабее повратната реакција што инаку би го ограничувала штетното однесување. Децентрализацијата не значи дека секој одговор мора да остане локален; кога штетата влијае врз луѓе низ здруженија или региони, засегнатите можат да се координираат преку тие граници, да договорат заеднички стандарди или да ги следат последиците.

Каде што раздвојувањето не може да спречи штета или да го запре нејзиното продолжување, засегнатите можат да се бранат, да побараат посредување или да дејствуваат со други за да ја запрат. Запирањето заедничка опасност може да бара привремени ограничувања на однесување што ги изложува другите на ризик, дури и кога засегнатите не се согласуваат и индивидуалната одговорност е нејасна. Ограничувањата и распределбата на нивните трошоци меѓу луѓето бараат посебно оправдување.

Тврдењето за штета не го решава спорот; заштитата мора да остане врзана за запирање на конкретната штета, а не да стане основа за поширока или неограничена контрола. Оние што интервенираат не стануваат недопирливи за оспорување; можноста да се преиспитаат основите, средствата или продолжувањето на интервенцијата не може да зависи само од нејзините спроведувачи. Независното оспорување мора да ја вклучи практичната моќ да се изменат неоправданите ограничувања или да се запре интервенцијата кога нејзиното оправдување ќе отпадне.

Некои проблеми ќе останат нерешени, наместо да се создаде траен авторитет чија гаранција за решение зависи од моќта да ги принуди сите вклучени.

Слободното здружување не пропишува еден конечен облик на општеството. Неговата сила лежи токму во оставањето на тоа прашање отворено. Тоа им дозволува на радикално слободните и автономни луѓе постојано да ги обликуваат своите односи, создавајќи општествен поредок од безброј здруженија што се преклопуваат, наместо единствена структура со авторитет да ги опфати сите.

Заемна помош

Заемната помош е соработка заснована на заемност: луѓето си помагаат затоа што нашите интереси не мора да бидат во судир. Сите имаме различни потреби, способности, знаења, ресурси и можности. Ако ги споделиме, и двајцата можеме да бидеме во подобра положба отколку претходно.

Слободниот свет се оддалечува од односите во кои нечива добивка е туѓа загуба. Богатството се создава со произведување нова вредност. Соработката може на двајцата да им донесе повеќе отколку што би произвеле сами, но односот не е навистина заемно корисен ако добивките зависат од префрлање трошоци на други. Таквите односи стануваат полесни кога се отстрануваат пречките за влез и вештачкиот недостиг, отворајќи повеќе начини луѓето да се обезбедуваат себеси и едни со други.

Заемноста зајакнува преку односи што се одржуваат низ времето. Силните соседства и заедници растат од пријателството: луѓето се познаваат, се грижат еден за друг, делат храна, алатки, вештини, знаење, засолниште, време и поддршка. Кога луѓето повеќе не им се непознати на оние околу нив, човек што запаѓа во сиромаштија или бездомништво повеќе не е невидлив проблем оставен на далечна институција. Неговите потреби им се видливи на луѓето што го познаваат и имаат причина да се грижат.

Овие односи можат да се поврзат во пошироки мрежи на заемна помош, кои ја носат поддршката надвор од кругот на луѓе што веќе се познаваат и го умножуваат она што поединец или соседство може да го даде сам. Еден има храна, друг слободна соба, трет може нешто да поправи, четврт може да учи, одгледува, гради, превезува или негува. Колку повеќе се преклопуваат овие односи, толку повеќе патишта имаат луѓето да побараат поддршка и толку помалку мораат да зависат од една институција за пристап до потребното.

Реципроцитетот не бара секој што добива грижа да возврати. За човек што не може сам да замине или да обезбеди поддршка, слободата зависи од тоа грижата да не ја контролира една личност или еден однос.

Негувателите чии улоги се преклопуваат и независните односи ги олеснуваат оспорувањето на злоупотребата и продолжувањето на грижата низ промени. Кога човек не може да даде информирана согласност, грижата треба да ги следи неговите изразени желби каде што е можно и да остане ограничена на неговите потреби. Зависноста никому не му дава сопственост над личноста.

Сигурната заемна помош бара и одржување. Луѓето имаат причини да ги одржуваат услугите што ги користат, за кои се грижат или што можеби ќе им затребаат подоцна. Натамошното обезбедување зависи од редовни придонеси со труд и ресурси, заеднички резерви и растоварување на исцрпените негуватели или на оние што ги одржуваат услугите.

Грижата нема секогаш еднакво да ги оптоварува сите во исто време, но пошироките мрежи можат да ги распределат тие нерамномерни товари меѓу повеќе луѓе, ресурси и односи, наместо да ги остават на еден човек. Во време на недостиг, видливоста на потребите и достапните залихи им овозможува на луѓето да преговараат за приоритетите и да бараат помош надвор од локалната мрежа. Потребата не може да создаде ресурси што ги нема, но ни недостигот не може да воспостави право на послушност.

Заемната помош не е саможртвување. Ние напредуваме кога можат да напредуваат и луѓето околу нас. Побезбедни, поздрави, послободни и поспособни луѓе го прават и нашиот живот побезбеден, побогат и послободен. Личната и заедничката благосостојба се зајакнуваат заемно, наместо да стојат на спротивни страни од равенката.

Доминацијата и одмаздата ги обновуваат условите за конфликт наместо за мир. Заемната помош на страдањето му одговара со грижа, љубов и надеж, градејќи ги материјалните услови што ја намалуваат веројатноста страдањето да се повтори.

Мирниот свет во кој сакаме да живееме го создаваме со првиот чекор кон неговото градење: си помагаме сега, ги зајакнуваме односите околу нас и ги правиме доволно силни никој да не мора сам да се соочи со светот.

Пријателство

Силната заедница започнува со пријателство, а не со апстрактната идеја за заедница. Пријателството е лично, намерно, доброволно и непосредно обликувано од луѓето во него. Ниедно пошироко тело не може да полага право на тој однос само затоа што двајца луѓе припаѓаат на истото место, група или кауза.

На пријателите не им треба надворешен авторитет да им го пропишува односот или да ги турка кон консензус. Самите одлучуваат како ќе се однесуваат еден кон друг, каде им се границите и кога односот треба да се смени или заврши. Слободата на здружување значи малку без слобода на раздружување.

Пријателството има и природна граница. Не може да се прошири во еден однос што ги опфаќа сите, и тоа е дел од неговата сила. Пријателствата можат да останат мали, а притоа да се преклопуваат и поврзуваат нанадвор, овозможувајќи соработката да се шири без сите да се врзат во исто општествено тело. Пошироките мрежи им овозможуваат на луѓе што не се пријатели да се координираат без тие мрежи да станат единствено општествено тело.

Целта е да стекнуваме пријатели, а не да градиме заедници. ༆ Нека посилните заедници произлезат од односите што луѓето навистина ги избираат.

Ненасилство

Ненасилството е попожелна стратегија за градење слободен свет. Методите со кои се гради нов свет ги обликуваат навиките, поттикнувањата, организациите и распределбата на моќта што произлегуваат од нив. Политичкото насилство ја менува самата структура на поттикнувањата во отпорот, наградувајќи тајност, команда, принуда и организации способни да концентрираат сила.

Политичкото насилство може да ги зајакне структурите што сака да ги оспори. Кога луѓето гледаат насилство, се плашат. Стравот ги турка кон институциите што ветуваат заштита: полицијата, војската и владата. Така насилството може да ги зајакне органите за спроведување на токму онаа хиерархија што се оспорува, давајќи ѝ на владата поголемо оправдување за полициска контрола, надзор, репресија и сила, а свртувајќи го поширокото население против оние што ја оспоруваат.

Владата веќе поседува огромна предност во организираното насилство. Таа ги контролира полицијата, војските, затворите, разузнавачките системи, оружјето и логистичките мрежи изградени за спроведување на нејзиниот авторитет. Насилството ѝ дозволува на владата да ги дефинира условите на судирот и да ја искористи својата најголема сила.

Ненасилството ја напаѓа хиерархијата од друга насока. Директното дејствување, граѓанската непослушност, штрајковите, одбивањето, заемната помош, самодоволноста, градењето заедници, конструктивните алтернативи и повлекувањето на учеството ги напаѓаат зависностите што им овозможуваат на централизираните институции да функционираат. Владата не функционира само преку сила; таа зависи од постојана соработка.

Надежта е исто така политичка моќ. Целта не е да се тероризираат луѓето за да се вклучат во борбата, туку да се инспирираат со можноста за мирен и слободен свет во кој можат добро да живеат, да ги следат своите соништа, да го развиваат потенцијалот и да си помагаат. ༆

Надежта станува стварна преку искуство. Пријателството, заемната помош, автономијата, самодоволноста, градините, соработката, директното дејствување и функционалните алтернативи им даваат на луѓето делови од поинаков живот уште сега. Градењето на идното сега ги распределува способностите пред да исчезне централниот авторитет. Како што луѓето стануваат сè поспособни да ги задоволуваат своите потреби преку слободно здружување, заемна помош, независно знаење и алтернативи, зависноста од централизираните институции почнува да слабее.

Насилната револуција носи ризик да тргне во спротивната насока. Уништувањето на постојна влада не мора да ја уништи структурата на концентрирана моќ. Вооружените организации концентрираат оружје, тајност, команда, разузнавање, логистика и оперативен капацитет. Ако постојната влада се распадне пред да се распределат моќта и способностите, организацијата најспособна за насилство ќе биде во положба да ја пополни настанатата празнина во моќта. Владетелот се менува, додека структурата останува достапна за преземање.

Ненасилството не значи пацифизам или откажување од самоодбрана. Одбранбена сила може да биде потребна кога непосредната штета не може да се запре поинаку. Целта е да се запре доминацијата, а не силата да стане организирачки принцип на ослободувањето. Насилството останува последно средство.

Способноста за самоодбрана може да трае, додека нејзината употреба останува одбранбена и привремена. Рамнотежата на моќта го одржува одбранбениот капацитет распределен и оспорлив, а слободното здружување спречува привремената сила да стане трајна структура на авторитет.

Продолжителните закани бараат подготовка, сигурни залихи, споделени информации и координација меѓу здруженијата. Луѓето можат да им доверат посебни одбранбени задачи на искусни лица, додека нивните улоги остануваат ограничени на функцијата и отворени за оспорување. Опасноста е особено изразена во одбраната, бидејќи самиот одбранбен капацитет може да стане нова концентрација на моќ. Таа разлика останува стварна само додека оружјето, залихите и надворешната поддршка остануваат надвор од исклучивата контрола на која било една група.

Распределената одбрана носи уште една опасност: подготовките на едно здружение може да го вознемират другото, чиј одговор потоа изгледа како потврда на првичниот страв. Каде што е можно, непосредниот контакт, независната проверка на вознемирувачките тврдења и заемните ограничувања на мобилизацијата можат да им дадат на двете страни пат за повлекување без да се откажат од способноста за самоодбрана.

Координацијата во итни случаи мора да остане ограничена на задачата и отворена за оспорување. И распределената одбрана може да биде поразена; ни централизираната команда не гарантира опстанок.

Слободата не треба да пристигне дури по борбата. Таа треба да биде препознатлива во начинот на кој се живее самата борба.

Правилото од 3,5 %

Системската промена не бара целото население да се крене одеднаш.

Истражувањата на Ерика Ченовет и Марија Стефан откриле дека големите ненасилни кампањи насочени кон промена на режим, независност или крај на окупација меѓу 1900 и 2006 година успеале со повеќе од двојно поголема стапка од насилните кампањи.

Правилото од 3,5 % произлегло подоцна од ова истражување: во првичната база на податоци, ниедна ненасилна кампања не пропаднала откако на својот врв активно мобилизирала најмалку 3,5 % од населението.

Владата не функционира само преку полициска и воена сила. Таа зависи од луѓето низ целото општество што продолжуваат да работат, слушаат, спроведуваат наредби, преместуваат ресурси, одржуваат инфраструктура и го прифаќаат нејзиниот авторитет. Владата зависи од соработката на многу повеќе луѓе од оние што навистина владеат.

Активните учесници се само еден дел од тој притисок. Како што се шират учеството и одбивањето, соработката станува помалку сигурна. Работниците престануваат да соработуваат. Наредбите остануваат неспроведени. Поддржувачите преминуваат на друга страна. Луѓето во институциите престануваат да ги спроведуваат директивите. Институциите почнуваат да откажуваат. Рамнотежата на моќта се менува затоа што структурата ја губи човечката соработка потребна за нејзино одржување.

Ненасилните движења можат да привлечат многу пошироко учество, бидејќи отпорот не бара секој да стане војник. Луѓето можат да штрајкуваат, бојкотираат, одбиваат, повлечат поддршка, обезбедат ресурси, засолнат други или едноставно да престанат да соработуваат.

Подоцнежните истражувања откриле дека ненасилните кампањи станале помалку успешни по 2010 година. Ченовет укажува и на приспособувањето на владините противстратегии и на тоа што движењата повеќе се потпираат на брза мобилизација без организација, стратегија и истрајност потребни за одржување на притисокот. Мобилизацијата може да отвори можност, но без трајна организација и практичен капацитет зад неа, таа можност може да се затвори пред да се изградат услови за трајна промена.

Правилото од 3,5 % не е закон или гарантиран праг. Повеќето успешни ненасилни движења никогаш не достигнале 3,5 %, а подоцнежните истражувања утврдиле и очигледен исклучок. Тоа е историски образец, не формула за успех.

Поуката од правилото од 3,5 % не е дека точно 3,5 % од населението може да принуди која било влада да се предаде.

Поуката е дека преобразбата не бара едногласно будење.

Директно дејствување

Директното дејствување значи непосредно справување со проблемот наместо да бараме од некој авторитет да го реши за нас. Барањето реформи преку авторитет ја пренесува промената нагоре. Директното дејствување ја задржува иницијативата кај засегнатите луѓе.

Она што го гледаме не е само корупција. Системот ги следи поттикнувањата и концентрациите на моќ вградени во него. Замената на претставниците може да ги смени одлуките, но ја остава машинеријата на авторитетот недопрена. Претставничката политика ги закопува причината и последицата под слоеви бирократија: луѓето дејствуваат, а потоа чекаат институциите да решат што ќе се случи. Директното дејствување создава промена овде и сега. Луѓето го гледаат резултатот, го проверуваат и надградуваат.

Директното дејствување не бара дозвола. На луѓето не им треба одобрение одозгора за да соработуваат, решаваат проблеми, повлекуваат поддршка или создаваат алтернативи. Промената може да започне секаде каде што луѓето веќе имаат способност да дејствуваат, а потоа да се шири одоздола кога други ќе го прифатат она што функционира.

Луѓето одоздола имаат моќ затоа што хиерархијата не може сама да функционира. Штрајкот веднаш ја открива таа зависност. Генералниот штрајк може одеднаш да запре големи делови од машинеријата. Дивиот штрајк покажува дека работниците можат да употребат колективна моќ без да чекаат дозвола од институциите што ги претставуваат.

Директното дејствување ја претвора таа зависност во средство за притисок. Разликата е меѓу спротивставување на структурата и отстранување на нешто што ѝ е потребно за функционирање. Одбивањето и повлекувањето го менуваат самиот однос.

Директното дејствување гради алтернативи што ја прават хиерархијата помалку неопходна. Заемната помош, самодоволноста, независната размена, задругите и паралелните институции им даваат моќ на луѓето понепосредно да ги задоволуваат потребите.

Двете страни се зајакнуваат заемно. Запрете ја машинеријата додека градите алтернативи. Отпорот го намалува капацитетот на хиерархијата. Градењето ја намалува зависноста од неа.

Луѓето можат да ја повлечат послушноста, а притоа да ја одржуваат неопходната работа преку непосредна соработка со оние што зависат од неа. Привременото нарушување може да даде моќ за притисок, но останува прашањето кој ја плаќа цената. Кога тој притисок зависи од лишување на луѓе што имаат мала контрола врз оспоруваната структура, отпорот го префрла својот трошок врз нив. Продолженото повлекување од неопходни функции бара заменски патишта или непрекинат пристап. Отпорот што ги лишува сопствените алтернативи ја зајакнува побарувачката за обновена команда.

Градењето може да создаде и сопствени притисоци. Штом луѓето ќе зависат од нешто изградено, оние што го одржуваат губат повеќе ако тоа се наруши и може да станат повнимателни во судирот. Отпорот, пак, може да ги загрози алтернативите што луѓето се обидуваат да ги зачуваат. Напнатоста се намалува кога алтернативите можат да преживеат нарушување преку резервни капацитети и други патишта, а отпорот го отстранува она што ѝ е потребно на хиерархијата без да ги уништи способностите на кои се потпираат луѓето.

Директното дејствување станува градење на идното сега затоа што луѓето градат слободен свет преку односите и институциите што ги создаваат сега, наместо да ја одложуваат слободата до некоја идна победа.

Ниедно поединечно дејствие не мора да го преобрази целиот систем. ༆ Секој успешен чин може да реши нешто сега, да ја зголеми автономијата и да овозможи понатамошно дејствување. Како што овие способности се поврзуваат и се засилуваат одоздола, ја поместуваат рамнотежата на моќта.

Градината

Слободен свет не мора да започне секаде одеднаш. Тој започнува секаде каде што луѓето повторно ја стекнуваат способноста да се обезбедуваат себеси и едни со други. Одгледувајте храна. Научете корисни вештини. Делете алатки. Работете со луѓе на кои им верувате. Поддржувајте локални производители и задруги. Почнете со нешто корисно што може да трае и да се шири.

Градината е и буквална и структурна. Таа ги претвора земјата, знаењето, трудот и соработката во нешто што луѓето можат непосредно да го користат. Заедничката работилница им дава место да го изработат и поправат потребното. Земјоделските пазари ги поврзуваат одгледувачите и купувачите во непосредна размена. Секое од нив го скратува синџирот меѓу потребата и луѓето што можат да ја задоволат.

Поентата не е некој посебен економски модел.

Самодоволноста зајакнува преку соработка, а не изолација. Еден човек не може да прави сè, ниту треба. Луѓето развиваат различни вештини, го делат трудот, го разменуваат произведеното и помагаат таму каде што се најспособни. Кога градините се поврзуваат со кујни, работилници, задруги, локални производители и соседски услуги, одделните проекти почнуваат да создаваат поширока мрежа на практична независност. Колку повеќе знаење, алатки и производен капацитет поседуваат самите луѓе, толку повеќе избор имаат во односите од кои им зависи животот.

Градете локално. Запознајте ги соседите. Стекнувајте пријатели правејќи корисни работи заедно. Луѓето можат да видат што недостига, што постојано откажува и што навистина им треба на другите. Полесно е да се решат проблемите кога оние што ги доживуваат можат непосредно да комуницираат со оние што можат да помогнат.

Овие односи можат да растат нанадвор без да растат нагоре. Различни групи можат да се специјализираат и да останат автономни, поврзувајќи се непосредно таму каде што соработката помага. Ниедна организација не мора да обезбедува сè или да ја контролира целината. Густото поле здруженија што се преклопуваат зајакнува преку своите разлики: многу вештини, односи, извори и патишта околу неуспехот.

Не е важно дали нешто се нарекува алтернатива. И алтернативите имаат сопствени структури на поттикнувања, па важи истото прашање: што поттикнуваат во практиката? Задруга што ја обновува командата променила малку. Проверка е практична: можат ли луѓето да го сменат начинот на работа, да ги одбијат нејзините услови или да заминат без да го загубат единствениот начин да задоволат основна потреба?

Градина зависна од еден извор на вода или работилница зависна од знаењето на еден човек останува ранлива токму поради таа зависност. Вештини што можат да се пренесат, методи што можат да се повторуваат, заеднички алатки и залихи од повеќе извори ја одржуваат корисната работа без никој да стане неопходен.

Не е потребно целосно одвојување од постојниот свет. Почнете со што било што може да се доближи до непосредните односи: еден извор на храна, една вештина, една алатка, една услуга, еден задружен проект, едно посилно пријателство. Секое пренесување е мало, но остава нешто врз кое следното може да гради. Со текот на времето, одделните проекти стануваат мрежи, мрежите стануваат отпорни, а зависноста почнува да се распрснува.

На градината не ѝ треба дозвола да стане шума. Расте каде што има простор, се разгранува каде што условите дозволуваат, се поврзува со она што веќе живее и создава семе за понатамошен раст. Градете слободен свет на ист начин: локално, непосредно, мирно и одоздола нанадвор.

Прозорецот на можноста

Слободен свет се гради пред револуционерниот момент, а не по него.

Отстранувањето на луѓето што ги контролираат централизираните институции не ги распределува способностите што тие институции претходно ги контролирале. Храната сè уште мора да се превезува. На луѓето сè уште им се потребни чиста вода, лекови, засолниште, комуникација, превоз, заштита и начини за решавање спорови. Ако овие способности останат концентрирани, оној што најбрзо ќе ги обнови наследува огромна моќ.

Затоа одлучувачката работа се случува пред очигледната пресвртница.

Слободното општество се развива постепено преку односи, вештини, институции и инфраструктура што веќе функционираат надвор од централна команда. Мрежите на заемна помош, локалните системи за храна, задругите, независната комуникација, распределената енергија, способноста за поправка, отвореното знаење, мрежите за грижа, решавањето спорови и децентрализираната самоодбрана го пренесуваат практичниот капацитет од централизираните институции во рацете на луѓето што зависат од него.

Ова е стратешкото значење на градењето на идното сега: градење на новото во обвивката на старото. Видливиот прекин може да пристигне ненадејно. Способноста да се преживее тој прекин се развива бавно.

Преминот не бара еден јасен прекин. Старите институции можат да останат доминантни додека новите односи се развиваат покрај нив. Некои функции можат брзо да се децентрализираат, додека други остануваат централизирани многу подолго. Луѓето можат да ги искористат и можностите во постојните структури кога тоа им ја зголемува практичната автономија или способноста да се организираат надвор од нив. Тие можности можат да се искористат без постојната структура да стане средство за преобразба. Светот што настанува на почетокот ќе биде делумен, со компромиси и испреплетен со оној што го заменува.

Ако алтернативата зависи од истите централизирани институции што треба да ги замени, може да биде впиена без промена на рамнотежата на моќта.

Алтернативата може да обезбедува нешто што им треба на луѓето, а сè уште да зависи од земја, залихи, инфраструктура или други ресурси под контрола на старата структура. Таквото уредување ѝ дозволува на старата структура да се ослободи од дел од товарот, задржувајќи голем дел од моќта на притисок што ја создава зависноста. Преземањето функција не е исто што и заменувањето на зависноста; рамнотежата се менува само кога луѓето стекнуваат поголема способност да продолжат без старата структура да го контролира она на што се потпираат.

Алтернативите можат да се соочат со потиснување кога ќе станат способни да ги заменат централизираните функции. Како што ја намалуваат зависноста од централизираните институции, тие институции можат да добијат посилни поттикнувања да ги ограничат. Каде што репресијата сè уште може да го пресече секој извор на снабдување, самата распространетост не е заштита. Споделеното знаење и поддршката меѓу независните мрежи овозможуваат работата да продолжи и кога ќе се изгуби едно место или организација, така што не останува ниедна единствена структура чие отстранување би ја уништило алтернативата.

Градењето на идното сега ја создава заштитната мрежа што спречува распадот на институциите да стане распад на општеството.

Целта не е да се создаде една чиста енклава надвор од општеството. Целта е да се множат просторите во кои луѓето можат да решаваат проблеми преку поинакви односи, тие простори да се поврзуваат хоризонтално и постепено да се пренесува сè поголем дел од секојдневниот живот во нив. Секоја зависност заменета со доброволна алтернатива ја ослабува моќта на притисок на стариот систем. ༆ Секој однос на заемна поддршка ја зголемува способноста на луѓето да одбијат.

Преминот може да биде постепен во градењето и брз во последиците.

Прозорецот на можноста се отвора кога централизираните институции ќе изгубат доволно капацитет или легитимитет, па уредувањата што некогаш изгледале трајни стануваат предмет на преговор. За тоа не е потребен целосен цивилизациски колапс. Се прекинува синџир на снабдување. Владата губи легитимитет. Компанија напушта град. Електричната мрежа откажува. Валутата станува несигурна. Штрајк ги запира вообичаените услуги. Монопол повеќе не може да го обезбеди она од кое зависат луѓето. Централизираните системи откажуваат нерамномерно, по места, сектори и функции.

Секој неуспех отвора простор во кој алтернативите можат да преземат дел од она што старата структура веќе не може да го обезбеди.

Ваквите можности можат да се повторуваат. Паралелните институции се развиваат во време на релативна стабилност. Централизиран систем слабее. Постојните алтернативи преземаат дел од неговите функции. Тие се стабилизираат, учат, се поврзуваат и во следната криза влегуваат со поголем капацитет од порано. Старата хиерархија може да преживее, но секој циклус може да ги остави луѓето помалку зависни од неа.

Ова не е стратегија на чекање на колапс. Тоа е подготовка за услови што никој не може сигурно да ги предвиди.

Кога централизираните институции слабеат, слободата не се појавува автоматски. Кризата создава страв, недостиг, неизвесност и потреба од сигурен поредок. Овие услови можат да ја зајакнат заемната помош, но и фашизмот, милитаризмот, организираниот криминал, верскиот авторитаризам или нова влада што ветува враќање на стабилноста.

Празнината во моќта значи потреба од функции што веќе не се обезбедуваат сигурно. Кој ќе ја пополни зависи од тоа кој може да ги задоволи тие потреби.

Кој може да обезбеди храна, лекови, комуникација, превоз, заштита и функционална инфраструктура стекнува огромно влијание. Ако само авторитарните организации ги имаат тие способности, исплашените луѓе можат да прифатат да им се наредува бидејќи хиерархијата изгледа како единствената структура што сè уште функционира.

Затоа градењето на идното сега е и подготовка против авторитарно наследување. Паралелните институции развиени пред кризата им даваат на луѓето друго место кон кое можат да се свртат. Распределените вештини, постојните односи, функционалните мрежи и искуството во соработка без команда ја намалуваат празнината што инаку би ја создал распадот на централната власт.

Без такви алтернативи, колапсот не ја укинува зависноста. Ја засилува.

Алтернативите мора и да функционираат. Ако учеството бара слободно време, пари или сигурност, тоа станува најтешко за луѓето што веќе се под најголем притисок. Повеќето луѓе нема да прифатат целосна филозофија пред да учествуваат во алтернативите. Може да се приклучат затоа што храната е достапна, грижата за децата е сигурна, соседството е побезбедно, работилницата за поправки заштедува пари или учесниците се однесуваат достоинствено кон нив. Слободното здружување, заемната помош и спонтаниот поредок стануваат посилни аргументи кога луѓето непосредно ги искусуваат.

Мерилото е практично: дали алтернативата задоволува вистинска потреба, и притоа ја зголемува автономијата и го распределува капацитетот?

Проект што не може да функционира под притисок нема да им помогне на луѓето да пребродат криза. Проект што функционира со концентрација на контрола може едноставно да стане следната хиерархија. Алтернативата функционира само кога нејзините методи ги зачувуваат автономијата и слободното здружување.

Проверете ја замената пред да се потпрете на неа: може ли и понатаму да се обезбедува потребното кога финансирањето ќе запре, добавувач ќе откаже или клучни луѓе ќе заминат? Обичните прекини и вистинските преноси откриваат што сè уште зависи од централизираните институции. Ненадеен колапс може да настапи пред таа работа да биде доволна. Тогаш зачувувањето на залихите, одржувањето и грижата има предност пред прогласувањето независност; привремената зависност не создава трајно право да се командува.

Овие процеси се одвиваат истовремено: градете способности што ги задоволуваат потребите сега, користејќи ги за да ја намалите зависноста од доминација. Без градење, отпорот може да остави празнина. Без отпор, алтернативите можат да останат ограничени во постојниот систем.

Целта е централизираните институции постепено да станат помалку потребни.

Функциите можат да се пренесуваат една по една. Знаењето може да се ослободи од централизираната контрола. Привремената заемна помош може да стане трајна општествена инфраструктура. Неформалните патишта за снабдување можат да станат издржливи мрежи. Заедниците можат да ги зачуваат уредувањата што функционирале во итни случаи. Дури и неуспешните проекти можат да остават вештини, односи, алатки и знаење што ќе го зајакнат следниот обид.

Она што луѓето го изградиле досега не ги определува границите на она што можат да го изградат. Ослободувањето на човечката досетливост поттикнува иновации, правејќи го достижно она што некогаш изгледало невозможно.

Успехот можеби нема да дојде како пад на влада или подигање знаме над нејзините згради. Може да изгледа како долготрајно опаѓање на важноста на централизираните институции, додека нивните корисни функции се пренесуваат на други места.

Одлучувачката победа не е преземање на машинеријата.

Туку машинеријата да стане непотребна.

Останува неизвесно кога ќе се отвори следната голема можност. Системите можат да преживеат нестабилност, да го впијат отпорот, да сменат раководство, да ги префрлат трошоците, да се реформираат или да прибегнат кон репресија. Стратегија што зависи од предвидување колапс е кревка.

Градењето на идното сега не бара предвидување. Ако постојниот систем опстане, независните односи и способности го подобруваат животот сега. Ако постепено слабее, алтернативите можат да ги преземат функциите што ги напушта. Ако кризите се повторуваат, секоја можност може да го зајакне паралелното општество. Ако дојде до поголем прекин, мрежите со залихи, вештини и функционални односи веќе воспоставени им даваат на луѓето алтернативи способни да спречат настанатата празнина да ја пополни друг централен авторитет.

Затоа прозорецот на можноста не е нешто што треба да се чека.

Тоа е нешто кон кое се приближуваме со изградба.

Слободен свет расте додека хиерархијата сè уште изгледа трајна. Секоја градина, пријателство, задруга, вештина, мрежа, чин на заемна помош и независен извор на практичен капацитет создава уште едно место од кое луѓето можат да дејствуваат без да чекаат дозвола. Како што се поврзуваат овие алтернативи, зависноста се распрснува и се обликува рамнотежа на моќта.

Кога ќе се отвори следниот прозорец, слободата не мора да почнува од ништо.

Слободен свет ќе чека.

Vox Libera

Основна појдовна основа

„Ништо не е поопасно од догматски поглед на светот — ништо не ограничува повеќе, не заслепува повеќе за иновации и не ја уништува отвореноста кон новото повеќе.“ — Stephen Jay Gould

„Важно е да се укине несвесниот догматизам што ги тера луѓето да мислат дека нивниот начин на гледање на стварноста е единствениот разумен начин да се гледа светот. Мојата цел е да се обидам да ги доведам луѓето во состојба на општ агностицизам, не само агностицизам за Бога, туку за сè. Ако човек може да ги гледа нештата само преку сопствениот систем на верувања, осуден е практично да стане глув, нем и слеп. Луѓето може да се видат само кога човек умее да го види светот како што го гледаат тие. Тоа е герилска онтологија — разбивање на погледот врзан за еден модел и давање перспектива со повеќе модели.“ — Robert Anton Wilson, интервју „Searching for Cosmic Intelligence“ со Jeffrey Elliot (1980)

„Одредени термини и идеи можат да се препознаат како ‘антиконцепти’. Термини што всушност служат да го замаглат нашето разбирање наместо да го олеснат, отежнувајќи ни да сфатиме други легитимни концепти. Една важна категорија антиконцепти е таканаречениот ‘пакет’, односно секој термин чие значење крие премолчена претпоставка дека одредени нешта одат заедно, иако во стварноста не одат.“ — Roderick T. Long

„Со други зборови, не постои единствен образец. Единствената постојана појава е самиот факт на промена и свеста за различни општествени можности што произлегува од него.“ — David Graeber и David Wengrow, The Dawn of Everything

Структура на поттикнувањата

„Човекот, како и сите живи суштества, се приспособува и навикнува на условите во кои живее, а стекнатите навики ги пренесува преку наследување. Така, роден и израснат во ропство, како потомок на долга низа робови, човекот, кога почнал да размислува, верувал дека ропството е неопходен услов за живот; а слободата му изгледала невозможна.“ — Errico Malatesta

„Тешко е да натераш човек да разбере нешто кога платата му зависи од тоа да не го разбере!“ — Upton Sinclair, I, Candidate for Governor: And How I Got Licked (1935)

„Досега ги анализиравме поттикнувањата низ призмата на теоријата на јавен избор, која претпоставува дека поединците во политичката сфера се во основа исти како оние надвор од неа. Но таа претпоставка можеби на крај е премногу оптимистична за политиката. Причината е што институционалните филтри на политиката на крај ги избираат оние на кои позициите на моќ им се привлечни. Пристојни, човечни луѓе не би сакале да работат како надзорници на робовска плантажа. Од истата причина, оние што ја минуваат кариерата како затворски чувари, полицајци, обвинители, гранични агенти, генерали и претседатели обично се луѓе на кои им е удобно да располагаат со дискрециона моќ и насилен авторитет над други. Дури и ако принципиелни луѓе извесно време ги заземаат овие места, веројатно брзо ќе бидат заменети од амбициозни луѓе подготвени да го искриват својот морал за да стекнат и задржат моќ. Така системите на моќ создаваат институционални филтри и селекциски ефекти со една едноставна и разорна последица: најлошите излегуваат на врвот.“ — Nathan Goodman, Abolition: An Economist’s Perspective ๖

„Работниците денес се попречени од низа прописи, даноци, закони за интелектуална сопственост и деловни субвенции кои, земени заедно, го отежнуваат влезот на потенцијални алтернативни работодавачи и самовработувањето.“ — Sheldon Richman

„Во стварноста капиталистичкиот систем го дефинира структурното присуство на монополи одобрени од државата.“ — Eric Fleischmann

„Понатаму, владиниот монопол врз средството за размена е моќта да се користи долгот наместо платежната способност како инструмент на кредит за олеснување на размената и, преку овој монопол, да се спречат размените сè додека прво не се задоволат привилегираните побарувања.“ — Dyer D. Lum

„Денес никој не гледа, или не сака да види, дека во наше време поробувањето на мнозинството луѓе се заснова на паричните даноци, наметнати на земјата и на други нешта, што владата ги собира од поданиците.“ — Leo Tolstoy, What Shall We Do?, поглавје XX

„Со постојан процес на инфлација, владите можат тајно и незабележано да одземат значаен дел од богатството на своите граѓани. Со овој метод тие не само што одземаат, туку одземаат и произволно; и додека процесот осиромашува многумина, всушност збогатува некои.“ — John Maynard Keynes, The Economic Consequences of the Peace

„Капитализмот е ист насекаде. За да преживее и напредува, му треба постојана состојба на делумен недостиг: му треба за да ги одржува цените и да создава гладни маси што ќе работат под какви било услови.“ — Errico Malatesta

„Некако помалку ме интересираат тежината и наборите на мозокот на Ајнштајн отколку речиси целосната извесност дека луѓе со еднаков талент живееле и умреле по полиња со памук и во работилници со сурови услови.“ — Stephen Jay Gould

„Оние што денес ги нарекуваат криминалци всушност воопшто не се криминалци. Гладувањето, а не гревот, е родител на современиот криминал.“ — Oscar Wilde, The Soul of Man under Socialism

„Ропството, протекционизмот и монополот наоѓаат бранители не само меѓу оние што профитираат од нив, туку и меѓу оние што страдаат поради нив.“ — Frédéric Bastiat

„Класата што има моќ да ограбува во голем обем има и моќ да ја контролира владата и да го озакони својот грабеж.“ — Eugene Debs

„Кога грабежот станува начин на живот за група луѓе во едно општество, со текот на времето тие создаваат правен систем што го дозволува и морален кодекс што го велича.“ — Frédéric Bastiat

„А законскиот грабеж може да се врши на бесконечно многу начини. Затоа имаме бесконечно многу планови за негово организирање: царини, заштита, придобивки, субвенции, поттикнувања, прогресивно оданочување, јавни училишта, загарантирани работни места, загарантирани профити, минимални плати, право на помош, право на средствата за работа, бесплатен кредит и така натаму, и така натаму.“ — Frédéric Bastiat, The Law

Хиерархија

„Поголемиот дел од авторитетот започнува како гола моќ на гангстерот и прераснува во ‘легитимен’ авторитет преку премолчено прифаќање. Таква е секако историјата на националната држава. Фрид забележува дека легитимитетот е средството со кое идеологијата се спојува со моќта. Функцијата на легитимитетот е ‘да го објасни и оправда постоењето на концентрирана општествена моќ што ја употребува дел од заедницата и да понуди слична поддршка за конкретни општествени поредоци, односно конкретни начини на распределување и насочување на текот на општествената моќ’“ — Harold Barclay, People without Government ๖

„Укинувањето на авторитетот или владата не значи уништување на поединечните или колективните сили што дејствуваат во општеството, ниту на влијанието што луѓето го имаат едни врз други. Тоа би го свело човештвото на збир од неподвижни и одвоени атоми; невозможност што, ако можеше да се оствари, би го уништила секое општество и би му задала смртен удар на човештвото. Укинувањето на авторитетот значи укинување на монополот врз силата и влијанието. Тоа значи укинување на состојбата во која општествената сила, односно колективната сила на сите во општеството, станува инструмент на мислите, волјата и интересите на мал број поединци. Со таа колективна сила тие ја потиснуваат слободата на сите други во корист на своите идеи. Со други зборови, тоа значи уништување на начин на организација со кој иднината се експлоатира, меѓу една и друга револуција, во корист на оние што во дадениот момент победиле.“ — Errico Malatesta

„Каде што има авторитет, нема слобода.“ — Pyotr Kropotkin

„Кога Ворен и Прудон, барајќи правда за трудот, се соочиле со пречката на класните монополи, виделе дека тие монополи се потпираат на Авторитетот и заклучиле дека треба не да го зајакнат тој Авторитет и така да го направат монополот универзален, туку целосно да го искоренат Авторитетот и да му дадат полн замав на спротивниот принцип, Слободата.“ — Benjamin R. Tucker

„Хиерархиските организации се создадени да наметнуваат усогласеност во човечкото однесување првенствено преку влијанието на хиерархиската контролна структура. Во идеална хиерархија сите влијанија и комуникации меѓу двајца ‘работници’ мора да минат низ заеднички раководител. Како што расте сложеноста на колективното однесување, расте и бројот на независни влијанија, па еден раководител повеќе не може да ги обработи и пренесе сите. Зголемувањето на бројот раководители и намалувањето на бројот лица под надзор на еден раководител помага. Но оваа стратегија откажува кога сложеноста на колективното однесување ќе ја надмине сложеноста што може да ја опфати еден поединец. Мрежите што дозволуваат понепосредни странични интеракции го немаат тоа ограничување. Кога сложеноста на колективното однесување ќе ја надмине способноста на еден човек, хиерархиската контрола станува неделотворна. Хиерархиски контролираните системи мора да им отстапат место на мрежните системи. Во точката кога колективната сложеност ќе ја достигне сложеноста на поединецот, процесот на зголемување на сложеноста се судира со ограничувањата на хиерархиските структури. Тие не можат да обезбедат поголема сложеност и мора да им отстапат место на структури во кои преовладуваат страничните интеракции. Страничните интеракции што ја заменуваат контролната функција постоеле и во хиерархиските структури, но стануваат неопходни кога хиерархиската контрола ќе откаже поради високата сложеност на колективното однесување.“ — Complexity Rising: From Human Beings to Human Civilization, a Complexity Profile

„Цивилизација заснована на авторитет и потчинување е цивилизација без средства за самоисправка. Делотворната комуникација тече само во една насока: од господарската кон потчинетата група. Секој кибернетичар знае дека на таков еднонасочен канал му недостасува повратна информација и не може да се однесува разумно.“ — Robert Anton Wilson, „Thirteen Choruses for the Divine Marquis“, цитиран од Kevin Carson во The Desktop Regulatory State

„Поединечниот чин на послушност е темелот не само на силата на авторитарното општество туку и на неговата слабост.“ — Robert Shea и Robert Anton Wilson, The Illuminatus! Trilogy

„Угнетувачот не би бил толку силен кога не би имал соучесници меѓу угнетените.“ — Simone de Beauvoir

„[...] главниот непријател, стратешкиот противник, е фашизмот [...] И не само историскиот фашизам, фашизмот на Хитлер и Мусолини — кој толку делотворно успеа да ја мобилизира и искористи желбата на масите — туку и фашизмот во сите нас, во нашите глави и секојдневното однесување, фашизмот што нè тера да ја сакаме моќта, да го посакуваме токму она што нè потчинува и експлоатира.“ — Michel Foucault, предговор кон Anti-Oedipus

„Ако луѓето ја користат слободата така што се откажуваат од неа, дали потоа се нешто помалку робови? Ако народот на плебисцит избере човек за деспот над себе, останува ли слободен затоа што самиот го создал деспотизмот? Треба ли принудните укази што тој ги издава да се сметаат за легитимни бидејќи се конечен исход од нивните гласови? Со исто право би можело да се тврди дека Источноафриканецот што крши копје во нечие присуство за да му стане слуга сепак ја задржува слободата затоа што доброволно го избрал својот господар.“ — Herbert Spencer, The Man Versus the State

„Човекот не е помалку роб затоа што му е дозволено на неколку години да избере нов господар.“ — Lysander Spooner, No Treason No. VI: The Constitution of No Authority

„Слободниот избор на господари не ги укинува ни господарите ни робовите. Слободниот избор меѓу широк спектар стоки и услуги не означува слобода ако тие стоки и услуги ја одржуваат општествената контрола врз живот исполнет со макотрпна работа и страв — односно ако ја одржуваат отуѓеноста. И спонтаното обновување на наметнатите потреби од самиот поединец не воспоставува автономија; само сведочи за ефикасноста на контролата.“ — Herbert Marcuse, One-Dimensional Man

„Оној што се обидува да контролира друг е владетел, напаѓач, натрапник; а природата на таквиот упад не се менува без оглед дали го прави еден човек врз друг како обичен криминалец, еден човек врз сите други како апсолутен монарх или сите други врз еден човек како во модерната демократија.“ — Benjamin R. Tucker, 1890

„Никој никогаш не ја освојува моќта со намера да се откаже од неа. Моќта не е средство, таа е цел. Диктатура не се воспоставува за да се заштити револуција; револуцијата се прави за да се воспостави диктатура.“ — О’Брајан во George Orwell, Nineteen Eighty-Four

Влада

„За жал, недоволно е разбрано дека, како што Државата нема сопствени пари, така нема ни сопствена моќ. Целата моќ што ја има е онаа што ѝ ја дава општеството, плус онаа што повремено ја одзема под овој или оној изговор; нема друг извор за државна моќ. Затоа секое присвојување државна моќ, било со подарок било со заплена, му остава на општеството толку помалку моќ. Никогаш нема, ниту може да има, зајакнување на државната моќ без соодветно и приближно еднакво намалување на општествената моќ.“ — Albert J. Nock ๖

„Препознатливото обележје на државата е авторитетот, правото да владее. Примарната обврска на човекот е автономијата, одбивањето да се дозволи да владеат со него.“ — Robert Paul Wolff

„Кога ќе се разгледа, владата не е ништо повеќе или помалку од група грешливи луѓе со политичка сила да дејствуваат како да се непогрешливи.“ — Robert LeFevre

„Тука е разликата, и тоа многу важна. Ние ги признаваме несовршеностите на човечката природа, но не правиме исклучок за владетелите. Тие го прават, понекогаш и несвесно, и затоа што ние не правиме таков исклучок, нè нарекуваат сонувачи, ‘непрактични луѓе’.“ — Pyotr Kropotkin

„Ако природните склоности на човештвото се толку лоши што не е безбедно луѓето да бидат слободни, како тогаш склоностите на овие организатори секогаш се добри? Зарем законодавците и нивните назначени службеници не се дел од човечкиот род? Или веруваат дека самите се направени од пофина глина од остатокот од човештвото?“ — Frédéric Bastiat, The Law

„Опасноста не е во тоа што некоја одредена класа не е способна да владее. Ниедна класа не е способна да владее.“ — Lord Acton, писмо до Mary Gladstone (1881)

„Но која е причината да постои влада? Зошто човек да се откаже од сопствената слобода и иницијатива во корист на други поединци? Зошто да им ја даде моќта да бидат господари, со или против желбата на секого, да располагаат со силите на сите како што сакаат? Дали управувачите се толку исклучително надарени луѓе што со некаква разумна основа можат да ги претставуваат масите и да дејствуваат во интерес на сите подобро отколку сите би дејствувале за себе? Дали се толку непогрешливи и неподмитливи што човек може, со некаква претпазливост, да им ја довери судбината на сите и секого, верувајќи во нивното знаење и добрина? И дури и кога би постоеле луѓе со бескрајна добрина и знаење, дури и ако го претпоставиме она што никогаш не се случило во историјата и за кое веруваме дека не може да се случи — власта да им припадне на најспособните и најдобрите — дали поседувањето владина моќ би додало нешто на нивното благотворно влијание? Зарем попрво не би го парализирало или уништило? Зашто оние што владеат сметаат дека мора да се занимаваат со нешта што не ги разбираат и, пред сè, да го трошат најголемиот дел од својата енергија за да останат на власт, настојувајќи да ги задоволат пријателите, да ги држат незадоволните под контрола и да ги совладаат бунтовните.“ — Errico Malatesta

„Каква улога имале авторитетот или владата во човечкото настојување за подобар живот, во изумите и откритијата? Никаква, или барем никаква корисна. Поединецот отсекогаш ги постигнувал сите чуда во таа област, обично и покрај забраните, прогонувањето и мешањето на човечкиот и божествениот авторитет.“ — Emma Goldman, The Individual, Society and the State

„Владата е големата фикција преку која секој настојува да живее на сметка на сите други.“ — Frédéric Bastiat, „Government“

„Оние што веруваат во најострата разлика меѓу демократија и монархија тешко можат да разберат како политичка институција може да претрпи толку преобразби и сепак да остане иста. Но брз поглед ни покажува дека низ целиот развој на англиската монархија, со сите нејзини проширувања и револуции, па дури и со нејзиното преселување преку морето во колонија што станала независна нација и потоа моќна Држава, истите државни функции и ставови останале во суштина непроменети.“ — Randolph Bourne, The State

„Државата не е ништо друго освен збирот на слободите што едно општество му ги одзема на поединецот.“ — Mikhail Bakunin

„Поединецот не може да се пазари со Државата. Државата признава само една валута: моќта; и самата ги кова монетите.“ — Ursula K. Le Guin, The Dispossessed (1974)

„Од сите тирании, најугнетувачка може да биде тиранијата што се врши за доброто на нејзините жртви. Можеби е подобро да се живее под разбојнички барони отколку под семоќни морални душегрижници. Суровоста на разбојничкиот барон понекогаш спие, а неговата алчност некогаш може да се засити; но оние што нè мачат за наше добро ќе го прават тоа бескрајно, бидејќи нивната совест го одобрува.“ — C. S. Lewis, The Humanitarian Theory of Punishment (1949)

„Законот, во својата величествена еднаквост, и на богатите и на сиромашните им забранува да спијат под мостови, да питачат по улиците и да крадат леб.“ — Anatole France

„Начелото според кое мнозинството има право да владее со малцинството практично ја сведува секоја влада на обичен натпревар меѓу две групи луѓе за тоа кои ќе бидат господари, а кои робови; натпревар што, колку и да е крвав, по природата на нештата никогаш не може конечно да заврши додека човекот одбива да биде роб.“ — Lysander Spooner, No Treason

„Сите облици на влада се неуспешни. Деспотизмот е неправеден кон сите, вклучително и кон деспотот, кој веројатно бил создаден за нешто подобро. Олигархиите се неправедни кон мнозинството, а владеењето на толпата кон малцинството. Некогаш во демократијата се полагале големи надежи; но демократијата значи едноставно народот да го тепа народот за доброто на народот. Тоа веќе се разоткрило. Морам да кажам дека беше крајно време, бидејќи секој авторитет понижува. Ги понижува оние што го применуваат и оние врз кои се применува.“ — Oscar Wilde, The Soul of Man under Socialism

„…помислете на десетиците илјади луѓе изгорени, обесени, варени и на други начини убиени за вештерство; на милионите за ерес; на илјадниците благородни жртви што страдале за предавство; на жртвите на оган, мачење, губилиште, растегнување и темница за сите замисливи злосторства од почетокот на времето…

Нека помисли на океаните крв и реките солзи пролеани од силата и бруталноста на владетелите на светот; на суровоста, мачењето и страдањето натрупани врз беспомошните, слабите и несреќните; и потоа нека се праша дали верува дека казнувањето е добро. Дури и кога насилството некогаш би можело да спречи злосторство, бруталноста, страдањето, крвта и злосторствата на владетелите се издигнуваат како планина над оние на слабите и непознати жртви за чии неправди тие наводно се одмаздуваат. А оваа суровост не стивнува.

Чисто безумие е да се сомневаш во правичноста на минатите осуди, а да веруваш во праведноста на денешните пресуди. Ниедна осуда не е правична и ниедна пресуда не е праведна. Секое насилство и секоја сила се сурови, неправедни и варварски и не можат да се оправдаат со судот на луѓето.“ — Clarence Darrow, Resist Not Evil

„Владата не може да посакува општеството да се распадне, бидејќи тогаш таа и владејачката класа би ги изгубиле изворите на експлоатација; но не може ни да му дозволи на општеството да се одржува без службено вмешување, бидејќи тогаш луѓето брзо би сфатиле дека владата служи само за одбрана на сопствениците што ги држат во глад и би побрзале да се ослободат и од владата и од сопствениците.“ — Errico Malatesta

„Зошто народот гладува? Затоа што владетелите ги трошат парите од даноците. Затоа народот гладува. Зошто народот се бунтува? Затоа што владетелите премногу се мешаат. Затоа се бунтува. Зошто народот толку малку се плаши од смртта? Затоа што владетелите бараат премногу од животот. Затоа смртта ја прифаќа лесно. Кој има малку од што да живее, знае дека не треба премногу да го цени животот.“ — Lao Tzu, Tao Te Ching, погл. 75, превод Gia-Fu Feng и Jane English

„Затоа секој што посакува слобода треба да ги разбере овие важни факти: 1. Секој човек што става пари во рацете на таканаречена ‘влада’ ѝ дава меч што ќе биде употребен против него, за да му извлече повеќе пари и да го држи потчинет на нејзината произволна волја. 2. Оние што првин ќе му ги земат парите без негова согласност ќе ги употребат за понатамошно ограбување и поробување ако подоцна се осмели да им се спротивстави.“ — Lysander Spooner, No Treason

„Можеме без страв да заклучиме дека револуционерната формула не е Директно законодавство, ниту Директна влада, ниту Поедноставена влада, туку Нема влада. Ни монархија, ни аристократија, па ни самата демократија доколку подразбира каква било влада, макар да дејствува во името на народот и да се нарекува народ. Никаков авторитет, никаква влада, дури ни народна — тоа е Револуцијата. Директното законодавство, директната влада и поедноставената влада се стари лаги што залудно се обидуваат да ги подмладат. Без разлика дали е директно или индиректно, едноставно или сложено, да се владее со народот секогаш значи да се мами народот. Тоа е секогаш човек што му наредува на човек, фикција што ѝ става крај на слободата; груба сила што ги пресекува прашањата наместо правдата, единствената што може да одговори на нив; тврдоглава амбиција што ја претвора посветеноста и лековерноста во скалило…“ — Pierre-Joseph Proudhon, The General Idea of the Revolution in the Nineteenth Century (1851)

„Дури и кога отсуството на влада навистина би значело анархија во негативна смисла на безредие — што е далеку од вистината — дури и тогаш ниедно анархично безредие не би било полошо од положбата во која владата го довела човештвото.“ — Leo Tolstoy, Patriotism and Government

„Што е она што го нарекуваме влада? Дали е нешто друго освен организирано насилство? Законот ти наредува да слушаш, а ако не слушаш, ќе те принуди со сила — сите влади, сите закони и авторитети на крај се потпираат на сила и насилство, на казна или страв од казна.“ — Alexander Berkman

„Државата сопственото насилство го нарекува закон, а насилството на поединецот — злосторство.“ — Max Stirner, The Unique and Its Own

„Некогаш злосторството било осамено како протестен крик; сега е универзално како науката. Вчера му се судеше; денес тоа го определува законот.“ — Albert Camus, The Rebel

„Не го оспоруваш правото на владата да убива, одзема и затвора. Ако приватно лице постојано го прави она што го прави владата, би го нарекол убиец, крадец и никаквец. Но додека извршеното насилство е ‘законско’, го одобруваш и му се потчинуваш. Значи не ти пречи насилството само по себе, туку луѓето што го употребуваат ‘незаконски’.“ — Alexander Berkman

„Забрането е да се убива; затоа сите убијци се казнуваат, освен ако убиваат во голем број и со звук на труби.“ — Voltaire

„Да бидеш УПРАВУВАН значи да бидеш набљудуван, проверуван, шпиониран, насочуван, подложен на закони, нумериран, регулиран, заведуван, индоктриниран, проповедан, контролиран, испитуван, проценуван, вреднуван, прекоруван, командуван од суштества што немаат ниту право, ниту мудрост, ниту доблест за тоа. Да бидеш УПРАВУВАН значи секоја постапка и трансакција да ти бидат забележани, запишани, преброени, оданочени, печатирани, измерени, нумерирани, оценети, лиценцирани, одобрени, опоменати, спречени, забранети, реформирани, исправени, казнети. Тоа значи, под изговор за јавна корист и во името на општиот интерес, да бидеш ставен[а] под обврска за придонес, дисциплиниран, одран, експлоатиран, монополизиран, изнудуван, цеден, мамен, ограбуван; а потоа, при најмал отпор и првиот збор на жалба, потиснат, казнет, оцрнет, вознемируван, гонет, малтретиран, тепан, разоружан, врзан, задавен, затворен, суден, осуден, застрелан, протеран, жртвуван, продаден, предаден; и, како врв на сè, исмеан, подбиван, понижен, навреден, обесчестен. Тоа е влада; тоа е нејзината правда; тоа е нејзиниот морал.“ — Pierre-Joseph Proudhon

„Владата е најопасната институција што му е позната на човекот. Низ историјата таа ги кршела човековите права повеќе отколку што би можел кој било поединец или група: убивала луѓе, ги поробувала, ги испраќала на принудна работа и во концентрациони логори и редовно им ги ограбувала плодовите на трудот. За разлика од поединечните криминалци, владата има моќ да апси и суди; за разлика од нив, може целосно да го опкружи човекот, владеејќи со секој аспект од неговиот живот, така што единствен излез е да ја напушти земјата (а во тоталитарните земји и тоа е забрането).“ — John Hospers

Рамнотежа на моќта

„Вистински сум слободен само кога сите човечки суштества, мажи и жени, се еднакво слободни. Слободата на другите луѓе, далеку од тоа да ја негира или ограничува мојата, напротив, е нејзина неопходна претпоставка и потврда.“ — Mikhail Bakunin ๖

„Аргументот за слободата не е аргумент против организацијата, едно од најмоќните средства што човечкиот разум може да ги користи, туку против секоја исклучива, привилегирана, монополистичка организација, против употребата на принуда за да се спречат другите да направат нешто подобро.“ — Friedrich August von Hayek

„Децентрализацијата подразбира автономија — способност слободно да дејствуваш по сопствена иницијатива. Автономијата може да важи на секое ниво — еден човек, соседство, движење, цел регион. За да бидеш слободен, ти треба контрола врз непосредната околина и деталите на секојдневниот живот; колку си посамодоволен, толку посигурна ти е автономијата. Тоа не мора да значи самостојно задоволување на сите потреби; може да значи и меѓузависност што ти дава полуга во однос на луѓето од кои зависиш. Ниедна институција не треба да може да го монополизира пристапот до ресурси или општествени односи. На општество што ја поттикнува автономијата му треба она што инженерот би го нарекол резервен капацитет: широк избор опции и можности во секој дел од животот.“ — CrimethInc., From Democracy to Freedom

„Растечката моќ на административна организација што се шири е придружена со намалување на моќта на остатокот од општеството да се спротивстави на нејзиниот понатамошен раст и контрола.“ — Herbert Spencer, The Man Versus the State

„Синергијата што ја создава споделувањето знаење преку мрежата е — во двете значења на зборот — својство на мрежата. Ова има револуционерни последици за рамнотежата на моќта меѓу мрежите и хиерархиите и речиси незамисливо ги зајакнува поединците и малите групи наспроти големите организации. Во хиерархија секоја комуникација меѓу членовите или локалните јазли мора да помине низ ограничен број централни јазли. Од еден член или локален јазол до друг се пропуштаат само комуникациите што ги исполнуваат условите за распространување поставени од контролорите на централните јазли. Само неколку јазли во хиерархијата имаат моќ да пренесуваат; оттука изразот ‘еден кон многумина’ за нејзината топологија. Но во распределена мрежа секој јазол има моќ да пренесува и кои било два јазла можат непосредно да комуницираат без централна точка или одобрение од нејзиниот контролор. Наместо поединечните членови само да избираат кој ги контролира централните јазли, ‘[н]екој дава предлог и секој што сака да се приклучи може да го стори тоа. Опсегот на дејствието ќе зависи од степенот на прифаќање на предлогот.’ Мнозинската демократија е ‘систем на недостиг’ во кој моќта за одлучување е натпреварувачка: ‘колективот мора да избере или едниот или другиот филтер, едниот или другиот претставник.’ Во распределена мрежа, пак, моќта за одлучување не е натпреварувачка. Одлуката на секој поединец влијае само врз него и не им пречи на другите да го направат истото. ‘Дури и ако мнозинството не само што не се согласува со предлог, туку и дејствува против него, не би можело да спречи тој да се спроведе.’“ — Kevin Carson, The Desktop Regulatory State

„Постои обратна врска меѓу двете: силата на едното е слабоста на другото. Ако сакаме да го зајакнеме општеството, мора да ја ослабиме државата. Тоталитарците од секаков вид го разбираат тоа; затоа секогаш настојуваат да ги уништат општествените институции со кои не можат да владеат.“ — Colin Ward, The State and Society

„На дело се важни асиметрии што им даваат огромни предности на противниците на државата. Да, државите имаат моќни капацитети за надзор, но тие се насочувани централно и хиерархиски и достапни само преку релативно мали и донекаде препознатливи групи оператори. А се обидуваат да најдат и набљудуваат игли со боја на слама во пласт од седум милијарди луѓе. Светските мрежни движења на отпор се тие игли. За иглата е многу полесно да го види и препознае човекот со вилата отколку за човекот со вилата да ја види и препознае иглата. Игли има многу повеќе отколку луѓе со вили. И иглите имаат сопствен сет алатки — евтини, лесни за користење и достапни речиси секому (вклучително и на споменатите оператори!) што во кој било миг и од која било причина би решил да стане игла.“ — Thomas Knapp, цитиран од Kevin Carson

„Како прв чекор кон своите цели, поборниците на децентрализацијата поттикнуваат распространување на производството. Затоа го развиваат производното домаќинство во кое со современи алатки и машини од мал обем може да се произведе сè или многу голем дел од основните потреби на семејството.“ — Mildred Loomis

„Вистината е дека Земјата повеќе не може да го издржи овој напад. Не можеме да дозволиме да продолжи нешто што го загадува воздухот, ја загадува водата, ја загадува нашата храна. [...] Земјата ни дава живот, не американската влада. Земјата ни дава живот, не мултинационалната корпоративна влада. Земјата ни дава живот, Земјата ни е потребна. Мора да ја имаме, инаку нашиот живот ќе исчезне. Затоа мора да се спротивставиме на она што го прават.“ — John Trudell, „Take Back the Earth“, говор за Денот на благодарноста (1980)

„Ако го земете најжестокиот револуционер и му дадете апсолутна моќ, за една година би бил полош и од самиот цар.“ — Mikhail Bakunin

„Сигурно така започнува ‘Државата’ на земјата. Верувам дека е надмината фантазијата според која државата започнала со некаков ‘договор’. Човекот што умее да командува, што по природа е ‘господар’, што настапува со насилство во делата и гестовите — што би имал таков човек со склучувањето договори! Со такви суштества не може да се преговара.“ — Friedrich Nietzsche, The Genealogy of Morals

„[…] криминалноста на Државата не е ништо ново и не треба да изненадува. Започнала кога првата предаторска група луѓе се здружила и ја создала Државата и ќе продолжи сè додека Државата постои во светот, зашто Државата во основа е противопштествена институција, во основа криминална. Идејата дека Државата настанала за да служи на каква било општествена цел е сосема спротивна на историјата. Настанала преку освојување и одземање — односно преку злосторство. Настанала за да ја одржува поделбата на општеството на класа што поседува и експлоатира и класа без сопственост што зависи од неа — значи за криминална цел.“ — Albert Jay Nock, „The Criminality of the State“ (1939)

„Раната држава, всушност, како што ќе видиме, често не успевала да го задржи своето население; била исклучително кревка епидемиолошки, еколошки и политички и склона кон распад или расцепкување. Но ако државата често се распаѓала, тоа не било поради недоволна употреба на принудната моќ што можела да ја собере. Доказите за широката употреба на неслободен труд — воени заробеници, должничко служење, храмско ропство, пазари на робови, принудно преселување во работни колонии, труд на осуденици и заедничко ропство (на пример спартанските хелоти) — се неоспорни.“ — James C. Scott, Against the Grain: A Deep History of the Earliest States (2017)

„Постојано растечката моќ на бездушна политичка бирократија што го надгледува и чува животот на човекот од лулка до гроб поставува сè поголеми пречки за соработката меѓу луѓето. Систем што со секој свој чин ја жртвува благосостојбата на големи делови од народот, на цели нации, за себичната жед за моќ и економските интереси на мали малцинства, нужно ги разградува општествените врски и води во постојана војна на секого против секого. Овој систем само го подготвил патот за големата интелектуална и општествена реакција што денес се изразува во модерниот фашизам и идејата за тоталитарна држава, далеку надминувајќи ја опседнатоста со моќ на апсолутната монархија од минатите векови и стремејќи се секоја област на човечкото дејствување да ја стави под контрола на државата. ‘Сè за државата; сè преку државата; ништо без државата!’ станало водечки мотив на нова политичка теологија која, како разните црковни теолошки системи каде Бог е сè, а човекот ништо, ја прави државата сè, а граѓанинот ништо. И како што зборовите ‘Божја волја’ се користеле за оправдување на волјата на привилегираните касти, така денес зад волјата на државата се кријат само себичните интереси на оние што се сметаат повикани да ја толкуваат таа волја според себе и да му ја наметнат на народот.“ — Rudolf Rocker

Спонтан поредок

„Слободата не е ќерка, туку мајка на поредокот.“ — Pierre-Joseph Proudhon

„Ако сакаш да бидеш голем водач, мора да научиш да го следиш Тао. Престани да се обидуваш да контролираш. Ослободи се од крути планови и поими, и светот самиот ќе се управува. Колку повеќе закони и ограничувања има, толку посиромашни стануваат луѓето. Колку повеќе оружје имаш, толку понесигурни ќе бидат луѓето. Колку повеќе субвенции има, толку помалку самостојни ќе бидат луѓето. Колку повеќе правила и прописи, толку повеќе крадци и разбојници. Затоа Учителот вели: го пуштам законот и луѓето стануваат чесни. Ја пуштам економијата и луѓето стануваат благосостојни. Ја пуштам религијата и луѓето стануваат спокојни. Ја пуштам секоја желба за општо добро, и доброто станува обично како тревата.“ — Lao Tzu, Tao Te Ching, погл. 57

„Основното начело дека во уредувањето на нашите работи треба што повеќе да ги користиме спонтаните сили на општеството, а што помалку да прибегнуваме кон принуда, има бесконечно многу примени.“ — Friedrich Hayek, The Road to Serfdom

„Ако се согласиме дека економскиот проблем на општеството главно се однесува на брзо приспособување кон промените во конкретните околности на времето и местото, следува дека конечните одлуки мора да им се препуштат на луѓето запознаени со тие околности, кои непосредно ги знаат релевантните промени и веднаш достапните ресурси за справување со нив.“ — Friedrich A. Hayek, The Use of Knowledge in Society

„Неизбежно едноставните апстракции на големите бирократски институции, како што видовме, никогаш не можат соодветно да ја претстават вистинската сложеност на природните или општествените процеси. Категориите што ги користат се премногу груби, премногу статични и премногу стилизирани за праведно да го опишат светот што тврдат дека го претставуваат.“ — James C. Scott, Seeing Like a State

„Колку повеќе се обидуваш да го контролираш начинот на кој луѓето мислат, дејствуваат или меѓусебно комуницираат, било директно со сила или преку посредни мерки (закани, страв или ‘туркање’ со друга манипулација на поттикнувањата), толку помалку приспособлив ќе биде системот.“ — Andrew Kemle

„Традиционалниот аргумент за спонтан поредок наспроти централен дизајн е дека во услови на расеано знаење само децентрализиран и еволутивен процес води до откривање на потребното знаење. Со други зборови: спонтаниот поредок може ‘[…] да употреби знаење што никој не го поседува во целина’“ — F. A. Hayek, (Law, Legislation and Liberty, том 1: Rules and Order)

„На наивниот ум, кој може да замисли поредок само како производ на намерно уредување, можеби му изгледа апсурдно дека во сложени услови поредокот и приспособувањето кон непознатото може поуспешно да се постигнат со децентрализација на одлуките и дека поделбата на авторитетот навистина ќе ја прошири можноста за општ поредок. А сепак, децентрализацијата навистина овозможува да се земат предвид повеќе информации.“ — Friedrich Hayek

„Обемни емпириски истражувања ја документираат разновидноста на условите во кои поединците самостојно ги решаваат проблемите со заедничките ресурси, кога тие решенија се одржливи низ долги периоди и како пошироките институционални уредувања ги зајакнуваат или ослабуваат способностите на поединците на помало ниво ефикасно и одржливо да решаваат проблеми.“ — Elinor Ostrom, „Beyond Markets and States: Polycentric Governance of Complex Economic Systems“

„Спонтаните поредоци настануваат од мрежи на независни и еднакви луѓе чии дејствија создаваат позитивни и негативни повратни информации што им помагаат на идните учесници да ги следат своите самостојно замислени планови, продолжувајќи го процесот. Секој човек е јазол во мрежа поврзан преку повратните информации, а секој јазол е слободен да дејствува сам. Повратните информации што ги создаваат го намалуваат знаењето што кому било му е потребно за системот како целина за да успее во него.“ — Gus diZerega, цитиран од Kevin Carson во The Desktop Regulatory State

„Како социолошки термин, стигмергијата пред сè се однесува на видовите мрежна организација поврзани со викија, групни блогови и ‘обезглавени’ организации обликувани како мрежни ќелии. Кога стигмергиската соработка се проширува со компјутери и дигитални мрежи, капацитетот за обработка значително се зголемува. Стигмергијата дозволува соработка во неограничен обем меѓу поединци што дејствуваат независно.

Стигмергијата не е ‘колективистичка’ во традиционална смисла, како што се разбирало во деновите кога за заеднички напор од значаен обем била потребна голема организација што го претставува колективот и административна координација на поединечните напори низ хиерархија. Но таа е крајно остварување на колективизмот бидејќи го отстранува трансакцискиот трошок за усогласено дејствување на многу поединци. Таа е и крајно остварување на индивидуализмот бидејќи сите дејствија се слободни дејствија на поединци, а ‘колективот’ е едноставно нивниот збир. Секој поединец е слободен да предложи каква било иновација што ја смета за соодветна, без дозвола од колективот, а сите се слободни да ја прифатат или не. Стигмергијата ја отстранува потребата кој било поединец да биде врзан со волјата на групата и ја сведува единицата на управување на поединецот, целосно остварувајќи го идеалот на согласноста.

Стигмергиската организација создава модуларни структури од градбени елементи. Таквите структури се сеприсутни бидејќи модуларноста ја менува способноста на системот да учи, еволуира и се приспособува. Мал број градбени елементи може да се прередуваат и комбинираат во огромен број сложени системи. Ако се почне со голем број модуларни поединци, секој способен да дејствува со неколку други и да влијае на нив според едноставна граматика од неколку правила, во соодветни околности тие можат да поминат низ брза фазна промена.“ — Kevin Carson, The Desktop Regulatory State ๖

„За да разбереме како општеството би можело да постои без влада, доволно е накратко да погледнеме што навистина се случува во денешното општество. Ќе видиме дека дури и денес најважните функции се исполнуваат надвор од владиното мешање. А владата се меша само за да ги експлоатира масите, да ги брани привилегираните или, најпосле, сосема непотребно да го одобри сето она што е направено без нејзина помош, често и покрај и против неа. Луѓето работат, разменуваат, учат, патуваат, ги следат по свој избор постојните правила на моралот или хигиената; ги користат придобивките од напредокот на науката и уметноста и имаат безброј заеднички интереси без воопшто да почувствуваат потреба некој да им кажува како да се однесуваат во тие работи. Напротив, токму нештата без владино вмешување најдобро напредуваат и предизвикуваат најмалку спорови, бидејќи несвесно се приспособуваат на желбите на сите на најкорисен и најпријатен начин.“ — Errico Malatesta

„Со укинувањето на оваа негативна сила што ја претставува владата, општеството ќе стане она што може да биде со силите и способностите што ги има во дадениот миг. Ако има образовани луѓе што сакаат да го шират образованието, ќе организираат училишта и ќе мора да ја направат видлива користа и радоста што доаѓаат од учењето. А ако такви луѓе нема, или ги има само неколку, владата не може да ги создаде. Може само, како и денес, да ги одвлече тие малкумина од практичната, плодна работа во образованието и да ги постави одозгора да насочуваат што да се наметне со помош на полициски систем. Така од умни и посветени наставници прават обични политичари, бескорисни паразити целосно зафатени со наметнување на сопствените идеи и одржување на власт.“ — Errico Malatesta

„Под владината машинерија, во сенката на политичките институции, далеку од погледот на државниците и свештениците, општеството полека и тивко создава сопствен организам; и гради нов поредок, израз на својата виталност и автономија. . . . Можеме без страв да заклучиме дека револуционерната формула не е Директно законодавство, ниту Директна влада, ниту Поедноставена влада, туку НЕМА ВЛАДА.“ — P.J. Proudhon, 1851

„Кога омразената моќ на државата повеќе нема да ги принудува поединците, здруженијата, комуните, регионите и областите да живеат заедно, тие ќе бидат многу потесно поврзани и ќе создадат многу пожива, повистинска и посилна целина од онаа што денес се принудени да ја создаваат под подеднакво угнетувачкиот и исцрпувачки јарем на државата.“ — Pierre-Joseph Proudhon

„Хаотичното одлучување поттикнува да се признае дека општеството може спонтано да функционира како децентрализирана мрежа, го прифаќа конфликтот како здрава сила во животот, поттикнува мноштво места за одлучување присутни во секој миг од животот, далеку над формалната, машка сфера на конгресот или диктатот, и дозволува различни, па и спротивставени одлуки на различни точки од човечката мрежа, истовремено поттикнувајќи колективна свест за сите одлучувачи да ја искористат својата интелигенција и соодветно да се усогласат. Луѓето имаат еволутивно испробана способност да користат хаотично одлучување во голем обем, а тоа го оспоруваат само оние што сакаат трајно да ги задржат своите сограѓани во детска положба за да ги контролираат преку монопол врз одлучувањето во единствени структури.“ — Peter Gelderloos, Worshiping Power

„Или Државата засекогаш, што го гази поединечниот и локалниот живот, презема секоја сфера на човечката дејност и ги носи своите војни, внатрешни борби за моќ и дворски преврати што само заменуваат еден тиранин со друг, а на крајот од тој развој неизбежно доаѓа … смрт! Или уништување на Државите и нов живот што повторно започнува во илјадници средишта врз начелото на живата иницијатива на поединците и групите и слободниот договор.“ — Pyotr Kropotkin

Слободно здружување

„Сега мора да признаете или дека во слобода ќе има различни општествени уредувања во различни општества, некои комунистички, други сосема спротивни, и дека меѓу нив нужно ќе се јави конкуренција, а исходите ќе покажат кое е најдобро, или мора да ја задушите конкуренцијата, да воведете комунизам, да ја негирате слободата и да му се спротивставите на напредокот. Она што му треба на светот, пријателе, не се нови методи за воспоставување нешта, туку укинување на ограничувањата на можностите.“ — Voltairine de Cleyre, The Individualist and the Communist ๖

„Признавајќи го како факт еднаквото право на сите свои членови врз богатствата насобрани во минатото, тоа веќе не признава поделба меѓу експлоатирани и експлоататори, управувани и управувачи, потчинети и господари, и настојува да воспостави извесна хармонична усогласеност во себе — не со потчинување на сите членови на авторитет што фиктивно се претставува како општеството, ниту со обид да воспостави еднообразност, туку со поттикнување на сите луѓе да развиваат слободна иницијатива, слободно дејствување и слободно здружување. Настојува најцелосно да ја развие индивидуалноста заедно со највисок развој на доброволното здружување во сите негови аспекти, на сите можни степени и за сите замисливи цели; здруженија што постојано се менуваат и приспособуваат, а во себе ги носат условите за траење и непрестајно добиваат нови облици што најдобро одговараат на разновидните стремежи на сите.“ — Peter Kropotkin

„Така зборот Држава често се користи за да опише посебен вид општество, одредена човечка заедница собрана на одредена територија [...] Се користи и едноставно како синоним за општество. Поради овие значења што му се даваат на зборот Држава, противниците веруваат, или попрво се преправаат дека веруваат, дека анархистите сакаат да ја укинат секоја општествена врска, секоја колективна работа и да ги осудат сите луѓе на живот во изолација [...] Од тие причини мислиме дека изрази како ‘укинување на Државата’ треба да се користат што поретко, а да се заменат со појасниот и поконкретен израз ‘укинување на владата’.“ — Errico Malatesta

„Слободата не е кутија во која луѓето треба да се натераат да влезат. Слободата е простор во кој луѓето можат да живеат. Таа не ти кажува како ќе живеат. Вечно кажува само дека можеме.“ — Karl Hess

„Поединецот е вистинската стварност во животот. Космос за себе, тој не постои за Државата, ниту за апстракцијата наречена ‘општество’ или ‘нација’, која е само збир од поединци.“ — Emma Goldman, „The Place of the Individual in Society“ (1940)

„Дали си припаѓам себеси или на некој друг, или на нешто друго? Дали моите општествени обврски се кон многуте неформални и преклопени групи на кои доброволно им пристапувам и од кои можам да се повлечам ако сакам, или кон ентитет на кој не сум му се приклучил…“ — Colin Ward, The State and Society

„Слободата што ја сакаме за себе и за другите не е апсолутна метафизичка, апстрактна слобода што во практика неизбежно се претвора во угнетување на слабите; туку вистинска, можна слобода, која е свесна заедница на интереси, доброволна солидарност.“ — Errico Malatesta

„Така слободната и лесна промена од еден вид комунизам во друг, од таму во кој било вид индивидуализам и така натаму, би била најочигледната и најосновната работа во навистина слободно општество; а ако која било група луѓе се обиде да го спречи тоа и да направи еден систем да преовлада, против нив би се бореле исто толку решително како што револуционерите се борат против денешниот систем.“ — Max Nettlau

„Теоријата на мутуализмот тврди дека интересите на општеството во целина најдобро ги служат истите средства што најмногу ги унапредуваат интересите на поединецот: слобода од ограничувања сè додека активностите на поединецот не навлегуваат во правата на други; отстранување на сите фактори што вештачки ги ограничуваат човечките можности; доброволно организирање на општеството во здруженија кога ќе се појави потреба за дејности надвор од моќта на еден поединец; накратко, доброволно создавање и заемна размена на добра во услови што исклучуваат посебни привилегии и монополи заштитени од државата.“ — Clarence Lee Swartz, What Is Mutualism?

„Либертаријанството не може да се наметне одозгора. Неуспехот да се наметне либертаријанството, всушност, е мерило за неговиот успех.“ — Samuel E. Konkin III

„Откако ги испробало сите видови влада и се обидело да го реши нерешливиот проблем на влада ‘што би го принудувала поединецот на послушност, а самата не би избегнала послушност кон колективот’, човештвото сега се обидува да се ослободи од врските на секоја влада и да одговори на своите организациски потреби преку слободно разбирање меѓу поединци што следат исти заеднички цели.“ — Pyotr Kropotkin

Заемна помош

„Пријателството не може да порасне толку што ќе ја проголта планетата. Засекогаш останува мало, лично, блиско, намерно, доброволно и децентрализирано. Тоа е предност, не недостаток. Пријателството ти дозволува да се здружуваш и раздружуваш со други по своја волја, а притоа да ја зачуваш индивидуалноста, засолништето на сопствените мисли и јасноста за тоа кој си и што ти треба. Налозите на анонимното пошироко општество и на наводното општо добро не мора да ти го замаглат умот кога создаваш пријателства наместо да градиш заедници.“ — Against Community Building, Towards Friendship ๖

„Очигледно е дека би било спротивно на сè што знаеме за природата ако луѓето беа исклучок од толку општо правило: ако суштество толку незаштитено како човекот во своите почетоци ја пронашло заштитата и патот кон напредокот не во заемната поддршка, како другите животни, туку во безобѕирна конкуренција за лична корист, без грижа за интересите на видот. За ум навикнат на идејата за единство во природата, таква претпоставка е сосема неодбранлива. А сепак, колку и да е неверојатна и нефилозофска, никогаш не ѝ недостасувале поддржувачи. Секогаш имало писатели со песимистички поглед на човештвото. Го познавале повеќе или помалку површно, преку сопственото ограничено искуство; од историјата го знаеле она што им го кажувале хроничарите, секогаш сосредоточени на војни, суровост и угнетување, и малку повеќе; па заклучиле дека човештвото е само лабав збир суштества секогаш подготвени за меѓусебна борба, кои ги спречува само вмешувањето на некој авторитет.“ — Pyotr Kropotkin, Mutual Aid: A Factor of Evolution

„Жал ми е, но не сакам да бидам цар. Тоа не е моја работа. Не сакам да владеам со никого или да освојувам. Би сакал да им помогнам на сите — ако е можно — на Евреин, неевреин, црн човек, бел човек. Сите сакаме да си помагаме. Такви се човечките суштества. Сакаме да живееме од среќата еден на друг, а не од несреќата.“ — Charlie Chaplin, завршен говор во The Great Dictator (1940)

„Солидарноста е, во извесна смисла, спротивност на милосрдието. Милосрдието е начин на давање помош што го зајакнува хиерархискиот однос меѓу групите. Богатите што донираат пари во добротворни цели ги прават сиромашните уште позависни од нив. Но сиромашните што се организираат за да делат ресурси како еднакви дејствуваат солидарно.“ — Life Without Law

„Солидарноста, значи, е средство со кое можеме да ја стекнеме и зачуваме сопствената слобода. Се договараме да работиме заедно за да не мораме да работиме за друг. Со договор да споделуваме си ги прошируваме можностите, па можеме да уживаме повеќе, не помалку. Заемната помош е во мој интерес — гледам дека ми користи да се договарам со други врз основа на заемно почитување и општествена еднаквост; зашто ако доминирам над некого, тоа значи дека постојат услови што овозможуваат доминација, па веројатно и јас ќе бидам потчинет.“ — An Anarchist FAQ

„Пред нашите бели браќа да дојдат да нè цивилизираат, немавме затвори. Затоа немавме криминалци. Немавме брави ни клучеви, па немавме ни крадци. Ако некој беше толку сиромашен што немаше коњ, типи или ќебе, некој му ги даваше. Бевме премногу нецивилизирани за многу да ја цениме личната сопственост. Сакавме да имаме нешта само за да ги подаруваме. Немавме пари, па вредноста на човекот не можеше да се мери со нив.“ — John Fire Lame Deer, Lame Deer, Seeker of Visions

„Какви прекрасни резултати постигнала единствената сила на човечката индивидуалност кога е зајакната со соработка со други индивидуалности … соработката — наспроти меѓусебните раздори и борби — придонела за опстанокот и еволуцијата на видот … само заемната помош и доброволната соработка … можат да создадат основа за слободен поединечен и здружен живот.“ — Emma Goldman, Red Emma Speaks, стр. 118

„Работничката сопственост и потрошувачките задруги се дел од пазарот; здруженијата за заемна помош и бесплатните клиники се дел од пазарот; исто така и доброволните синдикати, заедниците засновани на согласност и безброј други алтернативи на капиталистичкото статус кво.“ — Charles Johnson, Markets Not Capitalism

„Учеството во заемна помош и директно дејствување ја обезбедува солидарноста што ги обновува општествата распарчени од државните структури.“ — Joseph Parampathu, Creative Destruction: Rethinking Failure after the State (2021)

„Вертикалниот агоризам би вклучувал учество и создавање мрежи за размена во заедницата, градско земјоделство, градини во дворовите, земјоделски пазари, поддршка на алтернативи на полицијата и на децентрализирани технологии од човек до човек. Иако овие вертикални чекори би можеле да ја користат државната валута (и затоа да не бидат целосно контраекономски), сепак се важни за оспорување на зависноста од државата и корпоративните класи. Други вертикални чекори можеби не вклучуваат директна парична размена, но сепак дејствуваат против зависноста. Тука спаѓаат моралната поддршка и промоцијата на технологии што ја нарушуваат постојната состојба и градат посилни односи меѓу членовите на заедницата.“ — Derrick Broze, Vertical and Horizontal Agorism

„Така би се развиле ‘независни Комуни за територијалните групирања и големи федерации на синдикати за групирањата според општествените функции — двете испреплетени и заемно поддржувачки за да ги задоволат потребите на општеството’. На нив им се додаваат ‘групирања по лична сродност — безбројни, бесконечно разновидни групи, долготрајни или минливи, што настануваат според моменталните потреби за сите можни цели’. Овие ‘три вида групирања’ би обезбедиле ‘задоволување на сите општествени потреби: потрошувачка, производство и размена, комуникации, санитарни услови, образование, заемна заштита од напад, заемна помош, територијална одбрана; и конечно задоволување на научните, уметничките, книжевните и забавните потреби’.“ — Pyotr Kropotkin

„Криминализирањето на сиромаштијата преку полициско вознемирување и градски прописи им штети на напорите да им се помогне на раселените и сиромашните што секојдневно се борат да застанат на нозе. За да ја унапредиме еднаквоста во општеството, ќе продолжиме да делиме храна во нашите заедници, градејќи солидарност со бездомните и другите организации што бараат подобра иднина.“ — Food Not Bombs

Ненасилство

„Да им дадеме надеж на многуте угнетени и страв на малкуте угнетувачи — тоа е нашата работа; ако го направиме првото и им дадеме надеж на многумина, малкуте ќе се исплашат од нивната надеж. Инаку не сакаме да ги плашиме; не сакаме одмазда за сиромашните, туку среќа; впрочем, каква одмазда воопшто може да се изврши за сите илјадници години страдање на сиромашните?“ — William Morris ๖

„Ненасилното дејствување како метод е усогласено со целта за ненасилно општество. Користењето методи што ја одразуваат целта се нарекува предобразување: методите однапред ја навестуваат или остваруваат целта. Предобразувањето дава обука и искуство во она што се бара. Помага да се создаде дел од целта дури и ако кампањата не успее. И помага напорите да останат на патот. Ако целта е општество без организирано насилство, ненасилното дејствување ги има сите овие предности. Дава искуство на живеење без употреба на насилство; го намалува непосредното насилство овде и сега дури и кога кампањите не успеваат; и обезбедува напорите да се движат во ненасилна насока.“ — How Nonviolence is Misrepresented

„Насилството (физичка сила) употребено за да се повреди друг, најбруталниот облик што борбата меѓу луѓето може да го добие, особено расипува. По самата своја природа ги задушува најдобрите чувства на човекот и ги развива сите противопштествени особини: свирепост, омраза, одмазда, дух на доминација и тиранија, презир кон слабите, сервилност кон силните. А оваа штетна тенденција се јавува и кога насилството се користи за добра цел. […] Анархистите што се бунтуваат против секој вид угнетување и се борат за целосната слобода на секого, па затоа би требало инстинктивно да се повлекуваат од сите насилни дејствија што престануваат да бидат само отпор кон угнетување и самите стануваат угнетувачки, исто така можат да паднат во бездната на суровата сила. […]“ — Errico Malatesta, Violence as a Social Factor (1895)

„Да се оправдуваат свирепи нечовечни чувства и да се издигнат на ниво на принцип како тактика на движење… е и зло и контрареволуционерно.“ — Errico Malatesta

„Според истражување на Универзитетот на Јужна Каролина, насилството во Америка пораснало за 42 проценти за време на Виетнамската војна. Тоа едвај изненадува. Нашите водачи не ги почитуваат законите, па зошто би ги почитувале ние? Ако владата им се заканува на други земји со бомба, зошто ние да не си се закануваме со пиштоли? Ако водачите ја силуваат планетата, зошто не и нашите соседи? Водачите создаваат клима на страв и насилство. Зошто се прават изненадени кога Американците се убиваат, ограбуваат и осакатуваат?“ — Philip Berrigan, Fighting the Lamb’s War: Skirmishes with the American Empire (1996)

„Државата се одржува со полициска сила против граѓаните. Државата, зачната во насилство и поддржана со насилство, никогаш нема да постигне вистински мир.“ — Philip Berrigan, Fighting the Lamb’s War: Skirmishes with the American Empire (1996)

„Историски, најстрашните нешта — војната, геноцидот и ропството — не произлегле од непослушност, туку од послушност.“ — Howard Zinn, Declarations of Independence: Cross-Examining American Ideology

„Најголемите злосторства во светот не ги вршат луѓето што ги кршат правилата, туку оние што ги следат. Луѓето што извршуваат наредби фрлаат бомби и масакрираат села.“ — Banksy, Wall and Piece

„Решете да не служите повеќе и веднаш сте слободни. Не барам да го турнете тиранинот со раце, туку едноставно повеќе да не го поддржувате; тогаш ќе го видите како голем Колос на кој му е повлечен постаментот, па паѓа под сопствената тежина и се распарчува.“ — Étienne de La Boétie, Discourse on Voluntary Servitude

„Способноста на владата да користи насилство далеку ја надминува онаа на бунтовниците. Всушност, насилниот бунт често ги зајакнува угнетувачките режими, кои можат уверливо да тврдат дека насилството на бунтовниците бара репресија. Споредбената предност на владата лежи во насилството. Наспроти тоа, споредбената предност на народот е способноста да ја ускрати соработката без која владата речиси не може да опстане. Помислете колку смртоносни за владата се даночните штрајкови, бојкотите, генералните штрајкови и широко распространетото одбивање да се почитува законот. Иако овие тактики се ненасилни, нивната сеопшта и истрајна употреба би требало да ја ужасне секоја влада. Ненасилството има и други предности. Бидејќи изгледа помалку опасно и радикално од насилството, полесно … стекнува широка јавна поддршка. Цената на учеството е пониска, па веројатно ќе се вклучат повеќе луѓе. Традиционалните неборци, како децата, жените и постарите, можат делотворно да учествуваат во ненасилна борба. Поверојатно е да ги придобие противниците и да создаде внатрешни несогласувања во владејачката класа. Обично предизвикува многу помалку жртви и материјални загуби од насилството. И бидејќи е подецентрализирана од насилното дејствување, помалку е веројатно по успехот да создаде уште поугнетувачка држава.“ — Bryan Caplan, „The Literature of Nonviolent Resistance and Civilian-Based Defense“

„Владата го уверува народот дека му се заканува инвазија од друга нација или непријатели во неговите редови, и дека единствениот начин да се избегне опасноста е ропска послушност кон владата. Ова најјасно се гледа за време на револуции и диктатури, но постои секогаш и секаде каде што постои владина моќ. Секоја влада го објаснува своето постоење и ги оправдува своите насилни дела со тврдење дека без неа состојбата би била многу полоша. Откако ќе го увери народот во опасноста, владата го потчинува на контрола и потоа го принудува да нападне друга нација. Така, во очите на народот, се потврдува владиното уверување дека му се заканува напад од други нации.“ — Leo Tolstoy, Christianity and Patriotism (1895)

„Кога ќе дојде до употреба на насилство, тогаш ја играш играта на системот. Естаблишментот ќе те дразни — ќе те влече за брадата, ќе те потчукнува по лицето — за да те натера да се бориш. Штом ќе станеш насилен, знаат како да постапат со тебе. Единственото со кое не знаат да се справат се ненасилството и хуморот.“ — John Lennon

„Не можеме и не сакаме да користиме насилство освен за одбрана на себеси и на другите од угнетување.“ — Errico Malatesta

„Затоа градиме мрежи за одбрана на заедницата наместо војски. Градиме доверба наместо моќ. Ги спојуваме радосната игра и пркосниот бунт. Ја покажуваме љубовта преку солидарност и им се изневеруваме на колективните идентитети и географските лојалности со дрски чинови на љубопитност, стремеж и пријателство. Градиме живи мрежи, не затворени кругови. Дури и кога се чувствуваме сами, вткаени сме во ткаенина на радикализмот. Преку нашите дела и мисли, преку големиот и малиот отпор, градиме нешто навистина посебно. И додека болката и борбите што ги доживуваш се смртно вистински, вистински се и нашите врски. Колку и да се трудат, анархизмот никогаш не може да биде убиен. Затоа можеме да собереме храброст дури и кога надежта станува сè поскапа. Не си сам.“ — Stigmergic Parity and Revolt

Директно дејствување

„Луѓето прашуваат: каква смисла има нашиот мал напор? Не гледаат дека мора да редиме тула по тула, чекор по чекор. Камче фрлено во езерце создава бранови што се шират на сите страни. Такви се сите наши мисли, зборови и дела. Никој нема право да седне и да се чувствува безнадежно. Има премногу работа.“ — Dorothy Day ๖

„Никогаш не сомневајте се дека мала група внимателни и посветени граѓани може да го промени светот; всушност, само така некогаш се менувал.“ — Margaret Mead

„Светот го менува твојот пример, не твоето мислење.“ — Paulo Coelho

„Постојат неправедни закони; треба ли задоволно да им се покоруваме, или да се трудиме да ги измениме и дотогаш да ги почитуваме, или веднаш да ги прекршиме? Луѓето, под влада како оваа, обично мислат дека треба да чекаат додека не го убедат мнозинството да ги смени. Мислат дека ако се спротивстават, лекот би бил полош од болеста. Но вината што лекот е полош од болеста е на самата влада. Таа го прави полош. Зошто не е поподготвена да предвиди и овозможи реформа? Зошто не го негува своето мудро малцинство? Зошто вика и се спротивставува пред да биде повредена? Зошто не ги поттикнува граѓаните будно да ѝ ги посочуваат грешките и да дејствуваат подобро отколку што таа бара?“ — Henry David Thoreau, Civil Disobedience

„Непослушноста, во очите на секој што ја читал историјата, е изворната човечка доблест. Преку непослушноста е постигнат напредокот, преку непослушност и бунт.“ — Oscar Wilde, The Soul of Man under Socialism

„Мора да научат дека нивната моќ не лежи во бројот гласови, туку во способноста да го запрат производството.“ — Voltairine de Cleyre, Direct Action

„Примарната функција на синдикалните бирократии во новиот поредок беше да ги задушуваат спонтаните штрајкови на своето членство, да го задушуваат директното дејствување на работното место и да ја ограничат работничката акција на најавени штрајкови според правилата на NLRB.“ — Kevin Carson

„Агоризмот верува во постепено повлекување на поддршката за државата преку она што Конкин го опишал како ‘профитабилна граѓанска непослушност’. Според агоризмот, лишувањето на државата од приходите и функциите преку пренесување на тие одговорности на децентрализирани институции е најостварливиот пат кон слободни пазари.“ — „Agorism“, Encyclopedia, опис на стратегијата на Konkin

„Оваа првична изјава за причините зошто не плаќам даноци ја пишувам однапред, бидејќи неодамна вашата канцеларија ме извести дека ќе бидам затворен поради постојаното одбивање да плаќам даноци. При моето апсење ќе ви поднесам точен извештај за приходите до тој момент во 1948 година. Моето уверување во неправедноста на владата, која постои првенствено за водење војна, го изразував изминатите шест години во изјавите до вашиот оддел кога одбивав да платам каков било данок, како и во статии во Catholic Worker.“ — Ammon Hennacy

„Ако илјада луѓе годинава не ги платат даночните сметки, тоа не би било насилна и крвава мерка, како што би било да ги платат и да ѝ овозможат на Државата да врши насилство и да пролева невина крв. Ова, всушност, е дефиниција за мирна револуција, ако таква е можна. Ако даночникот или друг службеник ме праша, како што веќе прашал, ‘Но што да правам?’, мојот одговор е: ‘Ако навистина сакаш нешто да направиш, поднеси оставка.’ Кога поданикот ќе ја одбие послушноста, а службеникот ќе ја напушти должноста, револуцијата е остварена. Но дури и да потече крв, зарем не се пролева еден вид крв кога е ранета совеста? Низ таа рана истекуваат вистинската човечност и бесмртност на човекот, и тој крвави кон вечна смрт. Јас ја гледам таа крв како тече сега.“ — Henry David Thoreau, Civil Disobedience

„Ако е недостапно за сиромашните, не е ни радикално ни револуционерно.“ — Anonymous

„Можете ли да замислите робови на плантажа како седат и гласаат за господари, трошејќи ја енергијата на кампањи и кандидати кога би можеле да тргнат по ‘подземната железница’? Сигурно би ја избрале контраекономската алтернатива; сигурно д-р Ротбард би ги поттикнал на тоа, наместо да бидат заведени да останат на плантажата сè додека не биде избрана Партијата на аболиционистичките робовладетели.“ — SEK III

„Никогаш не дозволувајте да ве измамат дека богатите ќе ви дозволат со гласање да им го одземете богатството.“ — Lucy Parsons

„Ниедна голема идеја на својот почеток не може да биде во рамките на законот. Како би можела? Законот стои во место. Законот е фиксен. Законот е тркало на кола што нè врзува сите без оглед на условите, местото или времето.“ — Emma Goldman, 1917

„Најголемата промена што треба да ја направиме е од потрошувачка кон производство, макар и во мал обем, во нашите градини. Ако само десет проценти од нас го направат тоа, ќе има доволно за сите. Оттука залудноста на револуционерите без градини, кои зависат од системот што го напаѓаат и произведуваат зборови и куршуми, а не храна и засолниште.“ — Bill Mollison

Прозорецот на можноста

„Никогаш не ги менуваш нештата борејќи се против постојната стварност. За да смениш нешто, изгради нов модел што ќе го направи постојниот застарен.“ — Buckminster Fuller ๖

„Државата не е нешто што може да се уништи со револуција, туку состојба, одреден однос меѓу човечките суштества, начин на човечко однесување; ја уништуваме создавајќи други односи, однесувајќи се поинаку.“ — Gustav Landauer, цитиран од Colin Ward во The State and Society

„Живееме во капитализам, неговата моќ изгледа неизбежна — но така некогаш изгледало и божественото право на кралевите.“ — Ursula K. Le Guin, говор при примањето на National Book Award (2014)

„Да се раствори, потопи и направи да исчезне политичкиот или владиниот систем во економскиот систем со намалување, поедноставување, децентрализација и укинување, едно по друго, на сите тркала на оваа голема машина наречена Влада или Држава.“ — Pierre-Joseph Proudhon, General Idea of the Revolution in the Nineteenth Century

„За да го обезбеди својот понатамошен опстанок на оваа планета, човештвото ќе мора да направи голем премин кон кооперативен, децентрализиран и флексибилен начин на производство.“ — Eric Fleischmann

„Двојната моќ е идејата дека зародишот на новиот свет мора да се создава додека се бориме против постојниот; ‘да се гради новото во обвивката на старото’. Тоа значи поттикнување работнички органи на самоуправување, во кои можеме да ја користиме автономијата и да ја ограничуваме моќта на газдите и владата до моментот кога ќе можеме да се соочиме со двете и да ги укинеме. Стратегијата на двојна моќ непосредно ги оспорува институциите на моќта и истовремено, на некаков начин, ги предобразува новите институции што ги замислуваме. Затоа не само што ѝ се спротивставува на државата, туку и се подготвува за тешките судири и прашања што ќе настанат во револуционерна ситуација.“ — Beyond Resistance

Писатели како James Livingston и Michel Bauwens изрично се повикуваат на претходни премини како модели за преминот од хиерархии кон мрежи. Иако нашата политичка култура, и десницата и левицата, го замислува посткапиталистичкиот премин низ призмата на Француската и Руската револуција — ненадеен, востанички и во голема мера изедначен со освојување на државата — нема причина да претпоставиме дека ќе биде таков. Исто толку лесно може да биде повеќедецениски, релативно постепен процес како пропаѓањето на Западното Римско Царство и феудализмот.

[…]

Капиталистичкиот систем стар приближно 500 години, како и претходните историски системи, не е монолитна целина, туку збир општествени формации што си влијаат заемно — некои во подем, други во опаѓање. Оттука, замената на капитализмот не мора да подразбира драматичен прекин од страна на монолитна целина на прогресивни сили. Како што тврди Eugene Holland,

барањето за таков радикален системски прекин е неопходно само кога првично го замислувате општеството или начинот на производство како целосен систем. […] Разбирањето на елементите како доминантни, преостанати и оние што настануваат значително ги подобрува утописките изгледи, бидејќи веројатно ќе има позитивни елементи за потврдување (оние што ‘настануваат’) покрај негативните што треба да се критикуваат и отфрлат (веројатно сите ‘доминантни’). […]

На крај ситуацијата се разрешува кога силите на стариот поредок се обидуваат — и не успеваат — да го спречат преминот.

[…] сегашната состојба е поволна […] затоа што конститутивната моќ на мноштвото созреала дотаму што станува способна, преку своите комуникациски и кооперативни мрежи, преку создавањето на заедничкото, самостојно да одржува алтернативно демократско општество. Тука прашањето за времето станува суштинско. Кога настапува моментот на прекин? […]

Револуционерната политика мора да го препознае, во движењето на мноштвото и низ насобирањето заеднички и кооперативни одлуки, моментот на прекин […] што може да создаде нов свет.

Но колку и да изгледа ненадеен и драматичен конечниот прекин, тој е само врв на долг претходен процес на ‘градење на структурата на новото општество во обвивката на старото’.

[…]

John Holloway слично тврди дека посткапиталистичкиот премин ќе биде ‘меѓупросторен процес’ како оној од феудализам во капитализам.

[…]

Заедничкото производство меѓу рамноправни учесници, како алтернатива и на капиталистичката корпорација и на државата, овозможува

непосредно општествено производство на употребна вредност, преку нови животни практики што во голема мера се надвор од контролата на капиталот и со средства за производство што во многу значајна мера се општествени. Овие нови процеси се посткапиталистички, а не капиталистички, во смисла дека за нивно обновување повеќе не им е потребна никаква посебна улога на капиталот.

— Kevin Carson, The Desktop Regulatory State, „The Transition from Hierarchies to Networks“

„Ако се покаже невозможно законски да се принуди владејачката моќ да го промени начинот на кој владее со нас, а ако од различни причини оние што ја отфрлаат таа моќ не можат или не сакаат насилно да ја соборат, тогаш создавањето независно или алтернативно или паралелно [општество] е единственото достоинствено решение.“ — Ivan Jirous, Parallel Polis: An Inquiry, цитиран од Academy of Ideas

„Економските противинституции, за жал, дејствуваат во рамките на поширока корпоративна капиталистичка економија. Се натпреваруваат на пазари каде институционалната култура на доминантните компании е одозгора надолу и хиерархиска, па се во голема опасност самите да ја впијат таа култура. Затоа непрофитниот и задружниот сектор има раководства што не се разликуваат од капиталистичките: престижни плати, натрупани средни менаџерски позиции, бирократска неразумност и ропско придржување до најновата догма во мотивациската и менаџерската теорија. Проблемот го засилува капиталистичкиот финансиски систем, кој со кредити ги наградува фирмите што следат ортодоксен организациски модел (дури и кога организацијата одоздола е многу поефикасна).“ — Kevin Carson, Building the Structure of the New Society Within the Shell of the Old

„Хоризонталните мрежни комуникациски технологии овозможуваат невидена брзина на фазна промена во јавната свест. Doug McAdam го вовел терминот ‘когнитивно ослободување’ за ‘процес во кој луѓето ненадејно и колективно решаваат дека повеќе не се плашат, дека нивниот неодамнешен страв или апатија се засновале на лаги и дека нема враќање на стариот начин на размислување.’ Штом критична маса од јавноста одлучи дека промената е неизбежна, таа навистина станува неизбежна. А со мрежните комуникациски технологии таа критична маса може да се собере ненадејно и неочекувано.“ — Kevin Carson, The Desktop Regulatory State: „The Question of Repression“

„Трагична иронија е што најсмртоносните масовни убиства во човечката историја биле мотивирани од желбата да се создаде радикално поинакво и подобро општество. Обидот да се проектира Утопија се користел за оправдување на некои од најстрашните злосторства во светот.“ — Benjamin A. Valentino

„Најрадикалниот револуционер ќе стане конзервативец ден по револуцијата.“ — Hannah Arendt

„Сите модерни револуции завршиле со зајакнување на моќта на Државата. 1789 го носи Наполеон; 1848, Наполеон III; 1917, Сталин; италијанските немири во дваесеттите, Мусолини; Вајмарската Република, Хитлер. Овие револуции, особено откако Првата светска војна ги отстранила остатоците од божественото право, и понатаму со сè поголема смелост предлагале да се изгради градот на човештвото и вистинската слобода. Растечката семоќ на Државата секојпат ја потврдувала таа амбиција. Би било погрешно да се каже дека тоа морало да се случи. Но можно е да се испита како се случило; можеби оттаму ќе следи поука. Освен неколку објаснувања што не се тема на овој есеј, чудниот и застрашувачки раст на модерната Држава може да се смета за логичен исход на прекумерни технички и филозофски амбиции, туѓи на вистинскиот дух на бунтот, а кои сепак го создале револуционерниот дух на нашето време. Пророчкиот сон на Маркс и претерано вдахновените предвидувања на Хегел или Ниче на крај, откако градот Божји бил срамнет со земја, повикале рационална или ирационална Држава која, во двата случаи, била заснована врз терор.“ — Albert Camus, The Rebel

„…невозможно е таква револуција да се постигне со диктатура и државна моќ. Без широко распространета обнова што доаѓа одоздола — спроведена од самите работници и селани — општествената револуција е осудена на пропаст…. [М]ора да се надеваме дека… ќе се вложат сериозни напори во работничката класа — меѓу селани, работници и интелектуалци — да се создадат луѓето на една идна револуција што нема да слушаат наредби одозгора, туку ќе бидат способни сами да ги разработат слободните облици на целиот нов економски живот.“ — Pyotr Kropotkin

„Земјата е посеана со урнатините на империи што верувале дека се вечни.“ — Camille Paglia