ప్రోత్సాహకాల నిర్మాణం అధికార శ్రేణి ప్రభుత్వం శక్తి సమతుల్యత స్వయంగా ఏర్పడే క్రమం స్వేచ్ఛాయుత అనుబంధం పరస్పర సహాయం అహింస ప్రత్యక్ష చర్య అవకాశం తెరుచుకునే వేళ

స్వేచ్ఛా ప్రపంచం కోసం ఒక చట్రం

ప్రాథమిక పునాది

స్వేచ్ఛా ప్రపంచాన్ని పూర్తిగా సిద్ధం చేసిన ఒక నమూనాతో ప్రారంభించలేం. అందరికీ ఒకే వ్యవస్థను రూపొందించి, దాన్ని పై నుంచి రుద్దే ప్రయత్నం, స్వేచ్ఛ అధిగమించాలనుకునే నిర్మాణాన్నే మళ్లీ సృష్టిస్తుంది.

అందువల్ల సరైన ప్రారంభ స్థానం సమాజానికి ముందుగానే నిర్దేశించిన నమూనా కాదు; సంబంధాలను, సంస్థలను, మార్పు సాధించే పద్ధతులను పరిశీలించడానికి ఉపయోగపడే ఒక చట్రం.

ఈ చట్రం పెంపొందించాలనుకునేది స్వయంప్రతిపత్తి: ఇతరులు మిమ్మల్ని అణచివేయడానికి వీలు కల్పించే నిర్మాణాల అధీనంలో ఉండకుండా, మీ జీవితాన్ని మీరే మలచుకోగల సామర్థ్యం.

నిర్మాణపరమైన స్పష్టతే మన లక్ష్యం:

ప్రపంచ సమస్యలకు నిజమైన మూలం ఏమిటి?

ప్రోత్సాహకాల నిర్మాణం

దీనికి సమాధానం కనుగొనాలంటే ముందుగా ప్రోత్సాహకాల నిర్మాణాన్ని అర్థం చేసుకోవాలి.

ప్రోత్సాహకం అంటే ఒక వ్యక్తి లేదా సమూహం చర్య తీసుకోవడానికి కారణం కల్పించే ఏ పరిస్థితి అయినా.

మనకు మొదట గుర్తొచ్చే ప్రోత్సాహకం డబ్బు కావచ్చు. కానీ డబ్బు దాని ఒక రూపం మాత్రమే. భద్రత, తమవారిలో ఒకరిగా ఉండాలనే భావన, గుర్తింపు, పరస్పరత, ఆత్మగౌరవం, సృజనాత్మకత, కరుణ కూడా మనుషులను ప్రేరేపిస్తాయి.

ప్రోత్సాహకాల నిర్మాణం అంటే బహుమతులు, శిక్షలు, ప్రమాదాలు, అవకాశాలు, పరిమితులతో కూడిన యంత్రాంగం. అది కొన్ని చర్యలను లాభదాయకంగా, మరికొన్నింటిని ఖర్చుతో కూడినవిగా మార్చి ప్రవర్తనకు దిశానిర్దేశం చేస్తుంది. ఒక వ్యవస్థ నియమాలు లేదా దాన్ని నియంత్రించేవారు తాము ఏ విలువలను గౌరవిస్తామని చెప్పుకున్నా, ఆ వ్యవస్థ ఆచరణలో ఏ ప్రవర్తనను ప్రోత్సహిస్తుందో ఇది తెలియజేస్తుంది.

ప్రతిఫలాల వ్యవస్థ

కేంద్రీకృత శక్తి నిర్మాణాలు శక్తి, డబ్బు, నియంత్రణ కోసం చేసే ప్రయత్నాలకు ప్రతిఫలం ఇస్తాయి. శక్తి కోసం తీవ్రంగా ప్రయత్నించడానికి సిద్ధంగా ఉన్నవారికి అవి అసమానంగా ఎక్కువ ప్రయోజనం కల్పిస్తాయి; ఎందుకంటే కేంద్రీకృత నియంత్రణ వారికి మిగతా వారందరిపై మరింత పట్టు కల్పిస్తుంది. ༆

దీన్ని ప్రజలు “అవినీతి” అంటారు. కానీ ఆ ఫలితం వ్యవస్థకు వేరుగా ఉన్నది కాదు. కేంద్రీకృత శక్తిని తమ ప్రయోజనానికి వాడుకునేవారికి ఆ వ్యవస్థే ప్రతిఫలం ఇస్తుంది; వారి నియంత్రణలోని సంస్థలు వారిని జవాబుదారీతనం నుంచి కాపాడతాయి.

మరింత లోతైన పునాదిగా ప్రోత్సాహకాల నిర్మాణమే ముందుగా వస్తుంది. కేంద్రీకృత శక్తికి ప్రతిఫలం లభించి, నిరాకరించడం ఖరీదైన వ్యవహారంగా మారే చోట అధికార శ్రేణి స్థిరపడుతుంది; ఆ తరువాత అది తనను పుట్టించిన నిర్మాణాన్నే కాపాడుతుంది.

అధికార శ్రేణి

అధికార శ్రేణి అంటే ఒక వ్యక్తిని లేదా సమూహాన్ని మరొకరి కింద ఉంచే పిరమిడ్ ఆకారపు సంస్థాగత నిర్మాణం. ఇందులో హోదా తేడాలు అధికార స్థాయిలకు అనుగుణంగా ఉంటాయి: మీ కింద ఉన్నవారికి ఆదేశాలిచ్చే హక్కు, మీ పైన ఉన్నవారి ఆదేశాలను పాటించాల్సిన బాధ్యత.

రాజకీయ అర్థంలో, అధికార శ్రేణి అనేది ఆజ్ఞలు, విధేయతలపై ఆధారపడిన సామాజిక నిర్మాణం. గతంలోని ప్రోత్సాహకాల నిర్మాణాలు నేటి అధికార శ్రేణులను సృష్టించాయి; ఆ తరువాత అధికార శ్రేణి తనను తాను పునరుత్పత్తి చేసుకోవడానికి ఆ ప్రోత్సాహకాలను తిరిగి మలుస్తుంది.

పాత్రలు వేర్వేరుగా ఉండటం వల్లనో, అవి చాలా కాలం కొనసాగడం వల్లనో ఒక సంస్థ అధికార శ్రేణిగా మారదు. ఆ పాత్రలు ఆజ్ఞాపించే అధికారంగా స్థిరపడి, వాటికి విధేయంగా ఉండాల్సిన బాధ్యత ఏర్పడినప్పుడే అధికార శ్రేణి మొదలవుతుంది.

ఆహారం, భూమి, భద్రత, ఉద్యోగం, చట్టం, సమాచారం లేదా హింసపై నియంత్రణ ఒక పక్షానికి మరో పక్షంపై పట్టు కల్పించినప్పుడు, ప్రస్తుత పరిస్థితులు అధికార శ్రేణికి అవకాశం ఇస్తాయి.

అధికార శ్రేణి ఆ పట్టును గుర్తింపు పొందిన అధికారంగా, నిలకడైన హోదాలుగా, ఆజ్ఞలుగా, విధేయతా బాధ్యతగా మలుస్తుంది. ఆ ఆధిక్యం మరొకరి విధేయతపై నిరంతర హక్కుగా స్థిరపడితే దోపిడీ ఏర్పడవచ్చు.

అయితే ఒకసారి ఏర్పడ్డాక అధికార శ్రేణి కేవలం ప్రోత్సాహకాల ఫలితంగా మిగిలిపోదు; అది స్వయంగా ప్రోత్సాహకాలను సృష్టించే యంత్రాంగంగా మారుతుంది. అధికారాన్ని కూడబెట్టేవారిని, వ్యూహాత్మకంగా విధేయత చూపేవారిని ప్రోత్సహిస్తుంది. నిరాకరణను శిక్షిస్తుంది; ఆజ్ఞాపించడానికి అనువైన వ్యక్తులను ఎంచుకుంటుంది; తన కొనసాగింపును సమర్థించే పరిస్థితులను మళ్లీ సృష్టిస్తుంది.

ప్రోత్సాహకాల నిర్మాణాన్ని, అధికార శ్రేణిని అర్థం చేసుకున్నప్పుడు మన ప్రపంచాన్ని ఆధిపత్యంలో ఉంచే శక్తి నిర్మాణాలూ, అవి సృష్టించే అణచివేతా స్పష్టమవుతాయి.

ఆజ్ఞాపించే అధికారం

ఆజ్ఞాపించే అధికారం అంటే ఒక వ్యక్తికి లేదా సంస్థకు ఆదేశాలిచ్చే హక్కు ఉందని సమాజంలో చెల్లుబాటు పొందిన వాదన. అది విధేయతను కోరుతుంది; తన ఆదేశాలకు బలప్రయోగాన్ని అండగా ఉంచుతుంది.

ఆజ్ఞాపించే అధికారం, శక్తి ఒకటి కావు. శక్తి అంటే పనిచేయడం, ఒప్పించడం, ప్రతిఘటించడం, సహాయం చేయడం లేదా హాని చేయడం వంటి సామర్థ్యం. ఆజ్ఞాపించే అధికారం ఆ శక్తిని ఒక హక్కుగా మార్చుతుంది.

నైపుణ్యం సమాచారాన్ని అందించగలదు; నాయకత్వం దిశను సూచించగలదు. కానీ వాటిలో ఏదీ ఎవరికీ పాలించే హక్కు ఇవ్వదు. మార్గదర్శకత్వం అధికార పరిధిగా మారి, నిరాకరణ అవిధేయతగా మారినప్పుడు ఆజ్ఞాపించే అధికారం మొదలవుతుంది.

ఆజ్ఞాపించే అధికారానికి ఎప్పటికప్పుడు బలప్రయోగం చేయాల్సిన అవసరం లేదు; ఎందుకంటే ఆ బెదిరింపు సంస్థలో ఇప్పటికే నిక్షిప్తమై ఉంటుంది. నిరాకరించినవారు ఆదాయం, ఆశ్రయం, సామాజిక స్థానం, వనరులను పొందే అవకాశం, స్వేచ్ఛ కోల్పోవచ్చు; చివరికి హింసనూ ఎదుర్కోవచ్చు.

అందుకే ఆజ్ఞాపించే అధికారం శాంతియుతంగా కనిపించగలదు. ఆజ్ఞ సాధారణమవుతుంది; విధేయత సహజమైన అంచనాగా మారుతుంది; శిక్ష క్రమాన్ని అమలు చేసే సమర్థన పొందిన చర్యగా మారుతుంది.

ఆజ్ఞాపించే అధికారం అధికార శ్రేణికి సామాజిక చెల్లుబాటును ఇస్తుంది. ప్రతి క్షణం దాని వెనుకనున్న హింసను బయటపెట్టకుండానే ఆధిపత్యం కొనసాగడానికి వీలు కల్పిస్తుంది. ༆

ప్రభుత్వం

ప్రభుత్వం అనేది అధికార శ్రేణి యొక్క ఒక ప్రత్యేక సంస్థాగత రూపం: మొత్తం జనాభాపైనా, ఒక భూభాగంపైనా అధికారాన్ని తనదిగా ప్రకటించే కేంద్రీకృత సంస్థ. సామాజికంగా సమర్థించబడే హింసను ప్రయోగించడంపై తనకే గుత్తాధిపత్యం ఉందని చెబుతుంది; అందరూ పాటించాల్సిన చట్టాలను చేస్తుంది; పన్నులు వసూలు చేస్తుంది; న్యాయస్థానాలు, పోలీసులు, జైళ్లు, సైనిక బలప్రయోగంతో విధేయతను అమలు చేయిస్తుంది.

పాలకులు లేకుండా జీవించడానికి మనుషులు మరీ హింసాత్మకులు, నమ్మదగనివారు అన్న వాదన రెండువైపులా వర్తిస్తుంది. పాలకులు కూడా అదే లోపాలున్న మనుషులే; తేడా ఏమిటంటే సైన్యాలు, జైళ్లు, నిఘా, పన్నులు, చట్టాలు వారి నియంత్రణలో ఉంటాయి. శక్తి కేంద్రీకరణ మనుషులలోని అత్యంత చెడు ధోరణులను అడ్డుకోదు. వాటి ప్రభావాన్ని మరింత విస్తరించి, జవాబుదారీతనం నుంచి వాటిని కాపాడుతుంది.

మనుషులు ప్రమాదకరులైతే, కొద్దిమందికి మిలియన్ల మంది ప్రజలపై శక్తినీ, ఆజ్ఞాపించే అధికారాన్నీ, నియంత్రణనూ ఇవ్వడం పరిష్కారం కాదు. ఎవ్వరినీ పూర్తిగా నమ్మలేమన్న కారణమే శక్తిని వికేంద్రీకరించి పంచడానికి ఒక వాదన; ఏ వ్యక్తీ, ఏ సంస్థా విస్తారమైన జనాభాపై తన ఇష్టాన్ని రుద్దలేని పరిస్థితులు ఏర్పడాలన్నదే ఉద్దేశం.

ఆజ్ఞాపించే అధికారాన్ని ఎవరు వినియోగించాలో ఎంచుకోవడం, ఆ అధికారానికి లోబడాలా వద్దా అని ఎంచుకోవడం ఒకే విషయం కాదు.

పాలకులపై నియంత్రణలు వారిని అదుపు చేయగలవు. కానీ ఆ నియంత్రణల బలం శక్తిని సవాలు చేయగల సామర్థ్యం నుంచి వస్తుంది; పాలకుడి విధేయత పొందే హక్కు నుంచి కాదు. నిరంతరం ఆజ్ఞాపించే హక్కు ఒక అదనపు ప్రమాదాన్ని తెస్తుంది: సవాలు ఎదుర్కొనే పాలకులు నిరాకరణను శిక్షించగలరు; తమను ఎదిరించడానికి అవసరమైన వనరులనూ నియంత్రించగలరు.

స్వేచ్ఛా ప్రపంచం హాని, సంఘర్షణ లేదా మానవ వైఫల్యం అంతమవుతాయని హామీ ఇవ్వదు. శక్తిని విస్తృతంగా పంచడం వల్ల విభజన, సహకారం విఫలమయ్యే ప్రమాదాలూ ఉంటాయి. ఆజ్ఞాపించే అధికారం ఉన్న సంస్థ కూడా సమన్వయం చేయవచ్చు, మరొక శక్తిని నిరోధించవచ్చు; ఆ సామర్థ్యాలూ, ఆ సంస్థ తనకు ఉందని చెప్పుకునే హక్కూ వేర్వేరు విషయాలు.

ఆజ్ఞాపించే అధికారం ఆ ప్రమాదాలను సమతుల్యం చేయదు; మానవ వైఫల్యాల పరిణామాల పరిధిని విస్తరించి, తనకు లోబడిన ప్రతి ఒక్కరిపైనా వాటిని రుద్ది, వాటికి కారణమైన నిర్ణయాలను సరిదిద్దే ప్రతిస్పందన నుంచి వేరుచేయడం ద్వారా ఆ పరిణామాల తీవ్రతను పెంచుతుంది.

అవసరమైన రక్షణ సైతం ప్రజలను దాన్ని అందించేవారిపై ఆధారపడేలా చేయగలదు; ఆ ఆధారపడటాన్నే వారు నిరంతరం ఆజ్ఞాపించే హక్కును సమర్థించడానికి ఉపయోగించుకోవచ్చు.

ఒక శక్తి మరొకదాన్ని అడ్డుకోగలదనే కారణంతో దాన్నే అంతిమ శక్తిగా చేయడం ఆధిపత్య సమస్యకు పరిష్కారం కాదు. ఏ శక్తీ అంతిమంగా మారకుండా చూసినప్పుడే ఆధిపత్యానికి అడ్డుకట్ట పడుతుంది. ఇతరులను అడ్డుకునే సామర్థ్యం ఉన్న శక్తి కూడా ప్రతిఘటనకు అందుబాటులో ఉండాలి; లేకపోతే సమతుల్యతను కాపాడాల్సిన శక్తే తదుపరి ఆధిపత్యంగా మారుతుంది. ఈ సూత్రాన్ని నిరంతరం పాటిస్తే రక్షణ సమతుల్యతలోనే ఉంటుంది. నిరంతరం ఆజ్ఞాపించే హక్కు సమతూక శక్తిని సృష్టించదు; ఆ సమతుల్యత ఎప్పటికప్పుడు అదుపు చేయాల్సిన అసమానతను సృష్టిస్తుంది.

ఆజ్ఞాపించే అధికారాన్ని తిరస్కరించడం అంటే సమన్వయాన్నీ, నియంత్రించే సామర్థ్యాన్నీ కొనసాగిస్తూ, వాటి వైఫల్యాల భారాన్ని మోసేవారిపై ఎవరికీ నిలకడైన ఆజ్ఞాపన హక్కు ఇవ్వకపోవడం.

స్వేచ్ఛా ప్రపంచం ఆలోచనను చాలాసార్లు ఊహాలోకపు ఆదర్శంగా కొట్టిపారేస్తారు. కానీ ప్రస్తుత వ్యవస్థే నిజంగా అవాస్తవికమైన ఒక ఊహపై నిలిచి ఉంది: తప్పులు చేయగల మనుషులకు మొత్తం జనాభాపై శక్తి, అధికారం, నియంత్రణ అప్పగించినప్పటికీ, వారిని తగినంత అదుపులో ఉంచగలమనే నమ్మకం అది.

సమస్య ప్రస్తుతం సింహాసనంపై తప్పు వ్యక్తి కూర్చోవడమే కాదు. అసలు సమస్య అక్కడ సింహాసనం ఉండటమే.

పన్నులు

బలవంతం అంటే ఒకరిని వారి ఇష్టానికి వ్యతిరేకంగా పనిచేయించడానికి లేదా స్వేచ్ఛగా పనిచేయకుండా అడ్డుకోవడానికి బలప్రయోగం చేయడం, శిక్షించడం, ఏదైనా అందకుండా చేయడం లేదా ఉన్నదాన్ని కోల్పోయేలా చేయడం లేదా అలా చేస్తామని బెదిరించడం.

పన్నులు అంటే శిక్ష బెదిరింపుతో వనరులను బలవంతంగా వసూలు చేయడం.

ప్రజలు తమ వనరులను ఇవ్వడానికి సమ్మతించినా, సమ్మతించకపోయినా ప్రభుత్వం వాటిని కోరుతుంది. నిరాకరించినంత మాత్రాన ఆ సంబంధం ముగియదు; ప్రభుత్వ అమలు యంత్రాంగం అండతో శిక్షలు అమలవుతాయి.

పన్నులకూ స్వచ్ఛంద మార్పిడికీ ఉన్న తేడా ఇదే. స్వచ్ఛంద మార్పిడిని వాస్తవంగా తిరస్కరించే అవకాశం ఉండాలి. పన్నుల విషయంలో అది ఉండదు.

పన్నులు నిర్ణయాన్నీ దాని ఖర్చునీ వేరు చేస్తాయి. నిర్ణయం తీసుకునేవారు ఆ నిర్ణయానికి అయ్యే పూర్తి ఖర్చును తామే భరించకుండానే ప్రభుత్వం వనరులను ఖర్చు చేయగలదు. ఎందుకంటే తమ మద్దతును స్వేచ్ఛగా ఉపసంహరించుకోలేని ప్రజలపై ఆ భారం పంచబడవచ్చు.

యుద్ధం ఈ యంత్రాంగాన్ని స్పష్టంగా చూపిస్తుంది. యుద్ధాన్ని అనుమతించేవారు దాని మొత్తం ఖర్చును స్వయంగా భరించరు. యుద్ధాన్నే వ్యతిరేకించే వారితో సహా మిలియన్ల మంది ప్రజల నుంచి ప్రభుత్వం వనరులను వసూలు చేస్తుంది. వాటిని ఇవ్వడానికి బలవంతం చేయబడిన ప్రజల సమ్మతి అవసరం లేకుండానే కొద్దిమంది నిర్ణయాధికారులు హింస కోసం ఆ వనరులను తమ ఆదేశాల మేరకు వినియోగించగలుగుతారు.

ప్రభుత్వం తాను పాలించే జనాభాతో సంబంధం లేకుండా ఈ వనరులను సృష్టించదు. పన్నుల వల్ల ప్రజల శ్రమ ఫలితాలను వారి సమ్మతిని మళ్లీ మళ్లీ కోరాల్సిన అవసరం లేకుండానే నిరంతరం పొందే వీలు దానికి లభిస్తుంది. ༆

కాబట్టి సమస్య ఎంత పన్ను విధిస్తున్నారన్న దానికంటే లోతైనది. మరొకరి సమ్మతి తీసుకోకుండానే వారి శ్రమలో కొంత భాగంపై ఒక సంస్థ హక్కు చెప్పుకోవచ్చనే సూత్రాన్ని పన్నులు స్థాపిస్తాయి.

శక్తి సమతుల్యత

శక్తి సమతుల్యత అంటే ఏ వ్యక్తీ, ఏ సంస్థా అర్థవంతమైన ప్రతిఘటన, ప్రత్యామ్నాయాలు లేదా మూల్యం ఎదుర్కోకుండా ఇతరులపై తన ఇష్టాన్ని రుద్దలేనంతగా శక్తి పంపిణీ అయి ఉండే పరిస్థితి.

సమతుల్యత అంటే అందరికీ సమానమైన బలం, వనరులు, జ్ఞానం లేదా ప్రభావం ఉండాలని కాదు. ఈ తేడాలన్నీ మాయమవ్వాల్సిన అవసరం లేదు. నిరాకరణను అర్థరహితం చేసి, ఆజ్ఞాపించే అధికారంగా స్థిరపడేంతగా ఆ తేడాలు పెరగగలవా అన్నదే ప్రశ్న.

శక్తి సమతుల్యత ఈ ప్రోత్సాహకాన్ని తారుమారు చేస్తుంది. ప్రజలకు ప్రతిఘటించడానికి, సంబంధం నుంచి బయటకు రావడానికి, మళ్లీ సంఘటితం కావడానికి, ప్రత్యామ్నాయాల ద్వారా తమ అవసరాలు తీర్చుకోవడానికి సామర్థ్యం ఉన్నప్పుడు ఆధిపత్యాన్ని ఏర్పరచడం కష్టమవుతుంది; దాన్ని కొనసాగించడం ఖరీదవుతుంది.

అందువల్ల స్వేచ్ఛా ప్రపంచం మనుషులంతా సహజంగానే మంచివారు, నమ్మదగినవారు అన్న నమ్మకంపై ఆధారపడదు. ఎవరికీ మిగతా వారందరినీ పాలించేంత కేంద్రీకృత శక్తి లేని పరిస్థితులను సృష్టించడంపై ఆధారపడుతుంది. దోపిడీ చేయాలనే ప్రోత్సాహం కొనసాగవచ్చు. కానీ ఇతరుల ప్రతిఘటించే శక్తి దోపిడీ చేయగల సామర్థ్యాన్ని పరిమితం చేయగలదు. ༆

ఇందుకోసం శక్తిని వికేంద్రీకరించి తిరిగి వ్యక్తులకూ, స్వేచ్ఛగా ఏర్పడిన సంఘాలకూ పంచాలి. స్వయంప్రతిపత్తీ, స్వావలంబనా ముఖ్యమైనవి; ఎందుకంటే ఆధారపడటం ఎదుటివారికి పట్టు ఇస్తుంది. జీవితానికి అత్యవసరమైన వాటన్నింటినీ ఒకే సంస్థ నియంత్రిస్తే, దాన్ని నిరాకరించే స్వేచ్ఛ కేవలం నామమాత్రంగా మిగులుతుంది.

ఇదే పరీక్ష రాజకీయాలకు అతీతంగా, ప్రైవేటు నియంత్రణకూ వర్తిస్తుంది. భూమి, ఇల్లు, ఉద్యోగం లేదా ఇతర నిత్యావసరాలపై నియంత్రణ ఒక పక్షానికి ఎంత పట్టు ఇస్తుందంటే, నిరాకరించడం కష్టమై, ఆధారపడటం విధేయతా బాధ్యతగా మారితే ఆర్థిక సంబంధాలూ అధికార శ్రేణులుగా మారగలవు.

స్వావలంబన అంటే ఒంటరితనం కాదు. ప్రజలు ఆహారం, శక్తి, జ్ఞానం, సమాచార మార్పిడి, మద్దతు, సహకారం కోసం ఎన్నో వేర్వేరు మార్గాలను అందుబాటులో ఉంచుకుంటూ ఒకరిపై మరొకరు లోతుగా ఆధారపడవచ్చు. ప్రత్యామ్నాయాలు ఎంత ఎక్కువ ఉంటే, ఏ ఒక్క సంస్థా తనను తప్పనిసరి చేసుకుని, ఆ ఆధారంతో అందరికీ ఆజ్ఞాపించడం అంత కష్టమవుతుంది.

అందువల్ల శక్తి సమతుల్యత ఒకేసారి రెండు దిశల్లో పనిచేస్తుంది. అధికార శ్రేణికి ఆధారమైన పరాధీనతలనూ, శక్తి కేంద్రీకరణలనూ తగ్గించి ఇప్పటికే ఉన్న అధికార శ్రేణిని కరిగిస్తుంది. శక్తిని విస్తృతంగా పంచుతూ, ప్రత్యామ్నాయాలను అందుబాటులో ఉంచుతూ, నిరాకరణకు అవకాశం కాపాడుతూ అధికార శ్రేణి తిరిగి రాకుండా ప్రతిఘటిస్తుంది.

శక్తి మళ్లీ ఎప్పటికీ కేంద్రీకృతం కాదని హామీ ఇవ్వలేం. అలాంటి హామీని అమలు చేయాలంటే, అందుకు సరిపడ శక్తిగల మరో అధికారం కావాలి. బదులుగా, శక్తి కేంద్రీకరణలు శాశ్వతమైనవిగా, తప్పించుకోలేనివిగా మారకుండా నిరోధించడమే లక్ష్యం.

శక్తి ఒకరి నుంచి మరొకరికి మారవచ్చు, ఒకచోట చేరవచ్చు, తిరిగి చెదిరిపోవచ్చు. ముఖ్యమైనది అది సవాలు చేయగలిగేదిగా ఉండటం.

అనివార్యమైన సేవకు మార్చలేని పాలకుడు అవసరం లేదు. అదే సేవను మళ్లీ ఏర్పాటు చేయలేకపోయినా, దాన్ని నడపడానికి అవసరమైన పరికరాలు, జ్ఞానం, సరఫరాలు, మద్దతు ఏ ఒక్క సేవాదాత నియంత్రణకూ పరిమితం కాకుండా అందుబాటులో ఉంటే, నియంత్రణను మరొకరికి బదిలీ చేయవచ్చు. దాంతో ప్రజలకు అవసరమైన సేవకు అంతరాయం లేకుండానే దాని నియంత్రణ మారగలదు.

నమ్మదగిన రక్షణకు నిలకడైన రక్షణ సామర్థ్యం అవసరం; శాశ్వతంగా ఆజ్ఞాపించే హక్కు కాదు. ఆ సామర్థ్యాన్ని స్వతంత్ర సంఘాల మధ్య పంచవచ్చు. అప్పుడు ఏ రక్షకుడూ తనను ఎదిరించడానికి అవసరమైన మద్దతునూ తన నియంత్రణలో పెట్టుకోలేడు.

నిరంతరం ఆజ్ఞాపించే హక్కు సంబంధాన్నే మార్చేస్తుంది: నిరాకరించడమే శిక్షకు కారణం కావచ్చు; అప్పుడు రక్షకుడు తన డిమాండ్లను ప్రతిఘటనకు వ్యతిరేకంగా అమలు చేయగలడు. రక్షకుడినే సవాలు చేసే సాధనాలూ అతని చేతిలో ఉన్నప్పుడు, రక్షణను సవాలు చేయడం మరింత కష్టమవుతుంది.

ఆరోగ్యకరమైన శక్తి సమతుల్యత, శక్తి ఒకేచోట చేరకుండా దూరంగా నెట్టే ఒత్తిళ్లపై ఆధారపడుతుంది; వాటిని మరింత బలపరుస్తుంది. ప్రత్యామ్నాయాలు, పోటీ, ప్రతిఘటన, కొత్త సంఘాలు ఆచరణలో సాధ్యంగా ఉన్నంత కాలం అవి మరింత కేంద్రీకరణకు అడ్డుగా నిలుస్తాయి.

దీర్ఘకాలిక శక్తి సమతుల్యతకు సామర్థ్యాన్నీ జ్ఞానాన్నీ పంచే విద్య, ప్రత్యామ్నాయాలను తెరిచి ఉంచే అవకాశం, ఆధిపత్యం ఖర్చును పెంచే నిరోధక శక్తి బలాన్నిస్తాయి. సంఘర్షణ వచ్చినప్పుడు మధ్యవర్తిత్వ తీర్పు, పునరావాసం, హాని సరిదిద్దడం, సంబంధాల నుంచి వైదొలగడం వంటివి ఒక వివాదాన్ని శాశ్వత అధికారానికి కారణంగా మార్చకుండా హానినీ, అభిప్రాయభేదాలనూ పరిష్కరించే మార్గాలవుతాయి.

లక్ష్యం ఆధిపత్యాన్ని కట్టడి చేయడమే కాదు. మానవ సామర్థ్యాన్ని వికసింపజేయడం; తమను విధేయతకు పరిమితం చేయడాన్ని ప్రతిఘటించే ప్రజల అణచలేని శక్తిని వెలికితీయడం కూడా.

శక్తి సమతుల్యత స్వయంప్రతిపత్తిని కాపాడుతూ, ఏ వ్యక్తీ, ఏ సంస్థా వ్యవస్థాగత స్థాయిలో ఇతరులపై తన ఇష్టాన్ని రుద్దకుండా నిరోధించినప్పుడే స్వేచ్ఛా ప్రపంచం సాధ్యమవుతుంది.

స్వయంగా ఏర్పడే క్రమం

స్వయంగా ఏర్పడే క్రమం ఒక ముఖ్యమైన సమన్వయ శక్తి. వికేంద్రీకృత చర్చలు, మార్పిడులు, వ్యవస్థాపక ప్రయత్నాలు కలసి, సామాజిక లేదా ఆర్థిక అభివృద్ధికి ఉద్దేశపూర్వకంగా రూపొందించిన ప్రణాళిక గానీ, స్పష్టమైన ఉమ్మడి నమూనా గానీ లేకుండానే, లేదా వాటి పరిధిని మించిన స్థాయిలో, విస్తృతమైన సమన్వయాన్ని సృష్టిస్తాయి.

మన చుట్టూ ఉన్న క్రమంలో చాలా భాగం ఇప్పటికే ఇలాగే ఏర్పడుతోంది. భాషను ఎవరూ ఒక సంపూర్ణ వ్యవస్థగా రూపొందించలేదు. తరతరాలుగా లెక్కలేనంతమంది మాట్లాడుకుంటూ, పదాలను మార్చుకుంటూ, ఆచారాలను సృష్టిస్తూ, ఒకరికి మరొకరు స్పందించడంతో అది ఆవిర్భవించింది. ఇంటర్నెట్ ఉద్దేశపూర్వక ప్రాజెక్టులు, ఉమ్మడి నియమావళుల ద్వారా అభివృద్ధి చెందింది. కానీ చివరికి అది మారిన మొత్తం వ్యవస్థను ఏ ఒక్క ప్రణాళికాకర్తా రూపొందించలేదు.

స్వయంగా ఏర్పడే క్రమానికి కేంద్రంలో సమతౌల్యం ఉంటుంది. సమతౌల్యం అంటే స్థిరంగా, కదలకుండా ఉండే స్థితి కాదు. వేర్వేరు ఒత్తిళ్లు ఒకదానిపై మరొకటి ప్రభావం చూపుతూ, వ్యవస్థ తనను తాను సర్దుబాటు చేసుకునేటప్పుడు ఏర్పడే నిరంతరం మారుతున్న సమతుల్యత అది.

ప్రకృతి, సామాజిక, సామాజిక-ఆర్థిక వ్యవస్థలు ఈ ఒత్తిళ్ల చేత మలచబడతాయి. ఒకచోట జరిగిన మార్పు మరొకచోట పరిణామాలను కలిగిస్తుంది; అవి తిరిగి మొత్తం వ్యవస్థలో కొత్త స్పందనలను రేకెత్తిస్తాయి. కొరత, సమృద్ధి, ప్రోత్సాహకాలు, సహకారం, సంఘర్షణ, డిమాండ్, అందుబాటులో ఉన్న ప్రత్యామ్నాయాలు అన్నీ ప్రవర్తనను వేర్వేరు దిశలకు నెడతాయి. ఏ ప్రవర్తనకు ప్రతిఫలం లభిస్తుంది, దేనిని నిరుత్సాహపరుస్తారు, దేనికి మూల్యం చెల్లించాల్సి వస్తుంది అన్నది నిర్ణయించడం ద్వారా ప్రోత్సాహకాల నిర్మాణం ఈ సర్దుబాటుకు దిశనిస్తుంది. ఒకే శక్తి మొత్తాన్ని నియంత్రించడం వల్ల కాదు; ఈ శక్తుల మధ్య పరస్పర చర్య వల్ల క్రమం ఏర్పడుతుంది.

ఈ ప్రక్రియ ప్రతిస్పందనల నుంచి వచ్చే సమాచారం ఆధారంగా నడుస్తుంది. ప్రజలు పనిచేస్తారు, ఫలితాలను అనుభవిస్తారు, ఒకరినొకరు గమనించి తమ పద్ధతులను మార్చుకుంటారు. ప్రతి స్పందన తదుపరి సంఘటనను ప్రభావితం చేసే కొత్త సమాచారాన్ని సృష్టిస్తుంది. ఇలా మళ్లీ మళ్లీ సర్దుబాటు చేసుకోవడం వల్ల, ఏ వ్యక్తీ రూపొందించని లేదా పూర్తిగా అర్థం చేసుకోలేని సమన్విత నమూనాలుగా స్థానిక పరస్పర చర్యలు కలవగలవు.

కొన్ని వైఫల్యాల పరిణామాలు వాటిని గమనించి సరిదిద్దుకునేలోపే తిరిగి మార్చలేనివిగా మారవచ్చు. అలాంటి వాటిని తప్పులు చేసి సరిచేసే పద్ధతికి వదిలేయడం సురక్షితం కాదు. వైఫల్యం జరిగిన తరువాత సర్దుబాటు చేసుకోవడమే కాకుండా, ముందుగానే సన్నద్ధతా, సమన్వయమూ అవసరం.

హానిని దాచిపెట్టగలిగినప్పుడు లేదా దాని భారాన్ని ఇతరులపై మోపగలిగినప్పుడు, ప్రతిస్పందన సమాచారం సహకారానికి బదులుగా దోపిడీకి ప్రతిఫలమివ్వగలదు. స్వయంగా ఏర్పడే క్రమం సహజంగానే మంచి ఫలితాలను ఇవ్వదు; ఏది ఆవిర్భవిస్తుందో ప్రోత్సాహకాల నిర్మాణమే మలుస్తుంది.

వేర్వేరు చోట్ల నుంచి వచ్చే ప్రతిస్పందనలకు బదులుగా ముందే నిర్ణయించిన ఫలితాన్ని రుద్దడానికి ప్రయత్నించినప్పుడు కేంద్రీకృత నియంత్రణ ఈ ప్రక్రియకు ఆటంకం కలిగిస్తుంది. మారుతున్న పరిస్థితులతో నేరుగా వ్యవహరించే ప్రజలందరిలో జ్ఞానం విస్తరించి ఉంటుంది. అందులో ఎక్కువ భాగం స్థానికమైనది, ఆచరణాత్మకమైనది, తాత్కాలికమైనది. వ్యవస్థ పరిమాణమూ, సంక్లిష్టతా పెరుగుతున్నకొద్దీ, కేంద్రంలోని అధికార శ్రేణి ఎక్కువ దూరాల నుంచి ఎక్కువ సమాచారాన్ని ప్రాసెస్ చేయాల్సి వస్తుంది. మొత్తం వ్యవస్థలో నేరుగా పనిచేసే ప్రజలంత సమర్థంగా కొద్దిమంది నిర్ణయాధికారులు స్పందించడం కష్టమవుతుంది.

అనేక చోట్ల విస్తరించిన జ్ఞానమూ, సర్దుబాటు చర్యలూ పరస్పరం పనిచేయడం ద్వారా సంక్లిష్టతను నిర్వహించే వీలును స్వయంగా ఏర్పడే క్రమం కల్పిస్తుంది. వ్యవస్థలో పేరుకుపోయే ప్రతిస్పందనల నుంచే సమన్వయం ఆవిర్భవిస్తుంది. మార్పులకు అలవాటు పడటం పూర్తిగా కేంద్ర సమన్వయంపై ఆధారపడదు కాబట్టి, ఆటంకాలను స్థానికంగా తట్టుకోవచ్చు; ప్రత్యామ్నాయాలు ఎదగవచ్చు; వైఫల్యం ఎదురైనా విస్తృత నిర్మాణం తనను తాను తిరిగి సంఘటితం చేసుకుంటూ కొనసాగగలదు.

ఫలితమే ఆవిర్భవించే క్రమం: చిన్న భాగాల నిరంతర పరస్పర చర్య నుంచి ఏర్పడే భారీ స్థాయి సమన్వయం. క్రమం అనేది వ్యవస్థపై బయటి నుంచి విధించేది కాదు. దానిలోని భాగాలు ఒకదానికొకటి స్పందిస్తూ, మారుతున్న సమతౌల్యం వైపు కదులుతున్నప్పుడు వ్యవస్థ తానే ఉత్పత్తి చేసుకునేది.

చట్టంతో మాత్రమే క్రమాన్ని నిర్దేశించలేం. ప్రజలు సహకరించాలని ఎంచుకోవడం వల్ల ఆవిర్భవించే ఫలితమే క్రమం. సంఘర్షణకే ప్రతిఫలం దక్కేలా ప్రోత్సాహకాలు ఉంటే, చట్టం ఒక్కటితోనే వారిని సహకరించేలా చేయడం సాధ్యం కాదు. సహకారానికీ, క్రమానికీ అనుకూలమైన ప్రోత్సాహకాలను సృష్టించడమే స్వేచ్ఛా ప్రపంచాన్ని నిర్మించడం.

నెట్‌వర్క్‌లు

నెట్‌వర్క్ అంటే ప్రతి పరస్పర చర్యనూ కేంద్ర అధికారం ద్వారా నడపాల్సిన అవసరం లేకుండా, వ్యక్తులు లేదా సమూహాలు నేరుగా సమాచారాన్ని పంచుకోగలిగే, సమన్వయం చేసుకోగలిగే, పనిచేయగలిగే అనుసంధాన నిర్మాణం.

అధికార శ్రేణులు సమాచారాన్నీ, నిర్ణయాధికారాన్నీ కొద్దిపాటి కేంద్రాల వద్ద కేంద్రీకరిస్తాయి. నెట్‌వర్క్‌లు వాటిని విస్తృతంగా పంచుతాయి. మారుతున్న పరిస్థితులకు ప్రజలు నేరుగా స్పందిస్తూ, సమాచారాన్ని పంచుకుంటూ, ఆచరణాత్మక అవసరాల చుట్టూ సంఘటితం కావడంతో క్షేత్రస్థాయి నుంచి సమన్వయం ఏర్పడగలదు.

దీని వెనుకనున్న ఒక యంత్రాంగం స్టిగ్మర్జీ: ఒక చర్య తరువాతి చర్యలకు మార్గం చూపే సంకేతాలను వదిలివెళ్తుంది. ༆ ఇతరులు ఇప్పటికే చేసిన పనిని చూసి ప్రజలు స్పందిస్తారు. ప్రతి అడుగునూ కేంద్ర ప్రణాళికాకర్త నిర్దేశించకుండానే సంక్లిష్టమైన సమన్వయం ఏర్పడి విస్తరిస్తుంది.

ఈ కారణంగానే రైజోమ్ ఎంతో శక్తివంతమైన నిర్మాణం. ఒక కేంద్ర కాండం చుట్టూ ఎదిగే చెట్టుకు భిన్నంగా, రైజోమ్ ఒకదానితో ఒకటి ముడిపడిన అనేక వేర్లు, చిగుళ్ల ద్వారా అడ్డంగా వ్యాపిస్తుంది. శాఖలుగా విస్తరిస్తుంది, మళ్లీ కలుస్తుంది, పునరుత్పత్తి అవుతుంది, కొన్ని భాగాలు దెబ్బతిన్నా ఎదుగుతూనే ఉంటుంది. దాని మొత్తాన్ని ఏ ఒక్క కేంద్ర బిందువూ నియంత్రించదు, తనలో బంధించదు.

ఒక నెట్‌వర్క్‌కు అధికారిక అధికార శ్రేణి లేదనే కారణంతో అది వికేంద్రీకృతమైపోదు. ఒక అనుసంధాన బిందువు లేకుండా నెట్‌వర్క్ పనిచేయలేని స్థితి వస్తే, ఆధారపడటం వల్ల అధికార శ్రేణికి అవసరమైన పట్టు మళ్లీ ఏర్పడవచ్చు. అనేక అనుసంధాన బిందువులు ఒకే సరఫరాదారులపై, వనరులపై, సమాచారంపై లేదా అనుమతులు ఇచ్చే వారిపై ఆధారపడినప్పుడూ, ఇప్పటికే ఉన్న నెట్‌వర్క్‌ను వదిలి వెళ్లడం సమన్వయం వల్లనే కష్టమైనప్పుడూ అదే సమస్య రావచ్చు.

కాబట్టి అధికారిక అధికార శ్రేణి ఏర్పడకుండానే వ్యవస్థ పరిమాణం ఆధారపడటాన్ని తిరిగి సృష్టించగలదు. ముఖ్యమైన విధులను సవాలు చేయగలమా, బదిలీ చేయగలమా, మరో మార్గంలో నడపగలమా, వాటికి ప్రత్యామ్నాయాలను ఏర్పరచగలమా అన్నదే అసలు ప్రశ్న.

అందుకే నిజమైన మార్పు క్షేత్రస్థాయి నుంచి మొదలవుతుంది. పై నుంచి రుద్దిన మార్పు దాన్ని రుద్దిన కేంద్రీకృత అధికారంపైనే ఆధారపడుతుంది. కింది నుంచి ఎదిగిన మార్పు లెక్కలేనన్ని స్వతంత్ర బిందువుల నుంచి వ్యాపించి, వాటి అనుసంధానాలతో బలపడి, స్వాధీనం చేసుకోవడం, అణచివేయడం లేదా వెనక్కి తిప్పడం మరింత కష్టమవుతుంది.

ఒకే పని చేయగల బహుళ అనుసంధానాలు, ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలు, వైఫల్యం ఎదురైనా తిరిగి సంఘటితం కాగల సామర్థ్యం వల్ల విస్తృత నెట్‌వర్క్‌లు దృఢంగా మారతాయి. అధికార శ్రేణి నియంత్రణతో పాటు వైఫల్యాన్నీ కేంద్రీకరిస్తుంది. నెట్‌వర్క్‌లు ఇతర అనుసంధానాల ద్వారా పునర్వ్యవస్థీకరించుకోగలవు; సమాంతరంగా ప్రయోగాలు చేయగలవు; ఆటంకాలను చుట్టుకుని ముందుకు సాగగలవు.

నెట్‌వర్క్‌ల ద్వారా స్వయంగా ఏర్పడే క్రమం విస్తరిస్తుంది. పరస్పరం పనిచేసే ఎన్నో భాగాల నుంచి సమన్వయం పెరుగుతుంది; తప్పనిసరిగా అవసరమైన ఒకే నియంత్రణ కేంద్రం లేకపోవడంతో మొత్తం నిర్మాణం మరింత అనుకూలంగా, దృఢంగా, స్వాధీనం చేసుకోవడానికి కష్టంగా ఉంటుంది.

స్వేచ్ఛాయుత అనుబంధం

స్వేచ్ఛాయుత అనుబంధం అంటే బలవంతపు సభ్యత్వం, తప్పనిసరి భాగస్వామ్యం, శాంతియుతంగా బయటకు రావడాన్ని అడ్డుకునే ఏ అధికారానికీ చోటు లేకపోవడం. కొనసాగుతున్న సమ్మతి లేకుండా ఏ సమూహమూ వ్యక్తి తనతోనే కొనసాగాలని హక్కు చెప్పుకోలేదు. అవసరాలు, ఆసక్తులు మారుతున్నప్పుడు ప్రజలు బయటకు రావడానికి, దిశ మార్చుకోవడానికి, ఇతరులతో మళ్లీ కలవడానికి, కొత్త ప్రత్యామ్నాయాలను ఏర్పరచుకోవడానికి స్వేచ్ఛ కలిగి ఉంటారు.

స్వేచ్ఛాయుత అనుబంధం వ్యక్తితో మొదలవుతుంది. ఒక సంబంధంలో, సంస్థలో లేదా సమాజంలో చేరడం అంటే స్వయంప్రతిపత్తిని దానికి అప్పగించడం కాదు. భాగస్వామ్యం కొనసాగినంత కాలం సమ్మతీ కొనసాగాలి; నిన్న కుదిరిన ఒప్పందం రేపు మరొకరిపై శాశ్వత హక్కుగా మారకూడదు.

బయటకు రావడమంటే జీవనావసరాల ప్రాప్తిని కోల్పోవడమైతే, ఆ నిష్క్రమణ స్వేచ్ఛకు అర్థం లేదు. నిరాకరణ కాగితంపై మాత్రమే కాక ఆచరణలోనూ సాధ్యమయ్యేలా బలమైన ప్రత్యామ్నాయాలు ఉండటంపై స్వేచ్ఛాయుత అనుబంధం ఆధారపడి ఉంటుంది.

అవసరమైనప్పుడు ఆ ప్రత్యామ్నాయాలు చేరుకోగలిగేవిగా కూడా ఉండాలి: ఉండటానికి స్థలం, అక్కడికి వెళ్లే మార్గం, మార్పు జరుగుతున్నంత కాలం కొనసాగే సంరక్షణ. సంక్షోభం రాకముందే ఉమ్మడి నిల్వలూ, కొత్తగా వచ్చేవారిని ఆదుకునే ఏర్పాట్లూ చేసుకుంటే ఇది సాధ్యమవుతుంది. ఒక సేవాదాతను నిరాకరించడానికి ఎవ్వరూ తమ జీవితానికి అవసరమైనవన్నీ ఒంటరిగా మళ్లీ సమకూర్చుకోవాల్సిన పరిస్థితి రాకూడదు.

పంచుకున్న ఆసక్తులు, అవసరాలు, సంబంధాలు, లక్ష్యాల చుట్టూ ప్రజలు సహజంగానే కలుస్తారు. ఈ అనుబంధాల నుంచి బలవంతపు సభ్యత్వం ఆధారంగా కాకుండా, వారిని నిజంగా కలిపే అంశాల ఆధారంగా సమూహాలు ఏర్పడతాయి. ఒక వ్యక్తి తన జీవితంలోని వేర్వేరు భాగాలకు సంబంధించిన ఎన్నో సంఘాల్లో ఒకేసారి ఉండవచ్చు; ఏ ఒక్క సంఘమూ ఆ వ్యక్తి మొత్తంపై హక్కు చెప్పుకోకుండా.

అందరూ ప్రతి విషయంపైనా ఏకాభిప్రాయానికి రావాల్సిన అవసరం లేదు. ప్రజలు ప్రతి సందర్భాన్ని విడిగా చర్చించవచ్చు, రాజీపడవచ్చు, వివాదాలను శాంతియుతంగా పరిష్కరించవచ్చు. లక్ష్యాలు మరీ భిన్నంగా మారితే విడిపోవచ్చు. ఒక సంఘం అనేక సంఘాలుగా విడిపోవచ్చు; ఇంకా పనిచేస్తున్న సంబంధాలను కొనసాగించి, పనిచేయనివాటిని వదిలి, పూర్తిగా కొత్త రూపాల్లో తిరిగి కలవచ్చు.

దీని ఫలితంగా ఎన్నో రకాల ఏర్పాట్లు సాధ్యమవుతాయి. సమూహాలు ఏర్పడవచ్చు, విడిపోవచ్చు, ఒకదానితో మరొకటి మిళితమవచ్చు, తిరిగి కలవచ్చు, పరిస్థితులకు అనుగుణంగా దిశ మార్చుకోవచ్చు. ఒక నిర్ణయాన్ని పరస్పరం పొసగని వారందరిపై రుద్దడానికి బదులుగా, స్వేచ్ఛాయుత అనుబంధం వేర్వేరు సమాధానాలు ఒకేసారి ఉండటానికి అవకాశం కల్పిస్తుంది. ༆ ప్రజల అనంతమైన వైవిధ్యమూ, అనేక అనుబంధ రూపాలను సృష్టించే వారి సామర్థ్యమూ బహుళత్వాన్ని పుట్టిస్తాయి. బహుళత్వం పై నుంచి ప్రసాదించే అనుమతి కాకుండా, స్వేచ్ఛకు నిర్మాణపరమైన పర్యవసానంగా మారుతుంది.

ఇది సమాజం అనే భావననూ మారుస్తుంది. ఒకే భూభాగంలో నివసిస్తున్నారనే కారణంతో లక్షల మంది లేదా మిలియన్ల మంది అపరిచితులు అర్థవంతమైన ఒకే సామాజిక సమూహంగా మారరు. సంబంధాలు, పరిచయం, ఉమ్మడి లక్ష్యం, సమీపం, పరస్పర శ్రద్ధల నుంచి సమాజం పెరుగుతుంది. బలమైన స్థానిక సంఘాలు ఒకే అధికారంలో కలిసిపోకుండానే విస్తృత నెట్‌వర్క్‌లతో దగ్గరగా అనుసంధానమై ఉండగలవు.

పరిమాణం పెరిగిందంటే అధికార శ్రేణి తప్పనిసరి అని కాదు. చిన్న సంఘాలు సమాంతరంగా, ఒకదానితో ఒకటి ముడిపడి ఉండే నెట్‌వర్క్‌ల ద్వారా కలుసుకోవచ్చు. తమ ఆసక్తులు కలిసే చోట సహకరిస్తూ, ఇతర విషయాల్లో స్వతంత్రంగా ఉండవచ్చు. సమాచారం, వనరులు, జ్ఞానం, సమన్వయం ఒక కేంద్ర ఆజ్ఞా నిర్మాణం గుండా వెళ్లకుండా ఈ అనుసంధానాల ద్వారా కదలగలవు.

ప్రతి పనినీ నేడు ఉన్నంత భారీ స్థాయిలోనే నిర్వహించాల్సిన అవసరం లేదు. స్థానిక సామర్థ్యం పెరిగితే దూర ప్రాంతాల సమన్వయంపై ఆధారపడాల్సిన అవసరం తగ్గుతుంది. విస్తృత సమన్వయం అవసరమైన చోట, పాల్గొనేవారిపై నిలకడైన అధికారంగా మారకుండానే నెట్‌వర్క్‌లు ప్రాంతాల మధ్య సహకారాన్ని విస్తరించగలవు.

దాని సభ్యులందరికీ నిర్ణయాల్లో పాలుపంచుకునే అవకాశం ఉన్నా, స్వతంత్ర వ్యక్తులూ సంఘాలూ ఏ కార్యకలాపాలను తన నిర్ణయానికి లోబరచుకోవాలో తానే నిర్ణయించే సాధారణ హక్కు ఉందని ఒక సమన్వయ సంస్థ భావించినప్పుడు అది అధికారాన్ని తనదిగా ప్రకటించినట్టే.

అలాంటి నెట్‌వర్క్‌లు తెరిచి ఉంటాయి. ఎందుకంటే ప్రజలు పై నుంచి అనుమతి కోసం ఎదురుచూడకుండా ప్రతిపాదనలు చేయగలరు, ప్రయోగించగలరు, పనిచేసేవాటిని అనుసరించగలరు, మార్చగలరు, లేదా ప్రత్యామ్నాయాలను సృష్టించగలరు. విజయవంతమైన రూపాలు స్వచ్ఛంద స్వీకరణ ద్వారా వ్యాపిస్తాయి. విఫలమైన రూపాలు అందరిపై తప్పనిసరిగా రుద్దిన వైఫల్యాలుగా మారకుండానే కనుమరుగవుతాయి.

బయటకు వెళ్లే స్వేచ్ఛ ఈ సంబంధాలు పాలనగా గట్టిపడకుండా ఉంచడంలో సహాయపడుతుంది. నిష్క్రమణ అంటే పూర్తిగా వెళ్లిపోవడం, భాగస్వామ్యం తగ్గించడం, భాగస్వాములను మార్చడం, సమాంతర సంఘం ఏర్పాటు చేయడం, లేదా ఇక పనిచేయని ఏర్పాటును నిరాకరించడం కావచ్చు. వెళ్లిపోతే సులభంగా భర్తీ చేయలేని దాన్ని కోల్పోవాల్సి వచ్చినప్పుడు, లేదా వేర్వేరు సంఘాల్లోనూ అదే వెలివేత ఎదురైనప్పుడు, స్వేచ్ఛ అనేది వెళ్లిపోవడమే కాక ఆ పరిస్థితులను సవాలు చేయగలగడం, మార్చగలగడంపైనా ఆధారపడుతుంది. శాంతియుతంగా విడిపోవడాన్ని అడ్డుకుని, భాగస్వామ్యం తప్పనిసరి చేసినప్పుడు అనుబంధం స్వేచ్ఛాయుతంగా ఉండదు.

ఒక సంఘాన్ని విడిచిపెట్టినంత మాత్రాన తాము కలిగించిన హానికిగానీ, తాము స్వచ్ఛందంగా స్వీకరించి, ఇతరులు సముచితంగా ఆధారపడిన కట్టుబాట్లకుగానీ బాధ్యత నుంచి ఎవరూ తప్పించుకోరు. అయితే ఒక కట్టుబాటుకు బాధ్యత ఉండటం, దాన్ని నెరవేర్చమని ఎవరినైనా బలవంతపెట్టడాన్ని దానంతట అదే సమర్థించదు. మధ్యవర్తిత్వ తీర్పు, నష్టం సరిచేయడం, సంబంధవిచ్ఛేదం, ఇతర ప్రతిస్పందనలు నిర్దిష్ట వివాదానికి పరిమితమై ఉంటూనే నెరవేర్చని కట్టుబాట్లను పరిష్కరించగలవు. బాధ్యత నిర్దిష్ట హానికి లేదా కట్టుబాటుకే పరిమితం; అది వ్యక్తిపై యాజమాన్యంగా గానీ, సాధారణ విధేయతా బాధ్యతగా గానీ మారకూడదు.

సహకారాన్ని నిరాకరించడం దానంతట అదే బలవంతానికి నిదర్శనం కాదు. నిత్యావసరాలపై నియంత్రణను విధేయత కోసం ఉపయోగించడం, లేదా సహకరించేందుకు సిద్ధంగా ఉన్న ప్రత్యామ్నాయాలను చేరుకోకుండా అడ్డుకోవడం మాత్రం బలవంతమే.

కొన్ని హానుల నుంచి విడిపోవడం ద్వారా మాత్రమే తప్పించుకోలేం. ముఖ్యంగా వాటి ప్రభావం అనేక మందిపై విస్తరించినప్పుడు, లేదా ఆ ప్రభావం నుంచి బయటకు రాలేని ప్రజలపై వాటి ఖర్చు మోపినప్పుడు, హానికర ప్రవర్తనను అదుపు చేసే ప్రతిస్పందన వ్యవస్థ బలహీనపడుతుంది. వికేంద్రీకరణ అంటే ప్రతి ప్రతిస్పందనా స్థానికంగానే ఉండాలనికాదు. ఒక హాని అనేక సంఘాలను లేదా ప్రాంతాలను ప్రభావితం చేస్తే, దానికి గురైనవారు వాటి సరిహద్దులు దాటి సమన్వయం చేసుకోవచ్చు, ఉమ్మడి ప్రమాణాలను అంగీకరించవచ్చు, దాని ప్రభావాలను గుర్తించి పరిశీలించవచ్చు.

విడిపోవడం హానిని నివారించలేనప్పుడు లేదా కొనసాగుతున్న హానిని ఆపలేనప్పుడు, ప్రభావితులైనవారు తమను తాము రక్షించుకోవచ్చు, మధ్యవర్తిత్వం కోరవచ్చు, ఇతరులతో కలిసి దాన్ని ఆపడానికి చర్య తీసుకోవచ్చు. ఉమ్మడి ప్రమాదాన్ని అరికట్టడానికి, ప్రభావితుల మధ్య అభిప్రాయభేదం ఉన్నా, వ్యక్తిగత బాధ్యత స్పష్టంగా తెలియకపోయినా, ఇతరులను ప్రమాదంలో పడేసే ప్రవర్తనపై తాత్కాలిక పరిమితులు అవసరమవచ్చు. ఆ పరిమితులకూ, వాటి ఖర్చు ప్రజలపై ఎలా పడుతుందన్నదానికీ వేరుగా సమర్థన అవసరం.

హాని జరిగిందనే ఆరోపణతోనే వివాదం తేలిపోదు. రక్షణ అనేది నిర్దిష్ట హానిని ఆపడానికి పరిమితమై ఉండాలి; విస్తృతమైన లేదా అంతంలేని నియంత్రణకు ఆధారం కాకూడదు. జోక్యం చేసుకునేవారు సవాలుకు అతీతులు కారు. జోక్యం ఎందుకు అవసరం, దాన్ని ఎలా చేస్తున్నారు, ఎంతకాలం కొనసాగిస్తున్నారు అన్నది ప్రశ్నించే అవకాశం జోక్యం చేసుకునేవారి నిర్ణయంపైనే ఆధారపడకూడదు. అన్యాయమైన పరిమితులను మార్చడానికి, సమర్థన కోల్పోయిన జోక్యాన్ని ఆపడానికి స్వతంత్ర సవాలుకు ఆచరణాత్మక శక్తి ఉండాలి.

పాల్గొన్న ప్రతి ఒక్కరినీ బలవంతం చేసే శక్తి ద్వారానే పరిష్కారానికి హామీ ఇవ్వగల శాశ్వత అధికారాన్ని సృష్టించడానికి బదులుగా, కొన్ని సమస్యలు పరిష్కారం కాకుండానే మిగిలిపోతాయి.

స్వేచ్ఛాయుత అనుబంధం సమాజానికి ఒక అంతిమ సంస్థాగత నమూనాను నిర్దేశించదు. ఆ ప్రశ్నను తెరిచి ఉంచడంలోనే దాని బలం ఉంది. పూర్తి స్వేచ్ఛా స్వయంప్రతిపత్తి కలిగిన ప్రజలు తమ సంబంధాలను నిరంతరం తామే నిర్మించుకోవడానికి ఇది అవకాశం ఇస్తుంది. అందరినీ తనలో ఉంచే అధికారమున్న ఒకే నిర్మాణానికి బదులుగా, ఒకదానితో మరొకటి ముడిపడిన లెక్కలేనన్ని సంఘాల సామాజిక క్రమం ఏర్పడుతుంది.

పరస్పర సహాయం

పరస్పర సహాయం అంటే పరస్పరత ద్వారా జరిగే సహకారం: మన ప్రయోజనాలు తప్పనిసరిగా ఘర్షణ పడవు కాబట్టి ఒకరికి మరొకరు సహాయపడటం. మన అవసరాలు, సామర్థ్యాలు, జ్ఞానం, వనరులు, అవకాశాలు వేర్వేరు. వాటిని పంచుకోవడం ద్వారా ఇద్దరూ మునుపటికంటే మెరుగైన స్థితికి చేరుకోవచ్చు.

స్వేచ్ఛా ప్రపంచం ఒకరు గెలవాలంటే మరొకరు ఓడిపోవాలనే సంబంధాల నుంచి దూరంగా కదులుతుంది. కొత్త విలువను ఉత్పత్తి చేయడం ద్వారా సంపద సృష్టించబడుతుంది. ఒంటరిగా సృష్టించగలిగిన దానికంటే సహకారంతో ఇద్దరూ ఎక్కువ సాధించవచ్చు. కానీ ఆ ప్రయోజనాల కోసం ఖర్చును మరొకరిపై మోపితే ఆ సంబంధం నిజంగా ఇద్దరికీ మేలు చేసేది కాదు. కొత్తగా రంగంలోకి దిగడంపై ఉన్న అడ్డంకులు, కృత్రిమ కొరత తొలగితే, ప్రజలు తమకూ ఇతరులకూ అవసరమైనవి అందించడానికి మరిన్ని మార్గాలు తెరుచుకుంటాయి; పరస్పరం మేలు చేసే సంబంధాలు సులభమవుతాయి.

పదేపదే కొనసాగే సంబంధాల ద్వారా పరస్పరత మరింత బలపడుతుంది. బలమైన పొరుగు సంబంధాలూ, సమాజాలూ స్నేహం నుంచి పెరుగుతాయి: ఒకరినొకరు తెలుసుకోవడం, ఒకరి బాగోగులను మరొకరు పట్టించుకోవడం, ఆహారం, పనిముట్లు, నైపుణ్యాలు, జ్ఞానం, ఆశ్రయం, సమయం, మద్దతు పంచుకోవడం. చుట్టుపక్కల ఉన్నవారు అపరిచితులుగా మిగలకపోతే, ఎవరైనా పేదరికంలోకి లేదా నిరాశ్రయ స్థితిలోకి పడిపోవడం దూరంలోని ఒక సంస్థ పరిష్కరించాల్సిన కనిపించని సమస్యగా మిగలదు. వారిని తెలిసిన, వారి గురించి శ్రద్ధ చూపే కారణాలున్న వ్యక్తులకు వారి అవసరాలు కనిపిస్తాయి.

ఈ సంబంధాలు మరింత విస్తృతమైన పరస్పర సహాయ నెట్‌వర్క్‌లుగా కలుసుకోవచ్చు. ముందే పరిచయం ఉన్నవారిని దాటి సహాయం అందించగలవు; ఏ ఒక్క వ్యక్తీ లేదా పొరుగు ప్రాంతమూ ఒంటరిగా అందించగల సహాయాన్ని అనేక రెట్లు పెంచగలవు. ఒకరి దగ్గర ఆహారం, మరొకరి దగ్గర ఖాళీ గది, ఇంకొకరి దగ్గర మరమ్మతు నైపుణ్యం ఉండవచ్చు. ఇంకొందరు బోధించవచ్చు, పండించవచ్చు, నిర్మించవచ్చు, రవాణా చేయవచ్చు, సంరక్షించవచ్చు. ఈ సంబంధాలు ఎంత ఎక్కువగా ఒకదానితో ఒకటి ముడిపడితే, ప్రజలకు మద్దతు పొందడానికి అంత ఎక్కువ మార్గాలు లభిస్తాయి; తమ అవసరాల కోసం ఒకే సంస్థపై ఆధారపడాల్సిన పరిస్థితి అంతగా తగ్గుతుంది.

పరస్పరత అంటే సంరక్షణ పొందే ప్రతి ఒక్కరూ తప్పనిసరిగా ప్రతిఫలం ఇవ్వాలని కాదు. స్వయంగా వెళ్లిపోలేని లేదా తమకు అవసరమైన మద్దతును సమకూర్చుకోలేని వ్యక్తికి, సంరక్షణ ఏ ఒక్క వ్యక్తి లేదా సంబంధం నియంత్రణలో లేకపోవడంపైనే స్వేచ్ఛ ఆధారపడుతుంది.

పరస్పరం తోడ్పడే పలువురు సంరక్షకులూ, స్వతంత్ర సంబంధాలూ ఉన్నప్పుడు దుర్వినియోగాన్ని సవాలు చేయడం సులభమవుతుంది; మార్పు సమయంలోనూ సంరక్షణ కొనసాగుతుంది. ఒక వ్యక్తి సమాచారంతో కూడిన సమ్మతి ఇవ్వలేని స్థితిలో ఉంటే, సాధ్యమైనంతవరకు వారు వ్యక్తపరిచిన ఇష్టాలను అనుసరించి, అవసరాలకే పరిమితమైన సంరక్షణ అందాలి. ఆధారపడటం వల్ల ఎవరిపైనా మరొకరికి యాజమాన్యం కలగదు.

నమ్మదగిన పరస్పర సహాయానికి నిర్వహణ కూడా అవసరం. తాము ఉపయోగించే, శ్రద్ధ చూపే, భవిష్యత్తులో అవసరం పడే సేవలను కొనసాగించడానికి ప్రజలకు కారణాలుంటాయి. సేవలు నిరంతరం అందాలంటే మళ్లీ మళ్లీ శ్రమనూ, వనరులనూ సమకూర్చుకోవడం, ఉమ్మడి నిల్వలు ఉంచుకోవడం, అలసిపోయిన సంరక్షకులకు లేదా నిర్వహణకారులకు విశ్రాంతి కల్పించడం అవసరం.

సంరక్షణ భారం ఎల్లప్పుడూ అందరిపైనా ఒకే సమయంలో సమానంగా పడదు. అయితే విస్తృతమైన నెట్‌వర్క్‌లు ఈ అసమాన భారాన్ని ఒక వ్యక్తిపైనే వదిలేయకుండా మరింత మంది ప్రజలు, వనరులు, సంబంధాల మధ్య పంచగలవు. కొరత సమయంలో అవసరాలనూ, అందుబాటులో ఉన్న సరఫరాలనూ స్పష్టంగా చూపిస్తే ప్రాధాన్యతలపై చర్చించడానికి, స్థానిక నెట్‌వర్క్ బయట సహాయం కోరడానికి వీలు కలుగుతుంది. అవసరం ఉందన్న కారణంతో లేని వనరులు పుట్టవు; కానీ కొరత కూడా ఎవరికీ విధేయత పొందే హక్కు ఇవ్వదు.

పరస్పర సహాయం అంటే ఆత్మత్యాగం కాదు. మన చుట్టూ ఉన్నవారు అభివృద్ధి చెందగలిగితే మనమూ అభివృద్ధి చెందుతాం. మరింత సురక్షితంగా, ఆరోగ్యంగా, స్వేచ్ఛగా, సామర్థ్యంతో ఉన్న ప్రజలు మన జీవితాలనూ మరింత సురక్షితంగా, సుసంపన్నంగా, స్వేచ్ఛగా మారుస్తారు. వ్యక్తిగత శ్రేయస్సూ, ఉమ్మడి శ్రేయస్సూ పరస్పరం బలాన్నిస్తాయి; అవి ఒక సమీకరణానికి ఎదురెదురు వైపులుగా ఉండవు.

ఆధిపత్యమూ, ప్రతీకారమూ శాంతికి బదులుగా సంఘర్షణ పరిస్థితులనే మళ్లీ సృష్టిస్తాయి. పరస్పర సహాయం బాధను సంరక్షణతో, ప్రేమతో, ఆశతో ఎదుర్కొంటుంది; బాధ మళ్లీ తలెత్తే అవకాశాన్ని తగ్గించే భౌతిక పరిస్థితులను నిర్మిస్తుంది.

మనకు కావాల్సిన శాంతియుత ప్రపంచాన్ని నిర్మించే తొలి అడుగుతోనే దాన్ని సృష్టిస్తాం: ఇప్పుడే ఒకరికొకరు సహాయపడటం, మన చుట్టూ ఉన్న సంబంధాలను బలపరచడం, ఎవరూ ఈ ప్రపంచాన్ని ఒంటరిగా ఎదుర్కోవాల్సిన అవసరం లేకుండా వాటిని దృఢపరచడం.

స్నేహం

బలమైన సమాజం స్నేహంతో మొదలవుతుంది; సమాజం అనే అమూర్త భావనతో కాదు. స్నేహం వ్యక్తిగతమైనది, ఉద్దేశపూర్వకమైనది, స్వచ్ఛందమైనది; అందులో ఉన్నవారే దాన్ని నేరుగా మలుస్తారు. ఇద్దరు వ్యక్తులు ఒకే ప్రాంతం, సమూహం లేదా లక్ష్యానికి చెందినవారనే కారణంతో ఏ పెద్ద సంస్థకూ వారి సంబంధంపై హక్కు కలగదు.

స్నేహితుల సంబంధాన్ని నిర్దేశించడానికి గానీ, వారిని ఏకాభిప్రాయానికి బలవంతం చేయడానికి గానీ బయటి అధికారం అవసరం లేదు. ఒకరితో ఒకరు ఎలా మెలగాలి, తమ హద్దులు ఎక్కడ ఉండాలి, సంబంధం ఎప్పుడు మారాలి లేదా ముగియాలి అన్నది వారే నిర్ణయించుకుంటారు. విడిపోవడానికి స్వేచ్ఛ లేకుండా అనుబంధ స్వేచ్ఛకు పెద్దగా అర్థం ఉండదు.

స్నేహానికి సహజమైన పరిమితీ ఉంది. అది ప్రపంచంలోని ప్రతి ఒక్కరినీ ఒకే సంబంధంలో చేర్చుకునేంతగా విస్తరించదు; అదే దాని బలానికి ఒక కారణం. స్నేహాలు చిన్నవిగానే కొనసాగుతూ, ఒకదానితో మరొకటి ముడిపడి, బయటికి విస్తరించవచ్చు. అందరినీ ఒకే సామాజిక సమూహంగా కట్టిపడేయకుండానే సహకారం వ్యాపించగలదు. స్నేహితులు కానివారు కూడా విస్తృత నెట్‌వర్క్‌ల ద్వారా సమన్వయం చేసుకోవచ్చు; అందుకోసం ఆ నెట్‌వర్క్‌లు ఒకే సామాజిక సమూహంగా మారాల్సిన అవసరం లేదు.

లక్ష్యం సమాజాలను నిర్మించడం కంటే స్నేహితులను సంపాదించడం. ༆ ప్రజలు నిజంగా ఎంచుకున్న సంబంధాల నుంచి బలమైన సమాజాలు ఏర్పడనివ్వాలి.

అహింస

స్వేచ్ఛా ప్రపంచాన్ని నిర్మించడానికి అహింస మెరుగైన వ్యూహం. కొత్త ప్రపంచాన్ని నిర్మించడానికి ఉపయోగించే పద్ధతులే దాని నుంచి ఏర్పడే అలవాట్లనూ, ప్రోత్సాహకాలనూ, సంస్థలనూ, శక్తి పంపిణీనీ మలుస్తాయి. రాజకీయ హింస ప్రతిఘటనలోని ప్రోత్సాహకాల నిర్మాణాన్నే మార్చేస్తుంది; రహస్య కార్యకలాపాలకూ, ఆజ్ఞలకూ, బలవంతానికీ, బలప్రయోగ సామర్థ్యాన్ని కేంద్రీకరించగల సంస్థలకూ ప్రతిఫలమిస్తుంది.

రాజకీయ హింస తాను సవాలు చేయాలనుకున్న నిర్మాణాలనే బలపరచగలదు. హింసను చూసినప్పుడు ప్రజలు భయపడతారు. రక్షణ ఇస్తామని హామీ ఇచ్చే పోలీసు, సైన్యం, ప్రభుత్వం వంటి సంస్థల వైపు భయం వారిని నెడుతుంది. అందువల్ల హింస, సవాలు ఎదుర్కొంటున్న అదే అధికార శ్రేణి అమలు విభాగాలను బలపరచగలదు; పోలీసు చర్యలు, నిఘా, అణచివేత, బలప్రయోగానికి ప్రభుత్వం మరింత సమర్థన చూపుకునేలా చేస్తుంది. అదే సమయంలో సవాలు చేస్తున్నవారికి వ్యతిరేకంగా విస్తృత ప్రజానీకాన్ని తిప్పగలదు.

వ్యవస్థీకృత హింస విషయంలో ప్రభుత్వానికే ఇప్పటికే అపారమైన ఆధిక్యం ఉంది. తన అధికారాన్ని అమలు చేయడానికి ఏర్పాటైన పోలీసు, సైన్యం, జైళ్లు, నిఘా వ్యవస్థలు, ఆయుధాలు, సరఫరా నెట్‌వర్క్‌లు దాని నియంత్రణలో ఉన్నాయి. హింస ప్రభుత్వమే పోరాట నియమాలను నిర్ణయించేలా చేసి, దాని అత్యంత బలమైన రంగంలోనే పోరాడే పరిస్థితి కల్పిస్తుంది.

అహింస మరో దిశ నుంచి అధికార శ్రేణిపై దాడి చేస్తుంది. ప్రత్యక్ష చర్య, పౌర అవిధేయత, సమ్మెలు, నిరాకరణ, పరస్పర సహాయం, స్వావలంబన, సామాజిక సంబంధాల నిర్మాణం, నిర్మాణాత్మక ప్రత్యామ్నాయాలు, భాగస్వామ్యాన్ని ఉపసంహరించుకోవడం—ఇవన్నీ కేంద్రీకృత సంస్థలు పనిచేయడానికి అవసరమైన ఆధారాలను దెబ్బతీస్తాయి. ప్రభుత్వం కేవలం బలప్రయోగంతోనే నడవదు; నిరంతర సహకారంపైనా ఆధారపడుతుంది.

ఆశ కూడా రాజకీయ శక్తే. ప్రజలను భయభ్రాంతులకు గురిచేసి పోరాటంలోకి నెట్టడం లక్ష్యం కాదు. మంచి జీవితాలు జీవించగలిగే, తమ కలలను అనుసరించగలిగే, తమ సామర్థ్యాన్ని అభివృద్ధి చేసుకోగలిగే, ఒకరికొకరు సహాయపడగలిగే శాంతియుతమైన స్వేచ్ఛా ప్రపంచం సాధ్యమనే భావనతో వారికి స్ఫూర్తినివ్వడమే లక్ష్యం. ༆

అనుభవం ద్వారా ఆశ వాస్తవమవుతుంది. స్నేహం, పరస్పర సహాయం, స్వయంప్రతిపత్తి, స్వావలంబన, తోటలు, సహకారం, ప్రత్యక్ష చర్య, పనిచేసే ప్రత్యామ్నాయాలు—ఇవన్నీ ఇప్పుడే మరో జీవన విధానానికి చెందిన చిన్న అనుభవాలను ప్రజలకు అందిస్తాయి. కేంద్రీకృత అధికారం కనుమరుగయ్యేలోపే ముందస్తు నిర్మాణం ఆచరణాత్మక సామర్థ్యాన్ని విస్తృతంగా పంచుతుంది. స్వేచ్ఛాయుత అనుబంధం, పరస్పర సహాయం, స్వతంత్ర జ్ఞానం, ప్రత్యామ్నాయాల ద్వారా ప్రజలు తమ అవసరాలను మరింతగా తీర్చుకోగలిగినకొద్దీ, కేంద్రీకృత సంస్థలపై ఆధారపడటం తగ్గుతుంది.

హింసాత్మక విప్లవం దీనికి విరుద్ధ దిశలో వెళ్లే ప్రమాదం ఉంది. ప్రస్తుత ప్రభుత్వాన్ని కూలదోసినంత మాత్రాన కేంద్రీకృత శక్తి నిర్మాణం తప్పనిసరిగా నాశనమవుతుందని కాదు. సాయుధ సంస్థలు ఆయుధాలు, రహస్య కార్యకలాపాలు, ఆజ్ఞలు, నిఘా సమాచారం, రవాణా–సరఫరా వ్యవస్థలు, కార్యాచరణ సామర్థ్యాన్ని కేంద్రీకరిస్తాయి. శక్తీ, సామర్థ్యమూ ప్రజల మధ్య పంచబడకముందే ప్రభుత్వం కూలిపోతే, హింసను అత్యంత సమర్థంగా ప్రయోగించగల సంస్థ ఖాళీ అయిన అధికార స్థానాన్ని ఆక్రమించే స్థితిలో ఉంటుంది. పాలకుడు మారతాడు; నిర్మాణం మాత్రం మరొకరు స్వాధీనం చేసుకునేందుకు సిద్ధంగానే మిగులుతుంది.

అహింస అంటే శాంతివాదం కాదు; ఆత్మరక్షణను నిరాకరించడం కూడా కాదు. తక్షణ హానిని వేరే విధంగా ఆపలేనప్పుడు రక్షణ కోసం బలప్రయోగం అవసరమవచ్చు. లక్ష్యం ఆధిపత్యాన్ని ఆపడం; విముక్తి కోసం బలప్రయోగాన్నే సంస్థాగత సూత్రంగా మార్చడం కాదు. హింస చివరి మార్గంగానే ఉండాలి.

ఆత్మరక్షణ సామర్థ్యం దీర్ఘకాలం ఉండవచ్చు; కానీ దాని వినియోగం రక్షణకే పరిమితమై, తాత్కాలికంగా ఉండాలి. శక్తి సమతుల్యత రక్షణ సామర్థ్యాన్ని విస్తృతంగా పంచుతూ, సవాలు చేయగలిగేదిగా ఉంచుతుంది. తాత్కాలిక బలప్రయోగం శాశ్వత అధికార నిర్మాణంగా మారకుండా స్వేచ్ఛాయుత అనుబంధం అడ్డుకుంటుంది.

కొనసాగుతున్న బెదిరింపులను ఎదుర్కోవడానికి సన్నద్ధత, నమ్మదగిన సరఫరాలు, పంచుకున్న సమాచారం, సంఘాల మధ్య సమన్వయం అవసరం. అనుభవజ్ఞులైన వ్యక్తులకు నిర్దిష్ట రక్షణ పనులను అప్పగించవచ్చు; కానీ వారి పాత్రలు ఆ పనికే పరిమితమై, సవాలు చేయడానికి అందుబాటులో ఉండాలి. రక్షణ విషయంలో ప్రమాదం మరింత తీవ్రం; ఎందుకంటే రక్షణ సామర్థ్యమే మరో శక్తి కేంద్రీకరణగా మారవచ్చు. ఆయుధాలు, సరఫరాలు, బయటి మద్దతు ఏ ఒక్క సమూహం ప్రత్యేక నియంత్రణలోనూ లేకపోయినప్పుడే ఈ తేడా నిజంగా నిలుస్తుంది.

విస్తృతంగా పంచిన రక్షణకూ మరో ప్రమాదం ఉంది: ఒక సంఘం సిద్ధమవుతుంటే మరొక సంఘం భయపడవచ్చు; ఆ రెండో సంఘం స్పందన మొదటిదాని భయాన్ని నిజం చేసినట్టుగా కనిపించవచ్చు. సాధ్యమైనప్పుడు నేరుగా సంప్రదింపులు, ఆందోళన కలిగించే ఆరోపణలపై స్వతంత్ర పరిశీలనలు, సమీకరణపై పరస్పర పరిమితులు—ఇవి తమను రక్షించుకునే సామర్థ్యాన్ని వదులుకోకుండానే రెండు పక్షాలకూ వెనక్కి తగ్గే మార్గాలు ఇస్తాయి.

అత్యవసర పరిస్థితుల్లో సమన్వయం నిర్దిష్ట పనికే పరిమితమై, సవాలు చేయగలిగేదిగా ఉండాలి. విస్తృతంగా పంచిన రక్షణ ఓడిపోవచ్చు; కేంద్రీకృత ఆజ్ఞా వ్యవస్థ కూడా మనుగడకు హామీ ఇవ్వదు.

స్వేచ్ఛ పోరాటం ముగిసిన తరువాత మాత్రమే రావడం తగదు. పోరాటం ఎలా సాగుతుందన్న దాంట్లోనే దాని రూపం కనిపించాలి.

3.5 శాతం నియమం

వ్యవస్థాగత మార్పు రావడానికి మొత్తం జనాభా ఒకేసారి లేవాల్సిన అవసరం లేదు.

ఎరికా చెనోవెత్, మారియా స్టీఫన్ చేసిన పరిశోధన ప్రకారం, 1900 నుంచి 2006 మధ్య పాలనా మార్పు, స్వాతంత్ర్యం లేదా ఆక్రమణ ముగింపును లక్ష్యంగా పెట్టుకున్న ప్రధాన అహింసా ఉద్యమాల విజయశాతం, హింసాత్మక ఉద్యమాల విజయశాతానికి రెండింతలకంటే ఎక్కువగా ఉంది.

ఆ పరిశోధన నుంచి తరువాత 3.5 శాతం నియమం ఉద్భవించింది: అసలు సమాచార సమాహారంలో, గరిష్ఠ స్థాయిలో కనీసం 3.5 శాతం జనాభాను చురుకుగా సమీకరించిన ఏ అహింసా ఉద్యమమూ విఫలం కాలేదు.

ప్రభుత్వం పోలీసు, సైనిక బలప్రయోగంతో మాత్రమే నడవదు. సమాజమంతటా ప్రజలు పనిచేయడం, విధేయత చూపడం, ఆజ్ఞలను అమలు చేయడం, వనరులను తరలించడం, మౌలిక వసతులను నిర్వహించడం, ప్రభుత్వ అధికారాన్ని అంగీకరించడం కొనసాగించడంపై ఆధారపడుతుంది. వాస్తవంగా పాలించే వారికంటే ఎంతో ఎక్కువ మంది సహకారంపైనే ప్రభుత్వం ఆధారపడుతుంది.

చురుకైన ఉద్యమకారులు ఆ ఒత్తిడిలో ఒక భాగం మాత్రమే. భాగస్వామ్యమూ, నిరాకరణా వ్యాపించినకొద్దీ సహకారం అనిశ్చితమవుతుంది. కార్మికులు సహకారం నిలిపివేస్తారు. ఆజ్ఞలు అమలు కావు. మద్దతుదారులు వైదొలుగుతారు. సంస్థల లోపలివారు ఆదేశాలను అమలు చేయడం మానేస్తారు. సంస్థలు విఫలమవడం మొదలవుతుంది. ఆ నిర్మాణాన్ని నిలబెట్టే మానవ సహకారం తగ్గిపోవడంతో శక్తి సమతుల్యత మారుతుంది.

అహింసా ఉద్యమాలు విస్తృతమైన ప్రజల భాగస్వామ్యాన్ని పొందగలవు; ఎందుకంటే ప్రతిఘటించడానికి ప్రతి ఒక్కరూ సైనికుడవ్వాల్సిన అవసరం లేదు. ప్రజలు సమ్మె చేయవచ్చు, బహిష్కరించవచ్చు, నిరాకరించవచ్చు, మద్దతు ఉపసంహరించుకోవచ్చు, వనరులు అందించవచ్చు, ఇతరులకు ఆశ్రయమివ్వవచ్చు, లేదా సహకరించడం మానేయవచ్చు.

తరువాతి పరిశోధనలో 2010 తరువాత అహింసా ఉద్యమాలు తక్కువ విజయవంతమయ్యాయని తెలిసింది. ప్రభుత్వాలు తమ ప్రతివ్యూహాలను మార్చుకోవడాన్నీ, ఉద్యమాలు దీర్ఘకాలిక ఒత్తిడిని కొనసాగించడానికి అవసరమైన సంస్థాగత బలం, వ్యూహం, దీర్ఘకాలం నిలబడే సామర్థ్యం లేకుండానే వేగవంతమైన సమీకరణపై ఎక్కువగా ఆధారపడటాన్నీ చెనోవెత్ ప్రస్తావిస్తారు. ప్రజలను సమీకరించడం ఒక అవకాశాన్ని తెరవవచ్చు; కానీ దాని వెనుక నిలకడైన సంస్థాగత బలమూ, ఆచరణాత్మక సామర్థ్యమూ లేకపోతే నిలకడైన మార్పుకు పునాది ఏర్పడకముందే ఆ అవకాశం మూసుకుపోవచ్చు.

3.5 శాతం నియమం తప్పనిసరిగా వర్తించే నియమం కాదు; హామీ ఇచ్చే గడప కూడా కాదు. విజయవంతమైన అహింసా ఉద్యమాల్లో చాలా 3.5 శాతానికి చేరుకోనేలేదు; తరువాతి పరిశోధనలో ఈ నమూనాకు మినహాయింపుగా కనిపించే ఒక సందర్భాన్నీ గుర్తించారు. అది చారిత్రక నమూనా మాత్రమే; విజయానికి సూత్రం కాదు.

3.5 శాతం నియమం నుంచి నేర్చుకోవాల్సింది జనాభాలో కచ్చితంగా 3.5 శాతం మంది ఏ ప్రభుత్వాన్నైనా లొంగదీయగలరనేది కాదు.

మార్పు కోసం ప్రతి ఒక్కరూ ఒకేలా మేల్కోవాల్సిన అవసరం లేదనేదే దాని పాఠం.

ప్రత్యక్ష చర్య

ప్రత్యక్ష చర్య అంటే ఒక సమస్యను మన తరఫున అధికారం పరిష్కరించాలని అడగకుండా, దానిపై మనమే నేరుగా చర్య తీసుకోవడం. అధికారాన్ని ఆశ్రయించి సంస్కరణ కోరడం మార్పును పైస్థాయికి అప్పగిస్తుంది. ప్రత్యక్ష చర్య ప్రభావితులైన ప్రజల చేతుల్లోనే కార్యసాధక శక్తిని ఉంచుతుంది.

మనకు కనిపిస్తున్నది కేవలం అవినీతి కాదు. వ్యవస్థ తనలో నిర్మితమైన ప్రోత్సాహకాలనూ, శక్తి కేంద్రీకరణలనూ అనుసరిస్తుంది. ప్రతినిధులను మార్చడం వల్ల నిర్ణయాలు మారవచ్చు; కానీ ఆజ్ఞాపించే అధికార యంత్రాంగం యథాతథంగా ఉంటుంది. ప్రతినిధి రాజకీయాలు కారణానికీ ఫలితానికీ మధ్య అధికార యంత్రాంగపు అనేక పొరలను ఉంచుతాయి: ప్రజలు పనిచేసి, ఆ తరువాత ఏం జరుగుతుందో సంస్థలు నిర్ణయించే వరకు ఎదురుచూస్తారు. ప్రత్యక్ష చర్య ఇక్కడే, ఇప్పుడే మార్పు సృష్టిస్తుంది. ప్రజలు ఫలితాన్ని చూసి, దాన్ని పరీక్షించి, దానిపై మరింత నిర్మించగలరు.

ప్రత్యక్ష చర్యకు అనుమతి అవసరం లేదు. సహకరించడానికి, సమస్యలు పరిష్కరించడానికి, మద్దతు ఉపసంహరించుకోవడానికి, ప్రత్యామ్నాయాలను నిర్మించడానికి ప్రజలు పై నుంచి అనుమతి పొందనక్కర్లేదు. ప్రజలకు ఇప్పటికే చర్య తీసుకునే సామర్థ్యం ఉన్న ఏ చోటైనా మార్పు మొదలుకావచ్చు. పని చేసిన పద్ధతులను ఇతరులు స్వీకరించినప్పుడు అది క్షేత్రస్థాయి నుంచి వ్యాపిస్తుంది.

క్షేత్రస్థాయికి శక్తి ఉంటుంది; ఎందుకంటే అధికార శ్రేణి తనంతట తాను పనిచేయలేదు. సమ్మె ఈ ఆధారపడటాన్ని వెంటనే బయటపెడుతుంది. సార్వత్రిక సమ్మె యంత్రాంగంలోని పెద్ద భాగాలను ఒకేసారి నిలిపివేయగలదు. కార్మికులకు ప్రాతినిధ్యం వహించే సంస్థల నుంచి అనుమతి కోసం ఎదురుచూడకుండానే కార్మికులు ఉమ్మడి శక్తిని ఉపయోగించగలరని కార్మిక సంఘం అనుమతి లేకుండా జరిగే సమ్మె చూపిస్తుంది.

ప్రత్యక్ష చర్య ఈ ఆధారపడటాన్ని ఒత్తిడి తెచ్చే శక్తిగా మారుస్తుంది. ఒక నిర్మాణాన్ని వ్యతిరేకించడం, అది పనిచేయడానికి అవసరమైనదాన్ని ఉపసంహరించుకోవడం మధ్య తేడా ఇదే. నిరాకరణా, మద్దతు ఉపసంహరణా సంబంధాన్నే మార్చేస్తాయి.

అధికార శ్రేణి అవసరాన్ని తగ్గించే ప్రత్యామ్నాయాలను ప్రత్యక్ష చర్య నిర్మిస్తుంది. పరస్పర సహాయం, స్వావలంబన, స్వతంత్ర మార్పిడి, సహకార సంస్థలు, సమాంతర సంస్థలు ప్రజలు తమ అవసరాలను మరింత నేరుగా తీర్చుకోవడానికి శక్తినిస్తాయి.

ఈ రెండు మార్గాలూ ఒకదానిని మరొకటి బలపరుస్తాయి. యంత్రాంగాన్ని నిలిపివేయండి; అదే సమయంలో ప్రత్యామ్నాయాలను నిర్మించండి. ప్రతిఘటన అధికార శ్రేణి సామర్థ్యాన్ని తగ్గిస్తుంది. నిర్మాణం దానిపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గిస్తుంది.

ప్రజలు విధేయతను ఉపసంహరించుకుంటూనే, అవసరమైన పనిని దానిపై ఆధారపడేవారితో నేరుగా సహకరించి కొనసాగించవచ్చు. తాత్కాలిక అంతరాయం ఒత్తిడి సృష్టించవచ్చు; కానీ దాని ఖర్చును ఎవరు భరిస్తారన్న ప్రశ్న మిగులుతుంది. సవాలు చేస్తున్న నిర్మాణంపై తక్కువ నియంత్రణ ఉన్న ప్రజలకే అవసరాలు అందకుండా చేయడంపై ఆ ఒత్తిడి ఆధారపడితే, ప్రతిఘటన తన ఒత్తిడి ఖర్చును వారిపైకి నెడుతుంది. అనివార్యమైన విధుల నుంచి దీర్ఘకాలిక ఉపసంహరణకు ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలు లేదా కొనసాగుతున్న ప్రాప్తి అవసరం. తన సొంత ప్రత్యామ్నాయాలనే ఆకలితో ఉంచే ప్రతిఘటన తిరిగి ఆజ్ఞాపించే అధికారాన్ని నెలకొల్పాలనే డిమాండ్‌ను బలపరుస్తుంది.

నిర్మాణం కూడా తనదైన ఒత్తిళ్లను సృష్టించగలదు. ప్రజలు నిర్మించిన దేనిపైనా ఆధారపడటం మొదలుపెట్టిన తరువాత, దాన్ని నడిపేవారు అంతరాయం వల్ల ఎక్కువ కోల్పోవాల్సి రావడంతో ఘర్షణకు వెనుకాడవచ్చు. ప్రతిఘటన కూడా ప్రజలు కాపాడాలనుకుంటున్న ప్రత్యామ్నాయాలనే ప్రమాదంలో పడేయవచ్చు. అదనపు సామర్థ్యమూ, ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలూ వల్ల ప్రత్యామ్నాయాలు అంతరాయాన్ని తట్టుకోగలిగినప్పుడు, ప్రజలకు అవసరమైన సామర్థ్యాలను ధ్వంసం చేయకుండా అధికార శ్రేణికి అవసరమైనదాన్ని ప్రతిఘటన తొలగించినప్పుడు ఈ ఉద్రిక్తత తగ్గుతుంది.

స్వేచ్ఛను భవిష్యత్తులో ఏదో విజయం సాధించిన తరువాతికి వాయిదా వేయకుండా, ఇప్పుడు తాము నిర్మించే సంబంధాలూ, సంస్థల ద్వారా ప్రజలు స్వేచ్ఛా ప్రపంచాన్ని సృష్టిస్తారు. అందువల్ల ప్రత్యక్ష చర్య భవిష్యత్ సమాజానికి ముందస్తు రూపమవుతుంది.

ఏ ఒక్క చర్యా మొత్తం వ్యవస్థను మార్చాల్సిన అవసరం లేదు. ༆ ప్రతి విజయవంతమైన చర్య ఇప్పుడే ఒక సమస్యను పరిష్కరించి, స్వయంప్రతిపత్తిని పెంచి, తదుపరి చర్యకు అవకాశం కల్పించగలదు. ఈ సామర్థ్యాలు క్షేత్రస్థాయిలో ఒకదానితో ఒకటి కలుస్తూ పెరిగినప్పుడు శక్తి సమతుల్యత మారుతుంది.

తోట

స్వేచ్ఛా ప్రపంచం ఒకేసారి ప్రతిచోటా మొదలవ్వాల్సిన అవసరం లేదు. ప్రజలు తమకూ, ఒకరికొకరికీ అవసరమైనవి అందించగల సామర్థ్యాన్ని తిరిగి పొందే చోటల్లా అది మొదలవుతుంది. ఆహారం పండించండి. ఉపయోగకరమైన నైపుణ్యాలు నేర్చుకోండి. పనిముట్లు పంచుకోండి. మీరు నమ్మే వారితో పనిచేయండి. స్థానిక ఉత్పత్తిదారులకూ సహకార సంస్థలకూ మద్దతివ్వండి. నిలబడగలిగే, విస్తరించగలిగే ఉపయోగకరమైన ఒక పనితో మొదలుపెట్టండి.

తోట అనేది అక్షరార్థంలోనూ, నిర్మాణపరంగానూ ఒక నమూనా. భూమి, జ్ఞానం, శ్రమ, సహకారాన్ని ప్రజలు నేరుగా ఉపయోగించగల దానిగా తోట మారుస్తుంది. ఉమ్మడి పనిశాల ప్రజలకు తమకు అవసరమైన వాటిని తయారు చేసుకోవడానికి, మరమ్మతులు చేసుకోవడానికి చోటు ఇస్తుంది. రైతు బజార్లలో పండించేవారూ కొనేవారూ నేరుగా లావాదేవీలు జరుపుతారు. అవసరానికీ, దాన్ని తీర్చగలవారికీ మధ్య ఉన్న దశలను ఇవన్నీ తగ్గిస్తాయి.

ఏదో ఒక నిర్దిష్ట ఆర్థిక నమూనా ఇక్కడ ఉద్దేశం కాదు.

స్వావలంబన ఒంటరితనం వల్ల కాదు; సహకారం వల్ల బలపడుతుంది. ఒక్క వ్యక్తి అన్నీ చేయలేడు; చేయాల్సిన అవసరమూ లేదు. ప్రజలు వేర్వేరు నైపుణ్యాలను పెంచుకుంటారు, పనిని పంచుకుంటారు, తాము ఉత్పత్తి చేసినదాన్ని మార్పిడి చేసుకుంటారు, తమ సామర్థ్యం ఎక్కువగా ఉన్నచోట సహాయం చేస్తారు. తోటలు వంటశాలలు, పనిశాలలు, సహకార సంస్థలు, స్థానిక ఉత్పత్తిదారులు, పొరుగు సేవలతో కలిసినప్పుడు విడివిడిగా ఉన్న ప్రాజెక్టులు ఆచరణాత్మక స్వాతంత్ర్యంతో కూడిన విస్తృత నెట్‌వర్క్‌గా రూపుదిద్దుకుంటాయి. ప్రజల వద్ద జ్ఞానం, పనిముట్లు, ఉత్పాదక సామర్థ్యం ఎంత ఎక్కువగా ఉంటే, తమ జీవితాలకు ఆధారమైన సంబంధాలను ఎంచుకునే అవకాశాలు అంత ఎక్కువగా ఉంటాయి.

స్థానికంగా నిర్మించండి. మీ పొరుగువారిని తెలుసుకోండి. కలిసి ఉపయోగకరమైన పనులు చేస్తూ స్నేహితులను సంపాదించండి. ఏది లోటుగా ఉందో, ఏది మళ్లీ మళ్లీ విఫలమవుతోందో, ఇతరులకు నిజంగా ఏం అవసరమో ప్రజలకు కనిపిస్తుంది. సమస్యను ఎదుర్కొంటున్నవారు సహాయం చేయగలవారితో నేరుగా మాట్లాడగలిగినప్పుడు దాన్ని పరిష్కరించడం సులభమవుతుంది.

ఈ సంబంధాలు పైకి ఎదగకుండానే బయటికి విస్తరించగలవు. వేర్వేరు సమూహాలు స్వయంప్రతిపత్తిని కొనసాగిస్తూనే ప్రత్యేక పనుల్లో నైపుణ్యం పెంచుకుని, సహకారం ఉపయోగపడే చోట నేరుగా కలుసుకోవచ్చు. ఏ ఒక్క సంస్థా అన్నీ అందించాల్సిన, మొత్తాన్ని నియంత్రించాల్సిన అవసరం లేదు. అనేక నైపుణ్యాలు, సంబంధాలు, వనరులు, వైఫల్యాన్ని చుట్టుకుని వెళ్లే మార్గాలతో కూడిన దట్టమైన సంఘాల నెట్‌వర్క్, ఆ వైవిధ్యం వల్లనే బలపడుతుంది.

ఏదైనా తనను ప్రత్యామ్నాయం అని పిలుచుకుంటోందా అన్నది ముఖ్యం కాదు. ప్రత్యామ్నాయాలకూ తమవైన ప్రోత్సాహకాల నిర్మాణాలుంటాయి. కాబట్టి అవి ఆచరణలో దేనిని ప్రోత్సహిస్తున్నాయనే ప్రశ్న అక్కడికీ వర్తిస్తుంది. ఆజ్ఞాపించే వ్యవస్థనే తిరిగి సృష్టించిన సహకార సంస్థ పెద్దగా మార్పు సాధించలేదు. ఆచరణాత్మక పరీక్ష ఏమిటంటే: ప్రజలు పని చేసే పద్ధతిని మార్చగలరా, దాని షరతులను నిరాకరించగలరా, లేదా ప్రాథమిక అవసరం తీర్చుకునే ఏకైక మార్గాన్నీ కోల్పోకుండా దాన్ని విడిచిపెట్టగలరా?

ఒకే నీటి వనరుపై ఆధారపడిన తోట, ఒకే వ్యక్తి జ్ఞానంపై ఆధారపడిన పనిశాల ఆ ఒక్కచోటే బలహీనంగా ఉంటుంది. ఇతరులకు నేర్పగల నైపుణ్యాలు, ఇతరులూ పునరుత్పత్తి చేయగల పద్ధతులు, పంచుకున్న పనిముట్లు, ఒకటికి మించిన వనరుల నుంచి సరఫరాలు ఉంటే ఏ ఒక్క వ్యక్తీ తప్పనిసరి కాకుండా ఉపయోగకరమైన పని కొనసాగుతుంది.

ప్రస్తుత ప్రపంచం నుంచి పూర్తిగా విడిపోవాల్సిన అవసరం లేదు. నేరుగా ఏర్పడిన సంబంధాల వైపు మార్చగల ఏ ఒక్క అంశంతోనైనా ప్రారంభించండి: ఒక ఆహార వనరు, ఒక నైపుణ్యం, ఒక పనిముట్టు, ఒక సేవ, ఒక సహకార ప్రాజెక్టు, మరింత బలమైన ఒక స్నేహం. ప్రతి మార్పూ చిన్నదే; కానీ తదుపరి మార్పుకు పునాదిగా ఏదో ఒకటి మిగులుతుంది. కాలక్రమేణా విడివిడి ప్రాజెక్టులు నెట్‌వర్క్‌లవుతాయి; నెట్‌వర్క్‌లు దృఢపడతాయి; ఆధారపడటం క్రమంగా ఒకేచోట కేంద్రీకృతం కాకుండా విస్తరిస్తుంది.

తోట అడవిగా మారడానికి అనుమతి అవసరం లేదు. చోటు ఉన్నచోట పెరుగుతుంది; పరిస్థితులు అనుకూలించినప్పుడు శాఖలుగా విస్తరిస్తుంది; ఇప్పటికే బతికున్న వాటితో కలుస్తుంది; మరింత పెరుగుదలకు విత్తనాలు ఇస్తుంది. స్వేచ్ఛా ప్రపంచాన్నీ అలాగే నిర్మించండి: స్థానికంగా, నేరుగా, శాంతియుతంగా, క్షేత్రస్థాయి నుంచి బయటికి విస్తరిస్తూ.

అవకాశం తెరుచుకునే వేళ

విప్లవ క్షణం వచ్చిన తరువాత కాదు; అది రాకముందే స్వేచ్ఛా ప్రపంచం నిర్మించబడుతుంది.

కేంద్రీకృత సంస్థలను నియంత్రించే వ్యక్తులను తొలగించినంత మాత్రాన, ఒకప్పుడు ఆ సంస్థలు నియంత్రించిన సామర్థ్యాలు ప్రజల మధ్య పంచబడవు. ఆహారం ఇంకా రవాణా కావాలి. ప్రజలకు ఇంకా స్వచ్ఛమైన నీరు, మందులు, ఆశ్రయం, సమాచార మార్పిడి, రవాణా, రక్షణ, వివాదాలు పరిష్కరించే మార్గాలు అవసరం. ఈ సామర్థ్యాలు కేంద్రీకృతంగానే ఉంటే, వాటిని అత్యంత వేగంగా పునరుద్ధరించేవారు అపారమైన శక్తిని పొందుతారు.

అందువల్ల నిర్ణాయకమైన పని ఆ మలుపు కనిపించకముందే జరుగుతుంది.

కేంద్రీకృత ఆజ్ఞలకు బయట ఇప్పటికే పనిచేస్తున్న సంబంధాలు, నైపుణ్యాలు, సంస్థలు, మౌలిక వసతుల ద్వారా స్వేచ్ఛా సమాజం క్రమంగా అభివృద్ధి చెందుతుంది. పరస్పర సహాయ నెట్‌వర్క్‌లు, స్థానిక ఆహార వ్యవస్థలు, సహకార సంస్థలు, స్వతంత్ర సమాచార మార్పిడి, విస్తృతంగా పంచిన శక్తి ఉత్పత్తి, మరమ్మతు సామర్థ్యం, అందరికీ అందుబాటులో ఉన్న జ్ఞానం, సంరక్షణ నెట్‌వర్క్‌లు, వివాద పరిష్కారం, వికేంద్రీకృత ఆత్మరక్షణ—ఇవన్నీ ఆచరణాత్మక సామర్థ్యాన్ని కేంద్రీకృత సంస్థల నుంచి దానిపై ఆధారపడే ప్రజల చేతుల్లోకి తీసుకువస్తాయి.

ముందస్తు నిర్మాణం అనే వ్యూహానికి అర్థం ఇదే: పాత ప్రపంచం లోపలే కొత్త ప్రపంచాన్ని నిర్మించడం. స్పష్టంగా కనిపించే చీలిక ఒక్కసారిగా ఏర్పడవచ్చు. కానీ దాన్ని తట్టుకుని నిలబడగల సామర్థ్యం నెమ్మదిగా అభివృద్ధి చెందుతుంది.

ఈ మార్పుకు ఒకే స్పష్టమైన విచ్ఛేదం అవసరం లేదు. పాత సంస్థలు ఆధిపత్యంలో కొనసాగుతుండగానే కొత్త సంబంధాలు వాటి పక్కనే అభివృద్ధి చెందవచ్చు. కొన్ని విధులను త్వరగా వికేంద్రీకరించవచ్చు; మరికొన్ని చాలా కాలం కేంద్రీకృతంగానే ఉండవచ్చు. ప్రస్తుత నిర్మాణాల్లో లభించే అవకాశాలు తమ ఆచరణాత్మక స్వయంప్రతిపత్తిని లేదా వాటికి బయట సంఘటితం కాగల సామర్థ్యాన్ని పెంచుతుంటే ప్రజలు వాటిని ఉపయోగించుకోవచ్చు. అయితే మార్పు సాధించడానికి ప్రస్తుత అధికార నిర్మాణాన్నే ప్రధాన సాధనంగా మార్చకుండా అలా చేయవచ్చు. ఆవిర్భవిస్తున్న ప్రపంచం మొదట్లో అసంపూర్ణమైనది, రాజీలతో కూడినది, తాను భర్తీ చేస్తున్న ప్రపంచంతో ముడిపడినదిగా ఉంటుంది.

ఒక ప్రత్యామ్నాయం తాను భర్తీ చేయాలనుకునే అదే కేంద్రీకృత సంస్థలపై ఆధారపడితే, శక్తి సమతుల్యతను మార్చకుండానే ఆ పాత నిర్మాణం దాన్ని తనలో కలుపుకోగలదు.

ఒక ప్రత్యామ్నాయం ప్రజలకు అవసరమైన దాన్ని అందించినా, దానికి కావాల్సిన భూమి, సరఫరాలు, మౌలిక వసతులు లేదా ఇతర వనరులు పాత నిర్మాణం నియంత్రణలోనే ఉండవచ్చు. అప్పుడు పాత నిర్మాణం తన పనిభారంలో కొంత తగ్గించుకుంటూనే, ఆ ఆధారపడటం వల్ల లభించే పట్టులో చాలా భాగాన్ని నిలుపుకుంటుంది. ఒక పనిని చేపట్టడం అంటే ఆ పని కోసం పాత వ్యవస్థపై ఉన్న ఆధారాన్ని భర్తీ చేయడం కాదు. తాము ఆధారపడే వాటిపై పాత నిర్మాణం నియంత్రణ లేకుండానే ప్రజలు ముందుకు సాగగల సామర్థ్యం పెరిగినప్పుడే సమతుల్యత మారుతుంది.

కేంద్రీకృత విధులకు ప్రత్యామ్నాయంగా నిలబడగల సామర్థ్యం పెరిగినప్పుడు ప్రత్యామ్నాయాలు అణచివేతను ఎదుర్కోవచ్చు. అవి కేంద్రీకృత సంస్థలపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించినకొద్దీ, వాటిని అడ్డుకోవాలనే ప్రోత్సాహకం ఆ సంస్థలకు పెరగవచ్చు. అణచివేత వల్ల సరఫరా వనరులన్నింటినీ ఇప్పటికీ నిలిపివేయగలిగితే, కేవలం విస్తృతంగా చెదరిపోవడం రక్షణ కాదు. స్వతంత్ర నెట్‌వర్క్‌ల మధ్య పంచుకున్న జ్ఞానమూ, మద్దతూ ఒక స్థలం లేదా సంస్థను కోల్పోయినా పని కొనసాగడానికి వీలు కల్పిస్తాయి. ప్రత్యామ్నాయాన్నంతా అంతమొందించడానికి తొలగించగలిగే ఒకే నిర్మాణం మిగలదు.

ముందస్తు నిర్మాణం, సంస్థలు కూలిపోవడం మొత్తం సమాజ పతనంగా మారకుండా అడ్డుకునే రక్షణ వలయాన్ని తయారు చేస్తుంది.

సమాజానికి బయట ఒకే స్వచ్ఛమైన స్థావరాన్ని నిర్మించడం లక్ష్యం కాదు. ప్రజలు భిన్నమైన సంబంధాల ద్వారా సమస్యలు పరిష్కరించుకోగల స్థలాలను విస్తరించి, వాటిని సమస్థాయిలో ఒకదానితో మరొకటి కలుపుతూ, రోజువారీ జీవితంలోని మరిన్ని అంశాలను క్రమంగా వాటిలోకి మార్చడమే లక్ష్యం. స్వచ్ఛంద ప్రత్యామ్నాయంతో భర్తీ చేసిన ప్రతి ఆధారపడటం పాత వ్యవస్థ పట్టును బలహీనపరుస్తుంది. ༆ పరస్పర మద్దతుతో ఏర్పడే ప్రతి సంబంధం ప్రజలకు నిరాకరించగల సామర్థ్యాన్ని పెంచుతుంది.

నిర్మాణం విషయంలో ఈ మార్పు క్రమంగా జరగవచ్చు; దాని పరిణామాలు మాత్రం వేగంగా సంభవించవచ్చు.

ఒకప్పుడు శాశ్వతమనుకున్న ఏర్పాట్లపై మళ్లీ చర్చించడం సాధ్యమయ్యేంతగా కేంద్రీకృత సంస్థలు తమ సామర్థ్యాన్ని లేదా అధికారానికి ఉన్న సామాజిక అంగీకారాన్ని కోల్పోయినప్పుడు అవకాశం తెరుచుకుంటుంది. ఇందుకోసం మొత్తం నాగరికత కూలిపోవాల్సిన అవసరం లేదు. ఒక సరఫరా గొలుసు తెగిపోతుంది. ఒక ప్రభుత్వం తన అధికారానికి ఉన్న సామాజిక అంగీకారాన్ని కోల్పోతుంది. ఒక కార్పొరేట్ సంస్థ పట్టణాన్ని వదిలిపెడుతుంది. విద్యుత్ వ్యవస్థ విఫలమవుతుంది. కరెన్సీ నమ్మదగనిదిగా మారుతుంది. సమ్మె సాధారణ సేవలను నిలిపివేస్తుంది. ప్రజలు ఆధారపడిన దాన్ని గుత్తాధిపత్య సంస్థ ఇక అందించలేకపోతుంది. ప్రాంతం, రంగం, విధి బట్టి కేంద్రీకృత వ్యవస్థలు అసమానంగా విఫలమవుతాయి.

ప్రతి వైఫల్యమూ పాత నిర్మాణం ఇక అందించలేని వాటిలో కొంత భాగాన్ని ప్రత్యామ్నాయాలు చేపట్టడానికి ఒక అవకాశం కల్పిస్తుంది.

ఇలాంటి అవకాశాలు మళ్లీ మళ్లీ రావచ్చు. సాపేక్షంగా స్థిరమైన కాలంలో సమాంతర సంస్థలు ఎదుగుతాయి. కేంద్రీకృత వ్యవస్థ బలహీనపడుతుంది. ఉన్న ప్రత్యామ్నాయాలు దాని కొన్ని విధులను చేపడతాయి. ఆ ప్రత్యామ్నాయాలు స్థిరపడతాయి, నేర్చుకుంటాయి, అనుసంధానమవుతాయి, గతంకంటే ఎక్కువ సామర్థ్యంతో తదుపరి సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కొంటాయి. పాత అధికార శ్రేణి కొనసాగవచ్చు; అయినా ప్రతి చక్రం చివర ప్రజలు దానిపై కొంత తక్కువ ఆధారపడే స్థితికి చేరవచ్చు.

ఇది పతనం కోసం ఎదురుచూసే వ్యూహం కాదు. ఎవరూ నమ్మదగిన విధంగా ముందుగా ఊహించలేని పరిస్థితుల కోసం చేసే సన్నద్ధత.

కేంద్రీకృత సంస్థలు బలహీనపడ్డంత మాత్రాన స్వేచ్ఛ స్వయంగా ఆవిర్భవించదు. సంక్షోభం భయం, కొరత, అనిశ్చితి, నమ్మదగిన క్రమం కోసం డిమాండ్‌ను పెంచుతుంది. ఆ పరిస్థితులు పరస్పర సహాయాన్ని బలపరచవచ్చు; అదే సమయంలో ఫాసిజం, సైనికవాదం, వ్యవస్థీకృత నేరం, మతాధికారవాదం లేదా స్థిరత్వాన్ని పునరుద్ధరిస్తామని హామీ ఇచ్చే కొత్త ప్రభుత్వాన్నీ బలపరచవచ్చు.

అధికార శూన్యత అంటే ఇక నమ్మదగిన విధంగా నెరవేరని విధుల కోసం తలెత్తిన డిమాండ్. ఆ అవసరాలను ఎవరు తీర్చగలరో దానిపైనే ఆ శూన్యతను ఏది భర్తీ చేస్తుందో ఆధారపడుతుంది.

ఆహారం, మందులు, సమాచార మార్పిడి, రవాణా, రక్షణ, పనిచేసే మౌలిక వసతులు అందించగలవారికి అపారమైన ప్రభావం లభిస్తుంది. ఆ సామర్థ్యాలు కేవలం అధికారవాద సంస్థలకే ఉంటే, ఇంకా పనిచేస్తున్న ఏకైక నిర్మాణం అధికార శ్రేణే అన్న భావనతో భయపడిన ప్రజలు ఆజ్ఞలకు లోబడటాన్ని అంగీకరించవచ్చు.

అందుకే ముందస్తు నిర్మాణం తరువాత అధికారవాద పాలన ఏర్పడే అవకాశాన్ని ఎదుర్కోవడానికి చేసే సన్నద్ధత కూడా. సంక్షోభానికి ముందే అభివృద్ధి చెందిన సమాంతర సంస్థలు ప్రజలకు మరో ఆశ్రయాన్ని ఇస్తాయి. విస్తృతంగా పంచిన నైపుణ్యాలు, ఇప్పటికే ఉన్న సంబంధాలు, పనిచేసే నెట్‌వర్క్‌లు, ఆజ్ఞలు లేకుండా సహకరించిన అనుభవం—ఇవన్నీ కేంద్రీకృత సంస్థల పతనం తరువాత ఏర్పడే శూన్యతను తగ్గిస్తాయి.

ఆ ప్రత్యామ్నాయాలు లేకపోతే పతనం ఆధారపడటాన్ని రద్దు చేయదు. దాన్ని మరింత తీవ్రం చేస్తుంది.

ప్రత్యామ్నాయాలు ఆచరణలో పనిచేయాలి కూడా. వాటిలో పాల్గొనడానికి అదనపు సమయం, డబ్బు లేదా భద్రత అవసరమైతే, ఇప్పటికే అత్యంత ఒత్తిడిలో ఉన్నవారికి పాల్గొనడం మరింత కష్టమవుతుంది. వాటిలో చేరడానికి ముందుగా ఎక్కువ మంది ప్రజలు ఒక సంపూర్ణ తత్వాన్ని అంగీకరించరు. ఆహారం చౌకగా దొరుకుతుందనో, పిల్లల సంరక్షణ నమ్మదగినదనో, పొరుగు ప్రాంతం సురక్షితమనో, మరమ్మతు పనిశాల డబ్బు ఆదా చేస్తుందనో, అక్కడివారు గౌరవంగా చూస్తారనో చేరవచ్చు. ప్రజలు స్వేచ్ఛాయుత అనుబంధం, పరస్పర సహాయం, స్వయంగా ఏర్పడే క్రమాన్ని నేరుగా అనుభవించినప్పుడు అవి మరింత బలమైన వాదనలవుతాయి.

పరీక్ష ఆచరణాత్మకం: ఆ ప్రత్యామ్నాయం స్వయంప్రతిపత్తిని పెంచుతూ, సామర్థ్యాన్ని విస్తృతంగా పంచుతూనే నిజమైన అవసరాన్ని తీరుస్తుందా?

ఒత్తిడిలో పనిచేయలేని ప్రాజెక్టు సంక్షోభ సమయంలో ప్రజలను ఆదుకోలేదు. నియంత్రణను కేంద్రీకరించి పనిచేసే ప్రాజెక్టు తదుపరి అధికార శ్రేణిగా మారవచ్చు. తన పద్ధతులు స్వయంప్రతిపత్తినీ, స్వేచ్ఛాయుత అనుబంధాన్నీ కాపాడినప్పుడే ఆ ప్రత్యామ్నాయం పనిచేస్తుంది.

దానిపై ఆధారపడకముందే భర్తీ నిజంగా పనిచేస్తుందో పరీక్షించండి: నిధులు ఆగిపోయినా, సరఫరాదారు విఫలమైనా, కీలక వ్యక్తులు వెళ్లిపోయినా సేవ కొనసాగుతుందా? సాధారణ వైఫల్యాలూ, విధులను నిజంగా బదిలీ చేయడమూ ఏది ఇంకా కేంద్రీకృత సంస్థలపై ఆధారపడుతుందో చూపిస్తాయి. ఆ పని తగినంత పూర్తికాకముందే అకస్మాత్తుగా పతనం రావచ్చు. అప్పుడు స్వతంత్రతను ప్రకటించడంకంటే సరఫరాలు, నిర్వహణ, సంరక్షణ కొనసాగించడం ముఖ్యం; తాత్కాలికంగా ఆధారపడాల్సి రావడం శాశ్వతంగా ఆజ్ఞాపించే హక్కును సృష్టించదు.

ఈ ప్రక్రియలు ఒకేసారి సాగుతాయి: ఇప్పటి అవసరాలను తీర్చే సామర్థ్యాలను నిర్మిస్తూనే, వాటి ద్వారా ఆధిపత్యంపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడం. నిర్మాణం లేకపోతే ప్రతిఘటన ఒక శూన్యతను వదిలివెళ్లవచ్చు. ప్రతిఘటన లేకపోతే ప్రత్యామ్నాయాలు ప్రస్తుత వ్యవస్థలోనే పరిమితమైపోవచ్చు.

కేంద్రీకృత సంస్థల అవసరాన్ని క్రమంగా తగ్గించడమే లక్ష్యం.

విధులు ఒక్కొక్కటిగా మారవచ్చు. జ్ఞానం కేంద్రీకృత నియంత్రణ నుంచి బయటపడవచ్చు. తాత్కాలిక పరస్పర సహాయం శాశ్వత సామాజిక మౌలిక వసతిగా మారవచ్చు. అనధికారిక సరఫరా మార్గాలు నిలకడైన నెట్‌వర్క్‌లుగా మారవచ్చు. అత్యవసర సమయంలో పనిచేసిన ఏర్పాట్లను సమాజాలు నిలుపుకోవచ్చు. విఫలమైన ప్రాజెక్టులు కూడా తదుపరి ప్రయత్నాన్ని బలపరిచే నైపుణ్యాలు, సంబంధాలు, పనిముట్లు, జ్ఞానాన్ని మిగిల్చగలవు.

ఇప్పటివరకు ప్రజలు నిర్మించినది, వారు భవిష్యత్తులో నిర్మించగలిగేదానికి పరిమితి కాదు. మానవ సృజనాత్మకతను స్వేచ్ఛగా వికసింపజేస్తే కొత్త ఆవిష్కరణలు మొదలవుతాయి; ఒకప్పుడు అసాధ్యమనిపించినవి కూడా సాధించే పరిధిలోకి వస్తాయి.

విజయం ఒక ప్రభుత్వం కూలిపోవడంగానో, దాని భవనాలపై కొత్త జెండా ఎగరడంగానో కనిపించకపోవచ్చు. ఆ సంస్థల ఉపయోగకరమైన విధులు వేరేచోటికి మారుతున్నకొద్దీ కేంద్రీకృత సంస్థల ప్రాముఖ్యత దీర్ఘకాలంలో తగ్గిపోవడమే విజయంగా కనిపించవచ్చు.

నిర్ణాయకమైన విజయం యంత్రాంగాన్ని స్వాధీనం చేసుకోవడం కాదు.

ఆ యంత్రాంగాన్ని అనవసరంగా మార్చడమే.

తదుపరి పెద్ద అవకాశం ఎప్పుడు వస్తుందన్నది అనిశ్చితం. వ్యవస్థలు అస్థిరతను తట్టుకోవచ్చు, ప్రతిఘటనను తమలో కలుపుకోవచ్చు, నాయకత్వాన్ని మార్చుకోవచ్చు, ఖర్చును ఇతరులపై మోపవచ్చు, సంస్కరణలు చేపట్టవచ్చు లేదా అణచివేయవచ్చు. పతనాన్ని ముందే ఊహించడంపై ఆధారపడిన వ్యూహం బలహీనమైనది.

ముందస్తు నిర్మాణానికి ముందస్తు అంచనా అవసరం లేదు. ప్రస్తుత వ్యవస్థ కొనసాగినా స్వతంత్ర సంబంధాలూ, సామర్థ్యాలూ ఇప్పుడే జీవితాన్ని మెరుగుపరుస్తాయి. అది క్రమంగా క్షీణిస్తే ప్రత్యామ్నాయాలు అది వదిలేసిన విధులను చేపట్టగలవు. సంక్షోభాలు మళ్లీ మళ్లీ వస్తే ప్రతి అవకాశమూ సమాంతర సమాజాన్ని బలపరచగలదు. పెద్ద విచ్ఛేదం వస్తే, ఇప్పటికే సరఫరాలు, నైపుణ్యాలు, పనిచేసే సంబంధాలున్న నెట్‌వర్క్‌లు కొత్త కేంద్రీకృత అధికారం ఆ శూన్యతను భర్తీ చేయకుండా అడ్డుకోగల ప్రత్యామ్నాయాలను ప్రజలకు అందిస్తాయి.

అందువల్ల అవకాశం తెరుచుకునే క్షణం కోసం వేచి ఉండాల్సిన అవసరం లేదు.

దానివైపు నిర్మించుకుంటూ వెళ్లాల్సినది.

అధికార శ్రేణి ఇంకా శాశ్వతంగా కనిపిస్తున్నప్పుడే స్వేచ్ఛా ప్రపంచం పెరుగుతుంది. ప్రతి తోట, స్నేహం, సహకార సంస్థ, నైపుణ్యం, నెట్‌వర్క్, పరస్పర సహాయ చర్య, స్వతంత్ర ఆచరణాత్మక సామర్థ్య వనరు—ఇవన్నీ ప్రజలు అనుమతి కోసం ఎదురుచూడకుండా పనిచేయగల మరో స్థలాన్ని సృష్టిస్తాయి. ఈ ప్రత్యామ్నాయాలు కలిసినకొద్దీ ఆధారపడటం ఒకేచోట కేంద్రీకృతం కాకుండా విస్తరిస్తుంది; శక్తి సమతుల్యత రూపుదిద్దుకుంటుంది.

తదుపరి అవకాశం తెరుచుకున్నప్పుడు స్వేచ్ఛ శూన్యం నుంచి మొదలవ్వాల్సిన అవసరం ఉండదు.

స్వేచ్ఛా ప్రపంచం ఎదురుచూస్తూ ఉంటుంది.

Vox Libera

ప్రాథమిక పునాది

“పిడివాద ప్రపంచదృష్టికంటే ప్రమాదకరమైనది మరొకటి లేదు—అంతగా మనల్ని కట్టడి చేసేదీ, కొత్త ఆవిష్కరణల పట్ల గుడ్డివారిని చేసేదీ, నవ్యత పట్ల తెరచిన మనసును నాశనం చేసేదీ మరొకటి లేదు.” — Stephen Jay Gould

“వాస్తవాన్ని తాము చూసే విధానమే ప్రపంచాన్ని చూసే ఏకైక సహేతుకమైన పద్ధతి అని ప్రజలు భావించేలా చేసే తెలియని సిద్ధాంత మొండితనాన్ని నిర్మూలించడం ముఖ్యం. ప్రజలు సాధారణమైన అజ్ఞేయ దృక్పథానికి రావాలన్నది నా లక్ష్యం—దేవుని విషయంలో మాత్రమే కాదు, ప్రతిదాని విషయంలోనూ అజ్ఞేయంగా ఉండటం. ఒక వ్యక్తి తన సొంత నమ్మకాల వ్యవస్థలోంచి మాత్రమే విషయాలను చూడగలిగితే, అతడు దాదాపుగా చెవిటివాడూ, మూగవాడూ, అంధుడూ అయిపోతాడు. ఇతరులు ప్రపంచాన్ని ఎలా చూస్తున్నారో అలా చూడగలిగినప్పుడే వారిని నిజంగా చూడగలం. గెరిల్లా అస్తిత్వశాస్త్రం అంటే ఇదే—ఒకే నమూనాతో ప్రపంచాన్ని చూసే ధోరణిని ఛేదించి, ప్రజలకు అనేక నమూనాల నుంచి చూడగల దృష్టిని ఇవ్వడం.” — Robert Anton Wilson, “Searching for Cosmic Intelligence,” Jeffrey Elliot ఇంటర్వ్యూ (1980)

“కొన్ని పదాలనూ, ఆలోచనలనూ ‘వ్యతిరేక భావనలుగా’ గుర్తించవచ్చు. అవి మన అవగాహనను పెంచడానికి బదులుగా దాన్ని మసకబారుస్తాయి; ఇతర సముచిత భావనలను అర్థం చేసుకోవడాన్ని కష్టతరం చేస్తాయి. అలాంటి భావనల్లో ఒక ముఖ్యమైన రకం ‘ఒకే ప్యాకేజీగా చూపడం’: వాస్తవానికి కలిసిరాని విషయాలు తప్పనిసరిగా కలిసివెళ్తాయన్న దాగి ఉన్న ఊహను తన అర్థంలోనే దాచుకునే పదం.” — Roderick T. Long

“మరో మాటలో చెప్పాలంటే, ఒకే ఒక్క నమూనా లేదు. నిరంతరం కనిపించే ఏకైక విషయం మార్పు జరుగుతూనే ఉండటం; దాంతోపాటు వేర్వేరు సామాజిక అవకాశాలున్నాయని మనకు తెలిసిరావడం.” — David Graeber and David Wengrow, The Dawn of Everything

ప్రోత్సాహకాల నిర్మాణం

“అన్ని జీవుల్లాగానే మనిషి కూడా తాను జీవించే పరిస్థితులకు అలవాటుపడి, వాటికి అనుగుణంగా మారి, తాను పొందిన అలవాట్లను వారసత్వంగా తరువాతి తరాలకు అందిస్తాడు. అలా బానిసత్వంలో పుట్టి, బానిసత్వంలోనే జీవించి, తరతరాలుగా బానిసలుగా ఉన్నవారి వారసుడైన మనిషి ఆలోచించడం మొదలుపెట్టినప్పుడు, బానిసత్వం జీవితానికి అనివార్యమైన పరిస్థితి అనుకున్నాడు; స్వేచ్ఛ అతనికి అసాధ్యంగా కనిపించింది.” — Errico Malatesta

“ఒక విషయం అర్థం చేసుకోకపోవడంపైనే ఒక మనిషి జీతం ఆధారపడి ఉంటే, ఆ విషయాన్ని అతనికి అర్థమయ్యేలా చేయడం చాలా కష్టం!” — Upton Sinclair, I, Candidate for Governor: And How I Got Licked (1935)

“ఇంతవరకు మనం ప్రజా ఎంపిక సిద్ధాంతం కోణంలో ప్రోత్సాహకాలను పరిశీలించాం. ఈ సిద్ధాంతం ప్రకారం రాజకీయ రంగంలో ఉన్న వ్యక్తులూ, దాని బయట ఉన్న వ్యక్తులూ ప్రాథమికంగా ఒకే రకమైనవారు. కానీ రాజకీయాల విషయంలో ఈ ఊహ కూడా మరీ ఆశావహంగా ఉండవచ్చు. ఎందుకంటే రాజకీయ సంస్థల్లోని వడపోతలు చివరికి అధికార పదవులను ఆకర్షణీయంగా భావించే వారినే ఎంచుకుంటాయి. మర్యాదగల, మానవత్వం ఉన్నవారు బానిసల తోటలో పర్యవేక్షకులుగా పనిచేయాలనుకోరు. అదే కారణంతో తమ వృత్తి జీవితాలను జైలు కాపలాదారులు, పోలీసు అధికారులు, అభియోగాధికారులు, సరిహద్దు గస్తీ అధికారులు, సైనికాధికారులు, అధ్యక్షులుగా గడిపేవారిలో, ఇతరులపై తమ విచక్షణతో శక్తినీ, హింసాత్మక అధికారాన్నీ ప్రయోగించడం సౌకర్యంగా భావించేవారు ఎక్కువగా ఉండే అవకాశం ఉంది. కొంతకాలం అలాంటి పదవుల్లో సూత్రనిష్ఠులైనవారు ఉన్నా, అధికారాన్ని సంపాదించడానికి, నిలబెట్టుకోవడానికి తమ నైతికతను వంచడానికి సిద్ధంగా ఉన్న అధికారాకాంక్షులు వారిని త్వరగానే భర్తీ చేసే అవకాశం ఉంది. ఫలితంగా అధికార వ్యవస్థలు సంస్థాగత వడపోతలనూ, ఎంపిక ప్రభావాలనూ సృష్టిస్తాయి. వాటి సరళమైన, వినాశకరమైన పరిణామం ఒక్కటే: అత్యంత చెడ్డవారు పైకి చేరుకుంటారు.” — Nathan Goodman, Abolition: An Economist’s Perspective ๖

“నేటి కార్మికులకు అనేక నియంత్రణలు, పన్నులు, మేధోసంపత్తి చట్టాలు, వ్యాపార సబ్సిడీలు అడ్డంకులుగా నిలుస్తున్నాయి. మొత్తం ప్రభావం చూసినప్పుడు ఇవి ప్రత్యామ్నాయ ఉపాధిదాతలు రంగంలోకి ప్రవేశించడాన్నీ, స్వయం ఉపాధి అవకాశాలనూ అడ్డుకుంటాయి.” — Sheldon Richman

“వాస్తవానికి, రాజ్యం ఆమోదించిన గుత్తాధిపత్యాల నిర్మాణపరమైన ఉనికే పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్థను నిర్వచిస్తుంది.” — Eric Fleischmann

“అంతేకాకుండా, మార్పిడి సాధనంపై ప్రభుత్వ గుత్తాధిపత్యం అంటే మార్పిడిని సులభతరం చేయడానికి ఆర్థిక స్తోమతకు బదులుగా రుణాన్నే పరపతి సాధనంగా ఉపయోగించగల శక్తి. ఈ గుత్తాధిపత్యం ద్వారానే ప్రత్యేక హక్కులు పొందినవారి వసూళ్లు ముందుగా చెల్లించేంతవరకు మార్పిడులను ఆపగల అధికారం ప్రభుత్వానికి లభిస్తుంది.” — Dyer D. Lum

“మన కాలంలో మెజారిటీ ప్రజల బానిసత్వానికి ఆధారం భూమిపైనా, ఇతర వాటిపైనా విధించి ప్రభుత్వం తన పాలనకు లోబడిన ప్రజల నుంచి వసూలు చేసే నగదు పన్నులేనని నేడు ఎవరూ చూడరు; లేదా చూడాలని అనుకోరు.” — Leo Tolstoy, What Shall We Do?, అధ్యాయం XX (స్వల్పంగా ఆధునికీకరించిన భాగం)

“నిరంతర ద్రవ్యోల్బణ ప్రక్రియ ద్వారా ప్రభుత్వాలు తమ పౌరుల సంపదలో గణనీయమైన భాగాన్ని రహస్యంగా, ఎవరికీ తెలియకుండా స్వాధీనం చేసుకోగలవు. ఈ పద్ధతిలో అవి స్వాధీనం చేసుకోవడమే కాదు, ఇష్టానుసారంగా స్వాధీనం చేసుకుంటాయి కూడా. ఈ ప్రక్రియ అనేక మందిని పేదవారిని చేస్తూనే కొందరిని ధనవంతులను చేస్తుంది.” — John Maynard Keynes, The Economic Consequences of the Peace

“పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్థ ప్రతిచోటా ఒకటే. బతికి అభివృద్ధి చెందాలంటే దానికి పాక్షిక కొరత నిరంతరం ఉండాలి. ధరలను నిలబెట్టుకోవడానికి, ఏ షరతులకైనా పనిచేసేందుకు సిద్ధంగా ఉండే ఆకలితో ఉన్న ప్రజాసమూహాలను సృష్టించడానికి అది అవసరం.” — Errico Malatesta

“ఐన్‌స్టీన్ మెదడు బరువూ, దాని ముడతల సంక్లిష్టతకన్నా, అతనితో సమానమైన ప్రతిభ ఉన్నవారు పత్తి పొలాల్లోనూ, దోపిడీ కర్మాగారాల్లోనూ జీవించి మరణించారన్న దాదాపు నిశ్చితమైన వాస్తవంపైనే నాకు ఎక్కువ ఆసక్తి ఉంది.” — Stephen Jay Gould

“ఎందుకంటే నేడు నేరస్తులని పిలవబడుతున్నవారు అసలు నేరస్తులు కారు. ఆధునిక నేరాలకు జన్మనిచ్చేది పాపం కాదు; ఆకలి.” — Oscar Wilde, The Soul of Man under Socialism

“బానిసత్వం, రక్షణవాదం, గుత్తాధిపత్యాలకు మద్దతిచ్చేవారు వాటి వల్ల లాభపడేవారిలోనే కాదు; వాటి వల్ల బాధపడేవారిలోనూ ఉంటారు.” — Frédéric Bastiat

“పెద్ద ఎత్తున దోచుకునే శక్తి ఉన్న వర్గానికే ప్రభుత్వాన్ని నియంత్రించి, తన దోపిడీకి చట్టబద్ధత కల్పించే శక్తి కూడా ఉంటుంది.” — Eugene Debs

“సమాజంలోని ఒక గుంపుకు దోపిడీ ఒక జీవన విధానంగా మారినప్పుడు, కాలక్రమేణా తన దోపిడీకి అనుమతి ఇచ్చే చట్టవ్యవస్థనూ, దాన్ని గొప్పదిగా కీర్తించే నైతిక నియమావళినీ ఆ గుంపు నిర్మించుకుంటుంది.” — Frédéric Bastiat

“చట్టబద్ధమైన దోపిడీని అంతులేని మార్గాల్లో అమలు చేయవచ్చు. అందుకే దాన్ని నిర్వహించడానికి కూడా అంతులేని ప్రణాళికలుంటాయి: సుంకాలు, రక్షణవాదం, ప్రయోజనాలు, సబ్సిడీలు, ప్రోత్సాహకాలు, ప్రగతిశీల పన్నుల విధానం, ప్రభుత్వ పాఠశాలలు, ఉద్యోగ హామీలు, లాభాల హామీలు, కనీస వేతనాలు, సహాయం పొందే హక్కు, శ్రమ సాధనాలను పొందే హక్కు, ఉచిత రుణం—ఇలా ఇంకా ఎన్నో.” — Frédéric Bastiat, The Law

అధికార శ్రేణి

“చాలా అధికారాల ఆరంభం ఒక గూండా ప్రయోగించే ముడి బలంలో ఉంటుంది. తరువాత మౌనంగా అంగీకరించబడటం ద్వారా అవి ‘సామాజిక ఆమోదం పొందిన’ అధికారంగా పరిణమిస్తాయి. జాతీయ రాజ్య చరిత్ర ఖచ్చితంగా ఇదే. ఫ్రైడ్ గమనించినట్టుగా, భావజాలాన్ని శక్తితో మిళితం చేసే సాధనమే సామాజిక ఆమోదం. ఈ ఆమోదం చేసే పని ‘సమాజంలోని ఒక భాగం చేతిలో కేంద్రీకృతమైన సామాజిక శక్తి ఎందుకు ఉందో వివరించి సమర్థించడం; సామాజిక శక్తిని ఎలా పంచాలి, ఏ దిశగా ప్రవహింపజేయాలి అన్న నిర్దిష్ట సామాజిక వ్యవస్థలకు కూడా అదే విధంగా సమర్థన ఇవ్వడం’.” — Harold Barclay, People without Government ๖

“ఆజ్ఞాపించే అధికారాన్ని లేదా ప్రభుత్వాన్ని రద్దు చేయడం అంటే సమాజంలో పనిచేసే వ్యక్తిగత, సామూహిక శక్తులను గానీ, మనుషులు ఒకరిపై మరొకరు చూపే ప్రభావాన్ని గానీ నాశనం చేయడం కాదు. అలా చేస్తే మానవజాతిని కదలని, ఒకదానితో మరొకటి సంబంధం లేని కణాల సమూహంగా మార్చినట్టవుతుంది. అది అసాధ్యం; సాధ్యమైతే అది సమాజానికే వినాశనం, మానవజాతికి మరణఘాతం. అధికారాన్ని రద్దు చేయడం అంటే బలప్రయోగంపైనా, ప్రభావంపైనా ఉన్న గుత్తాధిపత్యాన్ని రద్దు చేయడం. అంటే సమాజంలోని అందరి ఉమ్మడి శక్తి కొద్దిమంది వ్యక్తుల ఆలోచనలకూ, సంకల్పాలకూ, ప్రయోజనాలకూ సాధనంగా మారిన పరిస్థితిని అంతం చేయడం. ఆ ఉమ్మడి శక్తి ద్వారా వారు తమ ఆలోచనలకు అనుకూలంగా మిగిలిన ప్రతి ఒక్కరి స్వేచ్ఛను అణచివేస్తారు. మరో మాటలో చెప్పాలంటే, ఒక విప్లవానికీ మరొక విప్లవానికీ మధ్య భవిష్యత్తును ఆ క్షణంలో గెలిచినవారి ప్రయోజనం కోసం దోచుకునేలా చేసే సంస్థాగత పద్ధతిని ధ్వంసం చేయడం.” — Errico Malatesta

“అధికారం ఉన్నచోట స్వేచ్ఛ ఉండదు.” — Pyotr Kropotkin

“వారెన్, ప్రూధోన్‌లు శ్రమకు న్యాయం దక్కే మార్గాన్ని అన్వేషిస్తున్నప్పుడు, వర్గ గుత్తాధిపత్యాలనే అడ్డంకిని ఎదుర్కొన్నారు. ఆ గుత్తాధిపత్యాలు అధికారంపైనే ఆధారపడి ఉన్నాయని వారు గుర్తించారు. అందువల్ల చేయాల్సింది ఆ అధికారాన్ని బలపరచి గుత్తాధిపత్యాన్ని సార్వత్రికం చేయడం కాదని, అధికారాన్ని వేళ్లతో సహా పెకలించి, దానికి విరుద్ధమైన సూత్రం—స్వేచ్ఛ—పూర్తిగా వికసించడానికి అవకాశం ఇవ్వడమేనని నిర్ణయించారు.” — Benjamin R. Tucker

“అధికార శ్రేణిపై ఆధారపడిన సంస్థలు, ప్రధానంగా ఆ శ్రేణి నియంత్రణ నిర్మాణం ప్రభావం ద్వారా, మానవ ప్రవర్తనల మధ్య సంబంధాలను రుద్దేలా రూపుదిద్దుకున్నాయి. ఆదర్శ అధికార శ్రేణిలో ఇద్దరు ‘కార్మికుల’ మధ్య జరిగే ప్రతి ప్రభావం లేదా సమాచార మార్పిడి వారిద్దరికీ ఉమ్మడిగా ఉన్న నిర్వాహకుని ద్వారానే సాగాలి. సమష్టి ప్రవర్తన సంక్లిష్టత పెరిగేకొద్దీ స్వతంత్ర ప్రభావాల సంఖ్య కూడా పెరుగుతుంది; ఒక నిర్వాహకుడు వాటన్నింటినీ విశ్లేషించడం లేదా అందరికీ తెలియజేయడం అసాధ్యమవుతుంది. నిర్వాహకుల సంఖ్య పెంచడం, ఒక్కో నిర్వాహకుని పర్యవేక్షణలో ఉన్నవారి సంఖ్యను తగ్గించడం కొంతవరకు ఉపయోగపడుతుంది. అయితే సమష్టి ప్రవర్తన సంక్లిష్టత ఒక వ్యక్తి సంక్లిష్టత స్థాయిని మించినప్పుడు ఆ పద్ధతి కూడా విఫలమవుతుంది. మరింత ప్రత్యక్షమైన సమస్థాయి పరస్పర చర్యలకు అవకాశం ఇచ్చే నెట్‌వర్క్‌లకు ఈ పరిమితి ఉండదు. సమష్టి ప్రవర్తన సంక్లిష్టత ఒక మనిషి సంక్లిష్టత స్థాయిని మించినప్పుడు అధికార శ్రేణి నియంత్రణ నిరుపయోగమవుతుంది. అటువంటి నియంత్రణలో నడిచే వ్యవస్థలు నెట్‌వర్క్‌లపై ఆధారపడిన వ్యవస్థలకు దారి ఇవ్వాల్సిందే. సమష్టి సంక్లిష్టత ఒక వ్యక్తి సంక్లిష్టత స్థాయికి చేరే దశలో, మరింత సంక్లిష్టత పెరిగే ప్రక్రియ అధికార శ్రేణి నిర్మాణాల పరిమితులను తాకుతుంది. ఆ నిర్మాణాలు ఇంకా ఉన్నతమైన సంక్లిష్టతను నిర్వహించలేవు; అందుచేత సమాంతర పరస్పర చర్యలు ప్రధానమైన నిర్మాణాలకు అవి చోటివ్వాలి. నియంత్రణ పనిని భర్తీ చేసే సమాంతర పరస్పర చర్యలు అధికార శ్రేణి నిర్మాణాల్లో ఇంతకు ముందూ ఉన్నాయి. అయితే సమష్టి ప్రవర్తన అత్యంత సంక్లిష్టం కావడంతో అధికార శ్రేణి నియంత్రణ విఫలమైనప్పుడు అవి తప్పనిసరి అవుతాయి.” — Complexity Rising: From Human Beings to Human Civilization, a Complexity Profile

“అధికారం, లొంగుబాటు మీద ఆధారపడిన నాగరికత తన తప్పులను తానే సరిచేసుకునే సాధనాలు లేని నాగరికత. సమర్థవంతమైన సమాచార ప్రసారం ఒకే దిశలో సాగుతుంది: యజమానుల వర్గం నుంచి విధేయుల వర్గానికి. ఇలాంటి ఏకదిశ సమాచార మార్గంలో ప్రతిస్పందన ఉండదనీ, అందువల్ల అది తెలివిగా పనిచేయడం సాధ్యం కాదనీ సైబర్‌నెటిక్స్ తెలిసిన ఎవరికైనా తెలుసు.” — Robert Anton Wilson, “Thirteen Choruses for the Divine Marquis,” Kevin Carson తన The Desktop Regulatory State లో ఉటంకించినది

“ఒక వ్యక్తి విధేయత చూపే చర్య అధికారవాద సమాజపు బలానికే కాక, దాని బలహీనతకూ మూలస్తంభం.” — Robert Shea and Robert Anton Wilson, The Illuminatus! Trilogy

“అణచివేయబడుతున్నవారిలోనే తనకు సహకరించేవారు లేకపోతే, అణచివేసేవాడు అంత బలంగా ఉండేవాడు కాదు.” — Simone de Beauvoir

“[...] ప్రధాన శత్రువు, వ్యూహాత్మక ప్రత్యర్థి, ఫాసిజం [...] అది హిట్లర్, ముస్సోలినీల చారిత్రక ఫాసిజం మాత్రమే కాదు—ప్రజల కోరికలను ఎంతో సమర్థంగా సమీకరించి ఉపయోగించగలిగిన ఆ ఫాసిజం మాత్రమే కాదు—మనందరిలోనూ, మన తలల్లోనూ, మన రోజువారీ ప్రవర్తనలోనూ ఉన్న ఫాసిజం కూడా. అదే శక్తిని ప్రేమించేలా, మనపై ఆధిపత్యం చలాయించి మనల్ని దోచుకునే దానినే కోరుకునేలా మనల్ని ప్రేరేపిస్తుంది.” — Michel Foucault, Anti-Oedipus ముందుమాట

“మనుషులు తమ స్వేచ్ఛను తామే వదులుకోవడానికి ఉపయోగించుకుంటే, ఆ తర్వాత వారు ఏ విధంగానైనా తక్కువ బానిసలవుతారా? ప్రజలు ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ ద్వారా ఒక వ్యక్తిని తమపై నిరంకుశ పాలకుడిగా ఎన్నుకుంటే, ఆ నిరంకుశత్వాన్ని తామే ఏర్పరచుకున్నారన్న కారణంతో వారు ఇంకా స్వేచ్ఛగానే ఉంటారా? అతను జారీ చేసే బలవంతపు ఆదేశాలు చివరికి వారి స్వంత ఓట్ల ఫలితమే కాబట్టి వాటిని న్యాయసమ్మతమైనవిగా భావించాలా? అలాగైతే, తూర్పు ఆఫ్రికాలో మరొకరి ఎదుట ఈటెను విరిచి అతనికి బానిసగా మారే వ్యక్తి కూడా తన యజమానిని స్వచ్ఛందంగా ఎన్నుకున్నందున తన స్వేచ్ఛను కోల్పోలేదని వాదించినట్టే అవుతుంది.” — Herbert Spencer, The Man Versus the State

“కొన్ని సంవత్సరాలకు ఒకసారి కొత్త యజమానిని ఎన్నుకునే అవకాశం ఇచ్చారనే కారణంతో ఒక మనిషి బానిసత్వం ఏమాత్రం తగ్గదు.” — Lysander Spooner, No Treason No. VI: The Constitution of No Authority

“యజమానులను స్వేచ్ఛగా ఎన్నుకోవడం వల్ల యజమానులూ బానిసలూ అంతరించిపోరు. ఎన్నో రకాల వస్తువులు, సేవల మధ్య స్వేచ్ఛగా ఎంపిక చేసుకునే అవకాశం ఉందని మాత్రమే స్వేచ్ఛ ఉన్నట్టుకాదు; ఆ వస్తువులు, సేవలు కష్టంతోనూ భయంతోనూ కూడిన జీవితంపై సామాజిక నియంత్రణను నిలబెడితే—అంటే మనుషుల పరాయీకరణను కొనసాగిస్తే—అది స్వేచ్ఛ కాదు. బయటి నుంచి రుద్దిన అవసరాలను వ్యక్తి తనంతట తానే మళ్లీ సృష్టించుకోవడం స్వయంప్రతిపత్తికి నిదర్శనం కాదు; ఆ నియంత్రణలు ఎంత సమర్థంగా పనిచేస్తున్నాయో మాత్రమే అది చూపిస్తుంది.” — Herbert Marcuse, One-Dimensional Man

“మరొకరిని నియంత్రించడానికి ప్రయత్నించే వ్యక్తి పాలకుడూ, దురాక్రమణదారుడూ, ఇతరుల హక్కుల్లోకి చొరబడేవాడూ అవుతాడు; ఆ దురాక్రమణ స్వభావం మారదు—సాధారణ నేరస్థుడిలా ఒక వ్యక్తి మరొకరిపై చేసినా, నిరంకుశ రాజులా ఒక వ్యక్తి మిగతా అందరిపై చేసినా, ఆధునిక ప్రజాస్వామ్యంలో మిగతా అందరూ ఒక వ్యక్తిపై చేసినా.” — Benjamin R. Tucker, 1890

“శక్తిని తిరిగి వదులుకోవాలనే ఉద్దేశంతో ఎవరూ దాన్ని చేజిక్కించుకోరు. శక్తి సాధనం కాదు; అదే లక్ష్యం. విప్లవాన్ని కాపాడటానికి నియంతృత్వాన్ని స్థాపించరు; నియంతృత్వాన్ని స్థాపించడానికే విప్లవం చేస్తారు.” — George Orwell రచించిన Nineteen Eighty-Four లోని O’Brien

ప్రభుత్వం

“రాజ్యానికి తన సొంత డబ్బు ఎలా లేదో, తన సొంత శక్తి కూడా లేదనే విషయం దురదృష్టవశాత్తూ చాలామందికి సరిగ్గా అర్థం కాలేదు. దానికి ఉన్న శక్తి అంతా సమాజం ఇచ్చిందే; అదనంగా, ఏదో ఒక సాకుతో ఎప్పటికప్పుడు అది స్వాధీనం చేసుకునేదీ ఉంటుంది. రాజ్యశక్తి వచ్చే మరో మూలం లేదు. అందువల్ల రాజ్యశక్తిలో ప్రతి పెరుగుదల—అది ప్రజలు ఇచ్చినదైనా, బలవంతంగా తీసుకున్నదైనా—సమాజం చేతిలో అంతే మేరకు శక్తి తగ్గిపోవడానికే దారితీస్తుంది. సామాజిక శక్తి దాదాపు సమానమైన మేరకు తగ్గకుండా రాజ్యశక్తి పెరగడం ఎన్నడూ జరగదు; జరగడం సాధ్యం కూడా కాదు.” — Albert J. Nock ๖

“రాజ్యాన్ని ప్రత్యేకంగా గుర్తించే లక్షణం అధికారం, అంటే పరిపాలించే హక్కు. మనిషి ప్రాథమిక బాధ్యత స్వయంప్రతిపత్తి, అంటే ఇతరుల పరిపాలనకు లోబడటాన్ని నిరాకరించడం.” — Robert Paul Wolff

“ప్రభుత్వాన్ని నిశితంగా పరిశీలిస్తే, అది తప్పులు చేయగల మనుషుల సమూహమే అని తెలుస్తుంది; కానీ తాము తప్పులే చేయనివారిలా వ్యవహరించేందుకు వారికి రాజకీయ బలం ఉంటుంది.” — Robert LeFevre

“అదే తేడా—అది చాలా ముఖ్యమైన తేడా. మానవ స్వభావంలోని లోపాలను మేము అంగీకరిస్తాం; కానీ పాలకులకు మాత్రం మినహాయింపు ఇవ్వం. వారు తమకు అలాంటి మినహాయింపునిస్తారు, కొన్నిసార్లు తమకే తెలియకుండా. మేము అలా చేయకపోవడం వల్లే మమ్మల్ని కలలు కనేవాళ్లు, ‘ఆచరణ సాధ్యం కాని మనుషులు’ అంటారు.” — Pyotr Kropotkin

“మనుషుల సహజ ప్రవృత్తులు ఎంత చెడ్డవంటే వాళ్లను స్వేచ్ఛగా ఉండనివ్వడం సురక్షితం కాదనుకుంటే, ఈ నిర్వాహకుల ప్రవృత్తులు మాత్రం ఎప్పుడూ మంచివే ఎలా అవుతాయి? చట్టసభ్యులూ, వారు నియమించిన అధికారులూ మానవజాతిలో భాగం కాదా? లేక తాము మిగతావారికంటే మెరుగైన మట్టితో తయారయ్యామని నమ్ముతున్నారా?” — Frédéric Bastiat, The Law

“ఒక ప్రత్యేక వర్గం పరిపాలించడానికి అనర్హమన్నది ప్రమాదం కాదు. ఏ వర్గమూ పరిపాలించడానికి అర్హమైనది కాదు.” — Lord Acton, letter to Mary Gladstone (1881)

“అయితే ప్రభుత్వం ఉనికిలో ఉండటానికి కారణమేంటి? ఒక వ్యక్తి తన స్వేచ్ఛనూ, తన సొంత చొరవనూ ఇతర వ్యక్తుల కోసం ఎందుకు వదులుకోవాలి? ప్రతి ఒక్కరి ఇష్టంతో అయినా, ఇష్టానికి విరుద్ధంగా అయినా, అందరి శక్తిని తమకు నచ్చినట్లు వినియోగిస్తూ యజమానులుగా వ్యవహరించే అధికారం వాళ్లకు ఎందుకు ఇవ్వాలి? పాలకులు అంత అసాధారణ ప్రతిభావంతులా? ప్రజలందరికీ ప్రాతినిధ్యం వహించి, ప్రజలు తమ కోసం తామే చేయగలిగినదానికంటే మెరుగ్గా అందరి ప్రయోజనాల కోసం వాళ్లు పని చేస్తారని చెప్పడానికి కనీసమైనా సహేతుకమైన ఆధారం ఉందా? ప్రతి వ్యక్తి, అందరి భవిష్యత్తును వారి జ్ఞానం, మంచితనంపై నమ్మకంతో అప్పగించడం ఏ కొద్దిపాటి వివేకానికైనా తగినట్లుగా ఉండేంత తప్పులేనివాళ్లు, అవినీతికి లొంగనివాళ్లా వాళ్లు? అంతులేని మంచితనం, జ్ఞానం కలిగిన వ్యక్తులు నిజంగానే ఉన్నా, చరిత్రలో ఎన్నడూ జరగని, మా నమ్మకం ప్రకారం ఎన్నటికీ జరగని ఒక విషయాన్ని ఊహించినా—అంటే ప్రభుత్వం అత్యంత సమర్థులైన, అత్యుత్తములైన వ్యక్తుల చేతుల్లోకే వెళ్లినా—ప్రభుత్వ అధికారాన్ని కలిగి ఉండటం వారి మేలు చేసే ప్రభావానికి మరేదైనా జోడిస్తుందా? బదులుగా దాన్ని కుంగదీయదా, నాశనం చేయదా? ఎందుకంటే పాలించేవాళ్లు తమకు అర్థం కాని విషయాల్ని నిర్వహించాల్సి వస్తుంది. అన్నిటికంటే ఎక్కువగా, అధికారంలో కొనసాగడానికి, తమ మిత్రులను సంతృప్తిపరచడానికి, అసంతృప్తులను అదుపులో పెట్టడానికి, తిరుగుబాటు చేసేవారిని అణచడానికి తమ శక్తిలో ఎక్కువ భాగాన్ని వృథా చేయాల్సి వస్తుంది.” — Errico Malatesta

“మానవులు తమ జీవితాలను మెరుగుపరచుకోవడానికి చేసిన ప్రయత్నాల్లో, ఆవిష్కరణల్లో, కొత్త విషయాలను కనుగొనడంలో అధికారం లేదా ప్రభుత్వం ఏ పాత్ర పోషించింది? ఏ పాత్రా లేదు; కనీసం ఉపయోగపడే పాత్రయినా లేదు. ఈ రంగంలో ప్రతి అద్భుత విజయాన్నీ ఎప్పుడూ వ్యక్తులే సాధించారు. చాలాసార్లు మానవ, దైవ అధికారాల నిషేధాలు, వేధింపులు, జోక్యాలను ఎదుర్కొంటూనే సాధించారు.” — Emma Goldman, The Individual, Society and the State

“ప్రభుత్వం అనేది ఒక గొప్ప కల్పిత వ్యవహారం; దాని ద్వారా ప్రతి ఒక్కరూ మిగతా అందరి ఖర్చుతో జీవించడానికి ప్రయత్నిస్తారు.” — Frédéric Bastiat, “Government”

“ప్రజాస్వామ్యానికి, రాజరికానికి మధ్య అత్యంత స్పష్టమైన తేడా ఉందని నమ్మేవాళ్లు, ఒక రాజకీయ సంస్థ ఎన్నో మార్పులు చెందుతూనే మౌలికంగా అదే సంస్థగా ఎలా కొనసాగుతుందో అంత సులభంగా అర్థం చేసుకోలేరు. అయినా ఒక్కసారి పరిశీలిస్తేనే, ఇంగ్లండ్ రాజరికం మొత్తం పరిణామక్రమంలో—దాని విస్తరణలు, విప్లవాలు అన్నిటితో పాటు, సముద్రం దాటి ఒక వలస ప్రాంతానికి చేరి, ఆ ప్రాంతం స్వతంత్ర దేశంగా, తరువాత శక్తిమంతమైన రాజ్యంగా మారినప్పటికీ—రాజ్యపు అవే విధులు, అవే వైఖరులు దాదాపు ఎలాంటి మౌలిక మార్పూ లేకుండా నిలిచాయని తెలుస్తుంది.” — Randolph Bourne, The State

“ఒక సమాజం వ్యక్తికి నిరాకరించిన స్వేచ్ఛలన్నిటి మొత్తమే రాజ్యం; అంతకుమించి మరేమీ కాదు.” — Mikhail Bakunin

“ఒక వ్యక్తి రాజ్యంతో బేరసారాలు చేయలేడు. రాజ్యం శక్తి అనే కరెన్సీని తప్ప మరే కరెన్సీనీ గుర్తించదు; ఆ నాణేలను ముద్రించేది కూడా రాజ్యమే.” — Ursula K. Le Guin, The Dispossessed (1974)

“అన్ని రకాల నిరంకుశ పాలనల్లో, బాధితుల మేలు కోసం సాగించే నిరంకుశ పాలన అత్యంత అణచివేతకు దారితీయవచ్చు. అపరిమిత శక్తి కలిగి ఇతరుల జీవితాల్లో తలదూర్చే నీతివాదుల కింద బతకడం కంటే దోపిడీ చేసే ప్రభువుల కింద బతకడమే బహుశా మేలు. దోపిడీ ప్రభువు క్రూరత్వం కొన్నిసార్లు నిద్రపోవచ్చు; అతని అత్యాశ ఏదో ఒక దశలో తీరవచ్చు. కానీ మన మంచికోసమే మనల్ని హింసించేవారు అంతం లేకుండా హింసిస్తారు, ఎందుకంటే వారు చేస్తున్నదానికి వారి స్వంత మనస్సాక్షి ఆమోదం ఉంటుంది.” — C. S. Lewis, The Humanitarian Theory of Punishment (1949)

“చట్టం తన అద్భుతమైన సమానత్వంతో ధనికులనూ పేదలనూ ఒకే విధంగా వంతెనల కింద నిద్రించకుండా, వీధుల్లో భిక్షమెత్తకుండా, రొట్టె దొంగిలించకుండా నిషేధిస్తుంది.” — Anatole France

“అల్పసంఖ్యాకులను పాలించే హక్కు మెజారిటీకి ఉందనే సూత్రం, ఆచరణలో, అన్ని ప్రభుత్వాలనూ రెండు వర్గాల మధ్య పోటీగా మార్చేస్తుంది: ఎవరు యజమానులు కావాలి, ఎవరు బానిసలు కావాలి? ఆ పోటీ ఎంత రక్తపాతానికి దారితీసినా, మనిషి బానిసగా ఉండటానికి నిరాకరిస్తున్నంత కాలం దాని స్వభావం రీత్యా అది ఎన్నటికీ శాశ్వతంగా ముగియదు.” — Lysander Spooner, No Treason

“అన్ని రకాల ప్రభుత్వాలూ వైఫల్యాలే. నిరంకుశత్వం అందరికీ అన్యాయం చేస్తుంది; బహుశా మరింత మంచి పనులకు తగినవాడైన నిరంకుశుడికి కూడా. కొద్దిమంది పాలన అనేకమందికి అన్యాయం చేస్తుంది; గుంపు పాలన కొద్దిమందికి అన్యాయం చేస్తుంది. ఒకప్పుడు ప్రజాస్వామ్యంపై గొప్ప ఆశలు పెట్టుకున్నారు; కానీ ప్రజాస్వామ్యం అంటే ప్రజలే ప్రజలను ప్రజల కోసమే దుడ్డుకర్రలతో మోదడం. ఈ సంగతి ఇప్పుడు బయటపడింది. అది బయటపడటానికి చాలా కాలమే పట్టిందని చెప్పాలి, ఎందుకంటే అన్ని రకాల అధికారమూ మనుషుల గౌరవాన్ని తగ్గిస్తుంది. దానిని చలాయించేవారినీ, దానికి లోబడేవారినీ రెండింటినీ దిగజారుస్తుంది.” — Oscar Wilde, The Soul of Man under Socialism

“…మంత్రవిద్య పేరుతో కాల్చబడి, ఉరితీయబడి, మరిగే నీటిలో వేసి లేదా ఇతర మార్గాల్లో చంపబడిన పదివేలాది మందిని; మతవిరోధం పేరుతో చంపబడిన మిలియన్ల మందిని; దేశద్రోహం పేరుతో బాధలు అనుభవించిన వేలాది గౌరవనీయ బాధితులను; కాలం ప్రారంభమైనప్పటి నుంచి ఊహించగలిగే ప్రతి నేరం పేరుతో అగ్ని, హింస, ఉరికంబం, హింసా పరికరాలు, చెరసాలల బారిన పడిన వారిని తలచుకోండి…

ప్రపంచ పాలకుల బలప్రయోగం, క్రూరత్వం వల్ల ప్రవహించిన రక్త సముద్రాలను, కన్నీటి నదులను; నిస్సహాయులు, బలహీనులు, దురదృష్టవంతులపై మోపిన క్రూరత్వం, చిత్రహింసలు, బాధలను తలచుకోండి; ఆ తర్వాత శిక్ష మంచిదని నిజంగా నమ్ముతున్నారా అని మిమ్మల్ని మీరు ప్రశ్నించుకోండి. హింస నేరాన్ని నివారించగలిగినా కూడా, పాలకుల క్రూరత్వం, బాధలు, రక్తపాతం, నేరాలు—తాము ప్రతీకారం తీర్చుకుంటున్నామని చెప్పుకునే బలహీనమైన, పేరులేని బాధితులపై జరిగిన అన్యాయాలకన్నా—ఎన్నో రెట్లు ఎక్కువగా ఉన్నాయి. ఈ క్రూరత్వం తగ్గడం లేదు.

గతంలోని శిక్షా తీర్పుల న్యాయాన్ని సందేహిస్తూ, నేటి తీర్పులే ధర్మబద్ధమైనవని నమ్మడం పూర్తిగా పిచ్చితనం. ఏ దోషనిర్ధారణా న్యాయమైనది కాదు; ఏ తీర్పూ ధర్మబద్ధమైనది కాదు. అన్ని రకాల హింస, బలప్రయోగం క్రూరమైనవి, అన్యాయమైనవి, అమానుషమైనవి; మానవుల తీర్పుతో వాటిని సమర్థించలేము.” — Clarence Darrow, Resist Not Evil

“సమాజం విచ్ఛిన్నం కావాలని ప్రభుత్వం కోరుకోవడం సాధ్యం కాదు; అలా జరిగితే ప్రభుత్వమూ, పాలక వర్గమూ తమ దోపిడీ వనరులను కోల్పోతాయి. అలాగే అధికారిక జోక్యం లేకుండా సమాజం తనను తాను నడుపుకోవడానికి అనుమతించడమూ దానికి సాధ్యం కాదు; ఎందుకంటే అప్పుడు ప్రజలను ఆకలితో ఉంచే ఆస్తి యజమానులను కాపాడడమే ప్రభుత్వం పని అని ప్రజలు త్వరలోనే గ్రహించి, ప్రభుత్వాన్నీ ఆ యజమానులనూ రెండింటినీ తొలగించడానికి ప్రయత్నిస్తారు.” — Errico Malatesta

“ప్రజలు ఎందుకు ఆకలితో ఉన్నారు? పాలకులు పన్నుల రూపంలో డబ్బును మింగేస్తున్నారు కాబట్టి. అందుకే ప్రజలు ఆకలితో ఉన్నారు. ప్రజలు ఎందుకు తిరుగుబాటు చేస్తున్నారు? పాలకులు మితిమీరి జోక్యం చేసుకుంటున్నారు కాబట్టి. అందుకే వారు తిరుగుబాటు చేస్తున్నారు. ప్రజలు మరణాన్ని ఎందుకు అంత తేలికగా తీసుకుంటున్నారు? పాలకులు వారి జీవితాల నుంచి మరీ ఎక్కువ కోరుతున్నారు కాబట్టి. అందుకే వారు మరణాన్ని తేలికగా తీసుకుంటున్నారు. జీవించడానికి చాలా తక్కువ మాత్రమే ఉన్నప్పుడు, జీవితానికి అతిగా విలువ ఇవ్వకుండా ఉండటాన్ని మనిషి నేర్చుకుంటాడు.” — Lao Tzu, Tao Te Ching, ch. 75, trans. Gia-Fu Feng and Jane English

“కాబట్టి స్వేచ్ఛను కోరుకునే ప్రతి ఒక్కరూ ఈ ముఖ్యమైన నిజాలను అర్థం చేసుకోవాలి: 1. ‘ప్రభుత్వం’ అని పిలిచే సంస్థ చేతిలో డబ్బు పెట్టే ప్రతి వ్యక్తీ, తన మీదే ఉపయోగించే కత్తిని దాని చేతికి ఇస్తున్నాడు; అతని నుంచి మరింత డబ్బు వసూలు చేయడానికి, అతన్ని తన ఇష్టానుసారమైన ఆజ్ఞలకు లోబడి ఉంచడానికి ఆ కత్తిని ఉపయోగిస్తారు. 2. తొలుత అతని సమ్మతి లేకుండానే డబ్బు తీసుకునేవారు, భవిష్యత్తులో అతను తమ డిమాండ్లను ఎదిరించడానికి సాహసిస్తే, అదే డబ్బును అతన్ని మరింత దోచుకుని బానిసగా మార్చడానికి ఉపయోగిస్తారు.” — Lysander Spooner, No Treason

“విప్లవ సూత్రం ప్రత్యక్ష శాసన నిర్మాణం కాదనీ, ప్రత్యక్ష ప్రభుత్వం కాదనీ, సరళీకృత ప్రభుత్వం కూడా కాదనీ, అది ప్రభుత్వం లేని స్థితేననీ మనం నిర్భయంగా తేల్చవచ్చు. రాజరికం కాదు, కులీనుల పాలన కాదు, ప్రజల పేరిట వ్యవహరిస్తూ తననే ప్రజలుగా చెప్పుకున్నప్పటికీ ఏదో ఒక ప్రభుత్వాన్ని సూచించేంతవరకు ప్రజాస్వామ్యం కూడా కాదు. అధికారం వద్దు, ప్రభుత్వం వద్దు, ప్రజా ప్రభుత్వం కూడా వద్దు—అదే విప్లవం. ప్రత్యక్ష శాసన నిర్మాణం, ప్రత్యక్ష ప్రభుత్వం, సరళీకృత ప్రభుత్వం అనేవి పాత అబద్ధాలు; వాటికి కొత్త రూపం ఇవ్వడానికి వృథాగా ప్రయత్నిస్తున్నారు. ప్రత్యక్షమైనా పరోక్షమైనా, సరళమైనా సంక్లిష్టమైనా, ప్రజలను పాలించడం ఎప్పటికీ ప్రజలను మోసం చేయడమే. అది ఎప్పటికీ ఒక మనిషి మరో మనిషికి ఆదేశాలివ్వడమే; స్వేచ్ఛను అంతం చేసే కల్పిత నమ్మకమే; సమాధానం ఇవ్వగలిగేది న్యాయం మాత్రమే అయిన ప్రశ్నలను న్యాయానికి బదులుగా క్రూరమైన బలంతో ముగించడమే; ఇతరుల అంకితభావాన్నీ సులభంగా నమ్మే స్వభావాన్నీ తన ఎదుగుదలకు మెట్లుగా వాడుకునే మొండి ఆశయమే…” — Pierre-Joseph Proudhon, The General Idea of the Revolution in the Nineteenth Century (1851)

“ప్రభుత్వం లేకపోవడం నిజంగానే ప్రతికూల అర్థంలో అరాచకాన్ని, అంటే అవ్యవస్థను సూచించినా—వాస్తవానికి అది ఎంతమాత్రం నిజం కాదు—అప్పటికీ ప్రభుత్వం మానవాళిని చేర్చిన స్థితికంటే దారుణమైన అరాచక అవ్యవస్థ మరొకటి ఉండదు.” — Leo Tolstoy, Patriotism and Government

“మనం ప్రభుత్వం అని పిలిచే ఈ వ్యవస్థ ఏమిటి? అది వ్యవస్థీకృత హింస తప్ప మరేమిటి? చట్టం మిమ్మల్ని విధేయత చూపమని ఆదేశిస్తుంది; మీరు విధేయత చూపకపోతే బలవంతంగా లోబరుస్తుంది—అన్ని ప్రభుత్వాలు, అన్ని చట్టాలు, అన్ని అధికారాలూ చివరకు బలం, హింస, శిక్ష లేదా శిక్ష భయంపైనే ఆధారపడి ఉంటాయి.” — Alexander Berkman

“రాజ్యం తాను చేసే హింసను చట్టం అంటుంది; వ్యక్తి చేసే హింసను మాత్రం నేరం అంటుంది.” — Max Stirner, The Unique and Its Own

“ఒకప్పుడు నేరం నిరసన కేకలా ఒంటరిగా ఉండేది; ఇప్పుడు అది విజ్ఞానశాస్త్రంలా విశ్వవ్యాప్తమైంది. నిన్న దానిని విచారణకు నిలబెట్టేవారు; ఈ రోజు అదే చట్టాన్ని నిర్ణయిస్తోంది.” — Albert Camus, The Rebel

“చంపడం, ఆస్తిని జప్తు చేయడం, జైలులో పెట్టడం ప్రభుత్వానికి హక్కేనా అని మీరు ప్రశ్నించరు. ప్రభుత్వం నిత్యం చేసే పనులను ఒక సాధారణ వ్యక్తి చేస్తే, అతన్ని హంతకుడు, దొంగ, దుర్మార్గుడు అని ముద్ర వేస్తారు. కానీ జరిగే హింస ‘చట్టబద్ధం’ అయినంతవరకు దాన్ని మీరు ఆమోదించి దానికి లోబడతారు. కాబట్టి మీరు నిజంగా వ్యతిరేకించేది హింసను కాదు; ప్రజలు హింసను ‘చట్టవిరుద్ధంగా’ ఉపయోగించడాన్నే.” — Alexander Berkman

“చంపడం నిషిద్ధం; కాబట్టి హంతకులందరికీ శిక్ష పడుతుంది—వారు బాకాల ధ్వనుల మధ్య పెద్ద సంఖ్యలో ప్రజలను చంపితే తప్ప.” — Voltaire

“పరిపాలనకు లోబడి ఉండటం అంటే నిఘాలో ఉండటం, తనిఖీ చేయబడటం, రహస్యంగా గూఢచర్యానికి గురికావటం, నిర్దేశించబడటం, చట్టాల కట్టుబాట్లలో ఉండటం, సంఖ్యగా గుర్తించబడటం, నియంత్రించబడటం, నమోదు చేయబడటం, ఒక సిద్ధాంతాన్ని బోధించి మనసులో నాటటం, నీతులు చెప్పించుకోవటం, అదుపులో పెట్టబడటం, పరీక్షించబడటం, అంచనా వేయబడటం, విలువ కట్టబడటం, మందలించబడటం, ఆజ్ఞలు అందుకోవటం—ఇవన్నీ చేసే హక్కు, వివేకం, సద్గుణం ఏవీ లేని వారి చేతుల్లో జరగటం. పరిపాలనకు లోబడి ఉండటం అంటే ప్రతి పనినీ ప్రతి లావాదేవీనీ గుర్తించటం, నమోదు చేయటం, లెక్కపెట్టటం, పన్ను విధించటం, ముద్ర వేయటం, కొలవటం, సంఖ్య కేటాయించటం, మూల్యాంకనం చేయటం, లైసెన్సు, అనుమతి కోరటం, హెచ్చరించటం, అడ్డుకోవటం, నిషేధించటం, సంస్కరించటం, సరిదిద్దటం, శిక్షించటం. ప్రజాప్రయోజనం అనే సాకుతో, సామూహిక మేలు అనే పేరుతో బలవంతంగా చందాలు వసూలు చేయటం, క్రమశిక్షణలో శిక్షణ ఇవ్వటం, దోచుకోవటం, దోపిడీ చేయటం, గుత్తాధిపత్యం కిందకు తేవటం, బెదిరించి డబ్బు లాగటం, పిండుకోవటం, మోసం చేయటం, దొంగతనం చేయటం; ఆ తర్వాత స్వల్పంగా ఎదిరించినా లేదా మొదటి ఫిర్యాదు మాట అన్నా అణచివేయటం, జరిమానా విధించటం, అపకీర్తి కలిగించటం, వేధించటం, వెంటాడటం, దుర్భాషలాడటం, లాఠీలతో కొట్టటం, ఆయుధాలు లాక్కోవటం, కట్టివేయటం, గొంతు నులమటం, జైలులో పెట్టటం, విచారించటం, దోషిగా తీర్పివ్వటం, కాల్చటం, బహిష్కరించటం, బలి చేయటం, అమ్మివేయటం, ద్రోహం చేయటం; చివరికి ఎగతాళి చేయటం, పరిహసించటం, చిన్నచూపు చూడటం, అవమానించటం, పరువు తీయటం. ఇదే ప్రభుత్వం; ఇదే దాని న్యాయం; ఇదే దాని నీతి.” — Pierre-Joseph Proudhon

“మానవులకు తెలిసిన సంస్థలలో ప్రభుత్వం అత్యంత ప్రమాదకరమైనది. చరిత్ర పొడవునా ఏ వ్యక్తి లేదా వ్యక్తుల సమూహం చేయగలిగినదానికంటే ఎక్కువగా అది మనుషుల హక్కులను ఉల్లంఘించింది: ప్రజలను చంపింది, బానిసలుగా చేసింది, నిర్బంధ శ్రమకు, నిర్బంధ శిబిరాలకు పంపింది, వారి కష్టం ఫలితాలను నిరంతరం దోచుకుంది. వ్యక్తిగత నేరస్థుల మాదిరిగా కాకుండా, ప్రభుత్వానికి అరెస్టు చేసి విచారణ జరిపే అధికారం ఉంది; వ్యక్తిగత నేరస్థుల మాదిరిగా కాకుండా, అది ఒక వ్యక్తిని పూర్తిగా చుట్టుముట్టి, అతని జీవితంలోని ప్రతి అంశాన్ని అదుపులోకి తెచ్చి, దేశాన్ని వదలి వెళ్లటం తప్ప మరో మార్గం లేకుండా చేయగలదు (సర్వాధికార దేశాల్లో అదీ నిషేధించబడుతుంది).” — John Hospers

శక్తి సమతుల్యత

“మానవులందరూ, స్త్రీ పురుష భేదం లేకుండా, సమానంగా స్వేచ్ఛ కలిగి ఉన్నప్పుడే నేను నిజంగా స్వేచ్ఛగా ఉంటాను. ఇతరుల స్వేచ్ఛ నా స్వేచ్ఛను నిరాకరించదు, పరిమితం చేయదు; అందుకు విరుద్ధంగా, అది నా స్వేచ్ఛకు అవసరమైన ముందస్తు షరతు, దానికి ధృవీకరణ.” — Mikhail Bakunin ๖

“స్వేచ్ఛను సమర్థించడం అంటే వ్యవస్థీకరణను వ్యతిరేకించడం కాదు; మానవ వివేచన ఉపయోగించగల అత్యంత శక్తివంతమైన సాధనాల్లో వ్యవస్థీకరణ ఒకటి. ఇతరులను మినహాయించే, ప్రత్యేక హక్కులు కలిగిన లేదా గుత్తాధిపత్యం ఉన్న వ్యవస్థలన్నిటినీ, ఇతరులు మరింత మెరుగ్గా పనిచేయకుండా బలవంతంతో అడ్డుకోవడాన్నీ వ్యతిరేకించడమే స్వేచ్ఛకు అనుకూలంగా వాదించడం.” — Friedrich August von Hayek

“వికేంద్రీకరణ అంటే స్వయంప్రతిపత్తి—సొంత చొరవతో స్వేచ్ఛగా పనిచేయగల సామర్థ్యం. స్వయంప్రతిపత్తి ఏ స్థాయిలోనైనా ఉండవచ్చు: ఒక వ్యక్తి, ఒక పొరుగు ప్రాంతం, ఒక ఉద్యమం లేదా ఒక ప్రాంతం మొత్తం. స్వేచ్ఛగా ఉండాలంటే మీ దగ్గరి పరిసరాల మీద, రోజువారీ జీవితంలోని వివరాల మీద మీకు అదుపు ఉండాలి; మీరు ఎంత స్వయం సమృద్ధితో ఉంటే మీ స్వయంప్రతిపత్తి అంత భద్రంగా ఉంటుంది. దీని అర్థం మీ అవసరాలన్నీ ఇతరుల సాయం లేకుండానే తీర్చుకోవాలని కాదు; మీరు ఆధారపడే వ్యక్తులతో బేరమాడే శక్తినిచ్చే పరస్పర ఆధారపడటం కూడా కావచ్చు. వనరులు లేదా సామాజిక సంబంధాలకు చేరుకునే మార్గాలపై ఏ ఒక్క సంస్థకూ గుత్తాధిపత్యం ఉండకూడదు. స్వయంప్రతిపత్తిని ప్రోత్సహించే సమాజానికి ఒక ఇంజినీరు ‘ప్రత్యామ్నాయ అదనపు సామర్థ్యం’ అని పిలిచేది అవసరం: జీవితంలోని ప్రతి అంశంలో విస్తృతమైన ఎంపికలు, అవకాశాలు.” — CrimethInc., From Democracy to Freedom

“పెరుగుతూ ఉన్న పరిపాలనా సంస్థ శక్తిని పెంచుకుంటున్న కొద్దీ, అది మరింత విస్తరించడాన్నీ నియంత్రించడాన్నీ ప్రతిఘటించగల మిగిలిన సమాజపు శక్తి తగ్గుతుంది.” — Herbert Spencer, The Man Versus the State

“నెట్‌వర్క్‌లో జ్ఞానాన్ని పంచుకోవడం వల్ల ఏర్పడే సమష్టి ప్రయోజనం, ఆ పదానికి ఉన్న రెండు అర్థాల్లోనూ, నెట్‌వర్క్‌కే చెందిన లక్షణం. ఇది నెట్‌వర్క్‌లకూ అధికార శ్రేణులకూ మధ్య శక్తి సమతుల్యతపై విప్లవాత్మక ప్రభావం చూపింది; పెద్ద సంస్థలను ఎదుర్కొనే వ్యక్తులకూ చిన్న బృందాలకూ దాదాపు ఊహించలేనంత శక్తిని ఇచ్చింది. అధికార శ్రేణిలో సభ్యుల మధ్యగానీ స్థానిక నోడ్‌ల మధ్యగానీ జరిగే ప్రతి సమాచార మార్పిడి కొద్దిపాటి కేంద్ర నోడ్‌ల ద్వారానే వెళ్లాలి. ఒక సభ్యుడు లేదా స్థానిక నోడ్ నుంచి మరొకరికి వెళ్లే సమాచారంలో, కేంద్ర నోడ్‌లను నియంత్రించేవారు విధించిన పంపిణీ ప్రమాణాలకు సరిపోయేదానికే అనుమతి ఉంటుంది. అధికార శ్రేణిలో కొద్ది నోడ్‌లకే సందేశాలు పంపే సామర్థ్యం ఉంటుంది; అందుకే దాని నిర్మాణాన్ని ‘ఒకరి నుంచి అనేక మందికి’ అని వర్ణిస్తారు. కానీ పంపిణీ చేయబడిన నెట్‌వర్క్‌లో ప్రతి నోడ్‌కూ పంపే సామర్థ్యం ఉంటుంది; ఏ రెండు నోడ్‌లైనా కేంద్ర నోడ్ గుండా వెళ్లకుండా, దాన్ని నియంత్రించేవారి అనుమతి తీసుకోకుండా నేరుగా మాట్లాడుకోవచ్చు. సభ్యులు కేంద్ర నోడ్‌లను ఎవరు నియంత్రించాలో మాత్రమే ఎన్నుకునే బదులు, ‘ఎవరైనా ఒక ప్రతిపాదన చేస్తారు; అందులో చేరాలనుకునే వారందరూ చేరవచ్చు. ఆ ప్రతిపాదనకు ఎంత మేరకు ఆమోదం లభిస్తుందో దానిపై చర్య పరిధి ఆధారపడి ఉంటుంది.’ మెజారిటీ ఆధారిత ప్రజాస్వామ్యం ఒక ‘కొరత వ్యవస్థ’; అందులో నిర్ణయాధికారం కోసం పోటీ ఉంటుంది: ‘సమూహం ఒకటి లేదా మరొకటి ఎంచుకోవాల్సిందే—ఒక వడపోత లేదా మరొక వడపోత, ఒక ప్రతినిధి లేదా మరొక ప్రతినిధి.’ దీనికి విరుద్ధంగా, పంపిణీ నెట్‌వర్క్‌లో నిర్ణయాధికారం ఒకరు వాడితే మరొకరికి తగ్గిపోయే వనరు కాదు. ప్రతి వ్యక్తి నిర్ణయం ఆ వ్యక్తినే ప్రభావితం చేస్తుంది; ఇతరులు కూడా అలాగే చేయడానికి అది అడ్డుకాదు. ‘మెజారిటీ ఒక ప్రతిపాదనతో విభేదించడమే కాక దానికి వ్యతిరేకంగా చర్య తీసుకున్నా, ఆ ప్రతిపాదన అమలుకాకుండా అడ్డుకోలేరు.’” — Kevin Carson, The Desktop Regulatory State

“ఈ రెండింటి మధ్య విలోమ సంబంధం ఉంది: ఒకదాని బలమే మరొకదాని బలహీనత. సమాజాన్ని బలపరచాలంటే రాజ్యాన్ని బలహీనపరచాలి. అన్ని రకాల సంపూర్ణాధికారవాదులకూ ఇది తెలుసు; అందుకే తమ ఆధీనంలోకి రాని సామాజిక సంస్థలను నాశనం చేయడానికి వారు ఎప్పుడూ ప్రయత్నిస్తారు.” — Colin Ward, The State and Society

“కొన్ని కీలకమైన అసమాన పరిస్థితులు రాజ్యాన్ని వ్యతిరేకించేవారికి భారీ ప్రయోజనాన్ని ఇస్తాయి. అవును, రాజ్యాలకు శక్తిమంతమైన నిఘా సామర్థ్యం ఉంది; కానీ ఆ సామర్థ్యాన్ని కేంద్రం నుంచి, అధికార శ్రేణుల ద్వారా నడిపిస్తారు; దాన్ని ఉపయోగించగలవారు సంఖ్యలో తక్కువగా ఉండే, కొంతవరకు గుర్తించగలిగే నిర్వాహకులు మాత్రమే. వారు ఏడు బిలియన్ల మనుషులతో నిండిన ఎండుగడ్డి కుప్పలో గడ్డి రంగులో ఉన్న సూదులను వెతికి వాటిపై నిఘా పెట్టడానికి ప్రయత్నిస్తున్నారు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా నెట్‌వర్క్‌లతో అనుసంధానమైన ప్రతిఘటన ఉద్యమాలే ఆ సూదులు. గడ్డిని ఎత్తే ముళ్లకర్ర పట్టుకున్న వ్యక్తిని సూది చూడడం, గుర్తించడం ఎంత సులభమో, అతనికి ఆ సూదిని చూడడం, గుర్తించడం అంత సులభం కాదు. అలాంటి ముళ్లకర్రలు పట్టుకున్నవారి కంటే సూదులే చాలా ఎక్కువ. ఆ సూదులకు వాటి సొంత పరికరాలు కూడా ఉన్నాయి—చౌకగా ఉండే, సులభంగా వాడగలిగే, దాదాపు ఎవరికైనా అందుబాటులో ఉండే పరికరాలు; ముందుగా చెప్పిన నిఘా నిర్వాహకులకు సైతం! వారిలో ఎవరైనా ఎప్పుడైనా, ఏ కారణంతోనైనా తాము సూదిగా మారాలని నిర్ణయించుకోవచ్చు.” — Thomas Knapp, quoted by Kevin Carson

“తమ లక్ష్యాలను సాధించడంలో మొదటి అడుగుగా వికేంద్రీకరణవాదులు ఉత్పత్తి అనేక చోట్ల విస్తరించాలని ప్రోత్సహిస్తారు. అందుకే ఆధునిక చిన్న పరికరాలు, యంత్రాలతో కుటుంబ ప్రాథమిక అవసరాలకు కావాల్సినవన్నీ లేదా వాటిలో చాలా పెద్ద భాగాన్ని ఇంట్లోనే తయారు చేసుకోగల ఉత్పాదక గృహాలను వారు ప్రోత్సహిస్తారు.” — Mildred Loomis

“వాస్తవం ఏమిటంటే భూమి ఇక ఈ దాడిని తట్టుకోలేదు. గాలిని కలుషితం చేస్తూ, నీటిని కలుషితం చేస్తూ, మన ఆహారాన్ని కలుషితం చేస్తూ ఈ విధానం కొనసాగడానికి మనం ఇక అనుమతించలేం. [...] మనకు జీవాన్ని ఇచ్చేది భూమి, అమెరికా ప్రభుత్వం కాదు. మనకు జీవాన్ని ఇచ్చేది భూమి, బహుళజాతి కార్పొరేట్ ప్రభుత్వం కాదు. భూమి మనకు జీవాన్ని ఇస్తుంది; మనకు భూమి అవసరం. దాన్ని మనం కాపాడుకోవాలి; లేకపోతే మన జీవితం కూడా ఉండదు. అందువల్ల వాళ్లు చేస్తున్న పనిని మనం ప్రతిఘటించాలి.” — John Trudell, “Take Back the Earth,” Thanksgiving Day address (1980)

“అత్యంత ఉత్సాహవంతుడైన విప్లవకారుడిని తీసుకుని అతనికి సంపూర్ణ శక్తిని అప్పగిస్తే, ఒక ఏడాదిలోనే అతను జార్ చక్రవర్తికంటే అధ్వాన్నంగా మారిపోతాడు.” — Mikhail Bakunin

“ఈ భూమిపై “రాజ్యం” తప్పకుండా ఈ విధంగానే మొదలవుతుంది. ఏదో ఒక “ఒప్పందం” నుంచి రాజ్యం ఆరంభమైందని చెప్పే ఆ కల్పనను ఇప్పటికే తోసిపుచ్చారని నేను నమ్ముతున్నాను. ఆదేశించగల వ్యక్తి, సహజంగానే ఒక “యజమాని”గా ఉండే వ్యక్తి, తన చర్యల్లోనూ హావభావాల్లోనూ హింసను ప్రదర్శించే వ్యక్తి—అలాంటి వ్యక్తికి ఒప్పందాలు కుదుర్చుకోవడంతో ఏం పని? అలాంటి వారితో మనం సంప్రదింపులు జరపలేం.” — Friedrich Nietzsche, The Genealogy of Morals

“[…] రాజ్యం చేసే నేరాలు కొత్తేమీ కావు; వాటిని చూసి ఆశ్చర్యపడాల్సిన అవసరమూ లేదు. దోపిడీ చేసే మనుషుల తొలి బృందం ఒకచోట చేరి రాజ్యాన్ని ఏర్పరచినప్పుడే అవి మొదలయ్యాయి; ప్రపంచంలో రాజ్యం ఉన్నంతకాలం అవి కొనసాగుతాయి. ఎందుకంటే రాజ్యం మౌలికంగా సమాజవ్యతిరేక సంస్థ, మౌలికంగా నేరపూరిత సంస్థ. రాజ్యం ఏదో ఒక సామాజిక ప్రయోజనం కోసం ఆవిర్భవించిందనే భావన పూర్తిగా చరిత్రకు విరుద్ధం. అది జయించి ఆక్రమించడం, ఆస్తులను స్వాధీనం చేసుకోవడం నుంచి—అంటే నేరం నుంచి—ఆవిర్భవించింది. సమాజాన్ని ఆస్తి కలిగి ఇతరులను దోచుకునే వర్గంగా, ఆస్తి లేని పరాధీన వర్గంగా విడగొట్టి ఆ విభజనను కొనసాగించడానికే అది ఏర్పడింది—అంటే ఒక నేరపూరిత లక్ష్యం కోసం.” — Albert Jay Nock, “The Criminality of the State” (1939)

“వాస్తవానికి, మనం చూడబోతున్నట్లుగా, తొలి రాజ్యాలు తరచుగా తమ జనాభాను నిలుపుకోలేకపోయాయి; అంటువ్యాధులు, పర్యావరణ పరిస్థితులు, రాజకీయ అస్థిరతల విషయంలో అవి అసాధారణంగా బలహీనంగా ఉండి, సులభంగా కూలిపోయే లేదా ముక్కలయ్యే స్థితిలో ఉండేవి. అయితే రాజ్యాలు తరచూ విచ్ఛిన్నమయ్యాయంటే, అవి సమీకరించగలిగిన బలవంతపు శక్తిని ఉపయోగించడంలో వెనుకబడ్డాయని అర్థం కాదు. స్వేచ్ఛలేని శ్రమను విస్తృతంగా వినియోగించారనడానికి తిరుగులేని ఆధారాలున్నాయి—యుద్ధ ఖైదీలు, ఒప్పందాలకు కట్టుబడిన సేవ, దేవాలయ బానిసత్వం, బానిసల మార్కెట్లు, శ్రమ వలస ప్రాంతాలకు బలవంతపు తరలింపు, శిక్ష పడిన ఖైదీలతో పని చేయించడం, మొత్తం సమూహాలను బానిసలుగా ఉంచడం (ఉదాహరణకు స్పార్టాలోని హెలాట్లు).” — James C. Scott, Against the Grain: A Deep History of the Earliest States (2017)

“మనిషి పుట్టినప్పటి నుంచి చనిపోయేవరకు అతని జీవితాన్ని పర్యవేక్షిస్తూ కాపాడుతున్నామని చెప్పుకునే మానవత్వంలేని రాజకీయ అధికార యంత్రాంగం శక్తి నిరంతరం పెరుగుతుండటంతో, మనుషుల మధ్య సహకారానికి అంతకంతకూ పెద్ద అడ్డంకులు ఏర్పడుతున్నాయి. తన ప్రతి చర్యలో ప్రజల విస్తృత వర్గాల, చివరికి మొత్తం జాతుల సంక్షేమాన్నీ, కొద్ది మంది అల్పసంఖ్యాకుల స్వార్థపూరిత అధికార దాహానికీ ఆర్థిక ప్రయోజనాలకీ బలి ఇచ్చే వ్యవస్థ సామాజిక బంధాలను తెంచి, ప్రతి ఒక్కరూ మిగతా అందరితో నిరంతరం పోరాడే పరిస్థితిని తప్పక సృష్టిస్తుంది. ఈ వ్యవస్థే నేడు ఆధునిక ఫాసిజంలోనూ సర్వాధికార రాజ్య భావనలోనూ కనిపిస్తున్న భారీ మేధోపరమైన, సామాజిక ప్రతిచర్యకు ముందుగా దారి వేసింది. ఇది గత శతాబ్దాల నిరంకుశ రాచరికాల అధికార వ్యామోహాన్ని సైతం ఎంతో మించి, మానవ కార్యకలాపాల ప్రతి రంగాన్నీ రాజ్య నియంత్రణలోకి తేవాలని చూస్తుంది. ‘అన్నీ రాజ్యం కోసం; అన్నీ రాజ్యం ద్వారానే; రాజ్యం లేకుండా ఏదీ లేదు!’ అనే మాట కొత్త రాజకీయ మతతత్వం నిరంతరం పునరావృతం చేసే నినాదంగా మారింది. చర్చి మతతత్వంలోని వివిధ వ్యవస్థల్లో దేవుడే సర్వం, మనిషి ఏమీ కాదని భావించినట్లే, ఈ ఆధునిక రాజకీయ విశ్వాసంలో రాజ్యమే సర్వం, పౌరుడు ఏమీ కాదు. గతంలో ‘దేవుని సంకల్పం’ అనే మాటలతో ప్రత్యేక హక్కులున్న వర్గాల సంకల్పాన్ని సమర్థించినట్లే, నేడు ‘రాజ్య సంకల్పం’ వెనుక కూడా దానిని తమ ఇష్టానుసారం అర్థం చేసుకుని ప్రజలపై రుద్దే హక్కు తమకుందని భావించే వారి స్వార్థ ప్రయోజనాలే దాగి ఉన్నాయి.” — Rudolf Rocker

స్వయంగా ఏర్పడే క్రమం

“స్వేచ్ఛ క్రమానికి కుమార్తె కాదు; అది క్రమానికి తల్లి.” — Pierre-Joseph Proudhon

“నువ్వు గొప్ప నాయకుడిగా ఉండాలనుకుంటే, తావోను అనుసరించడం నేర్చుకోవాలి. అన్నింటినీ నియంత్రించడానికి ప్రయత్నించడం ఆపు. స్థిరమైన ప్రణాళికలనూ భావనలనూ వదిలేయి; ప్రపంచం తనను తానే నడిపించుకుంటుంది. చట్టాలూ ఆంక్షలూ పెరిగేకొద్దీ ప్రజలు మరింత పేదవారవుతారు. ఆయుధాలు పెరిగేకొద్దీ భద్రత తగ్గుతుంది. సబ్సిడీలు పెరిగేకొద్దీ ప్రజలు తమపై తాము ఆధారపడే సామర్థ్యం తగ్గుతుంది. నియమాలూ నిబంధనలూ పెరిగేకొద్దీ దొంగలూ దోపిడీదారులూ పెరుగుతారు. అందుకే గురువు ఇలా అంటాడు: నేను చట్టాన్ని వదిలేస్తాను, ప్రజలు నిజాయితీపరులవుతారు. ఆర్థిక వ్యవహారాలను వదిలేస్తాను, ప్రజలు సుభిక్షంగా ఉంటారు. మతాన్ని వదిలేస్తాను, ప్రజలు ప్రశాంతంగా ఉంటారు. అందరి మేలు జరగాలన్న నా కోరికను కూడా వదిలేస్తాను, మంచితనం గడ్డిలా అంతటా విస్తరిస్తుంది.” — Lao Tzu, Tao Te Ching, ch. 57

“మన వ్యవహారాలను ఏర్పాటు చేసేటప్పుడు సమాజంలో స్వయంగా ఉద్భవించే శక్తులను వీలైనంత ఎక్కువగా ఉపయోగించాలి, బలవంతానికి వీలైనంత తక్కువగా ఆశ్రయించాలి అనే మూల సూత్రాన్ని లెక్కలేనన్ని విధాలుగా అన్వయించవచ్చు.” — Friedrich Hayek, The Road to Serfdom

“సమాజపు ఆర్థిక సమస్య ప్రధానంగా ఆయా కాలాలకూ ప్రదేశాలకూ ప్రత్యేకమైన పరిస్థితులు మారినప్పుడు వేగంగా సర్దుబాటు చేసుకోవడమే అని మనం అంగీకరిస్తే, తుది నిర్ణయాలను ఆ పరిస్థితులు తెలిసినవారికే వదిలేయాలని అనిపిస్తుంది. సంబంధిత మార్పులను ప్రత్యక్షంగా తెలుసుకునేవారూ వాటిని ఎదుర్కోవడానికి వెంటనే అందుబాటులో ఉన్న వనరులు ఏవో తెలిసినవారూ వారే.” — Friedrich A. Hayek, The Use of Knowledge in Society

“పెద్ద అధికార యంత్రాంగ సంస్థలు తప్పనిసరిగా ఉపయోగించే సరళీకృత నైరూప్యాలు, మనం చూసినట్లుగా, ప్రకృతి లేదా సామాజిక ప్రక్రియల నిజమైన సంక్లిష్టతను ఎన్నటికీ తగినంతగా ప్రతిబింబించలేవు. అవి ఉపయోగించే వర్గీకరణలు మరీ స్థూలంగా, మరీ స్థిరంగా, మరీ మూసపద్ధతిలో ఉంటాయి; అందువల్ల అవి వర్ణిస్తున్నామని చెప్పుకునే ప్రపంచానికి న్యాయం చేయలేవు.” — James C. Scott, Seeing Like a State

“ప్రజలు ఎలా ఆలోచించాలి, ఎలా ప్రవర్తించాలి, ఒకరితో ఒకరు ఎలా వ్యవహరించాలి అనేదాన్ని మీరు ఎంత ఎక్కువగా నియంత్రించడానికి ప్రయత్నిస్తే—నేరుగా బలప్రయోగంతోనైనా, బెదిరింపులు, భయం లేదా ప్రోత్సాహకాలను మలచడం ద్వారా “సున్నితంగా దారిమళ్లించడం” వంటి పరోక్ష పద్ధతులతోనైనా—ఆ వ్యవస్థ మార్పులకు అనుగుణంగా మారగల సామర్థ్యం అంత తగ్గిపోతుంది.” — Andrew Kemle

“కేంద్రీకృత రూపకల్పనకు బదులుగా స్వయంగా ఏర్పడే క్రమానికి అనుకూలమైన సంప్రదాయ వాదన ఏమిటంటే, జ్ఞానం అనేక మందిలో చెల్లాచెదురుగా ఉన్నప్పుడు, వికేంద్రీకృతంగా, క్రమంగా పరిణమించే ప్రక్రియ ద్వారానే అవసరమైన జ్ఞానాన్ని కనుగొనగలం. మరో మాటలో చెప్పాలంటే, అటువంటి క్రమం “[…] ఏ ఒక్కరి వద్దా సంపూర్ణంగా లేని జ్ఞానాన్ని ఉపయోగించుకోగలదు.”” — F. A. Hayek, (Law, Legislation and Liberty, Volume 1: Rules and Order)

“క్రమం అంటే ఉద్దేశపూర్వకంగా చేసిన ఏర్పాట్ల వల్ల మాత్రమే వస్తుందని భావించే అమాయక మనసుకు, సంక్లిష్ట పరిస్థితుల్లో నిర్ణయాలను వికేంద్రీకరించడం ద్వారా క్రమాన్ని, తెలియని పరిస్థితులకు అనుగుణంగా మారే సామర్థ్యాన్ని మరింత సమర్థంగా సాధించవచ్చని, అధికారాన్ని పంచడం మొత్తం క్రమం ఏర్పడే అవకాశాన్ని కూడా పెంచుతుందని అనడం అసంబద్ధంగా అనిపించవచ్చు. అయినా, ఆ వికేంద్రీకరణ వల్ల మరింత సమాచారం పరిగణనలోకి వస్తుంది.” — Friedrich Hayek

“ఉమ్మడి వనరులకు సంబంధించిన సమస్యలను ప్రజలు తామే పరిష్కరించుకునే విభిన్న పరిస్థితులను, అటువంటి పరిష్కారాలు దీర్ఘకాలం నిలిచే సందర్భాలను, పెద్ద సంస్థాగత ఏర్పాట్లు చిన్న స్థాయిలోని ప్రజల సమస్యలను సమర్థంగా, స్థిరంగా పరిష్కరించే సామర్థ్యాన్ని ఎలా పెంచుతాయో లేదా తగ్గిస్తాయో విస్తృతమైన అనుభవాధార పరిశోధనలు నమోదు చేశాయి.” — Elinor Ostrom, “Beyond Markets and States: Polycentric Governance of Complex Economic Systems”

“స్వయంగా ఏర్పడే క్రమాలు స్వతంత్రులైన సమానుల నెట్‌వర్క్‌ల నుంచి పుడతాయి. వారి చర్యలు అనుకూల, ప్రతికూల ప్రతిస్పందనలను సృష్టిస్తాయి; అవి తరువాత వచ్చేవారికి తామే రూపొందించుకున్న ప్రణాళికలను అనుసరించడంలో మార్గం చూపుతూ, ప్రతిస్పందన ప్రక్రియను కొనసాగిస్తాయి. ప్రతి వ్యక్తి ఆ నెట్‌వర్క్‌లో ఒక కణుపు; ప్రతిస్పందన ద్వారా ఇతరులతో అనుసంధానమై ఉన్నా తనంతట తాను పనిచేయడానికి స్వేచ్ఛగలవాడు. వారు కలిగించే ప్రతిస్పందన వల్ల ఆ వ్యవస్థలో విజయం సాధించడానికి ఎవరైనా మొత్తం వ్యవస్థ గురించి తెలుసుకోవలసిన సమాచారం తగ్గుతుంది.” — Gus diZerega, quoted by Kevin Carson in The Desktop Regulatory State

“సామాజిక శాస్త్ర పదంగా, స్టిగ్మెర్జీ ప్రధానంగా వికీలు, సమూహ బ్లాగులు, పరస్పరం అనుసంధానమైన చిన్న కణాలుగా ఏర్పడిన “నాయకత్వం లేని” సంస్థల వంటి నెట్‌వర్క్ ఆధారిత వ్యవస్థలను సూచిస్తుంది. ఇటువంటి సహకారం కంప్యూటర్లు, డిజిటల్ నెట్‌వర్క్‌ల ద్వారా విస్తరించినప్పుడు సమాచారాన్ని ప్రాసెస్ చేసే సామర్థ్యం గణనీయంగా పెరుగుతుంది. స్టిగ్మెర్జీ స్వతంత్రంగా పనిచేసే వ్యక్తులు ఏ స్థాయిలోనైనా సహకరించడానికి వీలు కల్పిస్తుంది.

పాత అర్థంలో స్టిగ్మెర్జీ “సమష్టివాదం” కాదు. ఒకప్పుడు గణనీయమైన స్థాయిలో ఉమ్మడి కృషి జరగాలంటే సమూహానికి ప్రాతినిధ్యం వహించే పెద్ద సంస్థ, వ్యక్తుల కృషిని అధికార క్రమం ద్వారా పరిపాలనా పద్ధతిలో సమన్వయం చేయడం అవసరమయ్యేది. అయినా అనేక మంది కలసి చేసే పనిని సమన్వయం చేయడానికి అయ్యే వ్యయాన్ని ఇది తొలగిస్తుంది కాబట్టి సమష్టి చర్యకు ఇది అత్యున్నత రూపం. అదే సమయంలో ప్రతి చర్య వ్యక్తి స్వేచ్ఛగా చేసే చర్యే, “సమష్టి” అనేది ఆ వ్యక్తిగత చర్యల మొత్తం మాత్రమే కాబట్టి వ్యక్తి స్వేచ్ఛకూ ఇది అత్యున్నత రూపం. ప్రతి ఒక్కరూ సమూహ అనుమతి అడగకుండా తమకు తోచిన కొత్త ఆలోచనను ప్రతిపాదించవచ్చు; ఇతరులందరూ దాన్ని స్వీకరించాలా వద్దా స్వేచ్ఛగా నిర్ణయించుకోవచ్చు. స్టిగ్మెర్జీ ఎవరినీ సమూహ సంకల్పానికి కట్టుబడి ఉండాల్సిన అవసరం లేకుండా చేస్తుంది; నిర్ణయాధికారానికి వ్యక్తినే ప్రాథమిక అణువుగా ఉంచి, సమ్మతి ఆదర్శాన్ని పూర్తిగా సాధిస్తుంది.

స్టిగ్మెర్జీ విధానంలోని వ్యవస్థలు విడివిడిగా ఉండి వివిధ విధాలుగా కలపగల భాగాలతో కూడిన నిర్మాణాలను సృష్టిస్తాయి. ఇలాంటి నిర్మాణాలు ఎక్కడైనా కనిపిస్తాయి; ఎందుకంటే భాగాలుగా ఉండటం వ్యవస్థ నేర్చుకునే, పరిణమించే, మార్పులకు అనుగుణంగా మారే సామర్థ్యాన్ని మార్చుతుంది. కొద్దిపాటి ప్రాథమిక భాగాలను మార్చి అమర్చి, తిరిగి కలిపి ఎన్నో సంక్లిష్ట వ్యవస్థలను తయారు చేయవచ్చు. కొద్దిమంది ఇతరులతో పరస్పరం వ్యవహరించగల, కొన్ని సరళ నియమాల ప్రకారం వారిపై ప్రభావం చూపగల అనేక మంది వ్యక్తులతో ప్రారంభిస్తే, తగిన పరిస్థితుల్లో వారంతా కలిసి ఏర్పరచే వ్యవస్థ వేగంగా ఒక కొత్త దశకు మారవచ్చు.” — Kevin Carson, The Desktop Regulatory State ๖

“ప్రభుత్వం లేకుండా సమాజం ఎలా ఉండగలదో అర్థం చేసుకోవాలంటే, మన ప్రస్తుత సమాజంలో నిజంగా ఏమి జరుగుతోందో కాసేపు గమనిస్తే చాలు. అతి ముఖ్యమైన పనులు ఇప్పటికీ ప్రభుత్వ జోక్యం లేకుండానే జరుగుతున్నాయని తెలుస్తుంది. ప్రభుత్వం జోక్యం చేసుకునేది ప్రజలను దోచుకోవడానికి, ప్రత్యేక హక్కులు కలవారిని కాపాడటానికి, లేదా తన సహాయం లేకుండానే—కొన్నిసార్లు తన వ్యతిరేకతను అధిగమించి—అప్పటికే జరిగిన పనులకు అనవసరంగా అధికార ముద్ర వేయడానికి మాత్రమే. ప్రజలు పనిచేస్తారు, ఇచ్చిపుచ్చుకుంటారు, చదువుకుంటారు, ప్రయాణిస్తారు, తమ ఇష్టానుసారం సాధారణ నైతిక లేదా పరిశుభ్రత నియమాలను పాటిస్తారు; శాస్త్రం, కళల అభివృద్ధి నుంచి ప్రయోజనం పొందుతారు; ఈ విషయాల్లో తాము ఎలా ప్రవర్తించాలో ఎవరో ఆదేశించాల్సిన అవసరం అనిపించకుండానే ఎన్నో ఉమ్మడి ప్రయోజనాలను పంచుకుంటారు. దీనికి విరుద్ధంగా, ప్రభుత్వం జోక్యం చేసుకోని పనులే ఎక్కువగా అభివృద్ధి చెందుతాయి, తక్కువ వివాదాలకు దారితీస్తాయి; ఎందుకంటే అందరికీ ఉపయోగకరంగా, అనుకూలంగా అనిపించే విధంగా అవి తామే సర్దుబాటు అవుతాయి.” — Errico Malatesta

“ప్రభుత్వం అనే ఈ ప్రతికూల శక్తి తొలగిపోతే, ఆ సమయంలో అందుబాటులో ఉన్న శక్తులు, సామర్థ్యాల మేరకు సమాజం ఎలా ఉండగలదో అలా ఉంటుంది. విద్యను వ్యాప్తి చేయాలనుకునే చదువుకున్నవారు ఉంటే, వారు పాఠశాలలను ఏర్పాటు చేస్తారు; విద్య వల్ల కలిగే ఉపయోగం, ఆనందం ప్రజలకు అనుభవమయ్యేలా చేయాల్సి ఉంటుంది. అలాంటివారు లేకపోతే, లేదా కొద్దిమందే ఉంటే, ప్రభుత్వం వారిని సృష్టించలేదు. అది చేయగలిగేది—ఇప్పుడూ వాస్తవంగా చేస్తున్నది—ఆ కొద్దిమందిని ఉపయోగకరమైన ప్రత్యక్ష బోధనా పని నుంచి తీసివేసి, పోలీసు వ్యవస్థ సాయంతో ప్రజలపై రుద్దాల్సిన వాటిని పై నుంచి నిర్దేశించే స్థానాల్లో పెట్టడం మాత్రమే. అలా తెలివైన, ఉత్సాహవంతులైన ఉపాధ్యాయులను తమ సొంత అభిరుచులను రుద్దడంలోనూ అధికారంలో కొనసాగడంలోనూ పూర్తిగా నిమగ్నమైన పనికిరాని రాజకీయ నాయకులుగా మారుస్తుంది.” — Errico Malatesta

“ప్రభుత్వ యంత్రాంగం కింద, రాజకీయ సంస్థల నీడలో, రాజకీయ నాయకులు, మతపెద్దల కంటికి చిక్కకుండా, సమాజం మెల్లగా, నిశ్శబ్దంగా తన సొంత రూపాన్ని సృష్టించుకుంటోంది; తన జీవశక్తిని, స్వయంప్రతిపత్తిని వ్యక్తం చేసే కొత్త క్రమాన్ని నిర్మిస్తోంది. . . . విప్లవానికి మార్గం ప్రత్యక్ష చట్టనిర్మాణం కాదు, ప్రత్యక్ష ప్రభుత్వం కాదు, సరళీకృత ప్రభుత్వం కూడా కాదు; ప్రభుత్వమే లేకపోవడమే అని మనం నిర్భయంగా తేల్చవచ్చు.” — P.J. Proudhon, 1851

“రాజ్యపు అసహ్యకరమైన శక్తి వ్యక్తులను, సంఘాలను, సమాజాలను, ప్రాంతాలను కలసి జీవించమని బలవంతపెట్టడం ఆపినప్పుడు, వారు మరింత సన్నిహితంగా అనుసంధానమవుతారు; నేడు రాజ్యపు అంతే అణచివేసే, అలసట కలిగించే కాడి కింద బలవంతంగా ఏర్పరచుకునే ఐక్యతకంటే మరింత సజీవమైన, నిజమైన, బలమైన ఐక్యతను నిర్మిస్తారు.” — Pierre-Joseph Proudhon

“ముందుగా నిర్దేశించిన ఏకైక క్రమం లేకుండా నిర్ణయాలు తీసుకోవడం వల్ల సమాజం వికేంద్రీకృత నెట్‌వర్క్‌గా తనంతట తాను పనిచేయగలదని గుర్తించవచ్చు. అది సంఘర్షణను మన జీవితంలో ఆరోగ్యకరమైన శక్తిగా అంగీకరిస్తుంది; అధికారికంగా, పురుషాధిక్యంతో నడిచే సభ లేదా పై నుంచి వచ్చే ఆదేశాల పరిధికి మించి జీవితంలోని ప్రతి క్షణంలో అనేక నిర్ణయ స్థలాలను ప్రోత్సహిస్తుంది; ప్రజల నెట్‌వర్క్‌లోని వేర్వేరు చోట్ల వేర్వేరు, పరస్పరం విరుద్ధమైన నిర్ణయాలనూ అనుమతిస్తుంది. అదే సమయంలో నిర్ణయాలు తీసుకునేవారందరూ తమ అవగాహనను పూర్తిగా ఉపయోగించుకొని ఒకరితో ఒకరు సమన్వయం చేసుకునేలా ఉమ్మడి చైతన్యాన్ని పెంపొందిస్తుంది. పెద్ద స్థాయిలో కూడా ఇలాంటి నిర్ణయాలు తీసుకునే మానవ సామర్థ్యం పరిణామంలో పరీక్షించబడింది; దీన్ని కాదనేవారు నిర్ణయాధికారాన్ని ఒకే నిర్మాణంలో స్వాధీనం చేసుకొని ప్రజలను నియంత్రించడానికి వారిని ఎప్పటికీ పిల్లల్లా చూడాలనుకునేవారే.” — Peter Gelderloos, Worshiping Power

“లేదా రాజ్యం ఎప్పటికీ ఉండి వ్యక్తిగత, స్థానిక జీవితాన్ని అణచివేస్తూ, మానవ కార్యకలాపాలన్నింటినీ స్వాధీనం చేసుకుంటూ, తన యుద్ధాలు, అంతర్గత అధికార పోరాటాలు, ఒక నిరంకుశుడి స్థానంలో మరొకరిని మాత్రమే తెచ్చే రాజభవన తిరుగుబాట్లను వెంటబెట్టుకొని వస్తుంది; చివరికి ఈ మార్గం అనివార్యంగా… మరణానికే దారి తీస్తుంది! లేదా రాజ్యాలు కూలిపోతాయి; వ్యక్తులు, సమూహాల సజీవ చొరవ, స్వేచ్ఛా ఒప్పందం ఆధారంగా వేలాది కేంద్రాల్లో కొత్త జీవితం మళ్లీ మొదలవుతుంది.” — Pyotr Kropotkin

స్వేచ్ఛాయుత అనుబంధం

“స్వేచ్ఛ ఉన్నప్పుడు వేర్వేరు సమాజాల్లో వేర్వేరు సామాజిక ఏర్పాట్లు ఉంటాయని—కొన్ని కమ్యూనిస్టు విధానంలో, మరికొన్ని దానికి పూర్తిగా విరుద్ధంగా—వాటి మధ్య పోటీ ఏర్పడుతుందని, ఏది ఉత్తమమో ఫలితాలే నిర్ణయిస్తాయని నువ్వు ఒప్పుకోవాలి. లేదంటే పోటీని అణచి, కమ్యూనిజాన్ని రుద్ది, స్వేచ్ఛను నిరాకరించి, పురోగతికి వ్యతిరేకంగా నిలబడాలి. మిత్రమా, ప్రపంచానికి కావలసింది వ్యవస్థలను ఏర్పాటు చేయడానికి కొత్త పద్ధతులు కాదు; అవకాశాలకు ఉన్న అడ్డంకులను తొలగించడమే.” — Voltairine de Cleyre, The Individualist and the Communist ๖

“గతంలో కూడబెట్టిన సంపదపై తన సభ్యులందరికీ సమాన హక్కు ఉందని అంగీకరించిన సమాజం, దోపిడీకి గురయ్యేవారు, దోపిడీ చేసేవారు; పాలితులు, పాలకులు; అణగారినవారు, అణచేవారు అనే విభజనను ఇక గుర్తించదు. అందరివద్ద సమన్వయంతో కూడిన జీవనం సాధించాలని చూస్తుంది; సమాజానికి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తానని అబద్ధంగా చెప్పే అధికారానికి అందరినీ లోబరచడం ద్వారానో, అందరినీ ఒకేలా మార్చడం ద్వారానో కాదు; ప్రతి ఒక్కరూ స్వేచ్ఛగా చొరవ తీసుకోవడానికి, పనిచేయడానికి, ఇతరులతో కలవడానికి ప్రోత్సహించడం ద్వారా. వ్యక్తిత్వం పూర్తిగా వికసించడంతో పాటు అన్ని రూపాల్లో, అన్ని స్థాయిల్లో, ఊహించగల ప్రతి లక్ష్యానికి స్వచ్ఛంద సంఘాలు అత్యంత విస్తృతంగా అభివృద్ధి చెందాలని అది కోరుకుంటుంది. ఆ సంఘాలు ఎప్పటికప్పుడు మారుతూ, తమను తాము మార్చుకుంటూ, నిలకడకు అవసరమైన లక్షణాలను తమలోనే కలిగి ఉండి, అందరి విభిన్న ఆకాంక్షలకు తగిన కొత్త రూపాలు తీసుకుంటాయి.” — Peter Kropotkin

“ఈ విధంగా “రాజ్యం” అనే పదాన్ని తరచూ ఒక నిర్దిష్ట ప్రాంతంలో కూడిన ప్రజల సమూహం అనే ప్రత్యేక రకం సమాజాన్ని వివరించడానికి ఉపయోగిస్తారు [...] దాన్ని “సమాజం” అనే పదానికి పర్యాయపదంగానూ వాడుతారు. ఈ అర్థాల వల్ల వ్యతిరేకులు అరాచకవాదులు అన్ని సామాజిక బంధాలను, ఉమ్మడి పనులను రద్దు చేసి, ప్రతి ఒక్కరినీ ఒంటరిగా జీవించమని బలవంతపెట్టాలనుకుంటున్నారని నమ్ముతారు—లేదా నమ్ముతున్నట్లు నటిస్తారు [...]

“రాజ్యం” అనే పదాన్ని ఒక దేశపు అత్యున్నత పరిపాలనను సూచించడానికి కూడా వాడతారు: ప్రాంతీయ లేదా స్థానిక సమూహ అధికారానికి భిన్నంగా కేంద్ర పాలనా శక్తి. అందువల్ల మరికొందరు, ప్రభుత్వ సూత్రాన్ని యథాతథంగా ఉంచి కేవలం భౌగోళిక వికేంద్రీకరణనే అరాచకవాదులు కోరుతున్నారని భావిస్తారు. అలా అరాచకవాదాన్ని కాంటనలిజంతోనూ కమ్యూనలిజంతోనూ గందరగోళపరుస్తారు.

[...]

ఈ కారణాల వల్ల “రాజ్య నిర్మూలన” వంటి మాటలను సాధ్యమైనంత తక్కువగా వాడి, మరింత స్పష్టమైన, నిర్దిష్టమైన “ప్రభుత్వ నిర్మూలన” అనే పదాన్ని వాడటం మంచిదని మేము భావిస్తున్నాం.” — Errico Malatesta

“స్వేచ్ఛ అనేది ప్రజలను బలవంతంగా నెట్టే పెట్టె కాదు. అది ప్రజలు జీవించగల స్థలం. వారు ఎలా జీవించాలో అది చెప్పదు; మనం జీవించగలమని మాత్రమే ఎప్పుడూ చెబుతుంది.” — Karl Hess

“వ్యక్తే జీవితంలోని నిజమైన వాస్తవం—తనలో తానే ఒక విశ్వం. అతను రాజ్యం కోసం ఉండడు; “సమాజం” లేదా “జాతి” అనే నైరూప్య భావన కోసం కూడా ఉండడు; అది వ్యక్తుల సమూహం మాత్రమే.” — Emma Goldman, “The Place of the Individual in Society” (1940)

“నేను నాకు చెందుతానా, లేక మరొక వ్యక్తికి లేదా మరొక దానికి చెందుతానా? నా సామాజిక బాధ్యతలు నేను స్వచ్ఛందంగా చేరి, కోరుకుంటే విడిచిపెట్టగల అనేక అనధికారిక, పరస్పరం కలిసే సమూహాల పట్లా, లేక నేను చేరని సంస్థ పట్లా…” — Colin Ward, The State and Society

“మనకు, ఇతరులకు మనం కోరుకునే స్వేచ్ఛ ఆచరణలో బలహీనులను అణచివేయడంగా మారే పరిపూర్ణ, నైరూప్య, తాత్విక స్వేచ్ఛ కాదు; అది నిజమైన, సాధ్యమైన స్వేచ్ఛ—ఉమ్మడి ప్రయోజనాలను గుర్తించి కలిసుండటం, స్వచ్ఛంద సంఘీభావం.” — Errico Malatesta

“నిజంగా స్వేచ్ఛ ఉన్న సమాజంలో ఒక రకం కమ్యూనిజం నుంచి మరొక రకానికి, అటు నుంచి ఏ రకం వ్యక్తివాదానికైనా, ఇలా స్వేచ్ఛగా, సులభంగా మారడం అత్యంత సహజమైన విషయం అవుతుంది. ఏ సమూహమైనా దీన్ని అడ్డుకొని ఒకే వ్యవస్థను అందరిపై ఆధిపత్యంలో ఉంచాలని చూస్తే, విప్లవకారులు నేటి వ్యవస్థను ఎంత తీవ్రంగా ఎదుర్కొంటారో అంతే తీవ్రంగా ఆ సమూహాన్నీ ఎదుర్కొంటారు.” — Max Nettlau

“పరస్పరవాద సిద్ధాంతం ప్రకారం, వ్యక్తి ప్రయోజనాలను అత్యంత బాగా పెంపొందించే మార్గాలే సమాజం మొత్తం ప్రయోజనాలను కూడా అత్యంత బాగా నెరవేరుస్తాయి: వ్యక్తి చర్యలు ఇతరులపై దాడి చేయనంత వరకు ఆంక్షలు లేకపోవడం; మానవ అవకాశాలను కృత్రిమంగా కుదించే అన్ని కారణాలను తొలగించడం; ఒక్క వ్యక్తి శక్తికి మించిన పనుల కోసం అవసరమైనప్పుడు స్వచ్ఛందంగా సంఘాలు ఏర్పాటు చేసుకోవడం. సంక్షిప్తంగా చెప్పాలంటే, ప్రత్యేక హక్కులు, రాజ్యం రక్షించే గుత్తాధిపత్యాలు లేని పరిస్థితుల్లో వస్తువులను స్వచ్ఛందంగా తయారు చేసి పరస్పరం మార్పిడి చేసుకోవడం.” — Clarence Lee Swartz, What Is Mutualism?

“స్వేచ్ఛావాదాన్ని పై నుంచి కిందికి రుద్దలేం. దాన్ని రుద్దలేకపోవడమే, నిజానికి, స్వేచ్ఛావాదం విజయానికి ఒక కొలమానం.” — Samuel E. Konkin III

“అన్ని రకాల ప్రభుత్వాలను ప్రయత్నించి, “వ్యక్తిని విధేయుడిగా చేయగల, కానీ తానే సమష్టికి విధేయంగా ఉండడం నుంచి తప్పించుకోని” ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పరచాలనే పరిష్కారం లేని సమస్యను తీర్చడానికి ప్రయత్నించిన తర్వాత, మానవాళి ఇప్పుడు ఏ ప్రభుత్వ బంధనాల నుంచైనా విముక్తి పొంది, ఒకే ఉమ్మడి లక్ష్యాలను అనుసరించే వ్యక్తుల మధ్య స్వేచ్ఛా అవగాహన ద్వారా సంఘటితమవాల్సిన అవసరాన్ని తీర్చుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తోంది.” — Pyotr Kropotkin

పరస్పర సహాయం

“స్నేహం మొత్తం ప్రపంచాన్ని మింగేంతగా విస్తరించలేదు. అది ఎప్పటికీ చిన్నదిగా, వ్యక్తిగతంగా, సన్నిహితంగా, ఉద్దేశపూర్వకంగా ఏర్పడినదిగా, స్వచ్ఛందంగా, వికేంద్రీకృతంగా ఉంటుంది. అది లోపం కాదు, దాని బలం. స్నేహం మీ వ్యక్తిత్వాన్ని, మీ మనసు లోపలి గోప్యతను, మీరు ఎవరో మీకు ఏమి కావాలో తెలిసిన స్పష్టతను కాపాడుకుంటూనే, ఇష్టానుసారం ఇతరులతో కలవడానికి లేదా విడిపోవడానికి వీలు కల్పిస్తుంది. పెద్ద “సమాజాన్ని” నిర్మించడం బదులు స్నేహాలను పెంచుకున్నప్పుడు, అపరిచితమైన విస్తృత సమాజం ఆదేశాలు, ఉమ్మడి మేలు అనే మాటలు మీ ఆలోచనను మసకబార్చాల్సిన అవసరం లేదు.” — Against Community Building, Towards Friendship ๖

“మానవులు ప్రకృతిలోని ఇంత విస్తృతమైన నియమానికి మినహాయింపైతే, ప్రకృతి గురించి మనకు తెలిసిన ప్రతిదానికి అది విరుద్ధం. ప్రారంభంలో అంత బలహీనంగా ఉన్న మానవుడు ఇతర జంతువుల మాదిరి పరస్పర సాయంలో కాకుండా, తన జాతి ప్రయోజనాలను పట్టించుకోకుండా వ్యక్తిగత లాభం కోసం నిర్లక్ష్యంగా పోటీపడటంలో రక్షణను, పురోగతి మార్గాన్ని కనుగొన్నాడని నమ్మాల్సి వస్తుంది. ప్రకృతిలోని ఐక్యతను గుర్తించే మనసుకు ఈ వాదన పూర్తిగా సమర్థించలేనిది. అయినా అసంభవంగా, తర్కరహితంగా ఉన్నా దీనికి మద్దతుదారులు ఎప్పుడూ ఉన్నారు. మానవాళిని నిరాశావాద దృక్పథంతో చూసే రచయితలు ఉన్నారు. తమ పరిమిత అనుభవం ద్వారా మనుషుల గురించి వారికి పైపైన అవగాహన మాత్రమే ఉంది; చరిత్రలోనూ యుద్ధాలు, క్రూరత్వం, అణచివేతలను రాసే చరిత్రకారులు చెప్పిన దానికంటే ఎక్కువ వారికి తెలియదు. కాబట్టి మానవులు ఎప్పుడూ ఒకరితో ఒకరు పోరాడటానికి సిద్ధంగా ఉండే వదులుగా కూడిన వ్యక్తుల సమూహమేనని, ఏదో ఒక అధికారం జోక్యం చేసుకోవడమే వారిని అడ్డుకుంటుందని వారు నిర్ణయించారు.” — Pyotr Kropotkin, Mutual Aid: A Factor of Evolution

“క్షమించండి, నాకు చక్రవర్తిగా ఉండాలని లేదు. అది నా పని కాదు. ఎవరినీ పాలించాలనో జయించాలనో లేదు. వీలైతే అందరికీ సాయం చేయాలనుకుంటున్నాను—యూదులకూ, యూదులు కానివారికీ, నల్లవారికీ, తెల్లవారికీ. మనమందరం ఒకరికొకరు సాయం చేయాలని కోరుకుంటాం. మానవులు అలాంటివారే. ఒకరి బాధతో మరొకరం కాదు, ఒకరి ఆనందంతో మరొకరం జీవించాలనుకుంటాం.” — Charlie Chaplin, final speech in The Great Dictator (1940)

“సంఘీభావం కొన్ని విధాలుగా దానధర్మానికి వ్యతిరేకం. దానధర్మం సమూహాల మధ్య పైకింద సంబంధాన్ని బలపరిచే సహాయ పద్ధతి. ధనికులు దానాలు ఇస్తే పేదలు వారిపై మరింత ఆధారపడతారు. కానీ పేదలు సమానులుగా వనరులను పంచుకోవడానికి సంఘటితమైతే, అది సంఘీభావం.” — Life Without Law

“కాబట్టి సంఘీభావమే మన స్వేచ్ఛను సంపాదించి నిలబెట్టుకునే మార్గం. మరొకరి కోసం పనిచేయాల్సిన పరిస్థితి రాకుండా ఉండేందుకు కలసి పనిచేద్దామని ఒప్పుకుంటాం. పంచుకోవడానికి ఒప్పుకోవడం వల్ల మన అవకాశాలు పెరుగుతాయి; తక్కువ కాదు, మరింత ఎక్కువ అనుభవించగలం. పరస్పర సాయం నా సొంత ప్రయోజనంలోనే ఉంది: పరస్పర గౌరవం, సామాజిక సమానత్వం ఆధారంగా ఇతరులతో ఒప్పందాలు చేసుకోవడం నాకు మంచిదని నేను చూస్తాను; ఎందుకంటే నేను ఎవరిపైనైనా ఆధిపత్యం చెలాయిస్తే, ఆధిపత్యాన్ని అనుమతించే పరిస్థితులు ఉన్నాయని అర్థం, కాబట్టి తిరిగి నేనూ దాని బారిన పడే అవకాశమే ఎక్కువ.” — An Anarchist FAQ

“మన తెల్ల సోదరులు మమ్మల్ని “నాగరికులను” చేయడానికి రాకముందు మాకు జైళ్లు లేవు. అందువల్ల నేరస్తులూ లేరు. తాళాలు, తాళంచెవులు లేవు; అందువల్ల దొంగలూ లేరు. ఎవరికైనా గుర్రం, గుడారం లేదా దుప్పటి కూడా లేనంత పేదరికం ఉంటే మరొకరు వాటిని ఇచ్చేవారు. వ్యక్తిగత వస్తువులకు అంత విలువ ఇవ్వలేనంత “అనాగరికులం” మేము. వస్తువులు ఇతరులకు ఇవ్వడానికే కావాలనుకున్నాం. మాకు డబ్బు లేదు; అందువల్ల మనిషి విలువను డబ్బుతో కొలవలేకపోయారు.” — John Fire Lame Deer, Lame Deer, Seeker of Visions

“ఇతరుల వ్యక్తిత్వాలతో సహకరించడం ద్వారా మరింత బలపడిన మనిషి ప్రత్యేక వ్యక్తిత్వ శక్తి ఎంత అద్భుత ఫలితాలను సాధించింది… పరస్పరం పోరాడటం బదులు సహకారమే మన జాతి మనుగడకు, పరిణామానికి తోడ్పడింది… పరస్పర సాయం, స్వచ్ఛంద సహకారం మాత్రమే … స్వేచ్ఛా వ్యక్తిగత, సంఘ జీవితానికి పునాది వేయగలవు.” — Emma Goldman, Red Emma Speaks, p. 118

“కార్మికుల యాజమాన్యం, వినియోగదారుల సహకార సంఘాలు మార్కెట్‌లో భాగమే; పరస్పర సాయ సంఘాలు, ఉచిత వైద్యశాలలూ మార్కెట్‌లో భాగమే; స్వచ్ఛంద కార్మిక సంఘాలు, సమ్మతితో ఏర్పడిన సమూహాలు, ప్రస్తుత పెట్టుబడిదారీ స్థితికి లెక్కలేనన్ని ఇతర ప్రత్యామ్నాయాలూ అలాగే.” — Charles Johnson, Markets Not Capitalism

“పరస్పర సాయం, ప్రత్యక్ష చర్యల్లో పాల్గొనడం వల్ల రాజ్య నిర్మాణాలు విడగొట్టిన సమాజాలకు తిరిగి జీవం పోసే సంఘీభావం ఏర్పడుతుంది.” — Joseph Parampathu, Creative Destruction: Rethinking Failure after the State (2021)

“సమాజంలో మార్పిడి నెట్‌వర్క్‌లను ఏర్పాటు చేసి వాటిలో పాల్గొనడం, పట్టణ వ్యవసాయం, ఇంటి వెనుక తోటలు, రైతు బజార్లు, పోలీసులకు ప్రత్యామ్నాయాలకు మద్దతు, ప్రజలను నేరుగా కలిపే వికేంద్రీకృత సాంకేతికతలకు మద్దతు—ఇవి నిలువు అగోరిజంలో భాగం. ఈ చర్యలు రాజ్యం విడుదల చేసే డబ్బును ఉపయోగించవచ్చు, కాబట్టి అవి పూర్తిస్థాయి ప్రతిఆర్థిక కార్యకలాపాలు కాకపోవచ్చు; అయినా రాజ్య, కార్పొరేట్ వర్గాలపై ఆధారపడటాన్ని సవాలు చేయడానికి అవి ముఖ్యమైనవే. మరికొన్ని చర్యల్లో డబ్బు మార్పిడి ఉండకపోయినా ఆధారపడటాన్ని తగ్గిస్తాయి: నైతిక మద్దతు ఇవ్వడం, ప్రస్తుత పరిస్థితులను మార్చి సమాజ సభ్యుల మధ్య బలమైన సంబంధాలను పెంచే సాంకేతికతలను ప్రచారం చేయడం.” — Derrick Broze, Vertical and Horizontal Agorism

“ఈ విధంగా ‘ప్రాంతాల ఆధారంగా ఏర్పడే సమూహాలకు స్వతంత్ర కమ్యూన్లు, సామాజిక విధుల ఆధారంగా ఏర్పడే సమూహాలకు కార్మిక సంఘాల పెద్ద సమాఖ్యలు—ఆ రెండూ ఒకదానితో ఒకటి అల్లుకొని సమాజ అవసరాలను తీర్చడానికి పరస్పరం తోడ్పడేలా’ అభివృద్ధి చెందుతాయి. వీటితో పాటు ‘వ్యక్తిగత అనుబంధం ఆధారంగా ఏర్పడే లెక్కలేనన్ని, అనంతమైన వైవిధ్యం గల, ఎక్కువ కాలమో కొద్ది కాలమో నిలిచే, ఆ క్షణపు అవసరాలకు అనుగుణంగా ఏ లక్ష్యానికైనా ఉద్భవించే సమూహాలు’ ఉంటాయి. ఈ ‘మూడు రకాల సమూహాలు’ ‘అన్ని సామాజిక అవసరాలను—వినియోగం, ఉత్పత్తి, మార్పిడి, సమాచార సంబంధాలు, ఆరోగ్యం, విద్య, దాడి నుంచి పరస్పర రక్షణ, పరస్పర సాయం, ప్రాంత రక్షణ, చివరకు శాస్త్రం, కళ, అక్షరాస్యత, వినోదం—తీరుస్తాయి’.” — Pyotr Kropotkin

“పోలీసుల వేధింపులు, పట్టణ నిబంధనల ద్వారా పేదరికాన్ని నేరంగా మార్చడం వల్ల, ప్రతిరోజూ మళ్లీ నిలబడేందుకు ప్రయత్నించే నిరాశ్రయులు, పేదలకు సాయం చేసే ప్రయత్నాలకు ఆటంకం ఏర్పడుతుంది. మన సమాజంలో సమానత్వాన్ని మరింత పెంచేందుకు మన ప్రాంతాల్లో ఆహారం పంచుకోవడం కొనసాగిస్తాం; నిరాశ్రయులతో, మెరుగైన భవిష్యత్తు కోరే ఇతర సంస్థలతో సంఘీభావం పెంపొందిస్తాం.” — Food Not Bombs

అహింస

“అణచివేతకు గురవుతున్న అనేక మందికి ఆశను, అణచివేసే కొద్దిమందికి భయాన్ని ఇవ్వడమే మన పని. మనం మొదటిదాన్ని చేసి అనేక మందికి ఆశ ఇస్తే, ఆ కొద్దిమంది వారి ఆశను చూసి భయపడతారు. లేకపోతే వారిని భయపెట్టాలనుకోవడం లేదు; పేదలకు మనం కోరేది ప్రతీకారం కాదు, సంతోషం. వేల సంవత్సరాల వారి బాధకు ఏ ప్రతీకారం పరిహారమవుతుంది?” — William Morris ๖

“ఒక పద్ధతిగా అహింసా చర్య అహింసాత్మక సమాజం అనే లక్ష్యానికి అనుగుణంగా ఉంటుంది. లక్ష్యాన్ని ప్రతిబింబించే పద్ధతులను ఉపయోగించడాన్ని ముందస్తు నిర్మాణం అంటారు: ఆ పద్ధతులు లక్ష్యాన్ని ముందుగానే చూపిస్తాయి లేదా ఆచరణలోకి తెస్తాయి. ముందస్తు నిర్మాణం కోరుకున్న దానిలో ప్రజలకు శిక్షణ, అనుభవాన్ని ఇస్తుంది. ఉద్యమం విఫలమైనా లక్ష్యంలో ఒక భాగాన్ని సృష్టిస్తుంది; ప్రయత్నాలు దారి తప్పకుండా ఉండేందుకు తోడ్పడుతుంది. లక్ష్యం వ్యవస్థీకృత హింసలేని సమాజమైతే, అహింసా చర్యకు ఈ ప్రయోజనాలన్నీ ఉంటాయి: హింసను ఉపయోగించకుండా జీవించే అనుభవం, ఉద్యమాలు విఫలమైనా ఇప్పుడే హింస తగ్గడం, ప్రయత్నాలు అహింసా దిశలో కొనసాగడం.” — How Nonviolence is Misrepresented

“ఇతరులకు హాని చేయడానికి ఉపయోగించే హింస (శారీరక బలప్రయోగం) మనుషుల మధ్య పోరాటంలో అత్యంత క్రూరమైన రూపం; మనుషులను తీవ్రంగా చెడగొడుతుంది. దాని స్వభావమే మానవుల ఉత్తమ భావాలను అణచి, క్రూరత్వం, ద్వేషం, ప్రతీకారం, ఆధిపత్యం, నిరంకుశత్వంపై మోజు, బలహీనులను తక్కువ చూడటం, బలవంతులకు లొంగడం వంటి సమాజవిరోధ లక్షణాలను పెంచుతుంది. మంచి లక్ష్యం కోసం హింసను వాడినా ఈ హానికర స్వభావం ఉంటుంది […] అన్ని రకాల అణచివేతకు వ్యతిరేకంగా తిరుగుబాటు చేసి ప్రతి ఒక్కరి సంపూర్ణ స్వేచ్ఛ కోసం పోరాడే అరాచకవాదులు, అణచివేతకు ప్రతిఘటన అనే హద్దును దాటి తానే అణచివేతగా మారే హింసను సహజంగా దూరం పెట్టాల్సినవారు; అయినా వాళ్లూ క్రూరమైన బలప్రయోగం అనే అగాధంలో పడిపోవచ్చు […]” — Errico Malatesta, Violence as a Social Factor (1895)

“క్రూరమైన మానవవ్యతిరేక భావాలను సమర్థించి, ఒక ఉద్యమం కోసం వ్యూహాత్మక సూత్రంగా వాటిని పైకెత్తడం… చెడ్డదీ, విప్లవానికి వ్యతిరేకమైనదీ.” — Errico Malatesta

“సౌత్ కరోలినా విశ్వవిద్యాలయం అధ్యయనం ప్రకారం, వియత్నాం యుద్ధ సమయంలో అమెరికాలో హింస 42 శాతం పెరిగింది. ఇది ఆశ్చర్యం కాదు. మన నాయకులే చట్టాన్ని ఉల్లంఘిస్తారు; మనం ఎందుకు చేయకూడదు? ప్రభుత్వం ఇతర దేశాలను బాంబుతో బెదిరిస్తే, మనం ఒకరినొకరు హ్యాండ్‌గన్‌లతో ఎందుకు బెదిరించకూడదు? నాయకులు భూమిపై అత్యాచారం చేస్తే, మనం పొరుగువారిపై ఎందుకు అత్యాచారం చేయకూడదు? నాయకులు భయం, హింస వాతావరణం సృష్టిస్తారు. అమెరికన్లు ఒకరినొకరు చంపుకుని, దోచుకుని, వైకల్యానికి గురిచేసినప్పుడు వారు ఆశ్చర్యపడినట్లు ఎందుకు కనిపిస్తారు?” — Philip Berrigan, Fighting the Lamb’s War: Skirmishes with the American Empire (1996)

“రాజ్యం పౌరులకు వ్యతిరేకంగా పోలీసు బలాన్ని ఉపయోగించి నిలబడుతుంది. హింసలో పుట్టి హింసతో నిలిచే రాజ్యం నిజమైన శాంతిని ఎప్పటికీ సాధించలేదు.” — Philip Berrigan, Fighting the Lamb’s War: Skirmishes with the American Empire (1996)

“చరిత్రలో అత్యంత భయంకరమైనవి—యుద్ధం, జాతి సంహారం, బానిసత్వం—అవిధేయత వల్ల కాదు, విధేయత వల్ల జరిగాయి.” — Howard Zinn, Declarations of Independence: Cross-Examining American Ideology

“ప్రపంచంలో అతి పెద్ద నేరాలు నియమాలను ఉల్లంఘించేవారు చేయరు; నియమాలను పాటించేవారే చేస్తారు. ఆదేశాలు పాటించేవారే బాంబులు వేస్తారు, గ్రామాలను ఊచకోత కోస్తారు.” — Banksy, Wall and Piece

“ఇకపై సేవ చేయనని నిర్ణయించుకో, వెంటనే స్వేచ్ఛ పొందుతావు. నిరంకుశుడిని నీ చేతులతో తోసి పడేయమని అడగడం లేదు; అతనికి మద్దతు ఇవ్వడం ఆపు. అప్పుడు పునాది తీసేసిన మహా విగ్రహంలా అతను తన బరువుతో తానే కూలి ముక్కలవడాన్ని చూస్తావు.” — Étienne de La Boétie, Discourse on Voluntary Servitude

“హింసను ఉపయోగించే ప్రభుత్వ సామర్థ్యం తిరుగుబాటుదారుల కంటే ఎంతో ఎక్కువ. హింసాత్మక తిరుగుబాటు అణచివేత పాలనను తరచుగా మరింత బలపరుస్తుంది; తిరుగుబాటుదారుల హింస వల్ల అణచివేత అవసరమని అది నమ్మదగ్గలా చెప్పగలదు. హింసలో ప్రభుత్వానికి తులనాత్మక ప్రయోజనం ఉంది. ప్రజల తులనాత్మక ప్రయోజనం తమ సహకారాన్ని నిలిపివేయగల సామర్థ్యంలో ఉంది; అది లేకుండా ప్రభుత్వం కొనసాగడం దాదాపు అసాధ్యం. పన్ను చెల్లింపుల సమ్మె, బహిష్కరణ, సార్వత్రిక సమ్మె, చట్టాన్ని విస్తృతంగా పాటించకపోవడం ప్రభుత్వంపై ఎంత ప్రభావం చూపుతాయో ఆలోచించండి. ఇవి అహింసాత్మక పద్ధతులు; కానీ అందరూ నిరంతరం ఉపయోగిస్తే ఏ ప్రభుత్వమైనా భయపడాలి. అహింసకు మరిన్ని ప్రయోజనాలున్నాయి: హింస కంటే తక్కువ ప్రమాదకరంగా, తక్కువ తీవ్రంగా కనిపించడం వల్ల విస్తృత ప్రజామద్దతు సులభంగా … లభిస్తుంది. పాల్గొనే ఖర్చు తక్కువగా ఉండడంతో మరింత మంది పాల్గొనే అవకాశం ఉంది. సాధారణంగా పోరాటంలో పాల్గొననివారిగా భావించే పిల్లలు, మహిళలు, వృద్ధులు కూడా అహింసాత్మక పోరాటంలో సమర్థంగా పాల్గొనగలరు. ప్రత్యర్థులను మార్చే, పాలక వర్గంలో విభేదాలు తెచ్చే అవకాశం ఎక్కువ. ప్రాణ, ఆస్తి నష్టం సాధారణంగా ఎంతో తక్కువ. హింసాత్మక చర్యల కంటే ఇది వికేంద్రీకృతం కాబట్టి, విజయవంతమైన తర్వాత మరింత అణచివేత రాజ్యం పుట్టే ప్రమాదం తక్కువ.” — Bryan Caplan, “The Literature of Nonviolent Resistance and Civilian-Based Defense”

“మరో దేశపు దాడి నుంచి లేదా తమ మధ్య ఉన్న శత్రువుల నుంచి ప్రమాదం ఉందని, దాని నుంచి తప్పించుకునే ఏకైక మార్గం ప్రభుత్వానికి బానిసల్లా విధేయంగా ఉండటమేనని ప్రభుత్వం ప్రజలను నమ్మిస్తుంది. విప్లవాలు, నియంతృత్వాల్లో ఇది మరింత స్పష్టంగా కనిపించినా ప్రభుత్వ శక్తి ఉన్న ప్రతిచోటా ఉంటుంది. తాను లేకపోతే పరిస్థితి మరింత దిగజారుతుందని చెప్పి ప్రతి ప్రభుత్వం తన ఉనికిని, హింసాత్మక చర్యలను సమర్థించుకుంటుంది. తమకు ప్రమాదం ఉందని ప్రజలను నమ్మించిన తర్వాత వారిని అదుపులోకి తీసుకొని మరో దేశంపై దాడి చేయమని బలవంతపెడుతుంది. అలా ఇతర దేశాల దాడి ప్రమాదం గురించి ప్రభుత్వం చేసిన హెచ్చరిక ప్రజల దృష్టిలో నిజమైందని అనిపిస్తుంది.” — Leo Tolstoy, Christianity and Patriotism (1895)

“హింసను ఉపయోగించే స్థితికి వచ్చినప్పుడు మీరు వ్యవస్థ ఆటనే ఆడుతున్నారు. అధికారంలో ఉన్నవారు మిమ్మల్ని రెచ్చగొడతారు—గడ్డం లాగుతారు, ముఖంపై తడతారు—మీరు పోరాడేలా చేయడానికి. మీరు హింసకు దిగిన వెంటనే మీతో ఎలా వ్యవహరించాలో వారికి తెలుసు. వారికి అర్థంకాని విషయాలు అహింస, హాస్యం మాత్రమే.” — John Lennon

“అణచివేత నుంచి మనల్ని, ఇతరులను రక్షించుకోవడం తప్ప హింసను ఉపయోగించలేం, ఉపయోగించాలనుకోము.” — Errico Malatesta

“అందుకే సైన్యాల బదులు సమాజ రక్షణ నెట్‌వర్క్‌లను నిర్మిస్తాం. శక్తికి బదులు నమ్మకాన్ని నిర్మిస్తాం. ఆనందకరమైన ఆటను ధైర్యమైన తిరుగుబాటుతో కలుపుతాం. సంఘీభావంతో ప్రేమను చూపుతాం; సాహసోపేతమైన కుతూహలం, ప్రయత్నం, స్నేహం అనే పవిత్రతను ధిక్కరించే చర్యల ద్వారా మన సమష్టి గుర్తింపులకూ ప్రాంతీయ విధేయతకూ ద్రోహం చేస్తాం. మూసివున్న చిన్న గుంపుల బదులు జీవంతో కూడిన నెట్‌వర్క్‌లను నిర్మిస్తాం. ఒంటరిగా అనిపించినా విస్తృతమైన మౌలిక మార్పు ఉద్యమంలో మనం అల్లుకుపోయి ఉన్నాం. మన చర్యలు, ఆలోచనలు, చిన్నా పెద్దా ప్రతిఘటనల ద్వారా ప్రత్యేకమైనదేదో నిర్మిస్తున్నాం. మీరు ఎదుర్కొనే బాధ, పోరాటం తీవ్రమైన వాస్తవం; మన బంధాలూ నిజమే. వారు ఎంత ప్రయత్నించినా అరాచకవాదాన్ని ఎన్నటికీ నిర్మూలించలేరు. ఆశకు చెల్లించాల్సిన మూల్యం అంతకంతకూ పెరుగుతున్నా ధైర్యంగా ఉండగలం. మీరు ఒంటరిగా లేరు.” — Stigmergic Parity and Revolt

ప్రత్యక్ష చర్య

“మన చిన్న ప్రయత్నంతో ఏమి ప్రయోజనం అని ప్రజలు అడుగుతారు. ఒకసారి ఒక ఇటుక పెట్టాలి, ఒక అడుగు వేయాలి అని వారు చూడరు. చెరువులో వేసిన చిన్న రాయి అన్ని దిశలా అలలను పంపుతుంది. మన ప్రతి ఆలోచన, మాట, పని కూడా అలాగే. కూర్చొని నిరాశ చెందే హక్కు ఎవరికీ లేదు. చేయాల్సిన పని చాలా ఉంది.” — Dorothy Day ๖

“ఆలోచనాపరులు, నిబద్ధతగల కొద్దిమంది పౌరులు ప్రపంచాన్ని మార్చగలరని ఎప్పుడూ సందేహించకండి; వాస్తవంగా ప్రపంచాన్ని మార్చింది అలాంటి వారే.” — Margaret Mead

“ప్రపంచం మీ అభిప్రాయం వల్ల కాదు, మీరు చూపే ఉదాహరణ వల్ల మారుతుంది.” — Paulo Coelho

“అన్యాయమైన చట్టాలు ఉన్నాయి; వాటిని పాటించడానికే సరిపెట్టుకుందామా? లేక వాటిని మార్చడానికి ప్రయత్నిస్తూ విజయం సాధించే వరకు పాటిద్దామా? లేక వెంటనే ఉల్లంఘిద్దామా? ఇలాంటి ప్రభుత్వంలో ప్రజలు సాధారణంగా చట్టాలు మార్చడానికి మెజారిటీని ఒప్పించే వరకు వేచి ఉండాలని భావిస్తారు. ఎదిరిస్తే పరిష్కారం సమస్యకంటే ఘోరమవుతుందని అనుకుంటారు. కానీ పరిష్కారాన్ని మరింత ఘోరంగా చేసేది ప్రభుత్వమే. సంస్కరణల అవసరాన్ని ముందుగానే గుర్తించి, వాటికి ఏర్పాట్లు ఎందుకు చేయదు? తెలివైన మైనారిటీని ఎందుకు గౌరవించదు? గాయపడకముందే ఎందుకు అరుస్తూ ప్రతిఘటిస్తుంది? తన తప్పులు చూపించి ప్రభుత్వం వారినుంచి ఆశించేదానికంటే మెరుగ్గా పనిచేయడానికి పౌరులను ఎందుకు ప్రోత్సహించదు?” — Henry David Thoreau, Civil Disobedience

“చరిత్ర చదివిన ఎవరి దృష్టిలోనైనా అవిధేయత మనిషి తొలి సద్గుణం. అవిధేయత వల్లే పురోగతి వచ్చింది—అవిధేయత వల్ల, తిరుగుబాటు వల్ల.” — Oscar Wilde, The Soul of Man under Socialism

“తమ శక్తి ఓటు బలంలో కాదని, ఉత్పత్తిని ఆపగల సామర్థ్యంలో ఉందని వారు నేర్చుకోవాలి.” — Voltairine de Cleyre, Direct Action

“కొత్త వ్యవస్థలో కార్మిక సంఘాల అధికార యంత్రాంగం ప్రధాన పని తమ సాధారణ సభ్యులు అనుమతి లేకుండా చేసే చర్యలను అణచడం, పని ప్రదేశంలో ప్రత్యక్ష చర్యలను అడ్డుకోవడం, కార్మిక ఉద్యమాన్ని జాతీయ కార్మిక సంబంధాల బోర్డు నియమాల ప్రకారం ప్రకటించిన సమ్మెలకే పరిమితం చేయడం.” — Kevin Carson

“కాంకిన్ “లాభదాయక పౌర అవిధేయత” అని పిలిచిన మార్గం ద్వారా రాజ్యానికి మద్దతును క్రమంగా వెనక్కి తీసుకోవాలని అగోరిజం భావిస్తుంది. ఈ బాధ్యతలను వికేంద్రీకృత సంస్థలకు బదిలీ చేసి రాజ్యానికి ఆదాయం, ఉనికికి కారణం లేకుండా చేయడమే స్వేచ్ఛా మార్కెట్లను సాధించడానికి అత్యంత సాధ్యమైన మార్గమని అది చెబుతుంది.” — “Agorism,” Encyclopedia, describing Konkin’s strategy

“పన్నులు చెల్లించకపోవడానికి నా కారణాలను ముందుగానే రాస్తున్నాను; ఎందుకంటే నేను నిరంతరం పన్నులు చెల్లించడానికి నిరాకరిస్తున్నందుకు జైలులో పెడతామని మీ కార్యాలయం ఇటీవల తెలిపింది. నన్ను అరెస్టు చేసినప్పుడు 1948లో అప్పటి వరకు సంపాదించిన ఆదాయానికి సరైన లెక్క ఇస్తాను. ప్రధానంగా యుద్ధం చేయడానికి ఉనికిలో ఉన్న ప్రభుత్వం అన్యాయమైనదని నా నమ్మకాన్ని గత ఆరు సంవత్సరాలుగా ప్రతి పన్నును తిరస్కరించినప్పుడు మీ శాఖకు ఇచ్చిన ప్రకటనల్లోనూ Catholic Worker వ్యాసాల్లోనూ వివరించాను.” — Ammon Hennacy

“ఈ సంవత్సరం వెయ్యి మంది పన్ను చెల్లించకపోతే అది హింసాత్మక, రక్తపాత చర్య కాదు; పన్నులు చెల్లించి రాజ్యానికి హింస చేయడానికి, అమాయకుల రక్తం చిందించడానికి వీలు కల్పించడమే అలాంటి చర్య. శాంతియుత విప్లవం సాధ్యమైతే దాని నిర్వచనం ఇదే. పన్ను వసూలుదారు లేదా మరో అధికారి నన్ను “అయితే నేనేం చేయాలి?” అని అడిగితే—ఒకరు అడిగినట్లే—“నిజంగా ఏదైనా చేయాలనుకుంటే మీ పదవికి రాజీనామా చేయండి” అని చెబుతాను. పాలితుడు విధేయతను నిరాకరించి అధికారి పదవిని వదిలితే విప్లవం పూర్తవుతుంది. అయినా రక్తం కారితే, మనస్సాక్షి గాయపడినప్పుడు మరో రకమైన రక్తం కారదా? ఆ గాయం నుంచి మనిషి నిజమైన పౌరుషం, అమరత్వం బయటకు పోయి శాశ్వతంగా మరణిస్తాడు. ఆ రక్తం ఇప్పుడు కారడాన్ని నేను చూస్తున్నాను.” — Henry David Thoreau, Civil Disobedience

“పేదలకు అందుబాటులో లేకపోతే అది సమూల మార్పును కోరేదీ కాదు, విప్లవాత్మకమైనదీ కాదు.” — Anonymous

“తోటలోని బానిసలు తప్పించుకునే “రహస్య మార్గం” ఉన్నా, కూర్చొని యజమానులను ఎన్నుకోవడానికి ఓటు వేసి, ఎన్నికల ప్రచారం, అభ్యర్థులపై తమ శక్తిని ఖర్చు చేయడాన్ని ఊహించగలరా? వారు తప్పకుండా ప్రతిఆర్థిక ప్రత్యామ్నాయాన్నే ఎంచుకుంటారు; డాక్టర్ రోత్‌బార్డ్ కూడా అలాగే చేయమని చెబుతారు, “బానిసత్వాన్ని రద్దు చేస్తామని చెప్పే బానిస యజమానుల పార్టీ” గెలిచే వరకు తోటలో ఉండమని చెప్పరు.” — SEK III

“ధనికులు ఓటు ద్వారా తమ సంపదను మీరు తీసుకోవడానికి అనుమతిస్తారని ఎప్పుడూ మోసపోకండి.” — Lucy Parsons

“ఏ గొప్ప కొత్త ఆలోచనైనా ప్రారంభంలో చట్టం లోపల ఉండలేదు. ఎలా ఉంటుంది? చట్టం కదలదు; స్థిరంగా ఉంటుంది. పరిస్థితి, స్థలం, కాలం ఏదైనా అందరినీ కట్టిపడేసే బండి చక్రంలాంటిది.” — Emma Goldman, 1917

“మనం చేయాల్సిన అతి పెద్ద మార్పు వినియోగం నుంచి ఉత్పత్తికి మారడం—మన తోటల్లో చిన్న స్థాయిలోనైనా. మనలో పది శాతం మంది మాత్రమే ఇలా చేసినా అందరికీ సరిపోతుంది. కాబట్టి తోటలు లేని, తాము విమర్శించే వ్యవస్థపైనే ఆధారపడే, ఆహారం, నివాసం బదులు మాటలు, తూటాలు మాత్రమే తయారుచేసే విప్లవకారుల వ్యర్థత స్పష్టమవుతుంది.” — Bill Mollison

అవకాశం తెరుచుకునే వేళ

“ఇప్పటికే ఉన్న వాస్తవంతో పోరాడటం వల్ల విషయాలు మారవు. దేనినైనా మార్చాలంటే పాత నమూనాను పనికిరానిదిగా చేసే కొత్త నమూనాను నిర్మించండి.” — Buckminster Fuller ๖

“రాజ్యం విప్లవంతో నాశనం చేయగల వస్తువు కాదు; అది ఒక పరిస్థితి, మానవుల మధ్య నిర్దిష్ట సంబంధం, ప్రవర్తనా విధానం. ఇతర సంబంధాలు ఏర్పరచుకొని భిన్నంగా ప్రవర్తించడం ద్వారా దాన్ని తొలగిస్తాం.” — Gustav Landauer, quoted by Colin Ward in The State and Society

“మనం పెట్టుబడిదారీ విధానంలో జీవిస్తున్నాం; దాని శక్తి నుంచి తప్పించుకోలేమనిపిస్తుంది—ఒకప్పుడు రాజులకు దైవిక హక్కు ఉందనే వాదన కూడా అలాగే కనిపించింది.” — Ursula K. Le Guin, National Book Awards acceptance speech (2014)

“ప్రభుత్వం లేదా రాజ్యం అనే ఈ పెద్ద యంత్రంలోని ప్రతి చక్రాన్ని తగ్గించి, సరళీకరించి, వికేంద్రీకరించి, ఒక్కొక్కటిగా తొలగించడం ద్వారా రాజకీయ లేదా ప్రభుత్వ వ్యవస్థను ఆర్థిక వ్యవస్థలో కరిగించి అదృశ్యం చేయడం.” — Pierre-Joseph Proudhon, General Idea of the Revolution in the Nineteenth Century

“ఈ గ్రహంపై మానవజాతి మనుగడ కొనసాగాలంటే సహకారపూర్వక, వికేంద్రీకృత, సర్దుబాటు చేసుకోగల ఉత్పత్తి విధానానికి పెద్ద మార్పు అవసరం.” — Eric Fleischmann

“ద్వంద్వ శక్తి అంటే ప్రస్తుత ప్రపంచంతో పోరాడుతూనే కొత్త ప్రపంచపు పిండాన్ని సృష్టించాలి అనే ఆలోచన: ‘పాతదాని పెంకులో కొత్తదాన్ని నిర్మించడం’. అంటే కార్మికులు తమ వ్యవహారాలను తామే నిర్వహించే సంస్థలను ప్రోత్సహించడం; వాటిలో మన స్వయంప్రతిపత్తిని ఉపయోగించి, యజమాని, ప్రభుత్వ శక్తిని పరిమితం చేస్తూ, చివరికి రెండింటినీ ఎదుర్కొని తొలగించడానికి సిద్ధపడటం. ఈ వ్యూహం అధికార సంస్థలను నేరుగా సవాలు చేస్తుంది; అదే సమయంలో మనం ఊహించే కొత్త సంస్థలను ఇప్పుడే ఆచరణలో చూపిస్తుంది. అందువల్ల ఇది రాజ్యాన్ని వ్యతిరేకించడమే కాదు, విప్లవ పరిస్థితిలో వచ్చే కఠినమైన ఘర్షణలు, ప్రశ్నలకు కూడా మనల్ని సిద్ధం చేస్తుంది.” — Beyond Resistance

జేమ్స్ లివింగ్‌స్టన్, మిషెల్ బావెన్స్ వంటి రచయితలు శ్రేణీ వ్యవస్థ నుంచి నెట్‌వర్క్‌లకు మార్పును అర్థం చేసుకోవడానికి మునుపటి చారిత్రక పరివర్తనలను స్పష్టంగా నమూనాగా తీసుకున్నారు. మన కుడి, ఎడమ రాజకీయ సంస్కృతులు పెట్టుబడిదారీ విధానం తరువాతి మార్పును ఫ్రెంచ్, రష్యా విప్లవాల కళ్లతో—ఆకస్మిక తిరుగుబాటు, ప్రధానంగా రాజ్యాన్ని స్వాధీనం చేసుకోవడం—చూస్తున్నప్పటికీ, అది అలాగే జరగాలని అనుకోవడానికి కారణం లేదు. పశ్చిమ రోమన్ సామ్రాజ్యం, భూస్వామ్య వ్యవస్థ క్షీణించినట్లుగా దశాబ్దాల పాటు సాగే సాపేక్షంగా నెమ్మదైన ప్రక్రియ కూడా కావచ్చు.

[…]

సుమారు ఐదు వందల ఏళ్ల పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్థ, గత చారిత్రక వ్యవస్థల మాదిరిగానే, ఏకశిలా నిర్మాణం కాదు; ఒకదానితో ఒకటి సంకర్షించే సామాజిక రూపాల సమాహారం—కొన్ని ఎదుగుతాయి, కొన్ని క్షీణిస్తాయి. అందువల్ల పెట్టుబడిదారీ విధానానికి ప్రత్యామ్నాయం రావడానికి ఐక్యమైన ప్రగతిశీల శక్తి కలిగించే నాటకీయ విరామం తప్పనిసరి కాదు. యూజీన్ హాలండ్ వాదించినట్లు:

సమాజాన్ని లేదా ఉత్పత్తి విధానాన్ని మొదటి నుంచే ఒక సంపూర్ణ వ్యవస్థగా ఊహించినప్పుడు మాత్రమే మొత్తం వ్యవస్థతో అంతటి మౌలిక విరామం అవసరమవుతుంది. […] దాని భాగాలను ఆధిపత్యం వహించేవి, పాత కాలం నుంచి మిగిలినవి, కొత్తగా ఉద్భవించేవి అని అర్థం చేసుకుంటే మెరుగైన సమాజపు అవకాశాలు బాగా పెరుగుతాయి; ఎందుకంటే ప్రతికూల అంశాలను (బహుశా ఆధిపత్య అంశాలను) విమర్శించి తిరస్కరించడంతో పాటు సానుకూల అంశాలను (ఉద్భవిస్తున్నవాటిని) సమర్థించవచ్చు. […]

చివరికి పాత వ్యవస్థ శక్తులు పరివర్తనను అడ్డుకోవడానికి ప్రయత్నించి విఫలమైనప్పుడు పరిస్థితి తేలిపోతుంది.

[…] ప్రస్తుత పరిస్థితి అనుకూలంగా ఉంది […] ఎందుకంటే ప్రజల సమాజ నిర్మాణ శక్తి ఎంతగా పరిపక్వం చెందిందంటే, వారి సమాచార, సహకార నెట్‌వర్క్‌ల ద్వారా, ఉమ్మడి వనరులను సృష్టించడం ద్వారా, ప్రత్యామ్నాయ ప్రజాస్వామిక సమాజాన్ని వారే నిలబెట్టగలరు. ఇక్కడ సమయం అనే ప్రశ్న కీలకమవుతుంది. విరామపు క్షణం ఎప్పుడు వస్తుంది? […]

విప్లవ రాజకీయాలు ప్రజల ఉద్యమంలోనూ, ఉమ్మడి, సహకార నిర్ణయాలు పేరుకుపోవడంలోనూ, కొత్త ప్రపంచాన్ని సృష్టించగల విరామపు క్షణాన్ని […] గుర్తించాలి.

చివరి విరామం ఎంత ఆకస్మికంగా, నాటకీయంగా కనిపించినా, అది “పాత సమాజపు పెంకులో కొత్త సమాజ నిర్మాణాన్ని కట్టే” సుదీర్ఘ పూర్వ ప్రక్రియకు పరాకాష్ఠ మాత్రమే.

[…]

భూస్వామ్య విధానం నుంచి పెట్టుబడిదారీ విధానానికి జరిగిన మార్పులాగే, తరువాతి పరివర్తన “వ్యవస్థలోని అంతరాల్లో జరిగే ప్రక్రియ” అని జాన్ హాలోవే కూడా వాదిస్తాడు.

[…]

పెట్టుబడిదారీ కంపెనీకి, రాజ్యానికి ప్రత్యామ్నాయంగా ఉమ్మడి వనరులపై ఆధారపడిన సహచరుల ఉత్పత్తి దీన్ని సాధ్యం చేస్తుంది:

మూలధన నియంత్రణకు చాలావరకు బయట ఉన్న కొత్త జీవన ఆచరణల ద్వారా, గణనీయమైన మేరకు సామాజికీకరించిన ఉత్పత్తి సాధనాల ద్వారా, వినియోగ విలువను సమాజం నేరుగా ఉత్పత్తి చేయడం. ఈ కొత్త ప్రక్రియలు పెట్టుబడిదారీ విధానం తరువాతివి; ఎందుకంటే అవి కొనసాగడానికి మూలధనానికి ఏ ప్రత్యేక పాత్రా ఇక అవసరం లేదు.

— Kevin Carson, The Desktop Regulatory State, “The Transition from Hierarchies to Networks”

“మనల్ని పాలించే అధికారాన్ని తన పాలనా పద్ధతిని మార్చమని చట్టబద్ధంగా బలవంతం చేయలేమని తేలితే, ఆ అధికారాన్ని తిరస్కరించేవారు వివిధ కారణాల వల్ల బలప్రయోగంతో దాన్ని కూలదోయలేకపోయినా లేదా అలా కోరుకోకపోయినా, స్వతంత్ర లేదా ప్రత్యామ్నాయ లేదా సమాంతర [సమాజాన్ని] సృష్టించడమే గౌరవప్రదమైన ఏకైక పరిష్కారం.” — Ivan Jirous, Parallel Polis: An Inquiry, as quoted by Academy of Ideas

“దురదృష్టవశాత్తు ప్రత్యామ్నాయ ఆర్థిక సంస్థలు పెద్ద కార్పొరేట్ పెట్టుబడిదారీ ఆర్థిక వ్యవస్థ పరిధిలోనే పని చేస్తాయి. ఆధిపత్య కంపెనీల సంస్కృతి పై నుంచి కిందికి నడిచే శ్రేణీ విధానంగా ఉన్న మార్కెట్లలో అవి పోటీ పడతాయి; అదే సంస్కృతిని తామూ స్వీకరించే ప్రమాదం ఎక్కువ. అందుకే లాభాపేక్ష లేని, సహకార రంగాల నిర్వహణ పెట్టుబడిదారీ సంస్థల నిర్వహణతో వేరుచెప్పలేనంతగా ఉంటుంది: హోదా కోసం భారీ జీతాలు, మధ్యస్థాయి నిర్వహణలో అనవసర ఉద్యోగాలు, అర్థంలేని అధికార యంత్రాంగం, తాజా ప్రేరణ, నిర్వహణ సిద్ధాంతాలను గుడ్డిగా అనుసరించడం. పెట్టుబడిదారీ ఆర్థిక వ్యవస్థ ఈ సమస్యను మరింత పెంచుతుంది; కింది నుంచి పైకి నిర్వహించడం ఎంతో సమర్థవంతమైనప్పటికీ, సంప్రదాయ సంస్థాగత నమూనా పాటించే కంపెనీలకు రుణాల ద్వారా ప్రోత్సాహమిస్తుంది.” — Kevin Carson, Building the Structure of the New Society Within the Shell of the Old

“సమాంతర, నెట్‌వర్క్ సమాచార సాంకేతికతలు ప్రజా చైతన్యంలో మునుపెన్నడూ లేని వేగంతో దశ మార్పుకు వీలు కల్పిస్తాయి. డగ్ మెక్‌ఆడమ్ “జ్ఞాన విముక్తి” అనే పదాన్ని “ప్రజలు అకస్మాత్తుగా, సమష్టిగా తాము ఇక భయపడటం లేదని, ఇటీవలి భయం లేదా ఉదాసీనత అబద్ధాలపై ఆధారపడిందని, పాత ఆలోచనా మార్గాలకు తిరిగి వెళ్లే ప్రసక్తే లేదని నిర్ణయించుకునే ప్రక్రియ” కోసం ఉపయోగించాడు. తగినంత మంది మార్పు అనివార్యమని నిర్ణయించుకున్నప్పుడు అది అనివార్యమవుతుంది. నెట్‌వర్క్ సమాచారంతో ఆ కీలక సంఖ్య అకస్మాత్తుగా, ఊహించకుండా ఏర్పడవచ్చు.” — Kevin Carson, The Desktop Regulatory State: The Question of Repression

“మానవ చరిత్రలో అత్యంత ప్రాణాంతకమైన సామూహిక హత్యలు పూర్తిగా భిన్నమైన, మెరుగైన సమాజాన్ని సృష్టించాలనే కోరికతో ప్రేరేపించబడటం విషాదకరమైన వ్యంగ్యం. ఆదర్శ సమాజాన్ని రూపకల్పన చేయాలనే ప్రయత్నం ప్రపంచంలోని అత్యంత ఘోర నేరాల్లో కొన్నింటిని సమర్థించడానికి వాడబడింది.” — Benjamin A. Valentino

“అత్యంత తీవ్రమైన విప్లవకారుడు కూడా విప్లవం తరువాతి రోజున సంప్రదాయవాది అవుతాడు.” — Hannah Arendt

“ఆధునిక విప్లవాలన్నీ రాజ్య శక్తిని బలోపేతం చేయడంతో ముగిశాయి. 1789 నెపోలియన్‌ను తెచ్చింది; 1848 మూడవ నెపోలియన్‌ను; 1917 స్టాలిన్‌ను; 1920ల ఇటలీ కల్లోలాలు ముస్సోలినీని; వైమార్ గణతంత్రం హిట్లర్‌ను. ముఖ్యంగా మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం దైవిక హక్కు అవశేషాలను తొలగించిన తరువాత కూడా, ఈ విప్లవాలు మానవత్వం, నిజమైన స్వేచ్ఛ గల నగరాన్ని నిర్మిస్తామని మరింత ధైర్యంగా ప్రకటించాయి. రాజ్యపు పెరుగుతున్న అపార శక్తి ప్రతిసారీ ఆ ఆశయాన్ని ఆమోదించింది. ఇది తప్పనిసరిగా జరగాల్సిందే అని చెప్పడం తప్పు. కానీ ఎలా జరిగిందో పరిశీలించి బహుశా పాఠం నేర్చుకోవచ్చు. ఈ వ్యాసానికి సంబంధం లేని కొన్ని వివరణలను పక్కన పెడితే, ఆధునిక రాజ్యం విచిత్రంగా, భయంకరంగా పెరగడాన్ని మితిమీరిన సాంకేతిక, తాత్విక ఆశయాల తార్కిక ఫలితంగా చూడవచ్చు. అవి తిరుగుబాటు యొక్క నిజమైన స్ఫూర్తికి దూరమైనప్పటికీ మన కాలపు విప్లవ స్ఫూర్తిని పుట్టించాయి. దేవుని నగరం కూలిపోయిన తరువాత మార్క్స్ ప్రవచనాత్మక స్వప్నం, హెగెల్ లేదా నీచే మితిమీరిన ఊహలు చివరకు హేతుబద్ధమైన లేదా హేతురహితమైన రాజ్యాన్ని ఆవిర్భవింపజేశాయి; రెండు సందర్భాల్లోనూ అది భయోత్పాతంపై ఆధారపడింది.” — Albert Camus, The Rebel

“…నియంతృత్వం, రాజ్య శక్తి ద్వారా అలాంటి విప్లవాన్ని సాధించడం అసాధ్యం. కార్మికులు, రైతులే ఆచరణలో పెట్టే కింది నుంచి విస్తృత పునర్నిర్మాణం లేకుండా సామాజిక విప్లవం విఫలమవుతుంది…. మనం ఆశించాల్సిందేమిటంటే… కార్మిక వర్గంలో—రైతులు, కార్మికులు, మేధావుల్లో—భవిష్యత్ విప్లవం కోసం పైనుంచి ఆదేశాలను పాటించకుండా, కొత్త ఆర్థిక జీవితమంతటికి స్వేచ్ఛా రూపాలను తామే రూపొందించగల వ్యక్తులను తీర్చిదిద్దడానికి గట్టి ప్రయత్నాలు జరుగుతాయన్నదే.” — Pyotr Kropotkin

“తాము శాశ్వతమని నమ్మిన సామ్రాజ్యాల శిథిలాలతో భూమి నిండిపోయింది.” — Camille Paglia