Estruktura ng mga Insentibo Hirarkiya Pamahalaan Balanse ng Kapangyarihan Kaayusang Kusang Nabubuo Malayang Pagsasama-sama Tulong sa Isa't Isa Hindi Paggamit ng Karahasan Direktang Pagkilos Bintana ng Pagkakataon
Isang Balangkas para sa Malayang Mundo
Ang Panimulang Batayan
Ang malayang mundo ay hindi maaaring magsimula sa isang tapos nang plano. Ang pagtatangkang magdisenyo ng iisang sistema para sa lahat at saka ipataw iyon mula sa itaas ay mag-uulit lamang sa mismong estrukturang nilalayong mapagtagumpayan ng kalayaan.
Samakatuwid, ang wastong panimulang punto ay hindi isang itinakda nang modelo ng lipunan, kundi isang balangkas para suriin ang mga ugnayan, institusyon, at paraan ng pagbabago.
Layunin ng balangkas na ito na palakasin ang awtonomiya: ang kakayahang hubugin ang sarili mong buhay nang hindi napapasailalim sa mga estrukturang nagbibigay sa iba ng kakayahang apihin ka.
Ang layunin natin ay kalinawan sa estruktura:
Ano ang tunay na pinagmumulan ng mga suliranin ng mundo?
Ang Estruktura ng mga Insentibo
Upang masagot ito, kailangan muna nating maunawaan ang estruktura ng mga insentibo.
Ang insentibo ay anumang kalagayang nagbibigay sa isang tao o grupo ng dahilan upang kumilos.
Ang unang naiisip na insentibo ay malamang na pera, ngunit isa lamang itong anyo. Nauudyukan din ang mga tao ng seguridad, pakiramdam ng pagiging kabilang, pagkilala, pagtutumbasan, paggalang sa sarili, pagkamalikhain, at malasakit.
Ang estruktura ng mga insentibo ay ang mekanismo ng gantimpala, parusa, panganib, pagkakataon, at limitasyong gumagabay sa asal dahil ginagawa nitong kapaki-pakinabang ang ilang kilos at magastos ang iba. Inilalarawan nito kung ano ang aktuwal na hinihikayat ng isang sistema, anuman ang ipinapahayag ng mga tuntunin nito o ng mga namamahala rito na kanilang pinahahalagahan.
Sistema ng Gantimpala
Ginagantimpalaan ng mga estrukturang may sentralisadong kapangyarihan ang paghahangad ng kapangyarihan, pera, at kontrol. Hindi pantay ang laki ng gantimpala: mas napapaboran ang mga taong pinakahandang maghangad ng kapangyarihan dahil ang sentralisadong kontrol ay nagbibigay sa kanila ng mas malaking impluwensiya sa lahat ng iba pa. ༆
Tinatawag ito ng mga tao na “korupsiyon,” ngunit ang resulta ay hindi hiwalay sa sistema. Ginagantimpalaan nito ang mga nagsasamantala sa sentralisadong kapangyarihan, habang inilalayo sila sa pananagutan ng mga institusyong kinokontrol nila.
Ang estruktura ng mga insentibo ang nauuna bilang mas malalim na pundasyon. Nabubuo ang hirarkiya kung saan ginagantimpalaan ang naiipong kapangyarihan at magastos ang pagtanggi; pagkatapos, pinananatili nito ang estrukturang lumikha rito.
Hirarkiya
Ang hirarkiya ay isang organisasyong hugis-piramide na nagpapasailalim sa isang indibidwal o kolektibong pangkat sa isa pa. Isa itong organisasyong may antas kung saan ang pagkakaiba sa ranggo ay katumbas ng magkakaibang antas ng awtoridad (ibig sabihin, karapatang mag-utos sa mga nasa ibaba at obligasyong sumunod sa mga nasa itaas).
Sa kahulugang politikal, ang hirarkiya ay estrukturang panlipunan ng pag-uutos at pagsunod. Nilikha ng mga naunang estruktura ng insentibo ang umiiral na mga hirarkiya; pagkatapos, binabago ng hirarkiya ang mga insentibong iyon upang patuloy nitong likhain ang sarili.
Hindi nagiging hirarkiya ang isang organisasyon dahil lamang magkakaiba o nananatili ang mga tungkulin; nagsisimula ang hirarkiya kapag ang mga tungkuling iyon ay nagiging nakapirming awtoridad at nagtatakda ng obligasyong sumunod.
Nagiging posible ang hirarkiya kapag ang kontrol sa pagkain, lupa, seguridad, trabaho, batas, impormasyon, o karahasan ay nagbibigay sa isang panig ng kalamangang magamit laban sa isa pa.
Ginagawang pormal ng hirarkiya ang kalamangang iyon bilang kinikilalang awtoridad, matatag na ranggo, pag-uutos, at obligasyong sumunod. Maaaring lumitaw ang pagsasamantala kapag ang kalamangang iyon ay naging matatag na pag-angkin sa pagsunod ng ibang tao.
Gayunman, kapag naitatag na, ang hirarkiya ay hindi na basta resulta ng mga insentibo—nagiging mekanismo rin ito na lumilikha ng mga insentibo. Ginagantimpalaan nito ang mga nag-iipon ng awtoridad at ang mga sumusunod nang may estratehiya. Pinarurusahan nito ang pagtanggi, pinapaboran ang mga taong may ugaling angkop sa pag-uutos, at muling nililikha ang mga kalagayang nagbibigay-katwiran sa pagpapatuloy nito.
Inilalantad ng pag-unawa sa estruktura ng mga insentibo at hirarkiya ang mga estruktura ng kapangyarihang nangingibabaw sa ating mundo at ang pang-aaping nililikha ng mga ito.
Awtoridad
Ang awtoridad ay isang pag-angking kinikilalang lehitimo ng lipunan na nagkakaloob sa isang indibidwal o institusyon ng karapatang mag-utos, humihingi ng pagsunod, at sinusuportahan ang mga utos nito sa pamamagitan ng puwersa.
Hindi magkapareho ang awtoridad at kapangyarihan. Ang kapangyarihan ay kakayahang kumilos, manghikayat, lumaban, tumulong, o manakit. Ginagawang karapatang mag-utos ng awtoridad ang kapangyarihan.
Maaaring magbigay-kaalaman ang kadalubhasaan at magmungkahi ng direksiyon ang pamumuno, ngunit wala sa dalawang ito ang nagbibigay kaninuman ng karapatang mag-utos at pagpasunurin ang iba. Nagsisimula ang awtoridad kapag ang paggabay ay nagiging karapatang magpasya kung ano ang dapat sundin ng iba at ang pagtanggi ay nagiging pagsuway.
Hindi kailangang gumamit ng puwersa ang awtoridad sa lahat ng oras dahil nakapaloob na ang banta sa mismong institusyon. Ang mga tumatanggi ay maaaring mawalan ng kita, tirahan, katayuan, akses, kalayaan, o sa huli ay humarap sa karahasan.
Ito ang nagpapahintulot sa awtoridad na magmukhang mapayapa. Nagiging karaniwan ang utos, inaasahan ang pagsunod, at ang parusa ay nagiging lehitimong pagpapatupad ng kaayusan.
Binibigyan ng awtoridad ang hirarkiya ng lehitimasyong panlipunan nito at pinahihintulutan ang dominasyon na magpatuloy nang hindi kailangang ilantad ang karahasan sa bawat sandali. ༆
Pamahalaan
Ang pamahalaan ay isang partikular na institusyonal na anyo ng hirarkiya: isang sentralisadong organisasyong nag-aangkin ng awtoridad sa buong populasyon at teritoryo, nag-aangkin ng monopolyo sa lehitimong karahasan, gumagawa ng mga batas na kailangang sundin, kumukuha ng buwis, at nagpapatupad ng pagsunod sa pamamagitan ng mga hukuman, pulisya, bilangguan, at puwersang militar.
Ang argumentong masyadong marahas at hindi mapagkakatiwalaan ang mga tao upang mabuhay nang walang mga naghahari sa kanila ay maaari ring ibaling sa mga naghahari mismo. Ang mga naghahari ay mga tao ring may kahinaan, ngunit hawak nila ang mga hukbo, bilangguan, pagmamatyag, pagbubuwis, at batas. Hindi pinipigil ng naiipong kapangyarihan ang pinakamasamang katangian ng sangkatauhan. Pinalalawak nito ang maaabot ng pinakamalulubhang gawain ng tao at pinoprotektahan ang mga gumagawa nito laban sa pananagutan.
Kung mapanganib ang mga tao, ang sagot ay hindi ang bigyan ang iilan ng kapangyarihan, awtoridad, at kontrol sa milyun-milyon. Ang kawalan ng tiwala ay isang argumento para sa desentralisasyon at pamamahagi ng kapangyarihan upang walang indibidwal o institusyong makapagpataw ng sariling kagustuhan sa napakalaking bahagi ng populasyon.
Ang pagpili kung sino ang gagamit ng awtoridad ay hindi katumbas ng pagpili kung mananatili kang saklaw nito.
Maaaring pigilan ng mga mekanismong sumisiyasat at naglilimita sa kapangyarihan ang mga naghahari, ngunit nagmumula ang bisa ng mga ito sa kakayahang hamunin ang kapangyarihan, hindi sa karapatan ng naghaharing hingin ang pagsunod. Nagdaragdag ng panganib ang patuloy na karapatang mag-utos: maaaring parusahan ng mga hinahamon ang pagtanggi at kontrolin ang mga mapagkukunang kailangan upang labanan sila.
Hindi nangangako ang malayang mundo na mawawala ang pinsala, alitan, o kabiguan ng tao. Ang nakabahaging kapangyarihan ay may panganib ng pagkawatak-watak at pagkabigo sa pagtutulungan. Maaari pa ring magkoordina o pumigil sa ibang kapangyarihan ang isang institusyong may awtoridad; hiwalay ang mga kakayahang iyon sa inaangkin nitong awtoridad.
Hindi nababalanse ng awtoridad ang mga panganib na iyon; pinapalala nito ang mga bunga ng kabiguan ng tao sa pamamagitan ng pagpapalawak ng saklaw ng mga iyon, pagpapataw ng mga bungang iyon sa lahat ng nasasakupan nito, at pagharang sa feedback na maaaring magtuwid sa mga desisyong nagdudulot ng mga iyon.
Kahit ang kinakailangang proteksiyon ay maaaring gawing nakadepende ang mga tao sa tagapagbigay nito, na maaaring gamitin ang pagdepende nilang iyon upang ipagtanggol ang patuloy nitong karapatang mag-utos.
Hindi nalulutas ang dominasyon sa pamamagitan ng pagtatalaga sa isang kapangyarihan bilang pinal na magpapasya dahil lamang kaya nitong pigilan ang isa pa. Nalilimitahan ito sa pagtiyak na walang kapangyarihang may huling pasya sa lahat. Ang anumang kapangyarihang kayang pumigil sa iba ay dapat manatiling bukas sa paglaban; kung hindi, ang panimbang ay magiging bagong puwersa ng dominasyon. Kung palagiang susundin ang prinsipyong iyon, ang mismong balanse ang pananggalang. Ang patuloy na pag-angkin ng karapatang mag-utos ay hindi lumilikha ng panimbang; lumilikha ito ng hindi pagkakapantay na kailangang patuloy na pigilan ng balanse.
Ang pagtanggi sa awtoridad ay nangangahulugang pagpapanatili ng koordinasyon at pagpigil nang hindi nagbibigay kaninuman ng patuloy na karapatang mag-utos sa mga taong magpapasan ng mga pagkabigo nito.
Madalas ituring na utopya ang ideya ng malayang mundo. Gayunman, ang kasalukuyang sistema ang nakasalalay sa palagay na tunay na utopiko: na kayang sapat na mapigil ang mga taong maaaring magkamali kahit ipinagkakatiwala sa kanila ang kapangyarihan, awtoridad, at kontrol sa buong populasyon.
Ang problema ay hindi lamang maling tao ang kasalukuyang nakaupo sa trono. Ang problema ay may trono mismo.
Pagbubuwis
Ang pamimilit ay paggamit o pagbabanta ng puwersa, parusa, o pagkakait upang pilitin ang isang tao na kumilos laban sa kaniyang kalooban o pigilan siyang kumilos nang malaya.
Ang pagbubuwis ay sapilitang pagkuha ng mga mapagkukunan sa ilalim ng bantang parusa.
Hinihingi ng pamahalaan ang mga mapagkukunan mula sa mga tao, pumayag man silang magbigay o hindi. Hindi tinatapos ng pagtanggi ang ugnayan. Nagdudulot ito ng mga parusang ipinatutupad sa pamamagitan ng kapangyarihan ng pamahalaan.
Ito ang pagkakaiba ng pagbubuwis sa kusang palitan. Ang kusang palitan ay nangangailangan ng tunay na kakayahang tumanggi. Hindi ganoon ang pagbubuwis.
Inihihiwalay din ng pagbubuwis ang pagpapasya sa gastos. Maaaring gumastos ang pamahalaan nang hindi personal na pinapasan ng mga nagpapasya ang buong gastos dahil maipapamahagi ito sa populasyong hindi malayang makapagbabawi ng suporta.
Malinaw na inilalantad ng digmaan ang mekanismong ito. Hindi personal na pinopondohan ng mga nagpapahintulot sa digmaan ang buong gastos nito. Kinukuha ng pamahalaan ang mga mapagkukunan mula sa milyun-milyong tao, kabilang ang mga tumututol sa digmaan mismo, upang makapag-utos ang iilang tagapagpasya ng mga mapagkukunan para sa karahasan nang hindi kailangan ang pahintulot ng mga napipilitang magbigay.
Hindi nakalilikha ang pamahalaan ng mga mapagkukunang ito nang hiwalay sa populasyong pinamamahalaan nito. Binibigyan ito ng pagbubuwis ng tuluy-tuloy na akses sa bunga ng paggawa ng mga tao nang hindi nangangailangan ng tuluy-tuloy na pahintulot. ༆
Samakatuwid, mas malalim ang usapin kaysa sa halagang binubuwisan. Itinatatag ng pagbubuwis ang prinsipyong maaaring angkinin ng isang institusyon ang bahagi ng paggawa ng ibang tao nang hindi kailangan ang pahintulot nila.
Balanse ng Kapangyarihan
Ang balanse ng kapangyarihan ay kalagayang sapat na nakabahagi ang kapangyarihan upang walang indibidwal o institusyong makapagpataw ng kagustuhan nito sa iba nang hindi nahaharap sa makabuluhang paglaban, mga alternatibo, o kapalit na gastos.
Hindi nangangahulugan ang balanse na magkakapareho ang lakas, mapagkukunan, kaalaman, o impluwensiya ng lahat. Hindi kailangang mawala ang mga pagkakaibang ito. Ang usapin ay kung maaaring lumaki nang sapat ang mga pagkakaibang ito upang mawalan ng saysay ang pagtanggi at tumigas ang mga iyon bilang awtoridad.
Binabaligtad ng balanse ng kapangyarihan ang insentibong ito. Kapag nananatili sa mga tao ang kakayahang lumaban, bawiin ang kanilang pakikilahok, muling mag-organisa, at matugunan ang kanilang pangangailangan sa pamamagitan ng mga alternatibo, mas mahirap itatag ang dominasyon at mas magastos itong panatilihin.
Samakatuwid, hindi nakadepende ang malayang mundo sa likas na kabutihan o pagiging mapagkakatiwalaan ng mga tao. Nakadepende ito sa paglikha ng mga kalagayang walang sinumang may sapat na naipong kapangyarihan upang pamunuan ang lahat. Maaaring manatili ang insentibong magsamantala, ngunit maaaring limitahan ang kakayahang magsamantala sa pamamagitan ng kapangyarihan ng iba na lumaban. ༆
Nangangailangan ito ng desentralisasyon at muling pamamahagi ng kapangyarihan sa mga indibidwal at mga grupong malayang nagsasama-sama. Mahalaga ang awtonomiya at sariling kakayahang tustusan ang mga pangangailangan dahil nagbibigay ng kalamangan sa kumokontrol ang pagdedepende ng iba. Kung kontrolado ng iisang institusyon ang mga pangangailangan sa buhay, halos simboliko na lamang ang kalayaang tanggihan ito.
Ang parehong pagsusuri ay naaangkop sa labas ng politika, kabilang ang pribadong kontrol. Maaaring maging hirarkikal ang mga ugnayang pang-ekonomiya kapag nagbibigay ang kontrol sa lupa, pabahay, trabaho, o iba pang pangunahing pangangailangan ng sapat na kalamangan sa isang panig upang gawing magastos ang pagtanggi at gawing obligasyong sumunod ang pagdedepende.
Ang sariling kakayahang tustusan ang mga pangangailangan ay hindi nangangahulugang paghihiwalay. Maaaring malalim pa ring magdepende sa isa't isa ang mga tao habang nagpapanatili ng iba't ibang mapagkukunan ng pagkain, enerhiya, kaalaman, komunikasyon, suporta, at pagtutulungan. Habang dumarami ang alternatibo, mas nahihirapan ang anumang institusyong gawing kailangang-kailangan ang sarili hanggang sa magawa nitong utusan ang lahat.
Samakatuwid, sabay na gumagana sa dalawang direksiyon ang balanse ng kapangyarihan. Binubuwag nito ang umiiral na hirarkiya sa pamamagitan ng pagbabawas sa pagdedepende at pag-iipon ng kapangyarihang sumusuporta rito, habang hinahadlangan ang pagbabalik ng hirarkiya sa pagpapanatiling nakabahagi ang kapangyarihan, may mga alternatibo, at posible ang pagtanggi.
Walang garantiya na hindi na kailanman magkakaroon ng bagong konsentrasyon ng kapangyarihan. Mangangailangan ang gayong garantiya ng isa pang awtoridad na sapat ang kapangyarihang magpatupad nito. Sa halip, layunin nitong pigilan ang mga konsentrasyon ng kapangyarihan na maging permanente at hindi matatakasan.
Maaaring magpalipat-lipat, magtipon, at kumalat ang kapangyarihan. Ang mahalaga ay nananatili itong maaaring hamunin.
Hindi dahil kailangang-kailangan ang isang serbisyo ay kailangan na nito ng pinunong hindi mapapalitan. Kahit hindi maaaring magtayo ng isa pang katulad na serbisyo, maaaring manatiling mapapalitan ang kontrol kung ang kagamitan, kaalaman, suplay, at suportang kailangan upang patakbuhin ito ay naaabot ng iba bukod sa iisang tagapagbigay. Sa ganitong paraan, maaaring magbago ang kontrol nang hindi napuputol ang kailangan ng mga tao.
Nangangailangan ang maaasahang proteksiyon ng matatag na kakayahang magtanggol, hindi ng permanenteng karapatang mag-utos. Maaaring manatiling nakakalat sa mga nagsasariling samahan ang kakayahang iyon upang walang tagapagtanggol na kumokontrol sa suportang kailangan upang labanan ito.
Binabago ng patuloy na karapatang mag-utos ang ugnayan: ang mismong pagtanggi ay maaaring maging sapat na dahilan upang magparusa, kaya maipatutupad ng tagapagtanggol ang mga kahilingan nito laban sa paglaban. Nagiging mas mahirap hamunin ang proteksiyon kapag kontrolado rin ng tagapagtanggol ang mga paraan ng paghamon dito.
Ang malusog na balanse ng kapangyarihan ay nakasalalay sa mga puwersang pumipigil sa konsentrasyon ng kapangyarihan at lalo pang nagpapatibay sa mga iyon. Kung nananatiling posible ang mga alternatibo, kompetisyon, paglaban, at mga bagong samahan, humahadlang ang mga ito sa lalo pang pag-iipon ng kapangyarihan.
Pinatitibay ang matatag na balanse ng kapangyarihan ng edukasyon na nagpapalaganap ng kaalaman at kakayahan, pagkakataon na nagpapanatiling bukas ang mga alternatibo, at pagpigil na nagpapataas sa gastos ng dominasyon. Kapag may alitan, ang arbitrasyon, rehabilitasyon, pagpapanumbalik, at paghiwalay sa samahan ay nagbibigay ng mga paraan upang harapin ang pinsala at hindi pagkakasundo nang hindi ginagawang batayan ang alitan para sa permanenteng awtoridad.
Ang layunin ay hindi lamang limitahan ang dominasyon kundi palayain ang potensiyal ng tao at ang di-matitinag na kakayahan ng mga tao na tutulan ang pagtrato sa kanila bilang mga taong dapat lamang sumunod.
Mananatiling posible lamang ang malayang mundo kung pinangangalagaan ng balanse ng kapangyarihan ang awtonomiya at pinipigilan ang anumang indibidwal o institusyon na magpataw ng sariling kagustuhan sa iba sa antas ng buong sistema.
Kaayusang Kusang Nabubuo
Ang kaayusang kusang nabubuo ay isang mahalagang puwersa ng koordinasyon kung saan ang desentralisadong negosasyon, palitan, at pagnenegosyo ay nagsasanib upang makalikha ng malawakang koordinasyon nang walang sinasadyang pangkalahatang plano o hayag na iisang balangkas para sa pag-unlad ng lipunan o ekonomiya, o nang lampas sa kayang gawin ng gayong plano.
Marami sa kaayusan sa paligid natin ang umuunlad na sa ganitong paraan. Walang sinumang nagdisenyo sa wika bilang isang kumpletong sistema. Umusbong ito mula sa napakaraming taong nag-uusap, nag-aangkop ng mga salita, lumilikha ng mga kumbensiyon, at tumutugon sa isa't isa sa paglipas ng mga henerasyon. Umunlad ang internet sa pamamagitan ng mga sinasadyang proyekto at mga protokol na ginagamit nang sama-sama, ngunit walang iisang tagaplano ang nagdisenyo sa kabuuang sistemang kinalabasan nito.
Nasa sentro ng kusang nabubuong kaayusan ang ekwilibriyo. Hindi nangangahulugan ang ekwilibriyo ng nakapirmi o hindi gumagalaw na kalagayan. Isa itong patuloy na nagbabagong balanse na nabubuo habang nagkakaugnayan ang iba’t ibang puwersa at umaangkop ang sistema.
Hinuhubog ng mga puwersang ito ang mga sistemang natural, panlipunan, at sosyo-ekonomiko. Ang pagbabago sa isang bahagi ay nagdudulot ng mga bunga sa ibang bahagi, na lumilikha ng karagdagang pagtugon sa buong sistema. Ang kakulangan, kasaganaan, mga insentibo, kooperasyon, alitan, pangangailangan, at mga alternatibong magagamit ay nagtutulak sa asal sa magkakaibang direksiyon. Ang estruktura ng mga insentibo ang humuhubog sa direksiyon ng pag-aangkop na ito sa pamamagitan ng pagtukoy kung aling mga asal ang ginagantimpalaan, pinipigilan, o ginagawang magastos. Umuusbong ang kaayusan mula sa ugnayan ng mga puwersang ito, hindi mula sa isang puwersang kumokontrol sa kabuuan.
Gumagana ang prosesong ito sa pamamagitan ng feedback. Kumikilos ang mga tao, nararanasan ang mga bunga, nagmamasid sa iba, at umaangkop. Ang bawat pagtugon ay lumilikha ng bagong impormasyong nakaaapekto sa susunod na mangyayari. Sa paulit-ulit na pag-aangkop, maaaring magbunga ng magkakaugnay na padron ang mga lokal na ugnayan na walang indibidwal na nagdisenyo o lubos na nakauunawa.
Hindi ligtas na ipaubaya ang ilang pagkabigo sa pagsubok at pagwawasto dahil maaaring maging hindi na maibabalik ang mga bunga nito bago pa makatugon ang feedback. Nangangailangan ang gayong mga panganib ng paghahanda at koordinasyon bago mangyari ang pagkabigo, hindi lamang ng pag-aangkop pagkatapos.
Kapag maaaring itago ang pinsala o ipasa ito sa iba, maaaring gantimpalaan ng feedback ang pagsasamantala sa halip na kooperasyon. Hindi likas na nagbubunga ng kanais-nais na resulta ang kaayusang kusang nabubuo; hinuhubog ng estruktura ng mga insentibo ang lumilitaw.
Nakagagambala ang sentralisadong kontrol sa prosesong ito kapag sinisikap nitong palitan ang feedback mula sa iba’t ibang bahagi ng sistema ng isang itinakdang resulta. Nakakalat ang kaalaman sa mga taong direktang humaharap sa nagbabagong mga kalagayan; marami rito ay lokal, praktikal, at pansamantala. Habang lumalaki ang saklaw at komplikasyon, mas maraming impormasyon ang kailangang iproseso ng sentral na hirarkiya sa mas malalayong lugar, kaya lalong nahihirapan ang iilang tagapagpasya na tumugon sa buong sistema nang kasinghusay ng mga taong direktang tumutugon sa loob nito.
Pinahihintulutan ng kaayusang kusang nabubuo na harapin ang komplikasyon sa pamamagitan ng maraming nag-uugnayang pinagmumulan ng kaalaman at pag-aangkop. Umuusbong ang koordinasyon mula sa pinagsama-samang pagtugon ng mismong sistema. Dahil hindi lubos na nakadepende ang pag-aangkop sa sentralisadong koordinasyon, maaaring masalo sa lokal na antas ang mga pagkagambala, makabuo ng mga alternatibo, at patuloy na muling mag-organisa ang mas malawak na estruktura sa kabila ng pagkabigo.
Ang resulta ay umuusbong na kaayusan: malawakang koordinasyong nabubuo sa patuloy na interaksiyon ng mas maliliit na bahagi. Hindi ipinapatong ang kaayusan sa sistema. Nililikha ito ng mismong sistema habang tumutugon sa isa't isa ang mga bahagi nito at gumagalaw patungo sa nagbabagong ekwilibriyo.
Hindi maaaring basta itakda ng batas ang kaayusan. Ang kaayusan ay isang umuusbong na resulta ng pagpili ng mga tao na magtulungan. Kung hinihikayat ng mga insentibo ang mga tao na magbanggaan, hindi kayang pilitin ng batas lamang ang mga tao na magtulungan. Ang pagtatayo ng malayang mundo ay tungkol sa paglikha ng mga insentibong nagbibigay-daan sa kooperasyon at kaayusan.
Mga Network
Ang network ay estruktura ng magkakaugnay na mga tao o grupong maaaring direktang mag-usap, makipagkoordina, at kumilos nang hindi ipinadaraan ang bawat ugnayan sa isang sentral na awtoridad.
Itinutuon ng mga hirarkiya ang impormasyon at pagpapasya sa iilang sentral na punto. Ipinamamahagi ito ng mga network. Maaaring umunlad ang koordinasyon mula mismo sa mga tao sa mga komunidad habang direkta silang tumutugon sa nagbabagong kalagayan, nagpapalitan ng impormasyon, at nag-oorganisa ayon sa praktikal na pangangailangan.
Isa sa mga mekanismong nakapaloob dito ang stigmergy: ang mga kilos ay nag-iiwan ng mga palatandaang gumagabay sa mga susunod na kilos. ༆ Tumutugon ang mga tao sa nagawa na ng iba, kaya maaaring umusbong at kumalat ang komplikadong koordinasyon nang walang sentral na tagaplanong nagdidirekta sa bawat hakbang.
Napakalakas na estruktura ng rhizome dahil dito. Hindi ito tulad ng punong may iisang gitnang katawan; kumakalat ang rhizome sa gilid sa pamamagitan ng maraming magkakaugnay na ugat at supling. Sumasanga ito, muling nagkakaugnay, dumadami, at patuloy na lumalaki kahit masira ang ilang bahagi. Walang iisang puntong kumokontrol o sumasaklaw sa kabuuan nito.
Hindi nagiging desentralisado ang isang network dahil lamang wala itong pormal na hirarkiya; kung ang isang nodo ay maging kailangang-kailangan, maaaring muling likhain ng pagdedepende ang kalamangang kailangan ng hirarkiya. Maaari rin itong mangyari kapag maraming nodo ang umaasa sa iisang tagapagsuplay, mapagkukunan, impormasyon, o mga taong kumokontrol sa pagpasok, o kapag pinahihirap ng mismong koordinasyon ang pag-alis sa isang umiiral na network.
Samakatuwid, maaaring muling lumikha ng pagdedepende ang paglaki ng saklaw nang walang pormal na hirarkiya; ang mahalagang tanong ay kung maaari pa ring kuwestiyunin ang kontrol sa mahahalagang tungkulin at mailipat, maidaan sa ibang ruta, o mapalitan ang mga ito.
Ito ang dahilan kung bakit nagsisimula ang tunay na pagbabago sa hanay ng mga ordinaryong tao. Ang pagbabagong ipinapataw mula sa itaas ay patuloy na nakadepende sa sentral na awtoridad na nagpataw nito. Ang pagbabagong lumalago mula sa ibaba ay maaaring kumalat sa napakaraming nagsasariling punto, lumakas sa kanilang mga ugnayan, at lalong mahirap sakupin, supilin, o ibalik sa dati.
Nagiging matatag ang mga network na kalat sa iba’t ibang lugar sa pamamagitan ng mga ekstrang kakayahan, mga alternatibong ruta, at kakayahang muling mag-organisa kapag may pumalya. Sabay na itinutuon ng hirarkiya ang kontrol at mga pagkabigo. Maaaring muling mag-organisa ang mga network sa ibang koneksiyon, mag-eksperimento nang magkakasabay, at makaiwas sa pagkagambala.
Lumalaki ang saklaw ng kaayusang kusang nabubuo sa pamamagitan ng mga network: lumalawak ang koordinasyon mula sa maraming magkakaugnay na bahagi, habang ang kawalan ng isang sentro ng kontrol na kailangang-kailangan ay ginagawang mas madaling umangkop, mas matatag, at mas mahirap masakop ang buong estruktura.
Malayang Pagsasama-sama
Ang malayang pagsasama-sama ay hindi nagpapahintulot ng ipinataw na pagiging miyembro, sapilitang pakikilahok, o anumang awtoridad na pumipigil sa mapayapang pag-alis. Walang grupong maaaring mag-angkin ng patuloy na pakikilahok ng isang tao kapag wala na ang kaniyang patuloy na pagsang-ayon. Malayang makaaalis, magbabago ng direksiyon, muling magsasama, at bubuo ng mga alternatibo ang mga tao habang nagbabago ang kanilang mga pangangailangan at interes.
Nagsisimula ang malayang pagsasama-sama sa indibidwal. Ang pagsali sa isang ugnayan, organisasyon, o komunidad ay hindi pagsuko ng awtonomiya rito. Kailangang magpatuloy ang pahintulot hangga't nagpapatuloy ang pakikilahok; hindi maaaring maging permanenteng pag-angkin sa isang tao bukas ang kasunduang ginawa kahapon.
Walang tunay na saysay ang pag-alis kung mawawala rin ang akses sa pangunahing pangangailangan sa buhay; nakadepende ang malayang pagsasama-sama sa mga alternatibong sapat ang lakas upang gawing praktikal at hindi lamang pormal ang pagtanggi.
Kailangan ding maaabot ang mga alternatibong iyon kapag kinakailangan: isang matutuluyan, paraan upang makarating doon, at pangangalagang magpapatuloy sa panahon ng pagbabago. Maaaring gawing posible ito ng pinagsasaluhang reserba at mga paghahandang tumanggap ng mga tao bago pa dumating ang krisis. Walang sinuman ang dapat mapilitang muling itayo nang mag-isa ang buong kabuhayan upang tanggihan ang isang tagapagbigay.
Likas na nagsasama-sama ang mga tao ayon sa magkakatulad na interes, pangangailangan, ugnayan, at layunin. Ang ganitong pagkakaugnay ang bumubuo ng mga grupong may tunay na pagkakatugma, hindi sapilitang kasapian. Maaaring mapabilang ang isang tao sa maraming samahan nang sabay, na bawat isa ay kumakatawan sa iba't ibang bahagi ng kaniyang buhay, nang walang isa man ang makaaangkin sa buong indibidwal.
Hindi kailangang pangkalahatan ang kasunduan. Maaaring makipagnegosasyon, magkompromiso, at mapayapang lutasin ng mga tao ang mga alitan ayon sa bawat sitwasyon. Kung masyado nang magkalayo ang kanilang mga layunin, maaari silang maghiwalay. Maaaring mahati ang isang samahan sa marami, mapanatili ang mga ugnayang gumagana pa, iwan ang mga hindi na gumagana, at muling magsama sa ganap na bagong anyo.
Lumilikha ito ng napakaraming posibleng kaayusan. Maaaring mabuo, mahati, magsapawan, muling mag-ugnayan, at magbago ng direksiyon ang mga grupo habang nagbabago ang kalagayan. Sa halip na piliting sumailalim sa iisang desisyon ang mga taong hindi magkatugma, pinahihintulutan ng malayang pagsasama-sama ang magkakaibang sagot na umiral nang sabay-sabay. ༆ Umuusbong ang napakaraming anyo ng pagsasama-sama mula sa walang-hanggang pagkakaiba-iba ng mga tao at sa kanilang kakayahang bumuo ng iba't ibang anyo ng ugnayan. Ang pluralismo ay nagiging estruktural na bunga ng kalayaan sa halip na isang bagay na ipinagkakaloob mula sa itaas.
Binabago rin nito ang kahulugan ng komunidad. Ang pagbabahagi ng iisang teritoryo ay hindi awtomatikong nagbubuklod sa daan-daang libo o milyun-milyong estranghero bilang isang tunay na komunidad. Lumalago ang komunidad mula sa mga ugnayan, pagkakakilala, magkakatulad na layunin, kalapitan, at malasakit sa isa't isa. Maaaring manatiling malapit na konektado sa mas malawak na network ang matatatag na lokal na samahan nang hindi nilulunok ng iisang awtoridad.
Samakatuwid, hindi likas na nangangailangan ng hirarkiya ang malaking saklaw. Maaaring mag-ugnayan ang maliliit na samahan sa pamamagitan ng mga network na magkakapatong at walang nakatataas na sentro, nagtutulungan kung saan nagtatagpo ang kanilang interes habang nananatiling nagsasarili sa ibang larangan. Maaaring dumaloy ang impormasyon, mapagkukunan, kaalaman, at koordinasyon sa mga koneksiyong ito nang hindi dumaraan sa sentral na estruktura ng pag-uutos.
Hindi kailangang manatili sa kasalukuyang laki ang pagkakaorganisa ng bawat tungkulin. Maaaring bawasan ng mas malaking lokal na kakayahan ang pangangailangan ng mga tao sa malayuang koordinasyon. Kung nananatiling kailangan ang mas malawak na koordinasyon, maaaring palawakin ng mga network ang kooperasyon sa iba't ibang rehiyon nang hindi ginagawang permanenteng awtoridad ang koordinasyong iyon sa mga taong kasangkot.
Kahit may boses ang lahat ng miyembro nito, nag-aangkin ng awtoridad ang isang lupong pang-ugnayan kapag ipinagpapalagay nitong mayroon itong pangkalahatang karapatang magpasya kung aling mga gawain ng mga nagsasariling tao at samahan ang kailangang mapasailalim sa lupon.
Nananatiling bukas ang gayong mga network dahil maaaring magmungkahi, mag-eksperimento, gumaya sa gumagana, baguhin iyon, o lumikha ng alternatibo ang mga tao nang hindi naghihintay ng pahintulot mula sa itaas. Kumakalat ang matagumpay na anyo sa pamamagitan ng kusang pagtanggap. Maaaring mawala ang hindi gumaganang anyo nang hindi ipinapasan sa lahat ng iba pa ang mga kabiguan nito.
Tumutulong ang kalayaang umalis upang hindi tumigas ang mga ugnayang ito bilang kapangyarihang mamuno sa iba. Ang pag-alis ay maaaring ganap na paghiwalay, pagbawas sa pakikilahok, pagbabago ng katuwang, pagbuo ng panibagong samahang kasabay na umiiral, o simpleng pagtanggi sa kaayusang hindi na gumagana. Kung ang pag-alis ay nangangahulugang pagsuko ng isang bagay na hindi basta mapapalitan, o kung sinusundan ang tao ng parehong pagbubukod sa iba't ibang samahan, nakadepende rin ang kalayaan sa kakayahang hamunin o baguhin ang mga kondisyong iyon, hindi lamang sa kakayahang umalis. Kapag hinarangan ang mapayapang paghiwalay at naging sapilitan ang pakikilahok, hindi na malaya ang pagsasama-sama.
Maaaring umalis ang isang tao sa samahan nang hindi tinatakasan ang pananagutan sa pinsalang idinulot niya o sa mga pangakong kusang ginawa niya at makatuwirang pinanghawakan ng iba. Hindi awtomatikong nagbibigay-katwiran ang pananagutan sa isang pangako upang piliting tuparin iyon. Maaaring tugunan ng arbitrasyon, pagpapanumbalik, paghiwalay, at iba pang paraan ang mga nasirang pangako habang nananatiling nakatali sa partikular na alitan. Nakatali ang pananagutan sa partikular na pinsala o pangako; hindi ito maaaring maging pagmamay-ari sa tao o pangkalahatang obligasyong sumunod.
Ang pagtangging makipagtulungan ay hindi sa sarili nito nagpapatunay ng pamimilit. Ngunit ang paggamit ng kontrol sa pangunahing pangangailangan upang pilitin ang pagsunod, o pagharang sa paglapit sa mga alternatibong handang tumanggap, ay pamimilit.
Ang ilang pinsala ay hindi matatakasan sa paghiwalay lamang, lalo na kung kumakalat ang epekto nito o ipinapasa sa mga taong hindi basta makalalayo, kaya humihina ang feedback na kung hindi ay pipigil sa mapaminsalang asal. Hindi nangangahulugan ang desentralisasyon na kailangang lokal lamang ang bawat pagtugon; kung may pinsalang umaabot sa maraming samahan o rehiyon, maaaring magkoordina ang mga apektado sa kabila ng mga hangganang iyon, magkasundo sa magkakatulad na pamantayan, o subaybayan ang mga epekto nito.
Kung hindi mapipigilan ng paghiwalay ang pinsala o ang pagpapatuloy nito, maaaring ipagtanggol ng mga apektado ang kanilang sarili, humingi ng pamamagitan, o kumilos kasama ng iba upang ihinto iyon. Maaaring mangailangan ang pagpigil sa magkakasamang panganib ng pansamantalang limitasyon sa asal na naglalagay sa iba sa panganib, kahit hindi magkakasundo ang mga apektado at hindi malinaw ang indibidwal na pananagutan. Nangangailangan ng hiwalay na pagbibigay-katwiran ang mga limitasyon at kung kanino mapapasan ang gastos ng mga iyon.
Hindi nalulutas ng isang pag-angking may pinsala ang alitan; kailangang manatiling nakatali ang proteksiyon sa pagpigil sa partikular na pinsala at hindi maging batayan ng mas malawak o walang-hanggang kontrol. Hindi nakaliligtas sa paghamon ang mga kumikilos upang pumigil sa pinsala; hindi maaaring nakasalalay lamang sa mga nagsasagawa ng interbensiyon ang kakayahang kuwestiyunin ang batayan, paraan, o pagpapatuloy nito. Kailangang kasama sa independiyenteng paghamon ang praktikal na kapangyarihang baguhin ang mga hindi makatwirang restriksiyon o ihinto ang interbensiyon kapag bumagsak ang pagbibigay-katwiran dito.
May ilang suliraning mananatiling hindi nalulutas sa halip na lumikha ng permanenteng awtoridad na ang garantiya ng paglutas ay nakadepende sa kapangyarihang pilitin ang lahat ng kasangkot.
Hindi nagtatakda ang malayang pagsasama-sama ng iisang pinal na kaayusan para sa lipunan. Ang lakas nito ay nasa mismong pagpapanatiling bukas sa tanong na iyon. Hinahayaan nito ang lubos na malaya at nagsasariling mga tao na patuloy na bumuo ng kanilang sariling mga ugnayan, at lumikha ng isang kaayusang panlipunang binubuo ng napakaraming magkakapatong na samahan sa halip na isang estrukturang may awtoridad na saklawin silang lahat.
Tulong sa Isa't Isa
Ang tulong sa isa't isa ay kooperasyon sa pamamagitan ng pagtutumbasan: nagtutulungan ang mga tao dahil hindi kailangang magbanggaan ang ating mga interes. Magkakaiba ang ating mga pangangailangan, kakayahan, kaalaman, mapagkukunan, at pagkakataon. Sa pagbabahagi ng mga ito, maaaring higit na mapabuti ang kalagayan ng bawat isa.
Lumalayo ang malayang mundo sa mga ugnayang zero-sum. Nalilikha ang yaman sa pamamagitan ng paggawa ng bagong halaga. Maaaring magkaroon ng mas marami ang dalawang taong nagtutulungan kaysa sa kaya nilang likhain nang magkahiwalay, ngunit hindi tunay na kapwa kapaki-pakinabang ang ugnayan kung nakadepende ang pakinabang nito sa pagpapasa ng gastos sa ibang tao. Nagiging mas madali ang mga ugnayang ito habang inaalis ang mga hadlang sa pagpasok at ang artipisyal na kakulangan, na nagbubukas ng mas maraming paraan upang matustusan ng mga tao ang kanilang sarili at ang isa't isa.
Lalong tumitibay ang pagtutumbasan sa pamamagitan ng mga ugnayang nagpapatuloy sa paglipas ng panahon. Umuunlad ang matatatag na kapitbahayan at komunidad mula sa pagkakaibigan: mga taong magkakakilala, nagmamalasakit sa isa't isa, at nagbabahagi ng pagkain, kagamitan, kasanayan, kaalaman, tirahan, oras, at suporta. Kapag hindi na estranghero ang mga tao sa kanilang paligid, ang isang taong nalulubog sa kahirapan o nawawalan ng tahanan ay hindi na isang problemang hindi napapansin at ipinauubaya sa malayong institusyon. Nakikita ang kanilang mga pangangailangan ng mga taong nakakakilala sa kanila at may dahilan upang magmalasakit.
Maaaring mag-ugnayan ang mga relasyong ito sa mas malalawak na network ng tulong sa isa't isa, na dalhin ang suporta lampas sa mga taong magkakakilala at palawakin ang kayang ibigay ng isang indibidwal o kapitbahayan nang mag-isa. Ang isa ay may pagkain, ang isa ay may bakanteng kuwarto, ang isa ay kayang mag-ayos ng mga bagay, at ang isa pa ay kayang magturo, magtanim, magtayo, maghatid, o mag-alaga. Habang nagsasapawan ang mga ugnayang ito, dumarami ang maaaring lapitan para sa suporta at nababawasan ang pangangailangang umasa sa iisang institusyon upang makuha ang kailangan.
Hindi nangangailangan ang pagtutumbasan ng kabayaran mula sa lahat ng tumatanggap ng pangangalaga. Para sa taong hindi makaalis o makapag-ayos ng suporta nang mag-isa, nakadepende ang kalayaan sa pangangalagang hindi kontrolado ng iisang tao o ugnayan.
Mas madaling hamunin ang pang-aabuso at ipagpatuloy ang pangangalaga sa panahon ng pagbabago kung may maraming tagapag-alagang magkakaugnay at may iba pang malayang ugnayan. Kung hindi makapagbigay ng may-kaalamang pahintulot ang isang tao, dapat sundin ng pangangalaga ang kaniyang ipinahayag na kagustuhan hangga't maaari at manatiling limitado sa kaniyang pangangailangan. Ang pagdedepende ay hindi nagbibigay kaninuman ng pagmamay-ari sa tao.
Nangangailangan din ng pagpapanatili ang maaasahang tulong sa isa't isa. May dahilan ang mga tao na panatilihin ang mga serbisyong ginagamit nila, pinahahalagahan, o maaaring kailanganin sa hinaharap. Nakadepende ang patuloy na pagbibigay sa regular na ambag ng paggawa at iba pang mapagkukunan, magkakasamang reserba, at pagpapahinga para sa napapagod na mga tagapag-alaga o tagapagpanatili.
Hindi palaging pantay ang gastos ng pangangalaga sa lahat sa parehong panahon, ngunit maaaring ipamahagi ng mas malawak na mga network ang hindi pantay na pasaning iyon sa mas maraming tao, mapagkukunan, at ugnayan sa halip na iwan sa iisang tao. Sa panahon ng kakulangan, nakatutulong ang paglilinaw kung ano ang mga pangangailangan at magagamit na suplay upang makipagnegosasyon sa mga prayoridad at humingi ng tulong lampas sa lokal na network. Hindi nakakalikha ng nawawalang mapagkukunan ang pangangailangan, ngunit hindi rin nagtatatag ng karapatang hingin ang pagsunod ang kakulangan.
Ang tulong sa isa't isa ay hindi pagsasakripisyo ng sarili. Umuunlad tayo kapag maaaring umunlad ang mga tao sa paligid natin. Ang mas ligtas, mas malusog, mas malaya, at mas may-kakayahang mga tao ay ginagawang mas ligtas, mas masagana, at mas malaya rin ang sarili nating buhay. Nagpapatibay sa isa't isa ang kapakanan ng indibidwal at kapakanan ng lahat sa halip na magkalaban.
Muling nililikha ng dominasyon at paghihiganti ang mga kalagayan ng alitan sa halip na kapayapaan. Tinutugunan ng tulong sa isa't isa ang pagdurusa sa pamamagitan ng pangangalaga, pagmamahal, at pag-asa habang binubuo ang mga materyal na kalagayang nagpapababa sa posibilidad na maulit ang pagdurusa.
Nililikha natin ang mapayapang mundong nais nating tirhan sa paggawa ng unang hakbang upang itayo ito: pagtutulungan ngayon, pagpapatatag ng mga ugnayan sa paligid natin, at pagpapalakas sa mga ito upang walang sinumang kailangang harapin nang mag-isa ang mundo.
Pagkakaibigan
Nagsisimula ang matatag na komunidad sa pagkakaibigan, hindi sa abstraktong konsepto lamang ng komunidad. Personal, sinasadya, boluntaryo, at direktang hinuhubog ng mga taong nasa loob nito ang pagkakaibigan. Walang mas malaking samahang may karapatan sa ugnayan dahil lamang kabilang sa iisang lugar, grupo, o adhikain ang dalawang tao.
Hindi kailangan ng magkakaibigan ng panlabas na awtoridad na magtakda ng kanilang relasyon o pilitin silang magkasundo. Sila mismo ang nagpapasya kung paano makikitungo, saan ang hangganan ng bawat isa, at kung kailan dapat magbago o magtapos ang ugnayan. Maliit ang saysay ng kalayaang makipag-ugnayan kung wala ang kalayaang humiwalay.
May likas ding hangganan ang pagkakaibigan. Hindi ito maaaring palawakin bilang isang ugnayang sumasaklaw sa lahat, at bahagi iyon ng lakas nito. Maaaring manatiling maliit ang mga pagkakaibigan habang nagsasapawan at nag-uugnayan palabas, upang kumalat ang kooperasyon nang hindi ibinubuklod ang lahat sa iisang panlipunang kabuuan. Pinahihintulutan ng mas malawak na mga network ang mga taong hindi magkaibigan na magkoordina nang hindi nagiging iisang panlipunang kabuuan ang mga network na iyon.
Ang layunin ay makipagkaibigan sa halip na magtayo ng mga komunidad. ༆ Hayaan ang mas matatatag na komunidad na umusbong mula sa mga ugnayang aktuwal na pinipili ng mga tao.
Hindi Paggamit ng Karahasan
Mas kanais-nais ang di-marahas na pagkilos bilang estratehiya para magtayo ng malayang mundo. Hinuhubog ng mga paraang ginagamit upang magtayo ng bagong mundo ang mga gawi, insentibo, organisasyon, at pamamahagi ng kapangyarihang lumilitaw mula sa mga ito. Binabago ng karahasang pampolitika ang estruktura ng mga insentibo sa paglaban mismo, sa paggantimpala sa paglilihim, pag-uutos, pamimilit, at mga organisasyong kayang magtipon ng puwersa.
Maaaring patibayin ng karahasang pampolitika ang mga estrukturang nilalayon nitong hamunin. Kapag nakakakita ang mga tao ng karahasan, natatakot sila. Itinutulak sila ng takot patungo sa mga institusyong nangangako ng proteksiyon: pulisya, militar, at pamahalaan. Samakatuwid, maaaring patibayin ng karahasan ang mga sangay na nagpapatupad ng mismong hirarkiyang hinahamon, na nagbibigay sa pamahalaan ng mas malaking dahilan para sa pagpupulis, pagmamatyag, panunupil, at paggamit ng puwersa habang inilalayo ang mas malawak na populasyon sa mga humahamon dito.
Mayroon nang napakalaking kalamangan sa organisadong karahasan ang pamahalaan. Kontrolado nito ang pulisya, militar, mga bilangguan, sistemang paniktik, armas, at mga network ng lohistika na binuo upang ipatupad ang awtoridad nito. Hinahayaan ng karahasan ang pamahalaan na magtakda ng mga tuntunin ng paghaharap at gamitin ang pinakamalakas nitong kakayahan.
Sa ibang direksiyon hinahamon ng di-marahas na pagkilos ang hirarkiya. Ang direktang pagkilos, pagsuway-sibil, mga welga, pagtanggi, tulong sa isa't isa, sariling kakayahang tustusan ang mga pangangailangan, pagbuo ng mga komunidad, mga konstruktibong alternatibo, at pagbawi ng pakikilahok ay humahamon sa pagdedependeng nagpapagana sa mga sentralisadong institusyon. Hindi gumagana ang pamahalaan sa pamamagitan ng puwersa lamang; nakadepende ito sa patuloy na kooperasyon.
Ang pag-asa ay kapangyarihang pampolitika rin. Ang layunin ay hindi takutin ang mga tao upang sumabak sa pakikibaka, kundi bigyan sila ng inspirasyon ng posibilidad ng mapayapa at malayang mundo kung saan makapamumuhay sila nang maayos, matutupad ang mga pangarap, mapauunlad ang potensiyal, at matutulungan ang isa't isa. ༆
Nagiging totoo ang pag-asa sa karanasan. Ang pagkakaibigan, tulong sa isa't isa, awtonomiya, sariling kakayahang tustusan ang mga pangangailangan, mga hardin, kooperasyon, direktang pagkilos, at mga alternatibong gumagana ay nagbibigay sa mga tao ngayon ng mga bahagi ng ibang paraan ng pamumuhay. Ipinamamahagi ng prefigurasyon ang kakayahan bago mawala ang sentralisadong awtoridad. Habang nagiging mas may-kakayahan ang mga taong tugunan ang kanilang mga pangangailangan sa pamamagitan ng malayang pagsasama-sama, tulungan, malayang kaalaman, at mga alternatibo, unti-unting nawawala ang pagdedepende sa sentralisadong mga institusyon.
May panganib na humantong sa kabaligtaran ang marahas na rebolusyon. Ang pagsira sa umiiral na pamahalaan ay hindi nangangahulugang nawasak din ang estruktura ng naiipong kapangyarihan. Iniipon ng mga armadong organisasyon ang mga armas, lihim, pag-uutos, paniktik, lohistika, at kakayahang magsagawa ng operasyon. Kung bumagsak ang umiiral na pamahalaan bago maipamahagi ang kapangyarihan at kakayahan, ang organisasyong may pinakamalaking kakayahang gumamit ng karahasan ang nakapuwesto ring pumuno sa nagawang vacuum ng kapangyarihan. Nagbabago ang pinuno habang nananatiling maaaring agawin ang estruktura.
Ang walang karahasan ay hindi nangangahulugan ng pasipismo o pagtangging ipagtanggol ang sarili. Maaaring kailangan ang puwersang pandepensa kapag hindi mapigilan sa ibang paraan ang agarang pinsala. Ang layunin ay pigilan ang dominasyon, hindi gawing pangunahing prinsipyo ng pagpapalaya ang puwersa. Huling paraan pa rin ang karahasan.
Maaaring manatili ang kakayahang ipagtanggol ang sarili habang pandepensa at pansamantala ang paggamit nito. Pinananatiling nakabahagi at maaaring hamunin ng balanse ng kapangyarihan ang kakayahang magtanggol, habang pinipigilan ng malayang pagsasama-sama ang pansamantalang puwersa na maging permanenteng estruktura ng awtoridad.
Nangangailangan ng paghahanda, maaasahang suplay, impormasyong ibinabahagi, at koordinasyon sa iba't ibang samahan ang mga tuluy-tuloy na banta. Maaaring ipagkatiwala ng mga tao ang mga partikular na gawaing pandepensa sa may karanasan habang nililimitahan ang mga tungkuling iyon sa kanilang gawain at pinananatiling bukas sa paghamon. Lalo nang matindi ang panganib sa depensa, dahil ang kakayahang magtanggol ay maaari ring maging bagong konsentrasyon ng kapangyarihan. Nananatiling tunay lamang ang pagkakaibang ito habang ang mga armas, suplay, at panlabas na suporta ay hindi napapailalim sa eksklusibong kontrol ng iisang grupo.
May isa pang panganib ang nakabahaging depensa: maaaring ikabahala ng isang samahan ang paghahanda ng isa pa, na ang tugon naman ay magmumukhang patunay sa pangamba ng una. Kung maaari, ang direktang pakikipag-ugnayan, nagsasariling pagtiyak sa mga nakababahalang pahayag, at mga limitasyon sa pagpapakilos na tinatanggap ng magkabilang panig ay makapagbibigay sa dalawang panig ng paraan upang umatras nang hindi isinusuko ang kakayahang ipagtanggol ang kanilang sarili.
Kailangang limitado sa gawain at bukas sa paghamon ang koordinasyon sa emerhensiya. Maaari pa ring matalo ang nakabahaging depensa; hindi rin garantiya ng kaligtasan ang sentralisadong pag-uutos.
Hindi lamang dapat dumating ang kalayaan pagkatapos ng pakikibaka. Dapat makilala ito sa paraan ng pamumuhay habang nagaganap ang pakikibaka.
Ang Tuntuning 3.5%
Hindi nangangailangan ng sabay-sabay na pag-aaklas ng buong populasyon ang sistemikong pagbabago.
Nalaman sa pananaliksik nina Erica Chenoweth at Maria Stephan na ang malalaking kampanyang di-marahas na naglalayong baguhin ang rehimen, makamit ang kalayaan, o wakasan ang pananakop sa pagitan ng 1900 at 2006 ay may antas ng tagumpay na mahigit doble kaysa sa mga mararahas na kampanya.
Kalaunan ay nabuo mula sa pananaliksik na ito ang tuntuning 3.5%: sa orihinal na datos, walang kampanyang di-marahas na nabigo matapos nitong aktibong mapakilos ang hindi bababa sa 3.5% ng populasyon sa rurok ng pakikilahok.
Hindi gumagana ang pamahalaan sa pamamagitan ng puwersa ng pulisya at militar lamang. Nakadepende ito sa mga tao sa buong lipunan na patuloy na nagtatrabaho, sumusunod, nagpapatupad ng mga utos, naglilipat ng mga mapagkukunan, nagpapanatili ng imprastruktura, at tumatanggap sa awtoridad nito. Nakadepende ang pamahalaan sa kooperasyon ng di-hamak na mas maraming tao kaysa sa mga aktuwal na namamahala.
Bahagi lamang ng presyur ang mga aktibong kalahok. Habang kumakalat ang pakikilahok at pagtanggi, nagiging hindi gaanong maaasahan ang kooperasyon. Humihinto sa pakikipagtulungan ang mga manggagawa. Hindi na naipatutupad ang mga utos. Lumalipat ng panig ang mga tagasuporta. Tumitigil ang mga tao sa loob ng sistema sa pagpapatupad ng mga direktiba. Nagsisimulang pumalya ang mga institusyon. Nagbabago ang balanse ng kapangyarihan dahil nawawala sa estruktura ang kooperasyon ng tao na kailangan upang mapanatili ito.
Maaaring makahikayat ang mga kilusang di-marahas ng mas malawak na pakikilahok dahil hindi kailangang maging sundalo ang lahat upang lumaban. Maaaring magwelga, magboykot, tumanggi, bawiin ang suporta, magbigay ng mga mapagkukunan, magbigay ng matutuluyan sa iba, o basta tumigil sa pakikipagtulungan ang mga tao.
Nalaman ng mga sumunod na pag-aaral na bumaba ang antas ng tagumpay ng mga kampanyang di-marahas pagkatapos ng 2010. Itinuturo ni Chenoweth ang pag-aangkop ng mga pamahalaan sa kanilang mga kontra-estratehiya at ang labis na pag-asa ng mga kilusan sa mabilis na pagpapakilos nang walang organisasyon, estratehiya, at tibay na kailangan upang mapanatili ang presyur. Maaaring magbukas ng pagkakataon ang pagpapakilos, ngunit kung walang matatag na organisasyon at praktikal na kakayahang sumuporta rito, maaari itong magsara bago maitayo ang mga kondisyon para sa pangmatagalang pagbabago.
Ang tuntuning 3.5% ay hindi batas o garantisadong antas. Hindi kailanman umabot sa 3.5% ang karamihan sa matagumpay na kilusang di-marahas, at may natukoy na tila eksepsiyon sa mas bagong pananaliksik. Isa itong makasaysayang padron, hindi pormula para sa tagumpay.
Hindi ibig sabihin ng tuntuning 3.5% na kayang pilitin ng eksaktong 3.5% ng populasyon ang anumang pamahalaan na sumuko.
Ang ibig sabihin nito ay hindi kailangan ang pagkamulat ng lahat upang magkaroon ng pagbabago.
Direktang Pagkilos
Ang direktang pagkilos ay direktang pagharap sa isang problema sa halip na hilingin sa isang awtoridad na lutasin ito para sa atin. Ang paghahangad ng reporma sa pamamagitan ng awtoridad ay ipinapasa ang pagbabago sa itaas. Pinananatili ng direktang pagkilos ang kakayahang magpasya at kumilos sa mga taong apektado.
Ang nakikita natin ay hindi lamang korupsiyon. Sinusunod ng sistema ang mga insentibo at konsentrasyon ng kapangyarihang nakapaloob dito. Maaaring baguhin ng pagpapalit sa mga kinatawan ang mga desisyon, ngunit hindi nito binabago ang mekanismo ng awtoridad. Itinatago ng representatibong politika ang sanhi at bunga sa ilalim ng maraming antas ng burukrasya: kumikilos ang mga tao at pagkatapos ay naghihintay sa mga institusyong magpasya kung ano ang mangyayari. Lumilikha ang direktang pagkilos ng pagbabago dito mismo, ngayon. Nakikita ng mga tao ang resulta, sinusubok ito, at nagpapatuloy mula roon.
Ang direktang pagkilos ay hindi nangangailangan ng pahintulot mula sa itaas. Hindi kailangang humingi ng pahintulot ang mga tao sa awtoridad upang magtulungan, lumutas ng mga problema, bawiin ang suporta, o lumikha ng mga alternatibo. Maaaring magsimula ang pagbabago kung saan may kakayahan nang kumilos ang mga tao at saka kumalat mula sa ibaba habang ginagaya ng iba ang gumagana.
May kapangyarihan ang mga tao sa ibaba dahil hindi kayang patakbuhin ng hirarkiya ang sarili nito. Agad na inilalantad ng welga ang pagdepende na iyon. Maaaring ihinto ng pangkalahatang welga ang malalaking bahagi ng mekanismo nang sabay-sabay. Ipinakikita ng welgang walang pahintulot ng unyon na maaaring gamitin ng mga manggagawa ang kolektibong kapangyarihan nang hindi naghihintay ng pahintulot mula sa mga institusyong kumakatawan sa kanila.
Ginagawang kalamangan ng direktang pagkilos ang pagdepende na iyon. Ang pagkakaiba ay nasa pagitan ng pagtutol sa isang estruktura at pag-aalis sa isang bagay na kailangan nito upang gumana. Binabago ng pagtanggi at pagbawi ang mismong ugnayan.
Lumilikha ang direktang pagkilos ng mga alternatibong ginagawang hindi gaanong kailangan ang hirarkiya. Sa tulong sa isa't isa, kakayahang matustusan ang sariling pangangailangan, malayang palitan, mga kooperatiba, at mga paralelong institusyon, nagkakaroon ang mga tao ng kakayahang mas direktang matugunan ang kanilang mga pangangailangan.
Pinatitibay ng dalawang panig ang isa't isa. Patigilin ang makinarya habang nagtatayo ng mga alternatibo. Binabawasan ng paglaban ang kakayahan ng hirarkiya. Binabawasan ng pagtatayo ang pagdedepende sa hirarkiya.
Maaaring bawiin ng mga tao ang pagsunod habang pinananatili ang mahahalagang gawain sa pamamagitan ng direktang kooperasyon sa mga umaasa rito. Maaaring lumikha ng kalamangan ang pansamantalang pagkaantala, ngunit nananatili ang tanong kung sino ang nagpapasan ng gastos nito. Kapag nakadepende ang kalamangang iyon sa pagkakait sa mga taong halos walang kontrol sa estrukturang hinahamon, ipinapasa ng paglaban ang gastos ng presyur sa kanila. Nangangailangan ang matagalang pagbawi mula sa mahahalagang tungkulin ng kapalit na ruta o patuloy na akses. Ang paglaban na nagkakait ng mga kailangan ng sarili nitong mga alternatibo ay nagpapalakas sa pangangailangan para sa naibalik na pag-uutos.
Maaari ring lumikha ng sarili nitong presyur ang pagtatayo. Kapag umaasa na ang mga tao sa isang naitayo, mas maraming mawawala sa mga nagpapatakbo nito kung magambala at maaari silang maging mas maingat sa paghaharap. Maaari namang ilagay ng paglaban sa panganib ang mga alternatibong sinusubukang pangalagaan ng mga tao. Nababawasan ang tensiyon kapag kayang makaligtas ng mga alternatibo sa pagkagambala sa pamamagitan ng mga reserba at alternatibong ruta, at kapag inaalis ng paglaban ang kailangan ng hirarkiya nang hindi sinisira ang mga kakayahang inaasahan ng mga tao.
Nagiging prefigurasyon ang direktang pagkilos dahil itinatayo ng mga tao ang malayang mundo sa pamamagitan ng mga ugnayan at institusyong nililikha nila ngayon, sa halip na ipagpaliban ang kalayaan hanggang sa isang tagumpay sa hinaharap.
Hindi kailangang baguhin ng iisang kilos ang buong sistema. ༆ Ang bawat matagumpay na kilos ay maaaring lumutas ng isang bagay ngayon, magpalaki ng awtonomiya, at gawing posible ang kasunod na pagkilos. Habang nag-uugnayan at lumalakas mula sa ibaba ang mga kakayahang ito, binabago nila ang balanse ng kapangyarihan.
Ang Hardin
Ang malayang mundo ay hindi kailangang magsimula sa lahat ng lugar nang sabay-sabay. Nagsisimula ito kung saan nababawi ng mga tao ang kakayahang tustusan ang kanilang sarili at ang isa't isa. Magtanim ng makakain. Matuto ng kapaki-pakinabang na kasanayan. Magbahagi ng mga kagamitan. Makipagtulungan sa mga taong pinagkakatiwalaan mo. Suportahan ang mga lokal na prodyuser at kooperatiba. Magsimula sa isang kapaki-pakinabang na bagay na maaaring tumagal at kumalat.
Ang hardin ay tunay na taniman at huwaran din ng isang estruktura. Pinagsasama ng hardin ang lupa, kaalaman, paggawa, at pagtutulungan upang makalikha ng bagay na direktang magagamit ng mga tao. Nagbibigay ang magkakasamang talyer ng lugar upang gumawa at mag-ayos ng mga kailangan nila. Pinag-uugnay ng mga pamilihang magsasaka ang mga nagtatanim at bumibili sa direktang palitan. Pinaiikli ng bawat isa ang pagitan ng pangangailangan at ng mga taong makatutugon dito.
Hindi isang partikular na modelong pang-ekonomiya ang punto.
Lumalakas ang sariling kakayahang tustusan ang mga pangangailangan sa pamamagitan ng kooperasyon, hindi paghihiwalay. Hindi kayang gawin ng isang tao ang lahat at hindi rin dapat kailanganin iyon. Nagkakaroon ang mga tao ng magkakaibang kasanayan, naghahati ng paggawa, nagpapalitan ng kanilang nililikha, at tumutulong kung saan pinakamalakas ang kanilang kakayahan. Habang nag-uugnayan ang mga hardin sa mga kusina, talyer, kooperatiba, lokal na prodyuser, at serbisyo sa kapitbahayan, nagsisimulang bumuo ang magkakahiwalay na proyekto ng mas malawak na network ng praktikal na kasarinlan. Habang dumarami ang kaalaman, kagamitan, at produktibong kakayahang hawak mismo ng mga tao, dumarami ang pagpipilian nila sa mga ugnayang pinagbabatayan ng kanilang buhay.
Magtayo sa sarili mong lugar. Kilalanin ang iyong mga kapitbahay. Makipagkaibigan sa pamamagitan ng paggawa ng mga kapaki-pakinabang na bagay nang magkasama. Nakikita ng mga tao kung ano ang kulang, ano ang paulit-ulit na pumapalya, at ano talaga ang kailangan ng iba. Mas madaling tugunan ang mga problema kapag direktang nakikipag-usap ang mga nakararanas nito sa mga kayang tumulong.
Maaaring lumawak ang mga ugnayang ito palabas nang hindi lumalaki paitaas. Maaaring magpakadalubhasa ang iba't ibang grupo habang nananatiling nagsasarili, at direktang nag-uugnayan kung saan kapaki-pakinabang ang kooperasyon. Walang iisang organisasyong kailangang magbigay ng lahat o kumontrol sa kabuuan. Nagiging mas malakas ang isang masinsing hanay ng magkakapatong na samahan sa pamamagitan ng mga pagkakaiba nito: maraming kasanayan, ugnayan, mapagkukunan, at rutang maaaring daanan kapag may pumalya.
Hindi sapat na tawaging alternatibo ang isang proyekto. May sarili ring estruktura ng insentibo ang mga alternatibo, kaya pareho pa rin ang tanong: ano ang hinihikayat nila sa aktuwal na gawain? Kaunti lamang ang nabago ng isang kooperatibang muling lumilikha ng pag-uutos. Praktikal ang pagsusuri: maaari bang baguhin ng mga tao kung paano ginagawa ang trabaho, tanggihan ang mga tuntunin nito, o umalis nang hindi nawawala ang kanilang tanging paraan upang tugunan ang pangunahing pangangailangan?
Nananatiling madaling maapektuhan sa bahaging iyon ang harding umaasa sa iisang mapagkukunan ng tubig o ang talyer na umaasa sa kaalaman ng iisang tao. Ang mga kasanayang naituturo, mga paraang maaaring ulitin, magkakasamang kagamitan, at suplay mula sa mahigit isang mapagkukunan ay nagpapanatili sa kapaki-pakinabang na gawain nang hindi ginagawang kailangang-kailangan ang sinumang tao.
Hindi kailangan ang ganap na paghiwalay sa umiiral na mundo. Magsimula sa anumang maaaring ilapit sa mga direktang ugnayan: isang mapagkukunan ng pagkain, isang kasanayan, isang kasangkapan, isang serbisyo, isang proyektong kooperatiba, isang mas matibay na pagkakaibigan. Maliit ang bawat paglipat, ngunit may iniiwan itong maaaring pagtayuan ng susunod. Sa paglipas ng panahon, ang magkakahiwalay na proyekto ay nagiging mga network, nagiging matatag ang mga network, at unti-unting nahahati ang pagdedepende sa iba’t ibang pinagmumulan.
Hindi kailangan ng hardin ng pahintulot upang maging kagubatan. Lumalago ito kung saan may puwang, sumasanga kung saan pinahihintulutan ng mga kalagayan, kumokonekta sa mga nabubuhay na, at lumilikha ng mga binhi ng karagdagang paglago. Itayo ang malayang mundo sa parehong paraan: lokal, direkta, mapayapa, at palabas mula sa mga tao mismo.
Bintana ng Pagkakataon
Ang malayang mundo ay itinatayo bago ang sandali ng rebolusyon, hindi pagkatapos nito.
Ang pag-aalis sa mga taong kumokontrol sa mga sentralisadong institusyon ay hindi nangangahulugang naipamahagi na ang mga kakayahang dating kontrolado ng mga institusyong iyon. Kailangan pa ring ilipat ang pagkain. Kailangan pa rin ng mga tao ng malinis na tubig, gamot, tirahan, komunikasyon, transportasyon, proteksiyon, at mga paraan upang lutasin ang alitan. Kung nananatiling naiipon ang mga kakayahang iyon, ang pinakamabilis na makapagbabalik sa mga ito ang magmamana ng napakalaking kapangyarihan.
Samakatuwid, nagaganap ang gawaing magtatakda sa kalalabasan bago ang nakikitang sandali ng pagbabago.
Unti-unting umuunlad ang malayang lipunan sa pamamagitan ng mga ugnayan, kasanayan, institusyon, at imprastrukturang gumagana na sa labas ng sentralisadong pag-uutos. Ang mga network ng tulungan, lokal na sistema ng pagkain, kooperatiba, malayang komunikasyon, desentralisadong sistema ng enerhiya, kakayahang mag-ayos, bukas na kaalaman, mga network ng pangangalaga, paglutas ng alitan, at desentralisadong pagtatanggol sa sarili ay naglilipat ng praktikal na kakayahan mula sa sentralisadong mga institusyon patungo sa mga taong umaasa rito.
Ito ang estratehikong kahulugan ng prefigurasyon: pagtatayo ng bago sa loob ng balat ng lumang mundo. Maaaring biglang dumating ang nakikitang pagkakabiyak. Mabagal na umuunlad ang kakayahang makaligtas dito.
Hindi nangangailangan ng isang ganap na paghihiwalay ang transisyon. Maaaring manatiling nangingibabaw ang mga lumang institusyon habang umuunlad sa tabi nila ang mga bagong ugnayan. Maaaring mabilis na maging desentralisado ang ilang tungkulin habang mas matagal na nananatiling sentralisado ang iba. Maaari pa ring gamitin ng mga tao ang mga pagkakataon sa loob ng umiiral na mga estruktura kapag napapalaki nito ang kanilang praktikal na awtonomiya o kakayahang mag-organisa sa labas ng mga iyon. Maaaring gamitin ang mga pagkakataong iyon nang hindi ginagawang pangunahing paraan ng pagbabago ang umiiral na estruktura. Sa simula, hindi pa ganap ang umuusbong na mundo, puno ng kompromiso, at nakaugnay pa sa mundong pinapalitan nito.
Kung nakadepende ang isang alternatibo sa parehong sentralisadong mga institusyong nilalayon nitong palitan, maaaring masipsip ito nang hindi nababago ang balanse ng kapangyarihan.
Maaaring magbigay ang alternatibo ng isang bagay na kailangan ng mga tao habang umaasa pa rin sa lupa, suplay, imprastruktura, o iba pang mapagkukunang kontrolado ng lumang estruktura. Dahil sa kaayusang ito, nababawasan ang ilan sa pasanin ng lumang estruktura habang nananatili rito ang karamihan sa kalamangang dulot ng pagdedepende. Hindi katumbas ng pagpapalit sa pagdedepende ang pag-angkin sa isang tungkulin; nagbabago lamang ang balanse kapag nagkaroon ang mga tao ng higit na kakayahang magpatuloy nang hindi kontrolado ng lumang estruktura ang kanilang inaasahan.
Maaaring harapin ng mga alternatibo ang panunupil habang nagiging kaya nilang palitan ang sentralisadong mga tungkulin. Habang binabawasan nila ang pagdedepende sa sentralisadong mga institusyon, maaari ring lumakas ang mga insentibo ng mga institusyong iyon upang pigilan sila. Kung maaari pa ring putulin ng panunupil ang lahat ng mapagkukunan ng suplay, hindi sapat ang pagkakakalat lamang bilang proteksiyon. Ang kaalamang pinagbabahaginan at suporta sa magkakahiwalay na network ay nagpapahintulot sa gawain na magpatuloy kahit mawala ang isang lugar o organisasyon, at walang naiiwang iisang estruktura na kapag inalis ay maaaring puksain ang alternatibo.
Itinatayo ng prefigurasyon ang pananggalang upang hindi mauwi sa pagguho ng lipunan ang pagguho ng mga institusyon.
Hindi layunin ang lumikha ng iisang dalisay na enklabe sa labas ng lipunan. Layunin ang paramihin ang mga lugar kung saan maaaring lutasin ng mga tao ang mga suliranin sa pamamagitan ng magkakaibang ugnayan, ikonekta ang mga lugar na iyon nang pahalang, at unti-unting ilipat sa mga ito ang mas malaking bahagi ng pang-araw-araw na buhay. Ang bawat pagdedependeng napapalitan ng kusang alternatibo ay nagpapahina sa kalamangan ng lumang sistema. ༆ Ang bawat ugnayang may tulungan ay nagpapalaki sa kakayahan ng mga taong tumanggi.
Maaaring unti-unti ang transisyon sa pagtatayo ngunit mabilis ang mga kahihinatnan nito.
Bumubukas ang pagkakataon para sa pagbabago kapag nawalan ang sentralisadong mga institusyon ng sapat na kakayahan o lehitimasyon upang ang mga kaayusang dating itinuturing na permanente ay maaaring pag-usapan at baguhin. Hindi nito kailangan ang ganap na pagbagsak ng sibilisasyon. Napuputol ang isang kadena ng suplay. Nawawalan ng lehitimasyon ang isang pamahalaan. Iniiwan ng isang korporasyon ang isang bayan. Pumapalya ang grid ng kuryente. Nagiging hindi mapagkakatiwalaan ang pera. Pinahihinto ng welga ang mga karaniwang serbisyo. Hindi na maibigay ng isang monopolyo ang inaasahan ng mga tao. Hindi pantay ang pagkabigo ng sentralisadong mga sistema ayon sa lugar, sektor, at tungkulin.
Lumilikha ang bawat pagkabigo ng pagkakataong akuin ng mga alternatibo ang ilan sa mga bagay na hindi na maibigay ng lumang estruktura.
Maaaring maulit nang maraming beses ang mga pagkakataong ito. Umuunlad ang mga alternatibong institusyong gumagana kasabay ng luma sa mga panahong medyo matatag. Humihina ang sentralisadong sistema. Inaako ng mga umiiral na alternatibo ang ilan sa mga tungkulin nito. Nagiging matatag ang mga alternatibong iyon, natututo, nag-uugnayan, at pumapasok sa susunod na krisis na mas malakas kaysa dati. Maaaring mabuhay pa ang lumang hirarkiya, ngunit maaaring iwan ng bawat siklo ang mga tao na hindi na gaanong nakadepende rito.
Hindi ito estratehiya ng paghihintay sa pagbagsak. Isa itong paghahanda para sa mga kalagayang walang sinumang makapanghuhula nang maaasahan.
Kapag humina ang sentralisadong mga institusyon, hindi awtomatikong umuusbong ang kalayaan. Lumilikha ang krisis ng takot, kakulangan, kawalang-katiyakan, at pagnanais para sa maaasahang kaayusan. Maaaring patibayin ng mga kalagayang ito ang tulong sa isa't isa, ngunit maaari rin nilang patibayin ang pasismo, militarismo, organisadong krimen, awtoritaryanismong panrelihiyon, o bagong pamahalaang nangangakong ibabalik ang katatagan.
Ang vacuum ng kapangyarihan ay pangangailangan para sa mga tungkuling hindi na maaasahang naibibigay. Nakadepende sa kung sino ang makatutugon sa mga pangangailangang iyon ang pupuno rito.
Ang makapagbibigay ng pagkain, gamot, komunikasyon, transportasyon, proteksiyon, at gumaganang imprastruktura ay magkakaroon ng napakalaking impluwensiya. Kung mga awtoritaryang organisasyon lamang ang may mga kakayahang iyon, maaaring tanggapin ng natatakot na mga tao ang pag-uutos dahil ang hirarkiya ang mukhang tanging estrukturang gumagana.
Ito ang dahilan kung bakit ang prefigurasyon ay paghahanda rin laban sa paghalili ng panibagong awtoritaryang kapangyarihan. Ang mga alternatibong institusyong binuo bago ang krisis ay nagbibigay sa mga tao ng iba pang malalapitan. Ang mga kasanayang naipamahagi sa maraming tao, umiiral na ugnayan, gumaganang mga network, at karanasan sa kooperasyon nang walang pag-uutos ay nagpapaliit sa vacuum na kung hindi ay lilikhain ng pagbagsak ng sentralisadong sistema.
Kung wala ang mga alternatibong iyon, hindi inaalis ng pagbagsak ang pagdedepende. Pinalalala nito iyon.
Kailangan ding gumana ang mga alternatibo. Kung nangangailangan ang pakikilahok ng libreng oras, pera, o seguridad, nagiging pinakamahirap itong gawin para sa mga taong pinakamabigat na ang pinapasan. Hindi tatanggap ang karamihan ng tao ng buong pilosopiya bago sila makilahok. Maaari silang sumali dahil abot-kaya ang pagkain, maaasahan ang pangangalaga sa bata, mas ligtas ang kapitbahayan, nakatitipid sa talyer, o magalang ang pakikitungo sa kanila. Mas lumalakas ang argumento para sa malayang pagsasama-sama, tulungan, at kaayusang kusang nabubuo kapag direktang nararanasan ng mga tao ang mga ito.
Praktikal ang sukatan: natutugunan ba ng alternatibo ang isang tunay na pangangailangan habang pinalalaki ang awtonomiya at ipinamamahagi ang kakayahan?
Hindi makatutulong sa mga tao sa panahon ng krisis ang proyektong hindi kayang gumana kapag may matinding presyur. Ang proyektong gumagana sa pamamagitan ng pag-iipon ng kontrol ay maaaring maging susunod na hirarkiya lamang. Gumagana lamang ang alternatibo kapag pinangangalagaan ng mga paraan nito ang awtonomiya at malayang pagsasama-sama.
Subukin kung gumagana ang kapalit bago umasa rito: maipagpapatuloy ba ang pagbibigay kung huminto ang pondo, pumalya ang isang tagapagsuplay, o umalis ang mahahalagang tao? Inilalantad ng mga karaniwang aberya at tunay na paglipat kung ano ang nakadepende pa rin sa sentralisadong mga institusyon. Maaaring dumating ang biglaang pagbagsak bago sapat ang nagawang paghahanda. Sa gayong kalagayan, mas inuuna ang pagpapanatili ng suplay, maayos na pagpapatakbo, at pangangalaga kaysa sa pagdedeklara ng kasarinlan; hindi lumilikha ng permanenteng karapatang mag-utos ang pansamantalang pagdedepende.
Sabay-sabay na umuunlad ang mga prosesong ito: magtayo ng kakayahang tumutugon sa mga pangangailangan ngayon habang ginagamit ang mga kakayahang iyon upang bawasan ang pagdedepende sa dominasyon. Kung walang pagtatayo, maaaring mag-iwan ng vacuum ang paglaban. Kung walang paglaban, maaaring makulong ang mga alternatibo sa loob ng umiiral na sistema.
Ang layunin ay unti-unting gawing hindi na kailangan ang sentralisadong mga institusyon.
Maaaring ilipat ang mga tungkulin nang isa-isa. Maaaring makawala ang kaalaman sa sentralisadong kontrol. Maaaring maging permanenteng imprastrukturang panlipunan ang pansamantalang tulong sa isa't isa. Maaaring maging matatag na mga network ang hindi pormal na ruta ng suplay. Maaaring panatilihin ng mga komunidad ang mga kaayusang gumana sa mga emerhensiya. Kahit ang mga proyektong nabigo ay maaaring mag-iwan ng mga kasanayan, ugnayan, kagamitan, at kaalamang nagpapalakas sa susunod na pagtatangka.
Hindi itinatakda ng nagawa na ng mga tao ang hangganan ng kaya pa nilang gawin. Pinupukaw ng pagpapalaya sa talino at likhaing-isip ng tao ang inobasyon, kaya nagiging abot-kamay ang mga bagay na dating tila imposible.
Maaaring hindi magmukhang pagbagsak ng pamahalaan o pagtataas ng watawat sa mga gusali nito ang tagumpay. Maaari itong lumitaw bilang matagalang pagbaba ng kahalagahan ng sentralisadong mga institusyon habang nalilipat sa iba ang mga kapaki-pakinabang nilang tungkulin.
Ang mapagpasyang tagumpay ay hindi ang pag-agaw sa mekanismo.
Ito ay ang gawing hindi na kailangan ang mekanismo.
Nananatiling hindi tiyak kung kailan darating ang susunod na malaking pagkakataon. Maaaring makaligtas ang mga sistema sa kawalang-katatagan, masipsip ang oposisyon, magpalit ng pamumuno, ipasa ang gastos, magreporma, o manupil. Marupok ang estratehiyang nakadepende sa paghuhula sa pagbagsak.
Hindi nangangailangan ng panghuhula ang prefigurasyon. Kung magpapatuloy ang umiiral na sistema, pinabubuti ng nagsasariling mga ugnayan at kakayahan ang buhay ngayon. Kung unti-unti itong hihina, maaaring akuin ng mga alternatibo ang mga tungkuling iniiwan nito. Kung paulit-ulit ang mga krisis, maaaring palakasin ng bawat pagkakataon ang paralelong lipunan. Kung magkaroon ng mas malaking pagkakabiyak, ang mga network na may suplay, kasanayan, at gumaganang mga ugnayan ay magbibigay sa mga tao ng mga alternatibong may kakayahang pigilan na punan ng isa na namang sentralisadong awtoridad ang mabubuong vacuum.
Samakatuwid, hindi isang bagay na basta hihintayin ang bintana ng pagkakataon.
Isa itong hinahanda at binubuo sa paglipas ng panahon.
Lumalago ang malayang mundo habang tila permanente pa rin ang hirarkiya. Bawat hardin, pagkakaibigan, kooperatiba, kasanayan, network, gawaing tulungan, at nagsasariling mapagkukunan ng praktikal na kakayahan ay lumilikha ng isa pang lugar kung saan maaaring kumilos ang mga tao nang hindi naghihintay ng pahintulot. Habang nag-uugnayan ang mga alternatibong ito, nahahati ang pagdedepende sa iba’t ibang mapagkukunan at umuusbong ang balanse ng kapangyarihan.
Kapag bumukas ang susunod na bintana ng pagkakataon, hindi kailangang magsimula ang kalayaan mula sa wala.
Maghihintay ang isang malayang mundo.
Vox Libera
Ang Panimulang Batayan
“Walang higit na mapanganib kaysa sa isang dogmatikong pananaw sa mundo—walang higit na naglilimita, bumubulag sa mga bagong ideya, at sumisira sa pagiging bukas sa mga bagong posibilidad.” — Stephen Jay Gould
“Mahalagang alisin ang di-namamalayang dogmatismo na nagtutulak sa mga tao na isiping ang sarili nilang paraan ng pagtingin sa realidad ang tanging matino at makatuwirang paraan. Layunin kong tulungang makarating ang mga tao sa isang kalagayan ng pangkalahatang agnostisismo—hindi lang tungkol sa Diyos, kundi sa lahat ng bagay. Kung sa loob lamang ng sariling sistema ng paniniwala nakikita ng isang tao ang lahat, para na rin siyang halos bingi, pipi, at bulag. Makikita lamang natin ang ibang tao kapag nagagawa nating tingnan ang mundo gaya ng pagtingin nila rito. Iyan ang kahulugan ng gerilyang ontolohiya: ang pagbuwag sa pananaw na iisa lamang ang modelo at ang pagbibigay sa mga tao ng pananaw na gumagamit ng maraming modelo.” — Robert Anton Wilson, sa panayam na “Searching for Cosmic Intelligence” ni Jeffrey Elliot (1980)
“May ilang katawagan at ideyang maaaring kilalaning ‘anti-konsepto’: mga salitang sa aktuwal ay nagpapalabo sa ating pag-unawa sa halip na tumulong dito, kaya lalo nating nahihirapang maunawaan ang iba pang lehitimong konsepto. Isang mahalagang uri nito ang tinatawag na ‘package deal’—isang katawagang nagtatago sa kahulugan nito ng di-hayag na palagay na may ilang bagay na magkasama, kahit sa katotohanan ay hindi naman.” — Roderick T. Long
“Sa madaling salita, walang iisang padron. Ang tanging palagiang pangyayari ay ang mismong katotohanan ng pagbabago at ang kaakibat na kamalayan sa iba't ibang posibilidad para sa lipunan.” — David Graeber at David Wengrow, The Dawn of Everything
Estruktura ng mga Insentibo
“Tulad ng lahat ng nabubuhay na nilalang, umaangkop at nasasanay ang tao sa mga kalagayang kinabubuhayan niya, at naipapamana niya ang mga nakagawiang natutuhan. Kaya ang taong ipinanganak at namuhay sa pagkaalipin, at nagmula sa mahabang hanay ng mga alipin, nang magsimula siyang mag-isip ay naniwalang kinakailangang kondisyon ng buhay ang pagkaalipin; at para sa kaniya ay tila imposibleng bagay ang kalayaan.” — Errico Malatesta
“Mahirap ipaunawa sa isang tao ang isang bagay kung nakasalalay ang kaniyang suweldo sa hindi niya pagkaunawa rito!” — Upton Sinclair, I, Candidate for Governor: And How I Got Licked (1935)
“Hanggang ngayon, sinuri natin ang mga insentibo sa pamamagitan ng teorya ng pampublikong pagpili, na nagpapalagay na ang mga tao sa larangan ng politika ay halos katulad lamang ng mga taong nasa labas nito. Ngunit maaaring labis na maasahin sa politika ang palagay na ito. Ito ay dahil sa kalaunan, ang mga pansala ng mga institusyong pampolitika ay pumipili ng mga taong naaakit sa mga posisyon ng kapangyarihan. Hindi nanaisin ng mga disenteng taong may malasakit sa kapuwa na magtrabaho bilang tagapangasiwa ng mga alipin sa isang plantasyon. Sa parehong dahilan, ang mga gumugugol ng kanilang karera bilang bantay sa bilangguan, pulis, tagausig, ahente sa patrolya ng hangganan, heneral, o pangulo ay malamang na kabilang sa mga taong komportable sa paggamit ng kapangyarihang nakasalalay sa sariling pagpapasiya at marahas na awtoridad laban sa iba. Kahit may mga taong may matibay na prinsipyo na makapanungkulan pansamantala, malamang na mabilis silang mapalitan ng mga ambisyosong handang ikompromiso ang kanilang moralidad upang makuha at mapanatili ang kapangyarihan. Dahil dito, lumilikha ang mga sistema ng kapangyarihan ng mga pansalang institusyonal at epekto ng pagpili na may isang simple ngunit mapaminsalang bunga: ang pinakamasasama ang nakararating sa itaas.” — Nathan Goodman, Abolition: An Economist’s Perspective ๖
“Nahihirapan ang mga manggagawa ngayon dahil sa samu't saring regulasyon, buwis, batas sa intelektuwal na pag-aari, at subsidyo sa negosyo na, sa kabuuan, humahadlang sa pagpasok ng mga posibleng alternatibong employer at sa sariling pagnenegosyo.” — Sheldon Richman
“Sa katunayan, ang sistemang kapitalista ay tinutukoy ng estruktural na pag-iral ng mga monopolyo na pinahihintulutan ng estado.” — Eric Fleischmann
“Bukod dito, ang monopolyo ng pamahalaan sa daluyan ng palitan ay ang kapangyarihang gumamit ng utang sa halip na kakayahang makabayad bilang instrumento ng kredito upang mapadali ang palitan; at sa pamamagitan ng monopolyo ring iyon, nabibigyan ito ng kapangyarihang pigilan ang mga palitan hanggang sa unang matugunan ang mga hinihinging pakinabang ng mga may pribilehiyo.” — Dyer D. Lum
“Sa ngayon, walang nakakakita, o gustong makakita, na sa ating panahon ang pagkaalipin ng nakararaming tao ay nakabatay sa mga buwis na binabayaran sa pera, na ipinapataw sa lupa at iba pang bagay at kinokolekta ng pamahalaan mula sa mga nasasakupan nito.” — Leo Tolstoy, What Shall We Do?, Kabanata XX (bahagyang ginawang makabago ang wika ng sipi)
“Sa tuluy-tuloy na proseso ng implasyon, maaaring kumpiskahin ng mga pamahalaan, nang palihim at hindi napapansin, ang mahalagang bahagi ng yaman ng kanilang mga mamamayan. Sa pamamaraang ito, hindi lang sila nangungumpiska; ginagawa rin nila ito ayon sa sarili nilang kagustuhan. At habang marami ang napapahirap ng prosesong ito, may ilan namang lalo pang yumayaman.” — John Maynard Keynes, The Economic Consequences of the Peace
“Magkapareho ang kapitalismo saanman. Upang manatili at umunlad, kailangan nito ang isang palagiang kalagayan ng bahagyang kakapusan: kailangan nito iyon upang mapanatili ang mga presyo at lumikha ng maraming nagugutom na taong handang magtrabaho sa anumang kondisyon.” — Errico Malatesta
“Sa isang banda, hindi gaanong mahalaga sa akin ang bigat at mga liko ng utak ni Einstein kung ihahambing sa halos tiyak na katotohanang may mga taong may kapantay na talento na nabuhay at namatay sa mga taniman ng bulak at mga pabrikang mapagsamantala.” — Stephen Jay Gould
“Sapagkat ang mga tinatawag na kriminal sa kasalukuyan ay hindi naman talaga mga kriminal. Ang matinding gutom, hindi ang kasalanan, ang pinagmumulan ng makabagong krimen.” — Oscar Wilde, The Soul of Man under Socialism
“May mga tagapagtanggol ang pagkaalipin, proteksiyonismo, at monopolyo hindi lamang sa mga nakikinabang sa mga ito, kundi maging sa mga nagdurusa dahil sa mga ito.” — Frédéric Bastiat
“Ang uring may kapangyarihang magnakaw sa napakalaking antas ay mayroon ding kapangyarihang kontrolin ang pamahalaan at gawing legal ang kanilang pagnanakaw.” — Eugene Debs
“Kapag naging paraan na ng pamumuhay ng isang pangkat sa lipunan ang pandarambong, sa paglipas ng panahon ay bumubuo sila ng sistemang legal na nagpapahintulot dito at kodigo ng moralidad na nagdadakila rito.” — Frédéric Bastiat
“Ngayon, maaaring isagawa ang legal na pandarambong sa walang katapusang mga paraan. Kaya walang katapusan din ang mga planong ginagamit sa pag-oorganisa nito: mga taripa, proteksiyonismo, benepisyo, subsidyo, insentibo, progresibong pagbubuwis, mga pampublikong paaralan, garantisadong trabaho, garantisadong tubo, minimum na sahod, karapatan sa tulong, karapatan sa mga kagamitan sa paggawa, libreng kredito, at iba pa nang iba pa.” — Frédéric Bastiat, The Law
Hirarkiya
“Karamihan sa awtoridad ay nagsisimula bilang lantad na puwersa ng isang gangster at umuunlad tungo sa ‘lehitimong’ awtoridad sa pamamagitan ng tahimik na pagpapaubaya. Tiyak na ganito ang kasaysayan ng bansang-estado. Ayon sa obserbasyon ni Fried, ang lehitimidad ang paraan ng paghahalo ng ideolohiya sa kapangyarihan. Ang tungkulin ng lehitimidad ay ‘ipaliwanag at bigyang-katwiran ang pag-iral ng nakapokus na kapangyarihang panlipunan na hawak ng isang bahagi ng pamayanan, at magbigay ng katulad na suporta sa mga partikular na kaayusang panlipunan—ibig sabihin, sa mga partikular na paraan ng paghahati at pagdidirekta sa daloy ng kapangyarihang panlipunan.’” — Harold Barclay, People without Government ๖
“Ang pagbuwag sa awtoridad o pamahalaan ay hindi nangangahulugang pagwasak sa mga puwersang indibiduwal o kolektibo na kumikilos sa lipunan, ni sa impluwensiyang naibibigay ng mga tao sa isa't isa. Kung iyon ang mangyayari, magiging kalipunan lamang ang sangkatauhan ng mga hiwa-hiwalay na atomo na walang pagkilos—isang imposibilidad na, kung maisasakatuparan, ay magiging pagkawasak ng anumang lipunan at nakamamatay na dagok sa sangkatauhan. Ang pagbuwag sa awtoridad ay nangangahulugang pagbuwag sa monopolyo ng puwersa at impluwensiya. Nangangahulugan itong wakasan ang kalagayang ang puwersang panlipunan—ang sama-samang puwersa ng lahat ng nasa lipunan—ay ginagawang kasangkapan ng pag-iisip, kalooban, at interes ng kakaunting tao. Sa pamamagitan ng sama-samang puwersang iyon, sinusupil nila ang kalayaan ng lahat ng iba pa para sa kapakinabangan ng sarili nilang mga ideya. Sa madaling salita, nangangahulugan itong wasakin ang isang uri ng organisasyon kung saan ang hinaharap, sa pagitan ng isang rebolusyon at ng kasunod nito, ay pinagsasamantalahan para sa kapakinabangan ng mga nagwagi sa sandaling iyon.” — Errico Malatesta
“Kung may awtoridad, walang kalayaan.” — Pyotr Kropotkin
“Nang harapin nina Warren at Proudhon, sa paghahanap nila ng katarungan para sa paggawa, ang hadlang ng mga monopolyo ng uri, nakita nilang nakasalalay sa Awtoridad ang mga monopolyong iyon. Napagpasyahan nilang ang dapat gawin ay hindi palakasin ang Awtoridad at sa gayon ay gawing pangkalahatan ang monopolyo, kundi lubusang bunutin ang Awtoridad at bigyang-daan ang kabaligtarang prinsipyo nito: Kalayaan.” — Benjamin R. Tucker
“Dinisenyo ang mga organisasyong hirarkikal upang ipataw ang pagkakaugnay-ugnay ng kilos ng tao, pangunahin sa pamamagitan ng impluwensiya ng hirarkikal na estruktura ng pagkontrol. Sa isang huwarang hirarkiya, kailangang dumaan sa iisang tagapamahala ang lahat ng impluwensiya o komunikasyon sa pagitan ng dalawang ‘manggagawa.’ Habang nagiging mas masalimuot ang sama-samang pagkilos, dumarami ang magkakahiwalay na impluwensiya, at hindi na kayang iproseso o iparating ng isang tagapamahala ang lahat ng iyon. Nakatutulong ang pagdaragdag ng mga tagapamahala at pagbabawas ng bilang ng mga taong pinangangasiwaan ng bawat isa. Gayunman, nabibigo rin ang paraang ito kapag lumampas ang kasalimuotan ng sama-samang pagkilos sa kakayahan ng isang tao. Ang mga network na nagpapahintulot ng mas tuwirang pahalang na ugnayan ay hindi nahaharap sa ganitong limitasyon. Kapag lumampas sa kasalimuotan ng isang tao ang sama-samang pagkilos, nawawalan ng bisa ang mga hirarkikal na pagkontrol. Kailangang magbigay-daan ang mga sistemang kontrolado ng hirarkiya sa mga sistemang nakabatay sa network. Sa puntong umabot ang sama-samang kasalimuotan sa antas ng kasalimuotan ng isang tao, sumasagupa ang proseso ng pagtaas ng kasalimuotan sa mga hangganan ng mga estrukturang hirarkikal. Hindi kayang magbigay ng mas mataas na antas ng kasalimuotan ang mga estrukturang iyon, kaya kailangang pumalit ang mga estrukturang pinangingibabawan ng pahalang na ugnayan. Noon pa man ay mayroon nang mga pahalang na ugnayang maaaring pumalit sa tungkulin ng pagkontrol sa loob ng mga hirarkikal na estruktura, ngunit nagiging kailangang-kailangan ang mga iyon kapag nabigo ang hirarkikal na pagkontrol dahil sa napakataas na kasalimuotan ng sama-samang pagkilos.” — Complexity Rising: From Human Beings to Human Civilization, a Complexity Profile
“Ang kabihasnang nakabatay sa awtoridad at pagpapasakop ay kabihasnang walang paraan upang itama ang sarili. Sa iisang direksiyon lamang dumadaloy ang epektibong komunikasyon: mula sa pangkat ng mga panginoon patungo sa pangkat ng mga tagasunod. Alam ng sinumang dalubhasa sa cybernetics na walang feedback ang gayong komunikasyong iisa ang direksiyon at hindi ito makakakilos nang may talino.” — Robert Anton Wilson, “Thirteen Choruses for the Divine Marquis,” sinipi ni Kevin Carson sa The Desktop Regulatory State
“Ang indibiduwal na pagkilos ng pagsunod ang saligan hindi lamang ng lakas ng awtoritaryong lipunan kundi pati ng kahinaan nito.” — Robert Shea at Robert Anton Wilson, The Illuminatus! Trilogy
“Hindi magiging ganoon kalakas ang nang-aapi kung wala siyang mga kasabwat sa hanay ng mga inaapi.” — Simone de Beauvoir
“[...] ang pangunahing kaaway, ang estratehikong kalaban, ay pasismo [...] At hindi lamang ang makasaysayang pasismo, ang pasismo nina Hitler at Mussolini—na napakabisang nagpakilos at gumamit sa pagnanasa ng masa—kundi pati ang pasismong nasa ating lahat, nasa ating mga isip at pang-araw-araw na asal; ang pasismong nagtutulak sa atin na mahalin ang kapangyarihan at hangarin ang mismong bagay na nangingibabaw at nagsasamantala sa atin.” — Michel Foucault, paunang salita sa Anti-Oedipus
“Kung gagamitin ng mga tao ang kanilang kalayaan upang isuko mismo ang kalayaang iyon, hindi ba sila alipin pa rin pagkatapos? Kung sa pamamagitan ng plebisito ay maghalal ang mga tao ng isang lalaking magiging despotiko nilang pinuno, malaya pa rin ba sila dahil sila mismo ang lumikha ng despotismong iyon? Maituturing bang lehitimo ang mga mapamilit niyang utos dahil sa huli ay nagmula ang mga ito sa kanilang sariling mga boto? Para na ring igiit na ang isang taga-Silangang Aprika na bumabali ng sibat sa harap ng iba upang maging alipin nito ay nananatiling malaya dahil malaya niyang pinili ang kaniyang amo.” — Herbert Spencer, The Man Versus the State
“Hindi nababawasan ang pagkaalipin ng isang tao dahil lamang pinahihintulutan siyang pumili ng bagong amo kada ilang taon.” — Lysander Spooner, No Treason No. VI: The Constitution of No Authority
“Hindi inaalis ng malayang paghahalal ng mga amo ang mga amo o ang mga alipin. Ang malayang pagpili mula sa napakaraming produkto at serbisyo ay hindi nangangahulugan ng kalayaan kung pinananatili ng mga iyon ang panlipunang pagkontrol sa isang buhay ng mabigat na paggawa at takot—ibig sabihin, kung pinananatili nila ang pagkahiwalay ng tao sa sarili niyang buhay. At ang kusang muling paglikha ng indibiduwal sa mga pangangailangang ipinataw sa kaniya ay hindi nagpapatunay ng awtonomiya; ipinakikita lamang nito kung gaano kabisa ang mga mekanismo ng pagkontrol.” — Herbert Marcuse, One-Dimensional Man
“Ang sinumang nagtatangkang kontrolin ang iba ay isang naghahari, isang mananalakay, isang sumasalakay sa karapatan ng kapwa; at hindi nagbabago ang likas na katangian ng gayong panghihimasok, gawin man ito ng isang tao laban sa isa pa gaya ng karaniwang kriminal, ng isang tao laban sa lahat ng iba gaya ng isang ganap na monarko, o ng lahat ng iba laban sa isang tao gaya ng isang makabagong demokrasya.” — Benjamin R. Tucker, 1890
“Walang sinumang umaagaw ng kapangyarihan na may balak isuko ito. Hindi paraan ang kapangyarihan; ito mismo ang layunin. Hindi nagtatatag ng diktadura upang pangalagaan ang isang rebolusyon; nagsasagawa ng rebolusyon upang makapagtatag ng diktadura.” — O’Brien sa nobela ni George Orwell, Nineteen Eighty-Four
Pamahalaan
“Sa kasamaang-palad, hindi gaanong nauunawaan na kung paanong walang sariling pera ang Estado, wala rin itong sariling kapangyarihan. Ang lahat ng kapangyarihang taglay nito ay yaong ibinibigay ng lipunan, kasama ang kinakamkam nito paminsan-minsan sa kung anu-anong dahilan; wala nang ibang mapagkukunan ang kapangyarihan ng Estado. Kaya sa bawat pagdaragdag sa kapangyarihan ng Estado, ibinigay man ito o inagaw, katumbas na kapangyarihan ang nawawala sa lipunan. Hindi kailanman lumalakas ang kapangyarihan ng Estado, at hindi ito maaaring lumakas, nang hindi nababawasan nang halos katumbas ang kapangyarihan ng lipunan.” — Albert J. Nock ๖
“Ang pangunahing pagkakakilanlan ng Estado ay awtoridad, ang karapatang maghari. Ang pangunahing pananagutan ng tao ay awtonomiya, ang pagtangging pagharian.” — Robert Paul Wolff
“Kapag sinuri, ang pamahalaan ay walang iba kundi isang pangkat ng mga taong maaaring magkamali, ngunit may kapangyarihang pampolitika upang kumilos na para bang hindi sila nagkakamali.” — Robert LeFevre
“Iyan ang kaibahan, at napakahalaga nito. Kinikilala natin ang mga kapintasan ng kalikasan ng tao, ngunit hindi natin ibinubukod ang mga naghahari. Ibinubukod naman nila ang kanilang sarili, kung minsan nang hindi namamalayan. At dahil hindi natin sila binibigyan ng gayong pagbubukod, tinatawag nila tayong mga nangangarap, mga ‘taong hindi praktikal.’” — Pyotr Kropotkin
“Kung napakasama ng likas na hilig ng sangkatauhan kaya hindi ligtas na hayaang maging malaya ang mga tao, bakit laging mabuti raw ang mga hilig ng mga taong nag-oorganisa sa kanila? Hindi ba bahagi rin ng sangkatauhan ang mga mambabatas at ang kanilang mga hinirang na opisyal? O naniniwala silang hinubog sila mula sa mas mainam na putik kaysa sa iba?” — Frédéric Bastiat, The Law
“Ang panganib ay hindi na may isang partikular na uring hindi angkop maghari. Walang uring angkop maghari.” — Lord Acton, letter to Mary Gladstone (1881)
“Ngunit ano ang dahilan para umiral ang pamahalaan? Bakit isusuko ng isang tao ang sarili niyang kalayaan at pagkukusa sa ibang mga indibidwal? Bakit sila bibigyan ng kapangyarihang maging mga panginoon—may pahintulot man o laban sa kalooban ng bawat isa—at gamitin ang lakas ng lahat ayon sa sarili nilang kagustuhan? Napakapambihira ba ng kakayahan ng mga namumuno upang may makatuwirang batayan silang kumatawan sa nakararami at kumilos para sa kapakanan ng lahat nang mas mahusay kaysa sa kayang gawin ng mga tao para sa kanilang sarili? Talaga bang hindi sila nagkakamali at hindi maaaring maging tiwali, kaya makatuwirang ipagkatiwala sa kanilang kaalaman at kabutihan ang kapalaran ng bawat isa at ng lahat? At kahit pa may mga taong may walang-hanggang kabutihan at kaalaman, kahit ipagpalagay natin ang isang bagay na hindi kailanman nangyari sa kasaysayan at pinaniniwalaan nating hindi maaaring mangyari—na ang pamahalaan ay mapunta sa pinakakaya at pinakamabubuting tao—may maidaragdag ba ang pagkakaroon ng kapangyarihang mamahala sa kanilang mabuting impluwensiya? Hindi ba sa halip nito mapaparalisa o masisira ang impluwensiyang iyon? Sapagkat napipilitang asikasuhin ng mga namumuno ang mga bagay na hindi nila nauunawaan at, higit sa lahat, ubusin ang malaking bahagi ng kanilang lakas sa pagpapanatili ng kapangyarihan, pagbibigay-kasiyahan sa kanilang mga kaibigan, pagpigil sa mga hindi nasisiyahan, at pagsupil sa mga lumalaban.” — Errico Malatesta
“Ano ang naging papel ng awtoridad o pamahalaan sa pagsisikap ng sangkatauhang mapabuti ang buhay, sa pag-iimbento at pagtuklas? Wala, o kahit paano ay walang nakatulong. Ang indibidwal ang laging nakagawa ng bawat kahanga-hangang tagumpay sa larangang iyon, kadalasan sa kabila ng pagbabawal, pag-uusig at pakikialam ng awtoridad, maging pantao o panrelihiyon.” — Emma Goldman, The Individual, Society and the State
“Ang pamahalaan ay ang malaking kathang-isip na ginagamit ng bawat isa sa pagsisikap na mabuhay sa gastos ng lahat ng iba pa.” — Frédéric Bastiat, “Government”
“Ang mga naniniwalang napakalinaw at napakalaki ng pagkakaiba ng demokrasya at monarkiya ay halos hindi makaunawa kung paanong maaaring dumaan ang isang institusyong pampolitika sa napakaraming pagbabago ngunit manatiling pareho. Gayunman, sapat na ang isang mabilis na pagtingin upang makitang sa buong pag-unlad ng monarkiya sa Inglatera—kasama ang lahat ng paglawak at rebolusyon nito, at maging ang pagtawid nito sa dagat tungo sa isang kolonya na naging malayang bansa at pagkatapos ay makapangyarihang Estado—ang kaparehong mga tungkulin at pag-uugali ng Estado ay nanatiling halos walang pagbabago.” — Randolph Bourne, The State
“Ang Estado ay walang iba kundi ang kabuuan ng mga kalayaang ipinagkait ng isang lipunan sa indibidwal.” — Mikhail Bakunin
“Hindi maaaring makipagtawaran ang indibidwal sa Estado. Wala itong kinikilalang salapi kundi kapangyarihan, at ito mismo ang naglalabas ng mga baryang iyon.” — Ursula K. Le Guin, The Dispossessed (1974)
“Sa lahat ng uri ng paniniil, maaaring ang pinakamapang-api ay ang paniniil na ginagawa para sa kabutihan ng mga biktima nito. Marahil mas mainam pang mamuhay sa ilalim ng mga panginoong magnanakaw kaysa sa mga taong nag-aakalang sila ang tagapangalaga ng moralidad at may walang-hanggang kapangyarihan. Maaaring humupa paminsan-minsan ang kalupitan ng panginoong magnanakaw, at maaaring dumating ang puntong masiyahan ang kaniyang kasakiman; ngunit ang mga nagpapahirap sa atin para sa sarili nating kabutihan ay magpapatuloy nang walang katapusan, sapagkat ginagawa nila iyon nang may pagsang-ayon ng sarili nilang konsensiya.” — C. S. Lewis, The Humanitarian Theory of Punishment (1949)
“Sa maringal na pagkakapantay-pantay na ipinapataw ng batas, pareho nitong ipinagbabawal sa mayaman at mahirap ang matulog sa ilalim ng tulay, mamalimos sa lansangan, at magnakaw ng tinapay.” — Anatole France
“Ang prinsipyong may karapatan ang nakararami na pamahalaan ang minorya ay, sa praktika, ginagawang isang tunggalian lamang ang lahat ng pamahalaan sa pagitan ng dalawang pangkat ng tao: alin ang magiging mga panginoon at alin ang magiging mga alipin; gaano man karaming dugo ang dumanak sa tunggaliang iyon, likas na hindi ito matatapos nang tuluyan hangga’t tumatanggi ang tao na maging alipin.” — Lysander Spooner, No Treason
“Bigo ang lahat ng anyo ng pamahalaan. Hindi makatarungan ang despotismo sa lahat, maging sa despotang marahil ay nababagay sa mas mabubuting bagay. Hindi makatarungan sa nakararami ang oligarkiya, at hindi makatarungan sa iilan ang pamumuno ng magulong pulutong. Noon, malaki ang mga pag-asang inilagak sa demokrasya; ngunit ang demokrasya ay nangangahulugan lamang ng paghampas ng sambayanan sa sambayanan gamit ang pamalo, sa ngalan ng sambayanan at para sa sambayanan. Napagtanto na ito. At dapat kong sabihing matagal nang panahon para mapagtanto ito, sapagkat nakabababa ng dignidad ang lahat ng awtoridad. Ibinababa nito ang dignidad ng mga gumagamit nito at ng mga taong pinaiilalim dito.” — Oscar Wilde, The Soul of Man under Socialism
“...isipin ang sampu-sampung libong sinunog, binitay, pinakuluan, at pinatay sa iba pang paraan dahil sa pangkukulam; ang milyun-milyong pinatay dahil sa erehiya; ang libu-libong inosenteng biktimang nagdusa dahil sa pagtataksil; ang mga biktima ng apoy, pagpapahirap, bitayan, rack, at piitan, dahil sa lahat ng maiisip na krimen mula pa sa simula ng panahon...
Isipin niya ang mga karagatan ng dugong dumanak at mga ilog ng luhang ibinuhos ng puwersa at kalupitan ng mga namuno sa daigdig; ang kalupitan, pagpapahirap, at pagdurusang ipinataw sa mga walang kalaban-laban, mahihina, at kapus-palad; at saka niya itanong sa sarili kung naniniwala siyang mabuti ang pagpaparusa. Kahit pa nakapipigil ng krimen ang karahasan, ang kalupitan, pagdurusa, pagdanak ng dugo, at mga krimen ng mga pinuno ay napakalaking higit sa mga kasalanan ng mahihina at di-kilalang mga biktimang kunwari ay kanilang ipinaghiganti. At hindi humuhupa ang kalupitang iyon.
Ganap na kabaliwan ang pagdududa sa katarungan ng mga hatol noon habang naniniwala sa pagiging matuwid ng mga hatol ngayon. Walang paghatol na makatarungan, at walang pasyang matuwid. Malupit, di-makatarungan, at barbariko ang lahat ng karahasan at puwersa, at hindi ito maipagtatanggol sa pamamagitan ng paghatol ng tao.” — Clarence Darrow, Resist Not Evil
“Hindi maaaring hangarin ng pamahalaan na magkawatak-watak ang lipunan, sapagkat mawawalan ito at ang naghaharing uri ng mga pinagkukunan nila ng pagsasamantala. Hindi rin nito maaaring hayaang panatilihin ng lipunan ang sarili nito nang walang opisyal na pakikialam. Kung mangyari iyon, mabilis na mauunawaan ng mga tao na ang pamahalaan ay nagsisilbi lamang upang ipagtanggol ang mga may-ari ng ari-ariang nagpapanatili sa kanila sa gutom, at magmamadali silang alisin kapwa ang pamahalaan at ang mga may-ari.” — Errico Malatesta
“Bakit nagugutom ang mga tao? Dahil inuubos ng mga pinuno sa buwis ang kanilang pera. Kaya nagugutom ang mga tao. Bakit naghihimagsik ang mga tao? Dahil labis na nakikialam ang mga pinuno. Kaya naghihimagsik sila. Bakit hindi gaanong iniinda ng mga tao ang kamatayan? Dahil napakalaki ng hinihingi ng mga pinuno sa kanilang buhay. Kaya magaan nilang hinaharap ang kamatayan. Kapag kakaunti ang ikinabubuhay, mas nauunawaan ng tao na huwag labis na panghawakan ang buhay.” — Lao Tzu, Tao Te Ching, ch. 75, trans. Gia-Fu Feng and Jane English
“Dahil dito, kailangang maunawaan ng sinumang nagnanais ng kalayaan ang mahahalagang katotohanang ito: 1. Ang bawat taong nagbibigay ng pera sa kamay ng tinatawag na ‘pamahalaan’ ay naglalagay sa kamay nito ng isang espadang gagamitin laban sa kanya—upang mangikil pa ng mas maraming pera at panatilihin siyang sakop ng di-makatwirang kagustuhan nito. 2. Ang mga kukuha ng kanyang pera nang walang pahintulot mula pa sa simula ay gagamitin iyon upang lalo pa siyang pagnakawan at alipinin kung mangahas siyang tumutol sa kanilang mga kahilingan sa hinaharap.” — Lysander Spooner, No Treason
“Maaari nating ipasiya nang walang pangamba na ang pormula ng rebolusyon ay hindi Direktang Pagsasabatas, hindi Direktang Pamamahala, at hindi Pinasimpleng Pamamahala; ito ay Walang Pamahalaan. Hindi monarkiya, hindi aristokrasya, ni ang demokrasya mismo, hangga’t nagpapahiwatig ito ng anumang uri ng pamamahala, kahit kumikilos sa pangalan ng taumbayan at tinatawag ang sarili na taumbayan. Walang awtoridad, walang pamahalaan, kahit pamahalaang popular—iyan ang Rebolusyon. Ang direktang pagsasabatas, direktang pamamahala, at pinasimpleng pamamahala ay mga sinaunang kasinungalingan na sinusubukang buhayin. Direkta man o hindi, simple man o masalimuot, ang pamamahala sa mga tao ay palaging panlilinlang sa kanila. Laging tao itong nag-uutos sa kapwa tao; isang kathang-isip na nagwawakas sa kalayaan; marahas na lakas na pumuputol sa mga usapin sa halip na katarungan, na siyang tanging makasasagot sa mga iyon; at matigas na ambisyong ginagawang tuntungan ang katapatan at pagiging madaling maniwala...” — Pierre-Joseph Proudhon, The General Idea of the Revolution in the Nineteenth Century (1851)
“Kahit pa ang kawalan ng pamahalaan ay talagang mangahulugan ng anarkiya sa negatibong diwa ng kaguluhan—na malayong-malayo sa katotohanan—kahit noon, walang anarkikong kaguluhan ang maaaring maging mas malala kaysa kalagayang idinulot ng pamahalaan sa sangkatauhan.” — Leo Tolstoy, Patriotism and Government
“Ano ba ang tinatawag nating pamahalaan? Hindi ba ito organisadong karahasan? Inuutusan ka ng batas na sumunod, at kung hindi ka susunod, pipilitin ka nito sa pamamagitan ng dahas—ang lahat ng pamahalaan, batas, at awtoridad ay nakasalalay sa huli sa dahas at karahasan, sa parusa o takot sa parusa.” — Alexander Berkman
“Tinatawag ng estado na batas ang sarili nitong karahasan, ngunit krimen ang karahasan ng isang indibidwal.” — Max Stirner, The Unique and Its Own
“Noon, ang krimen ay kasing-ilang ng isang sigaw ng pagtutol; ngayon, kasinglaganap ito ng agham. Kahapon, nililitis ito; ngayon, ito na ang nagtatakda ng batas.” — Albert Camus, The Rebel
“Hindi ninyo kinukuwestiyon ang karapatan ng pamahalaan na pumatay, magkumpiska, at magbilanggo. Kung isang pribadong tao ang gumawa ng mga bagay na palaging ginagawa ng pamahalaan, tatawagin ninyo siyang mamamatay-tao, magnanakaw, at tampalasan. Ngunit hangga’t ‘legal’ ang karahasang ginagawa, sinasang-ayunan ninyo ito at nagpapasakop kayo rito. Kaya hindi talaga karahasan ang tinututulan ninyo, kundi ang paggamit ng karahasan ng mga tao sa paraang ‘ilegal.’” — Alexander Berkman
“Ipinagbabawal ang pagpatay; kaya pinarurusahan ang lahat ng mamamatay-tao, maliban kung marami silang pinatay sa saliw ng tunog ng mga trumpeta.” — Voltaire
“Ang MAPASAILALIM SA PAMAMAHALA ay ang bantayan, inspeksyunin, espiyahan, pangunahan, saklawin ng batas, gawing numero, regulahin, itala, doktrinahan, pangaralan, kontrolin, siyasatin, tantiyahin, bigyang-halaga, sawayin at utusan ng mga nilalang na walang karapatan, karunungan ni kabutihang-asal upang gawin iyon. Ang MAPASAILALIM SA PAMAMAHALA ay ang sa bawat kilos at transaksiyon ay maitala, mairehistro, mabilang, mabuwisan, matatakan, masukat, mabigyan ng numero, matasa, mapailalim sa lisensiya at awtorisasyon, mapagsabihan, mahadlangan, mapagbawalan, baguhin, ituwid at parusahan. Nangangahulugan itong, sa ngalan ng kapakinabangang pampubliko at pangkalahatang interes, singilin, disiplinahin, pagkakitaan nang labis, pagsamantalahan, isailalim sa monopolyo, kikilan, gipitin, dayain at nakawan; pagkatapos, sa pinakamaliit na pagtutol o unang salita ng reklamo, supilin, pagmultahin, siraan, ligaligin, tugisin, abusuhin, paghahampasin, alisan ng sandata, gapusin, sakalin, ikulong, litisin, hatulan, barilin, ipatapon, isakripisyo, ipagbili at pagtaksilan; at bilang sukdulan, kutyain, libakin, hamakin, lapastanganin at hiyain. Iyan ang pamahalaan; iyan ang katarungan nito; iyan ang moralidad nito.” — Pierre-Joseph Proudhon
“Ang pamahalaan ang pinakamapanganib na institusyong nakilala ng tao. Sa buong kasaysayan, nilabag nito ang mga karapatan ng mga tao nang higit sa kayang gawin ng sinumang indibidwal o pangkat: pumatay ito, nang-alipin, nagpadala ng mga tao sa sapilitang paggawa at mga kampo ng konsentrasyon, at palagiang nagnakaw at nangulimbat ng bunga ng kanilang paggawa. Hindi tulad ng karaniwang kriminal, may kapangyarihan ang pamahalaang dumakip at maglitis; hindi tulad ng karaniwang kriminal, maaari nitong palibutan ang isang tao at kontrolin ang bawat bahagi ng kaniyang buhay, kaya ang natitira na lamang niyang takas ay ang umalis sa bansa (at kahit iyon ay ipinagbabawal sa mga bansang totalitaryo).” — John Hospers
Balanse ng Kapangyarihan
“Tunay lamang akong malaya kapag malaya rin nang pantay-pantay ang lahat ng tao, babae man o lalaki. Ang kalayaan ng ibang tao ay hindi sumasalungat o naglilimita sa sarili kong kalayaan; sa kabaligtaran, ito ang kinakailangang batayan at pagpapatibay ng aking kalayaan.” — Mikhail Bakunin ๖
“Ang pagtatanggol sa kalayaan ay hindi pagtutol sa organisasyon, na isa sa pinakamakapangyarihang kasangkapang magagamit ng katuwiran ng tao. Ito ay pagtutol sa lahat ng organisasyong eksklusibo, may natatanging pribilehiyo, o monopolistiko, at sa paggamit ng pamimilit upang hadlangan ang iba sa paggawa nang mas mahusay.” — Friedrich August von Hayek
“Ang desentralisasyon ay nangangahulugan ng awtonomiya—ang kakayahang kumilos nang malaya sa sariling pagkukusa. Maaaring umiral ang awtonomiya sa anumang antas: sa isang tao, isang kapitbahayan, isang kilusan, o isang buong rehiyon. Upang maging malaya, kailangan mong makontrol ang agarang kapaligiran mo at ang mga detalye ng araw-araw mong buhay; habang lalo kang nakapagsasarili, lalo ring nagiging matatag ang awtonomiya mo. Hindi ito nangangahulugang kailangan mong matugunan ang lahat ng pangangailangan mo nang mag-isa; maaari rin itong maging uri ng pag-asa sa isa’t isa na nagbibigay sa iyo ng kapangyarihang makipagtawaran sa mga taong inaasahan mo. Walang iisang institusyon ang dapat makapagmonopolyo sa pagkuha ng mga yaman o sa mga ugnayang panlipunan. Ang lipunang nagtataguyod ng awtonomiya ay nangangailangan ng tinatawag ng isang inhinyero na ‘redundancy’: napakaraming mapagpipilian at posibilidad sa bawat aspeto ng buhay.” — CrimethInc., From Democracy to Freedom
“Habang lumalaki ang kapangyarihan ng isang lumalawak na organisasyong administratibo, humihina naman ang kakayahan ng natitirang bahagi ng lipunan na labanan ang patuloy nitong paglaki at pagkontrol.” — Herbert Spencer, The Man Versus the State
“Ang sinerhiyang nalilikha ng pagbabahagi ng kaalaman sa loob ng network ay—sa dalawang kahulugan ng salita—isang katangian at pag-aari ng mismong network. Nagkaroon ito ng rebolusyonaryong epekto sa balanse ng kapangyarihan sa pagitan ng mga network at mga hirarkiya, at nagbigay sa mga indibidwal at maliliit na grupo ng halos di-maisip na lakas laban sa malalaking organisasyon. Sa isang hirarkiya, ang lahat ng komunikasyon sa pagitan ng mga kasapi o mga lokal na node ay kailangang dumaan sa iilang sentral na node. Ang maaari lamang ipasa mula sa isang kasapi o lokal na node patungo sa iba ay ang komunikasyong pumapasa sa mga pamantayang itinakda ng mga kumokontrol sa sentral na mga node. Iilan lamang sa mga node sa isang hirarkiya ang may kapangyarihang magpadala; kaya tinatawag na ‘isa-patungo-sa-marami’ ang topolohiya nito. Ngunit sa isang distributed network, bawat node ay may kakayahang magpadala, at anumang dalawang node ay maaaring direktang mag-usap nang hindi dumaraan sa sentral na node o humihingi ng pahintulot sa sinumang kumokontrol dito. Sa halip na pumili lamang ang mga kasapi kung sino ang hahawak sa sentral na mga node, ‘may magmumungkahi at maaaring sumali ang lahat ng may gustong makilahok. Ang lawak ng pagkilos ay nakasalalay sa antas ng pagtanggap sa panukala.’ Ang demokrasyang nakabatay sa mayorya ay isang ‘sistema ng kakapusan’ kung saan pinag-aagawan ang kapangyarihang magpasya: ‘kailangang pumili ang kolektibo ng isa sa dalawa—isang pansala o ang iba, isang kinatawan o ang iba.’ Sa isang distributed network, sa kabilang banda, hindi pinag-aagawan ang kapangyarihang magpasya. Ang pasya ng bawat indibidwal ay nakaaapekto lamang sa kaniya at hindi humahadlang sa iba na gawin din iyon. ‘Kahit hindi lamang tumutol ang mayorya sa isang panukala kundi kumilos din laban dito, hindi pa rin nila mapipigilang maisagawa ang panukala.’” — Kevin Carson, The Desktop Regulatory State
“May magkabaligtad na ugnayan sa dalawa: ang lakas ng isa ay kahinaan ng isa pa. Kung nais nating palakasin ang lipunan, kailangan nating pahinain ang estado. Alam ito ng lahat ng uri ng totalitaryan; kaya lagi nilang sinisikap wasakin ang mga institusyong panlipunang hindi nila kayang kontrolin.” — Colin Ward, The State and Society
“May mahahalagang hindi pagkakapantay sa sitwasyon na nagbibigay ng napakalaking kalamangan sa mga lumalaban sa estado. Oo, may makapangyarihang kakayahan sa pagmamatyag ang mga estado, ngunit sentralisado at hirarkikal ang pamamahala rito, at maaari lamang itong gamitin ng medyo maliit at bahagyang nakikilalang grupo ng mga operator. Sinisikap nilang hanapin at bantayan ang mga bagay na maihahambing sa mga karayom na kulay-dayami sa isang bunton ng dayaming may pitong bilyong tao. Ang mga kilusang paglaban na magkakaugnay sa mga network sa buong mundo ang mga karayom na iyon. Mas madali para sa karayom na makita at makilala ang taong may hawak na tinidor na panghakot ng dayami kaysa para sa taong iyon na makita at makilala ang karayom. Mas marami ang mga karayom kaysa mga taong may ganoong tinidor. May sarili ring mga kasangkapan ang mga karayom—mura, madaling gamitin, at magagamit ng halos kahit sino (kabilang ang nabanggit na mga operator!) na maaaring magpasyang maging karayom anumang oras at sa anumang dahilan.” — Thomas Knapp, quoted by Kevin Carson
“Bilang unang hakbang tungo sa kanilang mga layunin, hinihikayat ng mga tagapagtaguyod ng desentralisasyon ang pagpapakalat ng produksiyon. Kaya itinataguyod nila ang tahanang produktibo, kung saan maaaring gawin, gamit ang makabagong maliliit na kasangkapan at makina, ang lahat o napakalaking bahagi ng pangunahing pangangailangan ng pamilya.” — Mildred Loomis
“Ang totoo, hindi na kayang tiisin ng Daigdig ang ganitong pagsalakay. Hindi na natin maaaring hayaang magpatuloy ito habang dinudumihan nito ang hangin, ang tubig, at ang ating pagkain. [...] Ang Daigdig ang nagbibigay sa atin ng buhay, hindi ang pamahalaan ng Amerika. Ang Daigdig ang nagbibigay sa atin ng buhay, hindi ang pamahalaan ng mga multinasyunal na korporasyon. Ang Daigdig ang nagbibigay sa atin ng buhay; kailangan natin ang Daigdig. Kailangan natin ito; kung wala ito, mawawala rin ang ating buhay. Kaya dapat nating labanan ang ginagawa nila.” — John Trudell, “Take Back the Earth,” Thanksgiving Day address (1980)
“Kung kukunin mo ang pinakamasigasig na rebolusyonaryo at bibigyan siya ng ganap na kapangyarihan, sa loob ng isang taon ay magiging mas masahol pa siya kaysa sa mismong Tsar.” — Mikhail Bakunin
“Tiyak na ganiyan nagsisimula ang “Estado” sa daigdig. Para sa akin, napabulaanan na ang pantasyang nagsasabing nagsimula ang estado sa isang “kontrata.” Ang taong kayang mag-utos, na likas na isang “panginoon,” na marahas ang kilos at mga galaw—ano ang kinalaman ng gayong tao sa paggawa ng mga kontrata! Hindi tayo makikipagkasundo sa mga taong ganiyan.” — Friedrich Nietzsche, The Genealogy of Morals
“[…] Hindi bago at hindi kataka-taka ang pagiging kriminal ng Estado. Nagsimula ito nang magsama-sama ang unang pangkat ng mga taong mandarambong at bumuo ng Estado, at magpapatuloy hangga’t may Estado sa daigdig, sapagkat sa pinakapundasyon nito ay isang institusyong laban sa lipunan at likas na kriminal ang Estado. Lubusang salungat sa kasaysayan ang ideyang nagmula ang Estado upang maglingkod sa anumang layuning panlipunan. Nagmula ito sa pananakop at pagkumpiska—ibig sabihin, sa krimen. Nagmula ito upang panatilihin ang pagkakahati ng lipunan sa uring nagmamay-ari at nagsasamantala at sa uring walang ari-arian at umaasa sa iba—ibig sabihin, para sa isang layuning kriminal.” — Albert Jay Nock, “The Criminality of the State” (1939)
“Sa katunayan, gaya ng makikita natin, madalas hindi napapanatili ng mga sinaunang estado ang kanilang populasyon; pambihira ang pagiging marupok nila sa mga epidemya, sa kalagayang pangkapaligiran, at sa politika, kaya madali silang bumagsak o magkawatak-watak. Gayunman, kung madalas man mabuwag ang estado, hindi iyon dahil kulang ang paggamit nito sa anumang puwersang pamimilit na kaya nitong tipunin. Napakatibay ng ebidensiya ng malawakang paggamit ng sapilitang paggawa—mga bihag sa digmaan, paglilingkod dahil sa kontratang may pagkakautang, pang-aalipin sa templo, pamilihan ng alipin, sapilitang paglilipat sa mga kolonya ng paggawa, paggawa ng mga bilanggo, at sama-samang pang-aalipin (halimbawa, ang mga helot ng Sparta).” — James C. Scott, Against the Grain: A Deep History of the Earliest States (2017)
“Ang patuloy na lumalaking kapangyarihan ng walang-kaluluwang burukrasyang pampolitika, na sumusubaybay at diumano’y nangangalaga sa buhay ng tao mula duyan hanggang libingan, ay naglalagay ng parami nang paraming hadlang sa pagtutulungan ng mga tao. Ang isang sistemang sa bawat pagkilos nito ay isinasakripisyo ang kapakanan ng malalaking bahagi ng mamamayan, maging ng buong mga bansa, para sa makasariling paghahangad ng kapangyarihan at mga pang-ekonomiyang interes ng maliliit na minorya ay tiyak na sisira sa mga ugnayang panlipunan at hahantong sa walang-tigil na digmaan ng bawat isa laban sa lahat. Ang sistemang ito ang naging tagapagpauna ng malaking reaksiyong intelektuwal at panlipunan na nakikita ngayon sa makabagong Pasismo at sa ideya ng estadong totalitaryo—na higit na lumalampas sa pagkahumaling sa kapangyarihan ng mga absolutong monarkiya noong nakalipas na mga siglo at naghahangad na mapasailalim sa estado ang bawat larangan ng gawain ng tao. ‘Lahat para sa estado; lahat sa pamamagitan ng estado; walang anuman kung wala ang estado!’ ang naging paulit-ulit na tema ng isang bagong teolohiyang pampolitika. Kung paanong sa iba’t ibang anyo ng teolohiyang pansimbahan ay ang Diyos ang lahat at ang tao ay wala, gayundin sa makabagong paniniwalang pampolitika ay ang estado ang lahat at ang mamamayan ay wala. At kung paanong ginamit noon ang mga salitang ‘kalooban ng Diyos’ upang bigyang-katwiran ang kalooban ng mga uring may pribilehiyo, ngayon naman ay ang nakatago sa likod ng ‘kalooban ng estado’ ay ang makasariling interes lamang ng mga taong nag-aakalang sila ang nararapat magpakahulugan nito at magpataw nito sa mamamayan.” — Rudolf Rocker
Kaayusang Kusang Nabubuo
“Ang kalayaan ay hindi anak ng kaayusan kundi ang ina nito.” — Pierre-Joseph Proudhon
“Kung nais mong maging mahusay na pinuno, kailangan mong matutong sumunod sa Tao. Tigilan ang pagsisikap na kontrolin ang lahat. Bitawan ang mga nakapirming plano at konsepto, at pamamahalaan ng mundo ang sarili nito. Habang dumarami ang mga batas at paghihigpit, lalo namang naghihirap ang mga tao. Habang dumarami ang armas, lalong nababawasan ang seguridad ng mga tao. Habang dumarami ang mga subsidiya, lalo namang nababawasan ang kakayahan ng mga taong umasa sa sarili. Habang dumarami ang mga tuntunin at regulasyon, lalo namang dumarami ang mga magnanakaw at mandarambong. Kaya sabi ng Guro: Binitawan ko ang batas, at naging tapat ang mga tao. Binitawan ko ang ekonomiya, at umunlad ang mga tao. Binitawan ko ang relihiyon, at naging payapa ang mga tao. Binitawan ko ang lahat ng pagnanais para sa kabutihang panlahat, at naging kasaganang gaya ng damo ang kabutihan.” — Lao Tzu, Tao Te Ching, ch. 57
“Ang batayang prinsipyong dapat nating gamitin hangga’t maaari ang mga puwersang kusang umuusbong sa lipunan sa pag-aayos ng ating mga gawain, at umasa sa pamimilit nang kaunti hangga’t maaari, ay may di-mabilang na mapaggagamitan.” — Friedrich Hayek, The Road to Serfdom
“Kung magkakasundo tayong ang pangunahing suliraning pang-ekonomiya ng lipunan ay ang mabilis na pag-angkop sa pagbabago ng natatanging kalagayan ng bawat panahon at lugar, tila sumusunod na ang mga huling pagpapasya ay dapat ipaubaya sa mga taong pamilyar sa mga kalagayang iyon—mga taong direktang nakaaalam ng mga kaugnay na pagbabago at ng mga yamang agad na magagamit upang tugunan ang mga ito.” — Friedrich A. Hayek, The Use of Knowledge in Society
“Ang mga pagpapasimpleng kailangang gawin ng malalaking institusyong burukratiko, gaya ng nakita natin, ay hindi kailanman sapat upang katawanin ang tunay na masalimuot na katangian ng mga prosesong likas o panlipunan. Masyadong malalawak, hindi nagbabago, at nakakahon ang mga kategoryang ginagamit nila para mailarawan nang tapat ang mundong inaangkin nilang inilalarawan.” — James C. Scott, Seeing Like a State
“Habang lalo mong sinusubukang kontrolin ang paraan ng pag-iisip, pagkilos, o pakikitungo ng mga tao sa isa’t isa—sa pamamagitan man ng tuwirang puwersa o ng di-tuwirang paraan (banta, takot, o “banayad na pagtulak” sa pamamagitan ng ibang anyo ng pagmamanipula sa mga insentibo)—lalo namang humihina ang kakayahan ng sistema na umangkop.” — Andrew Kemle
“Ang karaniwang argumento para sa kaayusang kusang umuusbong sa halip na sentral na pagdidisenyo ay ito: kapag kalat-kalat ang kaalaman, tanging prosesong desentralisado at unti-unting umuunlad ang nakatutuklas ng kaalamang kailangan. Sa madaling salita, nagagamit ng gayong kaayusan ang “[…] kaalamang walang sinumang nagtataglay nang buo.”” — F. A. Hayek, (Law, Legislation and Liberty, Volume 1: Rules and Order)
“Sa taong nag-aakalang ang kaayusan ay bunga lamang ng sinasadyang pag-aayos, maaaring magmukhang walang saysay na, sa masalimuot na kalagayan, mas mabisang nakakamit ang kaayusan at pag-angkop sa hindi pa alam sa pamamagitan ng pagpapasa ng pagpapasya sa iba’t ibang tao, at na ang paghahati ng awtoridad sa pagpapasya ay nagpapalawak pa sa posibilidad ng kabuuang kaayusan. Ngunit dahil mismo sa desentralisasyong iyon, mas maraming impormasyon ang naisasaalang-alang.” — Friedrich Hayek
“Naipapakita ng malawak na pananaliksik na nakabatay sa ebidensiya ang sari-saring kalagayan kung saan nalulutas ng mga tao mismo ang mga suliranin sa mga likas-yamang pinagsasaluhan, kung kailan tumatagal ang mga solusyong ito, at kung paano pinatitibay o pinahihina ng mas malalaking kaayusang institusyonal ang kakayahan ng mga tao sa mas maliit na antas na lutasin ang mga problema nang mahusay at pangmatagalan.” — Elinor Ostrom, “Beyond Markets and States: Polycentric Governance of Complex Economic Systems”
“Ang mga kaayusang kusang umuusbong ay nagmumula sa mga ugnayan ng magkakapantay at malayang tao. Ang kanilang mga kilos ay lumilikha ng positibo at negatibong balik-impormasyon na gumagabay sa mga susunod na tao sa pagsasakatuparan ng sarili nilang mga plano, kaya nagpapatuloy ang siklong ito. Bawat tao ay isang bahagi ng ugnayan, nakakaugnay sa iba sa pamamagitan ng balik-impormasyon, at malayang kumilos sa sarili niyang pasya. Dahil sa balik-impormasyong nalilikha nila, nababawasan ang kailangang malaman ng sinuman tungkol sa buong sistema upang magtagumpay sa loob nito.” — Gus diZerega, quoted by Kevin Carson in The Desktop Regulatory State
“Bilang katawagang sosyolohikal, ang stigmergy ay pangunahing tumutukoy sa mga uri ng organisasyong magkakaugnay sa isang network, gaya ng mga wiki, blog na sama-samang isinusulat, at mga organisasyong “walang pinuno” na binubuo ng magkakaugnay na maliliit na pangkat. Kapag napalawak sa pamamagitan ng kompyuter at mga digital na network ang ganitong pagtutulungan, malaki ang itataas ng kakayahang magproseso ng impormasyon. Pinahihintulutan ng stigmergy ang walang takdang lawak ng pagtutulungan ng mga taong kumikilos nang malaya.
Hindi “kolektibista” ang stigmergy sa tradisyonal na kahulugan noong nangangailangan ang anumang malaking sama-samang gawain ng isang malaking organisasyong kakatawan sa lahat at mamamahala sa pag-uugnay ng pagsisikap ng bawat isa sa pamamagitan ng hirarkiya. Gayunman, ito ang lubos na pagsasakatuparan ng kolektibismo dahil inaalis nito ang gastos sa pag-uugnay ng sabay-sabay na pagkilos ng maraming tao. Ito rin ang lubos na pagsasakatuparan ng indibidwalismo: malayang pagkilos ng mga indibidwal ang lahat ng kilos, at ang “kolektibo” ay kabuuan lamang ng mga kilos na iyon. Malayang magmungkahi ang bawat tao ng anumang pagbabagong naiisip niya, nang hindi humihingi ng pahintulot sa kolektibo, at malaya rin ang lahat na tanggapin iyon o hindi. Inaalis ng stigmergy ang pangangailangang mapasailalim ang sinuman sa kagustuhan ng pangkat; ang bawat indibidwal ang nagiging batayang yunit ng pamamahala, kaya lubos na naisasakatuparan ang kusang pagsang-ayon.
Nagbubunga ang organisasyong stigmergic ng mga istrukturang binubuo ng mga bahaging maaaring pagpalit-palitin at pagsama-samahin. Karaniwan ang ganitong mga istruktura dahil binabago ng pagkakahati sa mga bahaging ito ang kakayahan ng isang sistema na matuto, umunlad, at umangkop. Maaaring pagpalit-palitin at muling pagsama-samahin ang iilang panimulang bahagi upang makabuo ng napakaraming masalimuot na sistema. Kung magsisimula sa maraming indibidwal na kayang makipag-ugnayan sa iilang iba pa at makaapekto sa kanila ayon sa ilang payak na tuntunin, maaari silang dumaan sa mabilis na pagbabago ng kabuuang paraan ng kanilang pagkakaayos kapag angkop ang mga kalagayan.” — Kevin Carson, The Desktop Regulatory State ๖
“Upang maunawaan kung paano mabubuhay ang lipunan nang walang pamahalaan, sapat nang sandaling tingnan ang aktuwal na nangyayari sa lipunan natin ngayon. Makikita nating kahit sa kasalukuyan, ang pinakamahahalagang gawain ay nagagawa sa labas ng pakikialam ng pamahalaan. Nakikialam lamang ang pamahalaan upang pagsamantalahan ang nakararami, ipagtanggol ang mga may pribilehiyo, o, sa huli, upang bigyan ng hindi kailangang pagpapatibay ang mga nagawa na nang wala ang tulong nito—madalas ay sa kabila pa ng pagtutol nito. Nagtatrabaho, nakikipagpalitan, nag-aaral, at naglalakbay ang mga tao; sinusunod nila ang mga karaniwang tuntunin ng asal o kalinisan ayon sa sarili nilang pasya; nakikinabang sila sa pag-unlad ng agham at sining; at napakarami nilang pinagsasaluhang interes nang hindi nangangailangan ng sinumang mag-uutos kung paano sila kikilos sa mga bagay na iyon. Sa kabaligtaran, ang mga bagay na hindi pinakikialaman ng pamahalaan ang higit na umuunlad at nagdudulot ng pinakakaunting alitan, dahil kusang umaangkop ang mga iyon sa kagustuhan ng lahat sa paraang pinakamapakinabangan at kaaya-aya sa kanila.” — Errico Malatesta
“Kapag naalis ang negatibong puwersang bumubuo sa pamahalaan, magiging kung ano ang kaya ng lipunan ayon sa mga lakas at kakayahang taglay nito sa sandaling iyon. Kung may mga edukadong taong nais magpalaganap ng edukasyon, mag-oorganisa sila ng mga paaralan at kakailanganin nilang iparanas sa iba ang pakinabang at kasiyahan sa pagkatuto. Kung wala, o iilan lamang, hindi kayang likhain ng pamahalaan ang mga taong iyon. Ang kaya lamang nitong gawin—at ginagawa na nga nito ngayon—ay kunin ang iilang iyon mula sa praktikal at kapaki-pakinabang na gawaing pagtuturo at ilagay sa puwestong mag-uutos mula sa itaas kung ano ang ipapataw sa tulong ng pulisya. Sa gayon, nagiging mga politiko ang matatalino at masisiglang guro: mga walang pakinabang na nakatuon na lamang sa pagpapataw ng sarili nilang mga hilig at sa pananatili sa kapangyarihan.” — Errico Malatesta
“Sa ilalim ng makinarya ng pamahalaan, sa lilim ng mga institusyong pampolitika, at malayo sa paningin ng mga pinuno at pari, tahimik at dahan-dahang bumubuo ang lipunan ng sarili nitong katawan at lumilikha ng bagong kaayusan na nagpapahayag ng sigla at sariling kakayahan nitong mamahala… Maaari nating sabihin nang walang pag-aalinlangan na ang pormula ng rebolusyon ay hindi Tuwirang Paggawa ng Batas, Tuwirang Pamahalaan, o Pinasimpleng Pamahalaan; ito ay WALANG PAMAHALAAN.” — P.J. Proudhon, 1851
“Kapag hindi na pipilitin ng kinamumuhiang kapangyarihan ng estado ang mga indibidwal, samahan, komuna, rehiyon, at lugar na magsama-sama, mas malapit silang magkakaugnay at makabubuo ng pagkakaisang mas buhay, mas tunay, at mas malakas kaysa sa sapilitang pagkakaisang ipinapataw sa kanila ngayon sa ilalim ng mapaniil at nakapapagod na pamatok ng estado.” — Pierre-Joseph Proudhon
“Tinutulungan tayo ng magulong pagdedesisyong walang iisang sentro na makita na kayang gumana nang kusa ang lipunan bilang desentralisadong ugnayan. Tinatanggap nito ang tunggalian bilang malusog na bahagi ng buhay, nagpapalaganap ng maraming lugar ng pagpapasya sa bawat sandali ng pamumuhay—higit pa sa pormal at panlalaking saklaw ng kongreso o atas—at nagpapahintulot ng magkakaiba, maging magkakasalungat, na pasya sa iba’t ibang bahagi ng ugnayan ng mga tao. Kasabay nito, hinihikayat nito ang kamalayang magkakaugnay upang magamit ng lahat ng nagpapasya ang buong talino nila at makapagtugma ng mga kilos. Ang kakayahan ng tao sa magulong pagdedesisyon sa malawak na antas ay nasubok sa mahabang panahon ng ebolusyon; ang tumututol lamang dito ay yaong gustong panatilihing tila mga bata ang kanilang mga kababayan upang makontrol sila sa pamamagitan ng pag-angkin sa lahat ng pagpapasya sa iisang istruktura.” — Peter Gelderloos, Worshiping Power
“Alinman sa dalawa: mananatili ang Estado magpakailanman at dudurugin nito ang buhay ng mga tao at pamayanan, sasakupin ang bawat larangan ng gawain ng tao, magdadala ng mga digmaan at panloob na agawan sa kapangyarihan, ng mga kudetang nagpapalit lamang ng isang malupit na pinuno sa iba, hanggang sa di-maiiwasang hantungan nito ay… kamatayan! O mawawala ang mga Estado, at magsisimulang muli ang bagong buhay sa libo-libong sentro sa batayan ng masiglang pagkukusa ng mga tao at pangkat at ng malayang kasunduan.” — Pyotr Kropotkin
Malayang Pagsasama-sama
“Dapat mong aminin na sa kalayaan ay magkakaroon ng magkakaibang kaayusang panlipunan sa magkakaibang lipunan—may mga komunista at may lubos na kabaligtaran—at tiyak na magkakaroon ng paligsahan sa pagitan nila, kung saan ang mga resulta ang magpapakita kung alin ang mas mabuti. Kung hindi, kailangang supilin mo ang paligsahan, ipataw ang komunismo, ipagkait ang kalayaan, at sumalungat sa pag-unlad. Kaibigan, ang kailangan ng mundo ay hindi mga bagong paraan ng pagtatatag ng mga kaayusan, kundi ang pag-aalis ng mga hadlang sa pagkakataon.” — Voltairine de Cleyre, The Individualist and the Communist ๖
“Kapag kinilala bilang katotohanan ang pantay na karapatan ng lahat ng kasapi sa mga yaman na naipon mula sa nakaraan, hindi na kinikilala ng lipunang ito ang paghahati sa pinagsasamantalahan at nagsasamantala, pinamamahalaan at namamahala, nasasakop at nangingibabaw. Hinahangad nitong magkaroon ng maayos na pagkakasundo sa loob nito—hindi sa pagpapasailalim ng lahat sa isang awtoridad na kunwa’y kumakatawan sa lipunan, hindi rin sa pagpilit na maging magkakatulad ang lahat, kundi sa paghikayat sa bawat isa na magkusa, kumilos nang malaya, at malayang makipagsama-sama. Hinahangad nito ang lubos na pag-unlad ng pagkatao kasabay ng pinakamalawak na pag-unlad ng mga boluntaryong samahan sa lahat ng anyo at antas, para sa lahat ng maiisip na layunin: mga samahang patuloy na nagbabago at nag-aangkop, may sariling batayan upang magtagal, at kumukuha ng mga bagong anyong tumutugon sa sari-saring hangarin ng lahat.” — Peter Kropotkin
“Kaya madalas gamitin ang salitang Estado upang ilarawan ang isang uri ng lipunan, isang pangkat ng mga taong naninirahan sa isang tiyak na teritoryo [...] Ginagamit din ito bilang kasingkahulugan lamang ng lipunan. Dahil sa mga kahulugang ito, naniniwala ang mga kalaban—o sa halip ay nagpapanggap na naniniwala—na nais alisin ng mga anarkista ang bawat ugnayang panlipunan at lahat ng sama-samang gawain, at hatulan ang bawat tao na mamuhay nang hiwalay [...] Kaya naniniwala kaming makabubuting gamitin nang bihira hangga’t maaari ang mga pariralang gaya ng pag-aalis ng Estado at palitan iyon ng mas malinaw at kongkretong pag-aalis ng pamahalaan.” — Errico Malatesta
“Ang kalayaan ay hindi kahong pagsisiksikan sa mga tao. Isa itong espasyong maaari nilang tirhan. Hindi nito sinasabi kung paano sila mamumuhay; lagi lamang nitong sinasabi na kaya nating mamuhay.” — Karl Hess
“Ang indibidwal ang tunay na realidad sa buhay—isang mundong buo sa sarili. Hindi siya umiiral para sa Estado, ni para sa abstraksiyong tinatawag na “lipunan” o “bansa,” na kalipunan lamang ng mga indibidwal.” — Emma Goldman, “The Place of the Individual in Society” (1940)
“Ako ba ay pag-aari ng aking sarili, o ng ibang tao o bagay? Ang mga pananagutan ko ba sa kapwa ay sa maraming di-pormal at nag-uugnayang pangkat na kusang sinalihan ko at maaari kong iwan kung nais ko, o sa isang entidad na hindi ko kailanman sinalihan…” — Colin Ward, The State and Society
“Ang kalayaang nais natin para sa sarili at sa iba ay hindi lubos, abstrakto, at metapisikal na kalayaang sa aktuwal na buhay ay mauuwi lamang sa pang-aapi sa mahihina; ito ay tunay at posibleng kalayaan: ang mulat na pagbabahagi ng mga interes at boluntaryong pakikiisa.” — Errico Malatesta
“Kaya ang malaya at madaling paglipat mula sa isang uri ng komunismo patungo sa iba, saka sa anumang uri ng indibidwalismo, at iba pa, ang magiging pinakapayak na bagay sa isang lipunang tunay na malaya. Kung susubukan ng anumang pangkat na pigilan iyon at gawing nangingibabaw ang isang sistema, lalabanan sila nang kasingtindi ng paglaban ng mga rebolusyonaryo sa kasalukuyang sistema.” — Max Nettlau
“Ayon sa teorya ng mutualismo, pinakamainam na napaglilingkuran ang interes ng buong lipunan sa pamamagitan ng mga paraang higit ding nagtataguyod sa interes ng indibidwal: kalayaang walang pagpigil hangga’t hindi nanghihimasok sa iba ang kanyang gawain; pag-aalis ng lahat ng salik na artipisyal na naglilimita sa mga pagkakataon ng tao; at boluntaryong pagbuo ng mga samahan kapag kinakailangan upang gawin ang mga bagay na hindi kayang gawin ng isang tao lamang. Sa madaling salita, kusang paggawa at palitang kapwa kapaki-pakinabang ng mga produkto sa kalagayang walang natatanging pribilehiyo o mga monopolyo na pinoprotektahan ng estado.” — Clarence Lee Swartz, What Is Mutualism?
“Hindi maipapataw mula sa itaas ang libertaryanismo. Sa katunayan, ang kabiguang ipataw ito ay sukatan ng tagumpay ng libertaryanismo.” — Samuel E. Konkin III
“Matapos subukan ng sangkatauhan ang lahat ng uri ng pamahalaan at pagsikapang lutasin ang hindi malutas na problema ng pamahalaang “makapipilit sa indibidwal na sumunod nang ito mismo ay hindi makaiwas sa obligasyong sumunod sa kabuuan ng lipunan,” sinusubukan na nitong kumawala sa gapos ng anumang pamahalaan at tugunan ang pangangailangang mag-organisa sa pamamagitan ng malayang pagkakaunawaan ng mga taong may magkakatulad na layunin.” — Pyotr Kropotkin
Tulong sa Isa't Isa
“Hindi maaaring lumaki ang pagkakaibigan hanggang sa sakupin ang buong daigdig. Mananatili itong maliit, personal, malapit, sinasadya, kusang-loob, at desentralisado. Katangian ito, hindi kapintasan. Sa pagkakaibigan, malaya kang makisama o humiwalay sa iba ayon sa iyong kagustuhan habang napapanatili ang iyong pagkatao, ang pribadong espasyo ng iyong isip, at ang malinaw na pagkilala sa sarili at sa iyong mga pangangailangan. Kapag pagkakaibigan ang binubuo mo sa halip na magtayo ng mga komunidad, hindi kailangang palabuin ng mga utos ng di-kilalang lipunan at ng diumano’y kabutihang panlahat ang iyong pag-iisip.” — Against Community Building, Towards Friendship ๖
“Malinaw na salungat sa lahat ng nalalaman natin tungkol sa kalikasan kung ang tao lamang ang magiging eksepsiyon sa isang napakalawak na tuntunin: kung ang nilalang na halos walang pananggalang sa simula ay nakatagpo ng proteksiyon at daan sa pag-unlad hindi sa pagtutulungan gaya ng ibang hayop kundi sa walang habas na kompetisyon para sa pansariling pakinabang, nang walang pakialam sa kapakanan ng sariling uri. Para sa isip na nakauunawa sa pagkakaugnay ng kalikasan, ganap na hindi maipagtatanggol ang gayong palagay. Gayunman, kahit malabong mangyari at walang batayang pilosopikal, hindi ito nauubusan ng tagasuporta. Lagi nang may mga manunulat na pesimista sa tao. Mababaw lamang ang pagkakilala nila sa tao mula sa limitado nilang karanasan; sa kasaysayan, halos ang mga salaysay lamang ng mga tagatala na nakatuon sa digmaan, kalupitan, at pang-aapi ang alam nila. Kaya ipinasiya nilang ang sangkatauhan ay maluwag na kalipunan lamang ng mga nilalang na laging handang mag-away, at tanging pakikialam ng awtoridad ang pumipigil sa kanila.” — Pyotr Kropotkin, Mutual Aid: A Factor of Evolution
“Pasensiya na, ngunit ayaw kong maging emperador. Hindi iyon ang trabaho ko. Ayaw kong pagharian o sakupin ang sinuman. Nais kong tulungan ang lahat, kung maaari—Hudyo man o hindi, itim man o puti. Gusto nating lahat na magtulungan. Ganyan ang tao. Nais nating mabuhay sa kaligayahan ng isa’t isa, hindi sa pagdurusa ng isa’t isa.” — Charlie Chaplin, final speech in The Great Dictator (1940)
“Sa ilang paraan, kabaligtaran ng pagkakawanggawa ang pakikiisa. Ang pagkakawanggawa ay pagbibigay ng tulong na nagpapatibay sa hirarkiya ng mga pangkat. Kapag nag-aambag ang mayayaman sa kawanggawa, lalo lamang umaasa sa kanila ang mahihirap. Ngunit kapag ang mahihirap ay nag-oorganisa upang magbahagi ng mga mapagkukunan bilang magkakapantay, iyon ay pakikiisa.” — Life Without Law
“Samakatuwid, pakikiisa ang paraan upang makamit at mapangalagaan natin ang sarili nating kalayaan. Sumasang-ayon tayong magtulungan upang hindi natin kailangang magtrabaho para sa iba. Sa pagbabahagi, dumarami ang ating pagpipilian upang mas marami, hindi mas kaunti, ang ating matamasa. Nasa sarili kong interes ang tulong sa isa’t isa: nakikita kong makabubuti sa akin ang makipagkasundo sa iba batay sa paggalang at pagkakapantay-pantay; dahil kung mangingibabaw ako sa isang tao, ibig sabihin ay may mga kundisyong nagpapahintulot sa pangingibabaw, at malamang na ako rin ay mapailalim dito balang araw.” — An Anarchist FAQ
“Bago dumating ang ating mga kapatid na puti upang sibilisahin tayo, wala tayong mga bilangguan. Kaya wala tayong mga kriminal. Wala tayong mga kandado o susi, kaya wala rin tayong mga magnanakaw. Kapag napakahirap ng isang tao at wala siyang kabayo, toldang tipi, o kumot, may nagbibigay sa kanya ng mga iyon. Masyado tayong hindi sibilisado upang pahalagahan nang lubos ang pansariling ari-arian. Nais lang nating magkaroon ng mga bagay upang maipamigay ang mga iyon. Wala tayong pera, kaya hindi masusukat dito ang halaga ng isang tao.” — John Fire Lame Deer, Lame Deer, Seeker of Visions
“Napakaganda ng mga nagawa ng natatanging lakas ng pagkatao kapag pinatatag ito ng pakikipagtulungan sa ibang mga indibidwal… ang pagtutulungan, sa halip na alitan at labanan sa isa’t isa, ang nakatulong sa pananatili at pag-unlad ng ating uri… tanging tulong sa isa't isa at kusang pakikipagtulungan ang makalilikha ng batayan para sa malayang buhay ng indibidwal at mga samahan.” — Emma Goldman, Red Emma Speaks, p. 118
“Bahagi ng merkado ang pagmamay-ari ng mga manggagawa at mga kooperatiba ng mamimili; bahagi rin nito ang mga samahan ng tulong sa isa’t isa at mga libreng klinika; gayundin ang kusang mga unyon ng manggagawa, mga komunang batay sa pagsang-ayon, at hindi mabilang na iba pang alternatibo sa kasalukuyang kapitalismo.” — Charles Johnson, Markets Not Capitalism
“Ang pakikibahagi sa tulong sa isa’t isa at tuwirang pagkilos ay nagbibigay ng pagkakaisang muling nagpapatatag sa mga lipunang pinagwatak-watak ng mga istruktura ng estado.” — Joseph Parampathu, Creative Destruction: Rethinking Failure after the State (2021)
“Maaaring kabilang sa patayong agorismo ang paglahok at paglikha ng mga ugnayan para sa palitan sa komunidad, pagsasaka sa lungsod, paghahalaman sa bakuran, mga pamilihan ng magsasaka, pagsuporta sa mga alternatibo sa pulisya, at pagsuporta sa mga desentralisadong teknolohiyang direktang nag-uugnay sa mga tao. Maaaring gamitin ng mga hakbang na ito ang pera ng estado at sa gayon ay hindi lubusang bahagi ng kontra-ekonomiya, ngunit mahalaga pa rin ang mga ito upang hamunin ang pag-asa sa estado at mga korporasyon. May iba ring hakbang na hindi man lamang kinasasangkutan ng palitan ng pera ngunit lumalaban pa rin sa pagdepende. Maaaring kabilang dito ang suportang moral at pagpapalaganap ng mga teknolohiyang gumugulo sa kasalukuyang kaayusan at nagpapatatag sa mga ugnayan ng mga kasapi ng komunidad.” — Derrick Broze, Vertical and Horizontal Agorism
“Sa ganitong paraan, uusbong ang “mga nagsasariling komuna para sa mga pangkat sa magkakalapit na lugar, at malalawak na pederasyon ng mga unyon para sa mga pangkat ayon sa gawaing panlipunan”; magkakaugnay ang dalawa at nagtutulungan upang tugunan ang pangangailangan ng lipunan. Idaragdag dito ang “mga pangkat na nabubuo ayon sa personal na pagkakalapit—di-mabilang, lubhang magkakaiba, may nagtatagal at may panandalian, na umuusbong ayon sa pangangailangan ng sandali para sa lahat ng maaaring layunin.” Titiyakin ng “tatlong uri ng pangkat” na ito ang “pagtugon sa lahat ng pangangailangang panlipunan: pagkonsumo, produksiyon at palitan, komunikasyon, kalinisan, edukasyon, pangangalaga sa isa’t isa laban sa pagsalakay, tulong sa isa’t isa, pagtatanggol sa lugar, at sa huli, mga pangangailangang pang-agham, pansining, pampanitikan at panlibangan.”” — Pyotr Kropotkin
“Ang pagtrato sa kahirapan bilang krimen sa pamamagitan ng panggigipit ng pulisya at mga ordinansa ng lungsod ay humahadlang sa pagsisikap na tulungan ang mga nawalan ng tirahan at mahihirap na araw-araw na bumabangon. Upang lalo pang itaguyod ang pagkakapantay-pantay, magpapatuloy kaming magbahagi ng pagkain sa aming mga komunidad at bumuo ng pagkakaisa sa mga taong walang tirahan at sa iba pang samahang naghahangad ng mas mabuting kinabukasan.” — Food Not Bombs
Hindi Paggamit ng Karahasan
“Ang gawain natin ay bigyan ng pag-asa ang maraming inaapi at ng pangamba ang iilang nang-aapi. Kung magawa natin ang una at mabigyan ng pag-asa ang marami, kailangang mangamba ang iilan sa pag-asang iyon. Kung hindi, hindi natin sila nais takutin; ang nais natin para sa mahihirap ay kaligayahan, hindi paghihiganti. Ano ngang paghihiganti ang makatutumbas sa libo-libong taon ng kanilang pagdurusa?” — William Morris ๖
“Ang walang dahas na pagkilos bilang paraan ay kaayon ng layuning lipunang walang dahas. Ang paggamit ng mga paraang nagpapakita na ng layunin ay tinatawag na prefigurasyon: ipinakikita na ng mga paraan ang layunin bago pa ito ganap na makamit. Nagbibigay ito ng pagsasanay at karanasan sa nais makamit. Lumilikha ito ng bahagi ng layunin kahit mabigo ang kampanya, at tumutulong upang manatili sa tamang direksiyon ang mga pagsisikap. Kung layunin ang lipunang walang organisadong karahasan, taglay ng walang dahas na pagkilos ang lahat ng kalamangan na ito: nagbibigay ng karanasan sa pamumuhay nang hindi gumagamit ng dahas, agad na nagpapababa ng dahas kahit mabigo ang kampanya, at nagtutulak sa mga pagsisikap sa direksiyong walang dahas.” — How Nonviolence is Misrepresented
“Ang karahasan—pisikal na puwersang ginagamit upang saktan ang iba—ang pinakamarahas na anyo ng tunggalian ng mga tao at lubhang nakasisira ng pagkatao. Sa likas na katangian nito, sinasakal nito ang pinakamabubuting damdamin at pinauunlad ang lahat ng katangiang laban sa pakikipamuhay: kalupitan, poot, paghihiganti, pagnanasang mangibabaw at manupil, paghamak sa mahihina, at pagpapasakop sa malalakas. Lumilitaw ang masamang hilig na ito kahit gamitin ang karahasan para sa mabuting layunin […] Ang mga anarkistang naghihimagsik laban sa lahat ng pang-aapi at ipinaglalaban ang ganap na kalayaan ng bawat isa—at samakatuwid ay dapat likas na umiwas sa mga gawaing marahas na lumalampas sa pagtatanggol laban sa pang-aapi at nagiging mapang-api rin—ay maaari pa ring mahulog sa bangin ng brutal na puwersa […]” — Errico Malatesta, Violence as a Social Factor (1895)
“Ang pagpapalampas sa mababangis na damdaming laban sa sangkatauhan at pagtataas sa mga ito bilang prinsipyo upang gawing taktika ng isang kilusan… ay masama at laban sa rebolusyon.” — Errico Malatesta
“Ayon sa pag-aaral ng University of South Carolina, tumaas nang 42 porsiyento ang karahasan sa Amerika noong Digmaang Vietnam. Hindi ito nakapagtataka. Lumalabag sa batas ang ating mga pinuno, kaya bakit hindi rin tayo? Kung nagbabanta ang pamahalaan sa ibang bansa gamit ang bomba, bakit hindi natin bantaan ang isa’t isa gamit ang baril? Kung ginagahasa ng ating mga pinuno ang planeta, bakit hindi rin natin gahasain ang ating mga kapitbahay? Lumilikha sila ng kapaligiran ng takot at karahasan. Bakit tila nagugulat sila kapag nagpapatayan, nagnanakawan, at nagkakapinsalaan ang mga Amerikano?” — Philip Berrigan, Fighting the Lamb’s War: Skirmishes with the American Empire (1996)
“Nananatiling buo ang estado sa pamamagitan ng kapangyarihan ng pulisya laban sa mga mamamayan. Ang estadong nagmula sa karahasan at pinangangalagaan ng karahasan ay hindi makakamit ang tunay na kapayapaan.” — Philip Berrigan, Fighting the Lamb’s War: Skirmishes with the American Empire (1996)
“Sa kasaysayan, ang pinakakakila-kilabot na mga bagay—digmaan, henosidyo, at pang-aalipin—ay nagmula hindi sa pagsuway kundi sa pagsunod.” — Howard Zinn, Declarations of Independence: Cross-Examining American Ideology
“Ang pinakamalalaking krimen sa mundo ay hindi ginagawa ng lumalabag sa mga tuntunin kundi ng sumusunod sa mga ito. Ang mga sumusunod sa utos ang naghuhulog ng mga bomba at gumagawa ng masaker sa mga nayon.” — Banksy, Wall and Piece
“Magpasiyang huwag nang maglingkod, at agad kang magiging malaya. Hindi ko hinihiling na hawakan mo ang malupit na pinuno upang pabagsakin siya; itigil mo lamang ang pagsuporta sa kanya. Makikita mo siyang tulad ng napakalaking rebultong inalisan ng patungan: babagsak sa sarili niyang bigat at magkakapira-piraso.” — Étienne de La Boétie, Discourse on Voluntary Servitude
“Higit na malaki ang kakayahan ng pamahalaang gumamit ng karahasan kaysa ng mga naghihimagsik. Sa katunayan, madalas pang pinatitibay ng marahas na pag-aalsa ang mapaniil na rehimen, na maaaring magmukhang kapani-paniwala ang paliwanag na kailangan ang panunupil dahil sa karahasan ng mga rebelde. Nasa karahasan ang kalamangan ng pamahalaan. Ang kalamangan ng mga tao ay ang kakayahang bawiin ang kanilang pakikipagtulungan; kung wala iyon, halos hindi makapananatili ang pamahalaan. Isipin ang epekto ng pagtangging magbayad ng buwis, boykot, pangkalahatang welga, at malawak na pagtangging sumunod sa batas. Walang dahas ang mga paraang ito, ngunit ang pangkalahatan at walang pag-uurong na paggamit sa mga ito ay dapat katakutan ng anumang pamahalaan. May iba pang kalamangan ang kawalang-dahas: dahil tila hindi gaanong mapanganib at sukdulan, mas madaling makakuha ng malawak na suporta ng publiko. Mas mababa ang halaga ng paglahok, kaya mas marami ang makikibahagi; maaari ring lumahok ang mga bata, babae, at matatandang karaniwang hindi lumalaban sa digmaan. Mas malamang nitong mahikayat ang mga kalaban at lumikha ng hindi pagkakasundo sa hanay ng namumuno. Karaniwan itong nagdudulot ng mas kaunting pagkamatay at pagkasira ng ari-arian. At dahil mas desentralisado kaysa marahas na pagkilos, mas maliit ang panganib na magluwal ng mas mapaniil na estado kung magtagumpay.” — Bryan Caplan, “The Literature of Nonviolent Resistance and Civilian-Based Defense”
“Tinitiyak ng pamahalaan sa mga tao na nanganganib sila sa pananakop ng ibang bansa o sa mga kaaway sa loob ng sarili nilang lipunan, at na ang tanging paraan upang makaligtas ay ang pagsunod sa pamahalaan na parang mga alipin. Pinakamalinaw ito sa mga rebolusyon at diktadura, ngunit umiiral ito sa lahat ng panahon at saanman may kapangyarihan ang pamahalaan. Ipinapaliwanag ng bawat pamahalaan ang pag-iral nito at binibigyang-katwiran ang karahasan nito sa pagsasabing magiging mas malala ang kalagayan kung wala ito. Matapos tiyakin sa mga tao na nanganganib sila, isinasailalim sila nito sa kontrol at pinipilit na salakayin ang ibang bansa. Kaya nagmumukhang napatunayan sa kanilang paningin ang babala nito tungkol sa banta ng ibang bansa.” — Leo Tolstoy, Christianity and Patriotism (1895)
“Kapag umabot na sa puntong kailangan mong gumamit ng karahasan, sumusunod ka na sa larong itinakda ng sistema. Gagalitin ka ng mga nasa kapangyarihan—hihilahin ang balbas mo, pipitikin ka sa mukha—upang lumaban ka. Kapag naging marahas ka, alam na nila kung paano ka haharapin. Ang hindi nila alam kung paano haharapin ay ang kawalang-dahas at katatawanan.” — John Lennon
“Hindi natin kaya at hindi natin nais gumamit ng karahasan maliban sa pagtatanggol sa sarili at sa iba laban sa pang-aapi.” — Errico Malatesta
“Kaya nagtatayo tayo ng mga ugnayang pananggol sa komunidad sa halip na hukbo. Tiwala ang binubuo natin, hindi kapangyarihan. Pinagsasama natin ang masayang paglalaro at matapang na paghihimagsik. Ipinapakita natin ang pagmamahal sa pamamagitan ng pakikiisa, at pinagtataksilan natin ang ating mga kolektibong pagkakakilanlan at katapatan sa sariling lugar sa pamamagitan ng mga lapastangang gawa ng mapangahas na pagkamausisa, pagsisikap, at pagkakaibigan. Buháy na ugnayan ang binubuo natin, hindi saradong barkadahan. Kahit pakiramdam natin ay nag-iisa tayo, bahagi tayo ng isang malawak na tagpi-tagping habi ng radikalismo. Sa ating mga gawa, isip, at malaki o maliit na paglaban, may binubuo tayong natatangi. Totoo ang sakit at pakikibakang hinaharap mo, at maaari itong kumitil ng buhay, ngunit totoo rin ang ating mga ugnayan. Gaano man sila magsikap, hindi nila mapapatay ang anarkismo. Kaya maaari tayong magpakatatag, kahit lalong nagiging mahirap ang umasa. Hindi ka nag-iisa.” — Stigmergic Parity and Revolt
Direktang Pagkilos
“Sinasabi ng mga tao: Ano ang saysay ng maliit nating pagsisikap? Hindi nila nakikita na isang ladrilyo sa bawat pagkakataon ang kailangan nating ilatag, isang hakbang sa bawat pagkakataon. Ang munting batong inihulog sa tubig ay lumilikha ng alon sa lahat ng direksiyon. Ganoon ang bawat iniisip, sinasabi, at ginagawa natin. Walang sinumang may karapatang maupo at sumuko sa kawalan ng pag-asa. Napakarami pang dapat gawin.” — Dorothy Day ๖
“Huwag kailanman magduda na kayang baguhin ng maliit na pangkat ng mga mamamayang nag-iisip at tapat sa kanilang layunin ang mundo; sa katunayan, iyon lamang ang nakapagbago rito.” — Margaret Mead
“Nagbabago ang mundo dahil sa halimbawang ipinapakita mo, hindi sa opinyon mo.” — Paulo Coelho
“May mga di-makatarungang batas. Kuntento na ba tayong sundin ang mga iyon, o sisikapin nating baguhin habang patuloy na sumusunod hanggang magtagumpay, o lalabagin na agad? Sa ilalim ng ganitong pamahalaan, iniisip ng karamihan na dapat nilang hintayin hanggang mahikayat nila ang nakararami na baguhin ang batas. Naniniwala silang mas masama pa sa problema ang lunas kung lalaban sila. Ngunit kasalanan mismo ng pamahalaan kung bakit mas masama ang lunas kaysa sa problemang tinutugunan nito. Ito mismo ang nagpapasama sa lunas. Bakit hindi nito maagang tinatanggap ang pagbabago? Bakit hindi nito pinahahalagahan ang marunong na minorya? Bakit ito sumisigaw at lumalaban bago pa masaktan? Bakit hindi nito hinihikayat ang mga mamamayan na tukuyin ang mga pagkukulang nito at gumanap nang higit pa sa inaasahan nito?” — Henry David Thoreau, Civil Disobedience
“Sa mata ng sinumang nagbasa ng kasaysayan, ang pagsuway ang unang birtud ng tao. Sa pagsuway nagmula ang pag-unlad—sa pagsuway at paghihimagsik.” — Oscar Wilde, The Soul of Man under Socialism
“Dapat nilang matutunan na ang kanilang lakas ay wala sa dami ng boto kundi sa kakayahan nilang ihinto ang produksiyon.” — Voltairine de Cleyre, Direct Action
“Pangunahing tungkulin ng burukrasya ng mga unyon sa bagong kaayusan ang pigilin ang pagkilos ng karaniwang mga kasapi nang walang pahintulot ng pamunuan ng unyon, ang tuwirang pagkilos sa trabaho, at ang paglimita sa pagkilos ng mga manggagawa sa pormal na idineklarang mga welga ayon sa mga tuntunin ng National Labor Relations Board.” — Kevin Carson
“Naniniwala ang agorismo sa unti-unting pag-alis ng suporta sa estado sa pamamagitan ng tinawag ni Konkin na “Kapaki-pakinabang na Pagsuway Sibil.” Ayon dito, ang pag-ubos sa kita at dahilan ng pag-iral ng estado sa paglilipat ng mga tungkuling ito sa mga institusyong desentralisado ang pinakamakatotohanang paraan upang makamit ang malayang merkado.” — “Agorism,” Encyclopedia, describing Konkin’s strategy
“Maaga kong isinusulat ang paunang pahayag na ito tungkol sa mga dahilan ng hindi ko pagbabayad ng buwis, dahil ipinaalam sa akin kamakailan ng inyong tanggapan na ikukulong ako sa patuloy kong pagtanggi. Kapag inaresto ako, ibibigay ko ang tamang tala ng aking kita sa taong 1948 hanggang sa petsang iyon. Ang paniniwala kong di-makatarungan ang pamahalaang pangunahing umiiral upang makipagdigma ay sinabi ko na sa inyong tanggapan sa loob ng anim na taon tuwing tumatanggi akong magbayad, at sa mga artikulo sa Catholic Worker.” — Ammon Hennacy
“Kung isang libong tao ang hindi magbayad ng buwis ngayong taon, hindi iyon marahas o madugong hakbang. Ang pagbabayad ang magpapahintulot sa Estado na gumamit ng karahasan at pumatay ng mga inosente. Sa katunayan, iyon ang kahulugan ng mapayapang rebolusyon, kung may posible ngang ganoon. Kung tanungin ako ng maniningil ng buwis o iba pang opisyal, gaya ng may nagtanong na, “Ano ang gagawin ko?” ang sagot ko ay: “Kung talagang nais mong may gawin, magbitiw ka sa tungkulin.” Kapag tumanggi nang magbigay ng katapatan ang pinamamahalaan at nagbitiw ang opisyal, naganap na ang rebolusyon. Ngunit kahit may dumanak na dugo, hindi ba may ibang uri ng pagdurugo kapag nasusugatan ang konsensiya? Sa sugat na iyon umaagos palabas ang tunay na pagkatao at kawalang-kamatayan ng tao, at unti-unti siyang namamatay. Nakikita ko na ang pag-agos ng dugong iyon.” — Henry David Thoreau, Civil Disobedience
“Kung hindi ito naaabot ng mahihirap, hindi ito radikal ni rebolusyonaryo.” — Anonymous
“Maiisip mo ba ang mga aliping nakaupo sa plantasyon at bumoboto kung sino ang magiging amo, inuubos ang lakas sa mga kampanya at kandidato habang maaari naman silang tumakas sa “underground railway”? Tiyak na pipiliin nila ang kontra-ekonomikong alternatibo; tiyak na hihikayatin din sila ni Dr. Rothbard na gawin iyon at huwag matuksong manatili sa plantasyon hanggang mahalal ang Partido ng mga Among Nangangakong Mag-aalis ng Pagkaalipin.” — SEK III
“Huwag kang magpalinlang sa pag-aakalang hahayaan ka ng mayayaman na maalis ang kanilang yaman sa pamamagitan ng iyong boto.” — Lucy Parsons
“Walang dakilang ideya ang maaaring agad magkasya sa batas. Paano nga ba? Hindi gumagalaw ang batas; nakapirmi ito. Tulad ito ng gulong ng karwaheng gumagapos sa ating lahat nang hindi isinasaalang-alang ang kalagayan, lugar, o panahon.” — Emma Goldman, 1917
“Ang pinakamalaking pagbabagong kailangan natin ay ang lumipat mula sa pagkonsumo patungo sa produksiyon, kahit maliit lamang, sa sarili nating mga hardin. Kung sampung porsiyento lamang sa atin ang gagawa nito, sapat na ang para sa lahat. Kaya walang saysay ang mga rebolusyonaryong walang hardin, umaasa sa mismong sistemang tinutuligsa nila, at gumagawa ng mga salita at bala sa halip na pagkain at tirahan.” — Bill Mollison
Bintana ng Pagkakataon
“Hindi mo mababago ang mga bagay sa pakikipaglaban sa kasalukuyang realidad. Upang baguhin ang isang bagay, bumuo ng bagong modelong gagawing lipas ang kasalukuyang modelo.” — Buckminster Fuller ๖
“Hindi bagay na maaaring wasakin ng rebolusyon ang estado; isa itong kalagayan, tiyak na ugnayan ng mga tao, at paraan ng pagkilos. Inaalis natin ito sa pagbuo ng ibang ugnayan at sa pagkilos nang iba.” — Gustav Landauer, quoted by Colin Ward in The State and Society
“Nabubuhay tayo sa kapitalismo at tila hindi matatakasan ang kapangyarihan nito; gayunman, ganoon din ang tingin noon sa banal na karapatan ng mga hari.” — Ursula K. Le Guin, National Book Awards acceptance speech (2014)
“Tunawin, ilubog at tuluyang palahuin ang sistemang pampolitika o pampamahalaan sa sistemang pang-ekonomiya hanggang mawala ito: bawasan, pasimplehin, ilayo ang kontrol sa sentro, at isa-isang alisin ang lahat ng gulong ng napakalaking makinang tinatawag na Pamahalaan o Estado.” — Pierre-Joseph Proudhon, General Idea of the Revolution in the Nineteenth Century
“Kailangang gumawa ang sangkatauhan ng malaking pagbabago patungo sa kooperatibo, desentralisado, at nababagay na paraan ng produksiyon upang magpatuloy ang buhay nito sa planetang ito.” — Eric Fleischmann
“Ang “dalawahang kapangyarihan” ay ang ideyang kailangang likhain ang embriyo ng bagong mundo habang nilalabanan ang kasalukuyan: “itayo ang bago sa loob ng balat ng luma.” Ibig sabihin nito ang paghikayat sa mga samahan ng mga manggagawang namamahala sa kanilang sarili, kung saan magagamit natin ang ating awtonomiya at malilimitahan ang kapangyarihan ng amo at pamahalaan hanggang sa maharap at maalis ang dalawa. Tuwirang hinahamon ng ganitong paraan ang mga institusyon ng kapangyarihan at kasabay na ipinapakita sa gawa ang mga bagong institusyong inaasam natin. Kaya hindi lamang nito kinokontra ang estado; inihahanda rin tayo nito sa mahihirap na paghaharap at tanong na lilitaw sa panahon ng rebolusyon.” — Beyond Resistance
Tahasang humalaw ang mga manunulat na gaya nina James Livingston at Michel Bauwens sa mga nakaraang pagbabago bilang huwaran ng paglipat mula sa hirarkiya patungo sa mga network. Bagaman nakikita ng ating kulturang pampolitika, sa Kanan at Kaliwa, ang paglipat lampas sa kapitalismo sa lente ng mga rebolusyong Pranses at Ruso—biglaan, mapanghimagsik, at halos katumbas ng pag-agaw sa estado—walang dahilan upang ipalagay na ganoon ito mangyayari. Maaari rin itong maging unti-unting prosesong tatagal ng mga dekada, tulad ng paghina ng Kanlurang Imperyong Romano at piyudalismo.
[…]
Ang sistemang kapitalista na humigit-kumulang limang daang taon na, tulad ng naunang mga sistemang pangkasaysayan, ay hindi iisang buo kundi kalipunan ng mga anyong panlipunang nag-uugnayan—may mga umuunlad at may mga humihina. Kaya hindi kailangang maging isang dramatikong pagkaputol sa pangunguna ng iisang progresibong puwersa ang paghalili sa kapitalismo. Gaya ng paliwanag ni Eugene Holland:
Ang pangangailangan sa ganoong radikal na pagputol sa buong sistema ay umiiral lamang kung sa simula pa lang ay iniisip mo ang lipunan o paraan ng produksiyon bilang isang ganap na sistema. […] Ang pag-unawa sa mga elementong ito bilang nangingibabaw, nalalabi, at umuusbong ay lubhang nagpapabuti sa mga pag-asang utopiko, dahil may mga positibong elemento (ang mga “umuusbong”) na maaaring pagtibayin kasabay ng mga negatibong elemento (marahil ang mga “nangingibabaw”) na dapat punahin at tanggihan. […]
Sa huli, nalulutas ang kalagayan kapag sinubukan ng mga puwersa ng lumang kaayusan na hadlangan ang paglipat at nabigo sila.
[…] Paborable ang kalagayan natin ngayon […] sapagkat huminog na ang kapangyarihan ng napakaraming tao na bumuo ng lipunan, kaya sa pamamagitan ng kanilang mga network ng komunikasyon at pagtutulungan at ng paglikha ng mga yamang pinagsasaluhan, unti-unti na nilang nakakayang itaguyod ang isang alternatibong demokratikong lipunan. Dito nagiging mahalaga ang tanong ng panahon. Kailan dumarating ang sandali ng pagputol? […]
Dapat matukoy ng rebolusyonaryong politika, sa pagkilos ng nakararami at sa pag-iipon ng sama-sama at nagtutulungang pasya, ang sandali ng pagputol […] na makalilikha ng bagong mundo.
Ngunit gaano man kabiglaan at kadramatiko ang huling pagputol, ito lamang ang rurok ng matagal nang prosesong “pagtatayo ng estruktura ng bagong lipunan sa loob ng balát ng luma.”
[…]
Ganito rin ang pangangatwiran ni John Holloway: ang paglipat lampas sa kapitalismo ay magiging “prosesong umuusbong sa mga puwang,” gaya ng paglipat mula sa piyudalismo tungo sa kapitalismo.
[…]
Ang magkakatuwang na produksiyong nakabatay sa mga pinagsasaluhang yaman, bilang alternatibo kapwa sa korporasyong kapitalista at sa estado, ay nagbibigay-daan sa:
tuwirang panlipunang produksiyon ng halagang gamit, sa pamamagitan ng mga bagong paraan ng pamumuhay na higit na nasa labas ng kontrol ng kapital at gamit ang mga kasangkapan at iba pang yamang ginagamit sa produksiyon na naisapanlipunan na sa napakalaking antas. Ang mga bagong prosesong ito ay lampas na sa kapitalismo, sa diwang hindi na nila kailangan ang anumang natatanging papel ng kapital upang magpatuloy.
— Kevin Carson, The Desktop Regulatory State, “The Transition from Hierarchies to Networks”
“Kung mapatunayang imposibleng pilitin sa batas ang namumunong kapangyarihan na baguhin ang pamamalakad nito sa atin, at kung sa iba’t ibang dahilan ay hindi kaya o ayaw itong ibagsak sa puwersa ng mga tumatanggi rito, ang paglikha ng isang malaya, alternatibo, o paralelong [lipunan] ang tanging marangal na lunas.” — Ivan Jirous, Parallel Polis: An Inquiry, as quoted by Academy of Ideas
“Sa kasamaang-palad, kumikilos ang mga alternatibong institusyong pang-ekonomiya sa loob ng mas malaking ekonomiyang korporatibo at kapitalista. Nakikipagkumpitensiya sila sa mga pamilihang ang kultura ng nangingibabaw na mga kompanya ay mula sa itaas at hirarkikal; malaki ang panganib na makuha rin nila ang kulturang iyon. Kaya may mga samahang walang layuning kumita at mga kooperatiba na ang pamamahala ay hindi maiba sa mga katapat na kapitalista: malalaking sahod para sa katayuan, sobra-sobrang posisyon sa gitnang pamunuan, burukratikong kawalang-katwiran, at bulag na pagsunod sa pinakabagong doktrina ng pangganyak at pamamahala. Pinalalala ito ng sistemang pinansiyal ng kapitalismo, na nagbibigay ng gantimpalang pautang sa mga kompanyang sumusunod sa nakaugaliang modelo ng organisasyon, kahit mas mahusay ang pamamahalang mula sa ibaba.” — Kevin Carson, Building the Structure of the New Society Within the Shell of the Old
“Pinabibilis ng teknolohiya ng komunikasyong pahalang at magkakaugnay ang pagbabago ng kamalayang publiko nang hindi pa nasasaksihan noon. Tinawag ni Doug McAdam na “Paglaya ng Pag-iisip” ang “prosesong bigla at sama-samang nagpapasiya ang mga tao na hindi na sila natatakot, na mga kasinungalingan ang pinagmulan ng kanilang kamakailang takot o kawalang-pakialam, at hindi na sila babalik sa dating paraan ng pag-iisip.” Kapag nagpasiya ang sapat at mapagpasiyang bilang ng tao na hindi na maiiwasan ang pagbabago, nagiging ganoon nga ito. Dahil sa komunikasyong naka-network, maaaring bigla at hindi inaasahang mabuo ang bilang na iyon.” — Kevin Carson, The Desktop Regulatory State: The Question of Repression
“Isang malagim na kabalintunaan na ang pinakamalulubhang lansakang pagpatay sa kasaysayan ng tao ay inudyukan ng pagnanais na bumuo ng lipunang lubhang naiiba at mas mabuti. Ginamit ang pagtatangkang idisenyo ang perpektong lipunan upang bigyang-katwiran ang ilan sa pinakakarumal-dumal na krimen sa mundo.” — Benjamin A. Valentino
“Ang pinakaradikal na rebolusyonaryo ay magiging konserbatibo kinabukasan ng rebolusyon.” — Hannah Arendt
“Nagtapos ang lahat ng modernong rebolusyon sa pagpapatibay ng kapangyarihan ng Estado. Nagbunga ang 1789 kay Napoleon; ang 1848 kay Napoleon III; ang 1917 kay Stalin; ang kaguluhan sa Italya noong dekada 1920 kay Mussolini; ang Republika ng Weimar kay Hitler. Ang mga rebolusyong ito, lalo na nang alisin ng Unang Digmaang Pandaigdig ang mga natitirang bakas ng banal na karapatan, ay patuloy na nagmungkahi nang may lumalaking kapangahasan na magtatayo ng lungsod ng sangkatauhan at tunay na kalayaan. Sa bawat pagkakataon, pinagtibay ng lumalaking kapangyarihan ng Estado ang hangaring ito. Mali ang sabihing tiyak na mangyayari iyon. Ngunit maaaring suriin kung paano ito nangyari at marahil ay may matutunan. Bukod sa ilang paliwanag na hindi saklaw ng sanaysay na ito, maaaring ituring ang kakaiba at nakatatakot na paglaki ng modernong Estado bilang lohikal na bunga ng labis na mga ambisyong teknikal at pilosopikal, na banyaga sa tunay na diwa ng paghihimagsik ngunit siyang nagsilang din ng rebolusyonaryong diwa ng ating panahon. Ang makahulang pangarap ni Marx at ang labis na mga hula nina Hegel o Nietzsche, matapos wasakin ang lungsod ng Diyos, ay nauwi sa paglitaw ng isang Estado, makatwiran man o hindi, na sa alinmang kaso ay nakabatay sa pananakot.” — Albert Camus, The Rebel
“…imposibleng makamit ang ganitong rebolusyon sa pamamagitan ng diktadura at kapangyarihan ng estado. Kung walang malawakang muling pagtatayong nagmumula sa ibaba—na isinasagawa mismo ng mga manggagawa at magsasaka—tiyak na mabibigo ang rebolusyong panlipunan… Dapat tayong umasa na may seryosong pagsisikap na bumuo sa hanay ng uring manggagawa—magsasaka, manggagawa at intelektuwal—ng mga kalahok sa darating na rebolusyon na hindi susunod sa utos mula sa itaas, kundi kayang lumikha para sa sarili ng malalayang anyo ng buong bagong buhay pang-ekonomiya.” — Pyotr Kropotkin
XMR: 87hvyvHLQWx3zix8xcbJ7AdqkFHx4UpyZirfgXHGKBJSQ5qNeWuXaNBM1TtRp9AUyL9KyYNrtmTww9HHgC4GF4R5VFVZi4N“Nagkalat sa Daigdig ang mga guho ng mga imperyong nag-akalang walang hanggan sila.” — Camille Paglia